is Quod nulla perfonarum pars eft À gous tres períomas unam e[Jentiam vel fabflanti.m, ne- |Conclus; in Trinitate: que*ut genus de [Bectebus, neque vt [petiern de indiuidus Berl 2» Netest aliqua trium per/onarum pars Dei, veldmise| |predicamus. Nonenim effemtia dinina genusefl, c tres FRE | ds e[fentia quiafingula larum verus C plenus Deuseit,c » se il: vel effentia diutina t [pecies, et tres perfone explican-" tota Cy plena diuina e|Jentia eit, cir ideo nulla iflarumin| — imdiuidua: Q uod Ancn]lsms rationibus prbabilibusat- das £s - [Trinitatepars eif. Vide Auguffinusin Bb. 3. comra Ma. |. iqueirrefragabilibus aperte demonffrat in lib. 7.de Trinit. iprinci-E. - ximinupm Daretizum [ic ait; Putas Deum Patrem eum) — |ditens:Sieffentin oenus eff, [acies autem perfona, vt non- Dos m uo les |Filec Spiritu [anclo;vnum Deum effe non poffe. Times, mallifentiunt,oporter appallari tres fabflattas, Ut appel. |pxobatio " enim ne» Pater [itpárs vnius Dei, quicon[let ex tri-V — lantur tres perfore Sicut eun ftt azimal genus, (tj equus buius có | " bu. Noli boc timere 51 nulla enimfit partium in Dei-| ecies,appellantur tres equidem, tria avimmalta.Non e- Mifont " |] tatis unitate o diuifío: vnus eff Deua Pater, C Fb nim ibi (beciespluraliter dicitur,e genus fmeulartter "vt uc Jdem |n Spiritus fancfue, id efl, ip[aTrinitas vsus eff Dess ^ |fFeliceretar tres equi [unt vnum animal: fed ficut tres e-» irc In- Ergonquis, Deus Pater eft p^r DebAb[ut. Tresemim per- B qui Hpectali nopine,ttatria animalia nomine generali di-: 2o deni om, fut Pater ceo Filius, o Spiritus fasncfus: C bitres, | cuntur. Cum ergo tres perfonas mamfateamur effe efd quia vuiutfub/lantie funt,vnum [unt ch [umme vnum, |entiam,on vrtsef eftt, cum ires equi Irta AnIma-TE qnt,vbinulla naturarum, nulla efl dierfrtas volunta-|— | adicantur,nonvzum:patét nomine e[Jentie non frani-" tum. Sienimnaturaumum e[Jent, C confen[ione vnum| | |fcari genus, nec montne perfone fpeciem. | " non effent,non [umme vum ejJent. Si vero matura dif-| | ax n. ares e[fent,non (amime vnum ejfet. Flieroo tres, quia v- Hic probat quod non dicitur, vt fpecies us 0 dem jenem fut. propter ineffabilem coniunctionem. deitatis,. de indiuiduis, -Vio [pyisin- qma imeffabiliter copulantur vnus Deuseff.ParserooTri-|. |. m -— Too pes rg, effe noo potefl, quicumque mus eft in tribus. Im - | SI vero dicunt nomine petfüma non fpeciem fiemifia- n ME Trinitateergo qua Deuse[l, c Pater Deusefl, c Filiu| | P» fedaliquidfémeulare, atqueindiiduum, Cy nomine * n Deus eff, ej Spiritus Jantius Deusefl e fmulbi tres v- cjfentia fpeciem intelligi, vt perfona non dicatur ficut bo-, nus Deus. Nec buius Trinitatis tertia pars cfl vnus, nec mo, fed quo modo dicitur bic bomo, velut A braam, faac, M mains aliquid duo quam sme efl ibi: nec ynaius aliquid C|" 4tob, iod quis alins,qui etiam dioito pra[ens demoni "4 E unt omnes quam [rguli: quia [piritalis, man corporali pef id pon illoseademvatio n ' I; w^ Nato) efl magnitudo. Cui potefl capere, captat:qui autem non kis b, isl hi — ] poscoed E: "e E u A-E | oteff.credat, e oret vt qued credit; inteli/cat. Verum eft Fire, L e Cin 5, h: » enim quodper prophetam dicitur: Nifi credideritis, non: P/ ^M M5, fifecun i pena? fpeciem, 2 | ji intelligetzs. Hà verbis aperte offen dit indifferentem "4 IMAHH iffa me » P014 AICHDEuT HE effentia, a nitudinens trium per[onarurm.item in eodem capite: Tu|. |!" esperfone; nempe dixiH vum Deum nonex partibus e[fe compo | itum, q?* boc de Patre tantum vis tntellioi. Ille inquis, virtus efl Vogenita, fimmplex,e? tamen tn bac fimplici virtute mtulta videris commemorare,.um dicis: Deus Deum genuit bonus bonum genuit, fapiens apientem, clemens clementem,potens potentem. Nunquid ergo bonitas, c apientia Co clementia ei potentia partes [umt vniusvirutis quam [empiscem effe dixifli? 5i dixeria, partes funt, (gmplex evao virtus ex partibus conflat. Et (implex tía VITTHS, te defimtenteyvnus efl Deus: ergo Deum ex pariibus compofitum e[fe dicis, Non dicoinquis, non funt partes.Siergoin vna perfona Patris, cj illa inuenis queplura videntur, (i partes nazinueneris, quia vna virtus fymlex eft: Ounapto magia P'ater, Co Filius, ea Sptritus fan- Gus, i propter indiuiduam deitatem vnus Deus efl, e VOpter vnin euin[que propr tatem tres perfona funt, c ropter [imguloruem perfecfionzpartes unius Dei "o (unt? Virtusef Pater,virtus efl Filiusyvirtus efe Spiritus [ancius. Hec verum dicis, fed quad virtutem de virtute genitam, C virtutem de virtute procedentem non vis eandem baberenaturam, boc falfum dicis, boc contra fidens rectam C tatholicam dicis. His verbis aperte dacetur quod tres perfone ille non (antpartes Det veldimine e[fentie. N.gllaque illarum 1rinitatis pars dicenda efl, nec unamator eff alus. | Cum dicimus tres perfonas elfe vnam effentiam, nee vt genus de fpeciebus, nec vt fpeciem de indiuiduis E camus, quia non eft cífentia genus, & períona fpecies,velcílentia fpecies,& períona indiuiduum.
P i MEN HERR UNA Hic adgciendum efl quod tanta efl equalitàs trium perfonerum atque indijjerens magnitudo,quod cum dica- | Idem probaturalio modo..."lio quoque modo idem probut. Augu[linns, fcilicet quod ejfentia diuina uon efl genus mecper[one [pectes: effentia non efl Decies,nec perfona indiuidma. Vra, — effentia non babet fpecies, ficut vmm amimal non babet Jfpecies.Pater erco, Filius, cr Spiritus [ancIusnen [unt tres CCles UTAMS dentia: diuina evgoc[Jeniia genus non eii. Sed nec fpecies efl effentia diuina: ch perfona, indiuidua, freut bomo fpecies efl indiuidua autern Abraam,!faac, laceb.Si enim e[fentia fpecies efl, vt bomo, ficut non dicituy vnus bomo e[Je Abraam, faac, c) Macob ita non dicitur vna ejfentia ejfe tres perfone. Non itaque fecundum enus c fpecies.t/ladicmus, —— Nec fecundum materialem caufam dicuntut tres. períonz vna effentia.
Notandum etiam quod e[fentia diuina none mate. | dem riatrium perfonarumm, vt Auguflinusin eodem libro do | cet,tahquam fecundum communem eandemque materiam tres perfona dicantwr effe vna e[fentia, ficut ex eodem auro ft fierent tresflatue, diceremus tres fLatuas «v zu aurum. Non autem frc Trimitatess, ideLtresperfonas liemus vnam e[fentiam, e Deum vnum, tanquam ex vna materiatria quedam fubfiflant. 1m flatuis entm aqualbus plus aurieit tres frmul quam fingule, e minus auriejt vna quam due In illa-vero e[fentia Trimtatis nulo pedo ei ita. Non ergo[ecundum materialem catifam tres perfonas vnam dicimuseffe fabflan- — | tramyveleffentiam,fetut tresfIatua dituntur Unum Aunum.
hend dE ———— 0 o Necitá dicuntur tres perforiz vna effentia; vt tteshomi-, nesvnanatura,vel vnius natura.
Lib. £j Cap: eijdem.
CAU 2DUt tres fTatue vnum aurum,uec ecundum coplexiouts fimilitudinem «vt tres homines vmius nAIure, "eroperíone [sot tria paraculariagriaindiutdua numero differentia.V ide Ioan. Darnaf. inter Docfores Grecorum| aou IPraximueinlibro;uem deTrinitate Jeripftt, quem cj Pap: P » T MPa Euaeizius Iransferrifecit,ait: Commusia eh vniuerfica inpr. fAlA pr.edicastur de fabiechts Jfibispfisparticularib. Com- Bin: we ergo fubflantiaefW, particulare verà bypoffafss, id Iure babet; fed particulare numero,vt atümus id eff indiuidusmi. Numeroenimnon natura differre videntur Eypofle[es. Item in eodem: Subfamtia ftantficat commw-"ey, veneni tete M [pectem bomo ideon, idest, ff Dews,bome:bypoftafis autem indiutduum demon[frat, id el, Patrem, Filium,ch Spiritum [ancfurm.Petrum, Panlum c buiufrodi. Ecce aperte dictt fabflantiam efe vniuerfale, bypo[fafim A C quod Deusest [pectes vt homo:e? quod Pater, c Filius c Sptritus fan-Chus funt indtiuidua, ficut Petrus, cl" Paulus ep quod namero differunt Quepremiffe fententie Augufi. penitus contradicere videntur...Quiderga dicimus ad bec? Hoc viique dicere pof/umus,atque debemus, quodeaqua An-| Meuftsmus tradidit faperius, fime omni be[statione tenenda| un. - Quod fanc poffunt intelligi quzIoannes dicit, & . quo modo,oftendit.
Hecautem qua bic dicuntur, licet in fermonis fuperfe- | cle Aliquida fide alienum re[onare videantur, fane tamen Iteliioi queunt, piumque ledforem atd, intelledlorem pluprimum efflsattant.. in quorum explanatione mallem Jü lens Alios audire quay loquendo maleuol'a detrabendioccaftonem p Videntur tamen mibi ita poffe ACCEDI; Cito ait: Subflantia eff commune, efr bypoflafis eff particulare.Nam tta bec accipit cum de Deó dicuntur, «vt accituntur inphilofopbica difetplina. Sed per frmilittidinem eorum qua a philofophis dicuntur, locutus eff, vt ficut ibi communeyvelvniuerfale dtciturquod praedicatur de plu-SK ESEsHi utis Ridleviagathi aida! dipipuciat CÓ feme [erupuls loquitur. Quod vere dicit differre numefo; perfona. Particulare autem dicitur mon quod parté na.
nidum (pecte, oypoffafeon, ideft, perfonarum, vVtputa p lénuat atte ndamus.Inquit Auguflinus ip eodem, quo inolib. l1.Sententiarum.— Á | Tibus: particulare vero,"vel indiuidunm quod de um, fo-| lo:ita E effentia diuina dicta efl imiucr[ale, quia deom-| mibusper[onis féemul, eh de finoulis feparatim dicitur. Pay. ticulare-vero frnaula qualibet per(onarum: quia necdea-|' liis commuruter, nec dé aliqua aliarum fineulariter pra- | dicatur. Propter foonilitudimem ergo praedicationis,füb- |.
Miantiam Dei dixit )niuerfale, eb perfonas particularia, |. velindiidus. Propter bocidern eandem diuinam effen | tiam dixit cffe [Dectem communem, c? ircimplecfiuam (éemilium feci perfonarum,quia ficut bet feciés homo, | de fuis predicaturindiniduis,velut de Petró, e Paulo,ch- | atiis nec Je aen differunt; fed LN | , Dens detribuspraditatur perfonis,qua in diuinitate pop T B difforunt, ed per omnia conueniunt. Hanc ergo fimiktu- |. dinem tnter rei[ernpiternas eh ves Temporales perpenderis |. Iaannesyvnimesfalitatis, ei particularitatie nomina que| v rebus temporalibus proprie »conueniunt, ad ves eternas | tran(Inlr: Aucuflinus vero maiorem videns dilfinilitu-| , |dimemnsqdam fimilitudinem inter res preduas, ab excel. leutia Trinitatis predia nomina vemouit.
Ex quo fenfü dixerit, perfonas differre ;.'' numero.
«Ouod autem Ioanmes dicit bypoffafes differre numero, DOn natura. Ineoquodnon differre natura 4it,veri([ime Y0,CAMCHdur ef) quo modo intellcatur, | Diuerfis enim modis dicuntur aliqua differre nurmero, Quibus modis dicantur differre numero, & fecundum quem modum pofhit conuenire perfonis, Dicuntur enim aliqua dofferre numero, qu&do ita differunt,vt boc non fet illud nec aliquid quod illudeffivelin| tofo eif-qualiter differunt Socrates,ei" Plato, c buiufmodique apud Philofophbos dicuntur mdiuiduayvelparticularia: iuxta quem modum mon poffunt dici tres perfone differre numero. Dicuntur quod, differre numero, que in enumeratione, fjue computatione non (ibi adiunquntur, fed à fe inuicem drfzermuntur,vt cum de aliquibus rebw loquentes dicimur, vna, due, tres: C fecundum bunc modum forte dixit Ioannes bypoflafés id eft, perfonas differre nuosere. Po[Jurus enim dicere, Patere[] vnus ee Pater Filius funt duo, C» Pater, ch Filius, et» Spiritus fantfus [nzit tres. Et iteon: Hecperfona efl ona e bec ch illa ant due: (tf bec, er illa, ect alia t Junt tres. Conuententius tamen tresilleperfone proprietatibus taptum diffinoui dicuntur:de quarum diflincfione fétemdum proprietates tn equentitraclabitur. Nunc-vero ad inceptum redeamus, que diciafunt repetentes,vt f.epius «verfando familiarius innotefcant.
Dift.16...Quod vna perfona non eft maior alia,nec tres fimul quam vna:& hoc,ratione oftenditur Catholica.
ejfe m Trimtate,vt ait Auguffinus 1n 9. lib. de Trinit. £2 vt non foluin Pater non [it maior quam Filius, fed nec Pater ei Filius [ipnul matus aliquid [unt quam Spiri- | Ius (ancius:aut quelibet perfona minus altqutd fit quam ipfa Trimitas. Quid autem ita fit, aliquo modo ft fiertpo- | tff denzonflrandum eft. Quantum erco Creator ipfe ad.
de ir SCIENDVF M eil €70 tantam equalitatem |n prologi.
aliquid, quam vna carum.
Ratione vtitur (ubtiliffima ad oftendendum quod ita fit.
veritatis babet fed trinus.
ci debet, Quod non eftita in rebus corporeis, vtin Trinitate.
Coredo.s, eadem |i, fam oflendionms [ufheie nter, qualiter in Trinitate, d aliqua ee ied pen /vprret syagnitudine o.
lo] $ "Jdeiie bac Ti Piilutedus, veltres perfona non [But pue PA QNA AA: vl dna quus 1rebus corporeis non tantum efl vna, quantumtre; formal: C plus [unt dua quam vnares.In Trinitate vero|E af — fumma tantum cfl vnaper[óna, quantum tres [imul ch Iantum [uni due,quaziti uma Ci tn fe infinite fint, quia [nde finis magnitudinis carum. Acper boc aperitur quod | aperius dicfum efl, quo modo [inamla [unt in finomlss, Cr omnia in fingulis, cir [ingula inommibus, Cl" omnia inominibus C unum in omnibus eff, cj vanum ommia. Ecce DISTINCT. XIX. PARS Í.
De proprietatibus, & conditionibus quodam modo effentialibus,& quodam modo perfonalibus Trinitatis, & V nitatis.
NM poffquam aternit atem tritum per/onarum, ecc.
Expofitio teztus.
Times duabus partibus, in quibus Magifter egit de his que pertinent ad effentig vnitatem, &per- |fonarumpluralitarem figillatim,hic incipit tertia pars in /Diwiáe.
qua determinat perfonarum zqualitatem, quz fimul re- [cipit pluralicatem; & vnitaté. Et hec pars habet cres patves principales.In prima proponit,in quibus confiftat.-DE meer ccalitenibi Nunc tgilur f&-pereft oflendere, &c. 1n tertia, quia in probando, propofi ciones dubias dixerat, in quibus dictio exclufiua generat ambiguitatem, idce determinat qualiter dictiones exclufiuzaccipianturin diuinis, infra: Hic oritur queflio tra- Dif. ai. bens otigint ex predictis. Prima pars principalis in qua proponitea in quibus zqualitas confittit habet duas partes. Ín prima parte proponit quod coníiftit in his cribus, aternitate, magnitudine, & poteftate. In fecunda necrederentur hzc tria diuería, oftendit quod hac func idem habet duas. In prima probat per cffentiz indiuifjonem, liue vnitatem. 1n fecunda per illam candem oftendit effe in perfonis circumince(fionem, ibi: Er inde efl qued Pater. dicitur e[fe in Filio. |: Nuncpoffquam, &cc.
In parte ifta funt dubitationes circa literam. Et primo dubitatur de fitu huius parcis:cum enim vnitasin fübftatia faciat identitatem, vnitas in quantitate zqualitatem, vnitas in qualitate fimilitudinem, pari ratione videtur quod deberet determinare de identitate, &fimilicudine: Ce«ternitatem trinm perfonarum. Dub. 1i.
Videtur male dicere quod cozqualitas confiftatin zternitate;quia ipfe diuidit cogternitarem contra zqualitatem:ergo fi ab ea diftinguitur quantum ad eternitatem nonattenditurzqualitas. —.
RR s P. Dicendum quod zqualitas perfeta in his tribus confiftit, & Magifter condiuidit zqualitatem contra coaternitatem,quantum adalia duo membra,ícilicet magnitudinem,& potentiam, * — |nee Lib.I Sent.
A4 |lam dicit diftin&tionem, nifi fecundum modum intellil Non alio magnus&c. — Dub. 111.
Videtur pariratione, cumalio fit Deus, alio Pater, quodalio fit Deus, alio magnus.Si dicas quod quantitas tranficin fubflantiam, relatio non. Obiicitur quod illud non foluic: Auguítinus enim loquitut de formali przdicatione, & conftat quod formaliter loquendo quod ficut ifta eft falía: Deus eft magnus deitate, vel Deuseft Deus magnitudine, [fc & ifta:Patereft magnus.
Li.7.de T»: Li.7.de T»: ném loquendi, vel intelligendi parte noftra magnitádo in diüinis dicatur per modum quantitatis, & dei er modum fübftantiz, tameri parte rei nulla eft'omnino differentia.Nihit enimide miagnitutlihe dicitur qued non dicatur de fubftantía.In tefolutione autempaterniratis non eft ita. Aliquid éniri predicàtür de paternitat aW cL ftingui.
Dub. 1V. ^U E plicitas, & impartialitas: ergo non debetet pluraliter di-Ci,annos. x | E d M; — Rzsp.Dicendum quod íuxta modunfnofttz infirmi: tatis, & intelligimus diuinam Trinitatem j vel aternitatem, & nominamus, quoniam annus dicit completam temporis reuolutionem fecundum decuríum Íolis inzodiaco, & regreffüum ad idem punctum, & diuina aternieoadipfam rranftulit (criptmra nomen anni. Rurfus quia intermihata & d partearite, & à parte poft, ideo nonangulariter,fed pluraliter emsos,& generationes fimiliter.Ratione ergo perfectionis, & intermimationis transfertur, nonratione variationis.; rs EJ! generatio generationum. Dub. V.
Videtur falfum dicere,& innuere quod in generatio- , [DeSanctorum fintanniDei,id eft,zternitas,quia duratio Sandorum cft finitaà parteante:fed aternitas Dei eft infinitad parte ante & poft:ergo illa non eftSand&is.Ité quo - modo effendi In,eft in illa generationeSanctorum?Sicut menfura, non: quiaDeizternitas folius Dei eft menfura. Siíicut caufà in effectu; fed hoc modo eft in cxteris creaturs,ergo,&c. | - | -Rzspr. Dicendumillud verbum non effe didum per commenfurationem,neq; perzqualitatem, fed per concomitantiam, & conformitatem. Quiacnim generatio Sanctorum,à parte pofl, durat ininfinitum, durat etiam (ine variatione:idee illam fummam zternitatem in zternum comitatur,&ei expreffe coformatur, & ideo fic exponitillud pfalmi B. Auguftinus: In genezatione, & generattionem anni tui:fiue in generatione interminata que eftgenerarioSanctorum, fiue Sancti func illa generatio: & quiain perpetuum durat, & quia ex multis generationibus funt colle&i.: Aug fuper P/Al. to1. in Pater dicitur effein Filio,c Fil. &c. . Dub. VI.
Contra: " fi quidquid eft in Deo Deus eft propter fummam fim plicitatem:ergo quidquid eft in Filio eft Filius:ergo fi Patercftin Filio, PatereftFilius. -Rzsr.Dicendum quod non eft fimile, quia cum dicitur aliquid effe inDeo, hec prapofitio,In;aut dicit diftinctione effentialé,& (icnon i per eft in Deo eftDeus,. [quia nos in Deo viuimus, mouemur, & fumus, Aut nul- - Rrzsr. Dicendum quod quamuis fecundumratio- |.
le -] A estem M d quod non poteft dici de effentia, ficut diftinguere, & di-| In generatione, C" generatiópem'iehnitii;" ^:— |. Videtur malédicere,quia in ternitate nulla cadit va-|.
riatio: ergo curiannus variationem babeat, no& debet | transferri ibi. Prem'in illa eternitate eft-omnimoda fim- |: paticquia necDeus, necaliquid Deicft —— C tas perfecta eft; & durationes exteras circumplectens:id-| num dicit quafrtermirium habear, nec generationé fin-| D p |F ilio.Sed non affignatnifi duos modos, quia nonloquigendi; & hzc ponit omnimodam identitatem: & ideg lequitur quod fit Deus quod eft in Deo. Sed cum dicitur de perfona hzc przpofitió;I,dicit diftin&ionem petíonalem,& vna perfona dealia non przdicatur: & ideo pa-|. tet quod non eft fimile. | Nec exemplum aliquod rebus dixin,&c.. Rx.Dub.. VII.: Videtur falfum, quia imágo eft expreffa fimilitudo,& veftigium eftin omnicreatuta:etgo videtur quod exem-- plttnfitinomnibuss: 7. € "ol .: "Ress Dicendum quodeft exemplum exprimens per-]: fete cófimiliteromnine, & tale nullum eftin creaturis; quiaimago & caterz creature plus habent ditfimilitudi- |: nis quam (imilitudinis: & eft exemplü aliquo modo manuducens;& fic multafünt,& ex multis colligiturvnum, néctamehornninopérfeum. ' ' ^ Z2 Qhéd min inteMgibile ef bomini, Kc. Soc. pae yu 0 s v " e.t r] a Videtur falfum, quía anima noftra quodam modo cft omnia, & intellc&usnofter non tot intelligit quin plura poflitintelligete. — er 2 Rss».Dicendum quod eftloqui de intelleftu comprehendente, & ficnoneft verum quod omnia intelligere dif lib, de anima | €BÍtx.7.
ile fiobis,quia omnino infinitus.E: eft loqui de intellecu apprehendente,& hoc dupliciter. Aurín ratione pof-.| ibilitatis & fafcipientis, &ficomne quod e eti, poteft intelligere, quia pofübile eft ad. intelligendum | Autinratione agentis, & quia non habet lumen tantz potentia quod peffir (uper emnia, fcilicet ) sinnispifutura,quia multa funt fupra eius iudicium, fic non cftomnium. | ] pe ua X--Hp wel seY te - (c cNamfi pentem eiujdem qui genuit; &cc. ] . Videturnonfequihoc, quia homo perfectus generat filium perfe&um,& tamen non datei nifi partem. | Rzsr.Dicendum quod eft perfedio fimpliciter & perfectio in genere.Perfe&tio in genere bene compatitur fecum dationem, & receptionem partis, quia in jah fnppletur per reftaurationem, in "ir due per augmentum,& additionem:Sed perfetio impliciter non patitur íecum reftaurationem, necadditionem: & quoniam in Deo perfectio eft fimpliciter: ideo fi daret partem,in dante remaneret defe&us, fimiliter & in acci piente.
Non per duplicem conuenicntium,&c. Dub. X.
Contra:Aut can git modos effendi,auc generandi.Non effendi,quia multo plures fant quam ifti. Non gencrandi, & itain vtroque modo eft infufficiens.
R £s ». Aliquidicunt quod Hilarius affignat hos mo- 'Expofitio dos generationis qui funt in creaturis, vt excludat cosi 'aliorum.
tur nifi de generatione viui;viuens autem generabile di-; uiditur in vcgetabile, & fenfibile, & fecundum illud du- ge plex genus, duplex eft modus generandi, quem tangit L Hilarius Namanimalia generantur per coniunctionem maris,& feminz,& plantz per infertum.Et primum tan-|Bit cum dicitur: Non per duplicem conuenientium ge- z nerationem,quia ma(culus & femina funt duplicis genetls quantum ad fexum, & tamen conuenientes funt quátum ad formam & materiam. Secundum modum tangit cum dicit: Necper infitiuam capacioris fübftantiz naturam, fed per,&c ficut fürculus inferitur arbori, fed per: naturz vnitam fimilitudinem, id eft, fimilitudinem non p n EE RNENGSE VIRA Cr cuiNUM ev oUc np te Dd in nad | l'ars I. Art. I.. Quzft. L &IL — 15 "wd; mI NE C —PÀ "P EC aes fo t ni Expolitio! in natura differentem. Aliter poteft dici quod Hilarius| À jzquálitatem:fed vnirasà qua eftomnis multitudo, eft v-4| [Doa?ns |nonloquiturde modo generandi.fed loquitur quo mo-| — |nitasíncreata: ergo & equalitasad quam reducituromuw doPaterfit in Filio, & excludit modüefsédi,Is,quocrea-| nis inqualitaseft equalitasincreata;ergo,&c. o | cura dicitur effe in creatura fecüdum modü vfitatum, ad Ir£« omne quod perfe&tionis eft, transferendum eft 2 quem modum concurdtduplex conditio ereaturarum.| | lad diuipa:fed zqualitas eft perfectionis in creatura, er-Prima cft quo ad naturam diueríitas. Secunda eftconti-| |go,&c. | nentis capacitas: & has excludit abillo modo exiftendi, IT&M vnum iníübftantia facit identitatem vnum | quieftin diuinis,per illa duo qua dicit quod Filiuseftin| [in quantitate zqualitatem, vnum in qualitare facit fifhi-| Patre non per coniunctionem duorum generum, neque litudinem: fed in diuinis non tancum eft vniras in fub- | | pet infitiuam capacioris fubftantiz naturam, hocpatet|— |ftantia:ted étiam in quantitate, alioquin no eífet ibi perzu per literam Hilarii: quoniam immediate fubiungit ino-] |éccta vnitas:ergo non tantum eft ibi identitas fubftantiz, uo | riginali,& Magifter omirtit. Quia inquit Hilanus,perj |fed & x qualitas.
corporalem necetlitatem exteriora fieri his quibus con- t. ConTR A: Vbizqualitasibi diuifibilitas,quia fim- | Ad oppoxd tinentur interiora non poffunt. Vult quod illud et im-| |plex fimplici non equatur: fedin diuinis non eft ponere fitim, ua offibile in creaturis corperalibus, quod mutuo fintin| | | diuifibilitatem:ergo neczqualitatem.— » feipfs, ficut Pater eft in Fllio. Quia propter corporalem| B €. Ir: vbizquaálitasibiquantitas,quia pro-2 neceffiratem & imperfectionem interiora non poffunt| |prium eft quantitacis fecundum eam zquale, vel inz-Ad fieri exteriora his quibus continentur:vt fi aqua c inva-| [qualedici: ted. in diuinis non eftponere quantitatem, Dum naturam Dei non decenerat natinitar. furapto,etgo vbi eft meníura.ibi cft finitas: fed in diuinis | Dub. Xl. cftinfnitasergo,]e. — ^ —M x | 4-Irgw;Vbi zqualitas;ibi diuerfitas,quoniam nhiil eft es ] "RM |.» | [fibizquale:fed in diuinis eftomnimoda vnitas:ergo nori e Quzritur quid hoc fit dicere,quía nontanturg inDeo,| | eft ibi zqualitas.! 7 Ícd in creaturis pluribusnon degenerat. | 7 — meme | Rasp.Dicendum quod degenerare eft extra genusge- Cowcrvsro.
—^ — [m4 [nerantis exire. Exireautem extra genus generantis hoc et,aut quantum ad formam communem & naturam, & Cum in diuinis, virtutis quantitas teperiarur ponenda | liceft degeneratio in xquiuocis, ficut equus ex afina ge- | eíl ibi equalitas. | 3 nerat burdonem: & ainus ex equa mulum, vnde mulus degenerat.Alio modo degenerare eft proprietates gene- Aside Res». Ad Arg. Dicendum quod qualitas poniturin Ang lib. ranis relinquere, retenta natura, ficutfilius quigenera-|. | dininis. fccundum quod dicitur in fymbolo, & dicit Au- contra Ma-- ratur ex patre nobili &pulchro eft rufticus & turpis. Ter- guftinus.Ad hoc intelligendum, notandum qiiod zqüa- aximin.c. ro.
tio eft degenerare, naturam generantis relinquere, non | tom.6. Et li.
le,& inzquale eft propria paffio confequens quantita- E dia c E |: i EN e pea 74e lrim.
per diffimilitudinem,fe dper diuer fitatem, & hoc modo| |tem,* Quantitas autem dicitur dupliciter, proprie fcili- - pin omnis natiuitas creata degenerat, quia in omni creatura] |, quantitas molis, & translatiue quantitas virtutis: & * Ey 4ug.
ra eft aliud agenerante, & in fola diuina &cnet4-| [auiaillaeft propria paffio quantitatis, qualitas eonfe- 4b. de tione degeneratio non eft,quia nihil nafcitur nouum, ni- quitur vtramque quantitatem: ergo vbieft ponere quan- Seant.- hiladditur alienum:& ideo generans à generante in fub- nime capa.
titatem virtutis,ibieft ponerezqualitatem vel inzquali-: C » |flantia non feparatur,& ideo fola illa generatio eftnobi-] | vitem. Hecautem quantitas virtutis ponitur in fpiritua- |o quen T, liffima,&c. (7 libus, & fumme reperitur in diuinis: quia hecquantitas jg ides | non repugnat fimplicitati fed confonat: fimiliter nec z-! renes 5. i3 ARTICYyLVS I. qualitas confequens iftá quantitatem. Et quia altera pars, T^e. t.p. zt | D|contradictionis compleuor attribuenda eft Deo, & e-,14^ ^'^! x D intelligentiam huius partis querunturquatuor.| |quálitas przit inzqualitateni: ideo ponenda eft z-|. ii Primo quzritur,vtrum in diuinis firponere aqua- qualitas in diuinis, & concedendz furit rationes ad i litatem. Secundo dato quod fit, vtrum fit ibi fummaa-| |hoc. — | N qualitas Tertio, vtrum in diuinis fit qualitas cum con- TÀD illud ergo quod obiiciturin contrarium quod vae ucrfione. Quarto, vtrum fit ibi equalitas cum circumin- bizqualitas,ibi diuifibilitas: dicendum quod verum eft | ceffione, E | de xqualitate que confequitur quantitatem molis.
| | 1. Àp illud quod fecundo obiicitur: Vbi zqualitasibi QV£ESTIO IL quantitas: dicendum quod verum eft fecundum genus, | vel fecundum fpeciem: & quamuis nomen quantitatis ] | E Alitae fit poneuda. | - o i cransfertur tamennomen fpeciei, vt] ^: p» P T pns js a 0 EE illud quod obiicitur, vbi zqualitas,ibi finitas:di-| | Pieds eem. | cendum quod zqualitas in creaturis duo importat, (cilier Ett. Set Aiflig.q.tart 6] 4o | cet cóterminationem, & exceflus priuationem Primum i Sottst-Sentent dift 9.1.7;eftincompletionis ratione limitationis. Secundumperi JEcidius Rom. 1.Senz difl.ig.q.£/^ 7 E E fectionis:ideo transfertur ratione fecundi,nó primi.Pof-2: iiis) 1. Sent. pos 19.4.1. fet tamen dici quod infinitum quod eft incomprehenfili poire it NR " 'bile.fecundum veritatem ab infinito eft comprehenfibi-; | Sh Bruder 1.Sent dift. We i le t & ideo commenfürabile infinito: & ex hoc non fe-2 Gregér. Arim. 1. Sent.difl.19..à. quitur:eft commenífurabile infinito,ergo finitum:immo!
Petrus de Taranta[.1.Sent daff.19.q.1.
magis infinitum eftibi quid & fimpliciter. Gab. Biel 1.Sent.difl.19.4.1.
4.Apillud quodobiicitur, vbi qualitas, ibidiuerfitas, dicendum quod eft diuéifitas füppofitorum, & diuerfitas forma. Ad zqualitatem & fimilitudinem rcquiritur diuerfitas fuppofitorum,nonautem forma diucr(-tas, fed vnitas. Quod autem confequitur in inferioribus ad diuerfitatem fuppofitorb,numeratio forme vel quantitatís, hoccít, imperfedtionis: & ideo cotum quod eft Vod fit ibizqualítas, oftenditur prime pet illud i | quod dicitur in fymbolo: Tota tres períonz CozÉjd terna fibi func, & cogquales.
- iin Ir£« hoc ipfum oftenditur ratione fic:Omnis multi ime reducinir ad vnitatem: ergo omnis inzqualitas ad Podec cal c MPO TR CRERREREAA.—. perferepa tse tabat — o t rem e m 58 Lib. L Dift. XIX.
pofitis,proprie loquendo, diuerfitas,fed diftindtio.
An in diuinis fit [Jumma «qualitas.
Alex. Alenf.1.p.4-47. Mem. 5.
ZEgid. Rom.1.Sent dif. 19.3.5.
Francifcms de MAyr.1. Sentent difl.20.q.1. Steph.Brulef-1.Sent.difl.19.4.2.
Fufidamenta.
dens in diuinis fit fumma zqualitas. Et quod fic Hug defih. videtur hoc modo ficut dicitur ab Auguft.in lib. de ^d Petrum | ide ad Petrum: Non dicitur aliquis maior alio, nib aut ca.t. tom.3. | quia praecedit atate, aut quia excedit magnitudine, aut Lib6de quia fuperat poteftate: fed nihil horum ett in diuinis, vt Tr.ca.4.cy probat Auguft. & Magifter: ergo nihil eft ibi incqualiia: '' | tatis: ergo elt ibi fumma aequalitas. Ir£M non poteft maior zqualitas excogitari, quam vbi vnum zquatur vni,& vnum pluribus, & vnum ompiene nibus. Sed in diuinis tantus eft Filius, quantus cft Pater: nn ^" |& tantus eft Filius quantus Pater & Spiritus fanctus: & 1 tantusetiam Filius quantus omnestres, ergo,&c. Ir£M vnitasin quantirate,ficut dictum clt,tacit equalitatem: ergo vbifumma vnitas, ibi (umma zqualitas, (ed hoc eftin diuinis, ergo, &c. ITEM ftatus non eft nili in fummo: fed ftatus eft in illa: aqualitate per reductionem omnium ad ipfam,ergo &c. AE LORPe- t. CoNTRA: Augullinusin lib. 8j. q. $i omnia effent esuefl ar. zqualia, non effent omnia ergo omnimoda zqualitas| iom. «cr. |'ollit perfetionem in diuinis. Siergo nihil eft ponendà. lib. 1.con-. |inDeo quod repugnet perfe&tioni in diuinis, non eftibi tex. aduerf. omnimoda qualitas. e 2:: 2.11 EM maior cít equalitas quz attenditur fecundum quantitatem continuam & difcretam quam fecundum continuam tantum: fed in diuinis non cftzqualitas fecundum quantitatem difcretam, quia ibi eft Trinitas, & ita imparüitas:ergo in diuinis non eft omnimoda zqualitas. — /;. ITEM maior eft zqualitasquz attenditur fecundü potentiam, & fapientiam, & bonitatem, quam quz íecundum fapientiam, & potentiam tantum: fed in diuinis non eft zqualitas fecundum bonitatem: ergo non eft ibi fumma a qualitas. Probatio minoris: bonum eft diffufiuum (ui, fed magis diffundit fe Filius quam Spiritus (inctus: quia producit fibi xqualem, & etiam Pater quá De fide /4Eilius,erco,&c.Qusriturergo, quare Auguft.non often.
id - €t dit xqualitatem iu fapientia, & bonitate: & iterum quare non ex patte loci,ficut magnitudinis,& etiam aliarum differentiarum quantitatis:quod cum non faciat, nó videtur aífignare omnimodá aequalitatem, fed folum in partem: aut fi omnimodam oftendit, infuficienter pro: cedi. — Comscrivsro.
Cum in per(onis diuinis reperiatur eternitatin, potentie, C giagnitudinis quantitas (umma,eriam [umma «qualitas ibidem ponenda eft.
Rss». Àd arg. Dicendum quodin diuiniseft (umma zqualitas, 8 fumma etiam aflignatur ab Augull. quoniam fufficienter oftrenditur remotio omuis iuzqualitatis per illatría qua funt zternitas, & m agnitudo, & potentia. Horum trium diftinctio, & lufficientia ab aliquibus accipitur fic. Quia enim in diuinis non eft extenfio molis, hec aggregatio multitudinis: idco non eft ibi quanctas continua exteníiua,necdifcreta:fed loco eius cft quatitas virtutis, qua tangitur per hoc membrum quod eft potentia. Quia vero Deus fuo ambitu complectitur emnem durationem: ideo eftibi quantitas acternitaus correfpódens cempori. Quia vero ambitu fuz immenfitatis Maro. m Menramen eltinfüp- | A comiplectiturl EDU DU MERE RET TUR RR perfectionis transfertur in Deum. Non tamen etin (üp- | A|complectiturlocum omné & locatum: ideo eft ibi quá Quaft. IL&IlIL titas magnitudinis correfpódens loco.Et fic patet quod cum non fit aliam quantitatem accipere ibi, quod fuf-| ficientet in illis oftenditur qualitas & confiftit. Sed hec npreb;. diftin&io non eít conueniens, tum quia non eftin Deo jio expli quantitas virtutis, & ita non deberet ibi effe nifi vnum dido membrum, nec debet illa diftingui contra alias: tum et-! iam, quia magnitudoin diuinis non tantum attenditur| quantum ad ambitum localitatis,fed etiam quantum ad intenfionem bonitatis. Vnde diciturin 6. lib. de Trin. quod in fpiritualibus idé eft maius & melius: & propter hoc quantitas virtutis non tantum attenditur in operatione, fed etiam vt res coníiderata in omnimoda abfolutione. ldeo poffumus alitet horum trium diftin&ionem & fufficientiam affignare:zin omni enim quod eft,conuenit hanctriplicem confiderationem habere. Poteft enim aliquid confiderari in comparatione ad fuam originem, fiueá parte ante, & fic vnum maius cft altero,quando origo cius eft prior,& contra hoc eft zqualitas zternitatis.