fia ingenita eff (apientia patris:ei faptentia geiita eff (apientia patris,non ek autem (apientia ingemla »fapietia ge-|mita,non ef! igitur vna tantum patris (apientia. Hac hi« fimilia, tanquarm Sophiflica e à veritate longinqua; leunciisa in T beologtaperitis patentia icem jo indigna aduertentes. Id tamen adticientes, quia vba eit tantum fapientia patris, fed "05 vno modo; edi Nam aptentia patris diciturilla quam genuit ch [apiztia patris| dicttur ea qua faptens efl dtmer[a ef ergo ratto dicfs. Hla enir dicitur patris, quia eam genuit: (i ea dicitur (apittia atris quia ea fapit.Vnà eft tamé fapientiapatris, quia fapientia genita efl eadem fapientla, C ea qua [apiens eft, ff té &a qtia fapiens eff imtellicatur perfona patris, [iue e[fertía patrisquia per[ona patris qua intelligitur cum dicitur (fapientia ingenita, c perfona filii que fignificatur cit dicitur fapientia genita, vnaeademá, faptentia eff, qua effentia diuina intelligitur communs tribus peronis. — TE Quod in Trinitate eft dilectio quiz eft Trinitás:& tamen Spiritus fancus eft dilectio que non eft Trinitas: necideo dua funt dilectiones, itá & de fapientia.
Et ficut in Trinitate dilecfio efl, que eft Pater, Filiua, C" Spiritus fancfus, que ef ipfa e[Jemtta deitatis, eo amen Spiritus [anctus dilecito efl, qua non eff Pater vel Filius, necideo dua dilecfiones nmt im Trimitatequia dilecfeo qua proprie Spiritus fancfus efl,efl dilecfio qua Trimtas efl n0 tanen tpfa Trinitasest: (icut Spiritus [ancius ef efentia qu& Trinitas efl non tamen ip(a Trimitas efl tta sm Tri- |. nitate (api entia efl qua efl Pater Co Filius C Spiritus [ancIns,que eft effentia diutna:ci tamen. Filius eff fapientia, que nonet Pater vel Spiritus [ancius. Nec wdeo dite (apientia ibi funt: quia fapientia, que proprieefl Filius esi faptentia que efl Trittbas, ipfatamennon eff Trinitas, |. ficut Filtus efl effentia qua est Trinitge, ipfe tamen non eft Trinitas.: Quaratione Paternon dicitur fapiensea fapientia quam genuit.cadem videtur debere dici quod non fit diligens Pater vel Filius dilectione quz ab vtreque procedit.
Prateréa diligenter notandum eff quod ea ratione qua Pater non dicttur fapiens e4 fapientia quam genuit, videtur fore dicendum quod Pater nón diligat Filtum,vel Filius Patrem ea dilecfione qua Ab vtroque procedit, fcilicet que proprie Spiritus [ancfus efl. Sicut enirn idem efl Deo fapere quod effe ita eit iidem dilicere guod effe. Ideoqne ficut negatur Pater elfe» fapiens fapientia quam genuit. quia fs ea diceretur [apiens,non tpfa ab eo, fed ipfe abea in. telligeretur e[fe, ita videtur non debere concedi, quod l'afer vel Filius diligat dileclione que tantum Spiritus fan-| &5us efl quia flea diltgit Paer-vel Filius,mon Spiritus (an | CIus videtur effe a Patre c Filio, fed Pater c Filius api ritu fancfa, quiaideme[l ibi diligere qued effe. Atfapra| — dicium ef, ata, aucToritate "Augufitet (ancitu quod in Tri-| Auc. 1.5. pnitate trta (untyvnus diligens eum qui de illo ef, c vnus dd RUE diligens eum de quo eff, ei ibfa dilecfio, e nonefl aliquis| ibidem in duorum quà genitus à gignente diligitur, (genitore fuupn | principio. diligit. uibus verbis aperte (fanificauit Patrem Filium, C Filium Patrem dilicere,ea feileet dilecfione qua n2 eft aliquis corum, fed tantum Spiritus [ancius. Cumiderm Y SES e'go i» medio.
Lib.s de digat, ey Fils, fed peream tantum. Quis Tr. 7493. rp rnitate, inquit Ancu[Hinus, opinari vel affirmare pra- Diuifto.
etere pra veneratione famulemur.Inue[liget ergo diligent ]hoc mimus faffieientes.
['emquafítionem determinandam, & hoc facir, ibi: Pre- 0i diligere quod effe, quo »nodo dicitur Patervel Filinsnor efje va dileiftone qua alter alterum diligit, cum Séleo Pater negetur fapere fapientia quam genuit neca effe intellicatur?
Quod & hac quaftio inexplicabiliseft,quz excellit . A infirmitatem hominum.
Difficillimam milbifateor hanc que[Honem,precipue eumex pradiéfss oriatur, que [imnlem videntur baber rationem, quod mea intcllicentie attendens infirmitas turbatur cupiens magis ex dictis Sancforumreferre, qua afferre.Optimus enis lecTor efl inquit Hilarine in t. libro de Timitate, qui dicforum "apis vgl expeciat ex diéfis pbtiue quam ipspóriat:elr vetulerit magis quam attulerit,neque cogat id videri dicfie contineri, quad ante le lionem prajumpferit intelligendum. Cum ergo de rebus Dei fermo eii concedamus Deo fui cognitionem dicfiqu piss lecTor rationem dictorum, fifarte diorum aliquam valeat reperire caufam,qua notayp[a premif[a quejfio a-Miquaternes explicari valeat. Ego autem banc que[fionem nonab/oluens, fed errorem excludens profiteor non e[fe di-Cum, Patrem diligere Filium, vel Fitam Patrem, ea dilecfione qua ab utrod, procedit:que non e[ «liquis eorum, ed tamen Spiritus faréfTus tanquam ea dilecítone Date ityvel Filius.Sed [icea Patre diltoit Filium, et Filius: Patrem: tt etiam pater per feea, que ipfecfl, dilecfion dilgat, fc cr Filius: nom autem [ic, vt —— son 4C,in illa ummat? Eam tamen que Honem lecforum diligentie plesins djndicandam atque ab/óluendam relinquimus, e DISTINCT, XXXII.
Mouet &foluit dubitationem ortam ex appropriatione quaSpiritui fan&o appropriatur concotdia,in fine praecedentis diftinct.ibi:Quis autem in Spiritu fancto.
Hic oritur queflio ex predicti dedudia, - Expofitio textus, Vpra pofuit Magifter multipliciter appropriate, in quorum explanatione dixit Spiritum fanctum effe concordiam, quia Pater & Filius diligunt fe Spiritu [an-&o, ideo hic mouet quaftionem deilla locutione. Et hoc facit ín ifta diftin&ione.Habetautem hac diftin&tio trespartes. Inprima mouet Magifter principalem quaftionem prius pofitam fcilicet vtrum Pater & Filius diligant fe Spiritu fan&o.In fecunda vero mouet aliam quz-(tionem huic con(imilem qua facit ad eius explanacionem,& hocfacit,ibi: Preterea diligenter inue[lgri oportet, & eft illa quaftio: Vtrum Pater (i fapiens fapientia genita, vel fapientia quam genuit. In tértía redit ad principatereadiligenter notandum cfl, Prima pars habet duas partes. [n prima mouet Magifter queftionem,& opponit. In fecundarefpondet quaftioni,(ed non refpondet obie&tionijibi:Hur queffioni cum altitudinem, &c. Similiter fecunda parsin qua determinat Magifter queftionem annexá, Ícilicet vtrum Pater fit fapiens, fcilicet vtrum Filius fit fapiens fapientia genita, vel fapientía quam genuit, diuiditur.Et quia ad determinationem liuius quaftionistria alia dubia concurrunt, ideo habet hec pars quatuor partes j(ceundum quatuor dubitationes quas mouet &determi- Lib. l, Sententiarum, 70 ee— a —EÜ D|feextraneum,&ita poteft ibi effe accidens: tamen hocg E |ergo necfapientia debet necpoteft dici ingenita. Item f V.
A inat,& prima determinat iftam queftionem:V trumDater | fit fipiensfapientia quágenuit,vel fapientia genita,quod idem eft:quam determinat in partem negatiuam.Secundo mouet hancquaftionem. Vtrum Filius fit fapiens fa. pientia genita vel ingenita.Et determin:.t eam affirmari. ue quantum ad primam partem, fcilicet quod fit fapiens fapientia genita,ibi:Poff bec queri folet, &c. Tertio mouet hancquaftionem,vtrumFilius fit fapiens per feipfam vel fcipfo, quam determinat perdiftindionem quod feipfo poteft teneti originaliter, & formaliter, & hoc ibi: Queri «utem folet vtrum Filiw.Q'uatto hanc mouet quzftionem: Vtrum Pater duplicem habeat fapientiam: quam determinat in partem negatiuam,oftendens hanc queftionem & eius rationem non effe refponfione dignam, & hocfacit ibi: Pofl becqueri folet à quibu(dam:V trum vna fit tantum B |f/apientia.Ec determinat cum hoc quod inTtinitate eft dilectio quz e(t Trinitas, & inSpiritu fan&o eft dile&io quz non e(t Trinitas.Et hoc ibi: ffeur in Trinitate: Similiter tertia pars in qua redit Magifter ad quaftionem primo pofitam,habet duas partes. In prima obiicitaccipiés rationem ex determinatione alrerius quzftionis. In fecunda vero loco folutíonis füam infuficientiam oftendit,& hancquzftionem determinandá le&ori relinquit, & hoc ibi:D/fficillinam mibi hanc quaflionem fateor, Mac [apientia fapiens, &c. Dub. I.
Ex litera elicitur talisratio Auguftini: Si Patet eft api-|L/7.&T.
ens fapientia genita quam genuit, & hoc eft ei effe quod |^"? C|fapere,ergo eft fapientia genita. Videtur illud argumentum nó valere,quia illud nó valet:hoc eft Patri effe quod nec fimiliter illud argumentum valet.
Srtu dicas quod non eft fimile, quia operari connotat effe&um,obiicitur quod idem eft Patri effe quod eflePatrem:fed tamen illud argumentum non valet, Pater dcitate elt Deus,ergo deitate eft Pater:ergo fimiliter non valet hoc argumentum:Eft (piens fapientia genita.
R. Es». Dicendum quod argumentum Auguftinicft neceffarium: quoniam effe fapientem, & effe, in dininis nondifferunt modo dicendi parte rei,(ed (olum parte]. noftra: nen ficautem eft e(Te & operari: quoniam etfi o- | petari quátum ad principale fignificarum fitidem quod|-effe,tamen quantum ad connotatum differt, & poteft ef- | eítefle Deum, & effe Patrem, quamuis non differant quantum ad effentiam vel modum effendi, differunt tamen quantum ad modum fe habendi: quod eft verein diuinis abíolutum, & eomparatum: & ideo nontranfit |. paternitas in fubftantiam,ficut fapientia: ideo haberaliü f, ^— modá dicendi,qui potefteffe extraneusrefpe&tualicuius| — (—— attributi: idcoibi eft accidens, non autem in argumento -Auguftini, Pater non eff fapiens fapientia genita, fed feipfo /spiemtiainge- Videtur male dicere, ivy ficut eternítas X wg ep Patri,ita —— Filio: ed zternitas non debet dici ge nita, (icut dicit Anfelmus in libro de incarnatione verbt: poteft dici ingenita fapientia, pariratione poteft dici fapientia procedens, & ita videtur quod fapiétia fit appropriabilisSpiritui fan&to,(icurt & Ftlio. Iuxta hoc quaritur seis non dicitur potentia de potentia, (icut fapientia de fapientia, - R € s P. Dicendum qued fapientia eft de nominibus jmediis qua funt nata füpponere pro perfona. Et ideo ficw dicitur de Deo Deus, & Dcusgenitus & ingenitus, ita dicitur étiam fapientia,nó tamen ita proprie, quia nomé abftra&um eft quodam modo:magis ramen dicitur fapientia de fapientia d eternítas de zternicate, q4 aterrritas fignificat in maiori abftractione q (apiétia, & ideo magls abítraabftrahicà ratione originis. Secundum hoc etíam eft có- A cedendum quod potlit dici fapientia procedens,licer adhuciminus propric.Nec valet iftud arseumentum, quamuis enim fapientia nen fit appropríabilis,Spiritus fan&tus tamen per decimDansees adiunctam potefttrahi.
Ap illud quare non dicitur potentia de potentia:diccdum quod non ita proprie dicitur ficut fapientia de fapientia. Quoniam fapientia appropriaturFilio, quicft ab alio,& abalio habet omne quod habet,ergo & fapientiá ab alio; ideo fapientia genita ex fua appropriatione prz-(upponit fapientiam ingenitam: fed potentiaappropriatur Patri qui non eftab alio:ideo non fic dicitur potentia depotentia, vel potentia genira.
Sed melisu. iflam queflionem poftea in libro de "e. Trinitate traclaui. Dub. 11I.
Videtur Auguftinusifta verba in notula pofita male & inconuenienter recitare, quia cum comparatio in vttoqueextremorum przíupponart rem fui pofitiui, fibi melius,ergo vtrobique bene: ergo fiibi dicit quod Pater eft fapiens fapientia quam genuit, videtur quod dicat Rzsr.Dicendum quod abufiua eft comparatio, quoniam in lib.de Trin.dicit contrarium huius, & ideo fi ibi bene,conftat quod hic male. Quantum ad hoctamen g aliqua vera dixit in lib. 83. q. de hac qua tione, ideo non omnino male, fed quodam modo bene,quodam mode male:& idco dicit quod ibi melius, innués quod aliquid ibi it male di&um: quienim vnum oppofiterumaftruit,| C per cenfequens deftruit alterum. | | Sapientia genita fit (apiens de fapientia ingenita.
Dub. IV.
Videtur ifta ratio non effe bona, quia non videtur refponderead queftionem.Non enim quaritut de fapientiagenita, (iuean Filius fit de Patre; fed hoc quaritur, vturum Filius fit fapientiaingehita, ' R » sr. Dicendum quod Magifterrefpondet,licet in verbis paucis,in quibus innuit hanc diftin&tionem quod aliquem effe fapientem aliquo; hoc eft dupliciter. Aut ita quodablatiuus teneatur formaliter, & fic Filius eft fpiens fapientia genita, & Pater fapienriaingenita, Autita quod tencatur originaliter,& fic cum fapientia genitafit| D de fapientia ingenita;Filius eft (apiens fapientia ingenita. | Sed quia ablauuus vt plurimum conftiuitur in ratione forma: idco Magifter caute locutus dixit quod Filius qui eft (apientia genita eft de fapientia ingenita fapiens, vt verbum non haberet calumniam, & ideo bene refpondet. | Vterque vna eit fapientla,C tamen folu Pater [apien- | ti4 «5l ingenita. Dub. V.
Videtur hic dieere duo oppofita, quia ifte dua proptietates fapientiam contrahunt: & cum fint proprietatesdiftinctz d iftinguunt, & hocpatet, quia (olus Pater e(t fapientia ingenita,quia fi fapientia diftinguitur, ergo eft alia,& alia (apientia, ergo non vna. Item videtur falfiimgicere cum dicit quod folus Pater eft fapientia inge-Rita:ant enim dicitur fapientia effentialiter, aut perfonaliter.Siperfonaliter,ergo non vna fapientia eft genita, & fngenita,cum Pater & Filius non fint vna perfona.Si vero ellentialiter,non ergo folus Patereít fapientia ingenita.
. Ress. Dicendum quodin hoenomine fapientia, duo eft conüderarc,(cilicet (ignificatum & fuppofitü.Et quátum ad fignificatum dicit effentiam; id ispdinm eft petfona.Et ille determinationesgenita, & ingeníta,nó re-Ípiciunt fignificatum,fed fuppofitum, & iradiftinguunt luppofitum manéte eadem vnitate in fignificato, fiue in iorma: & fapientia genita & ingenita eft alia & alia pere S.Bonau. Tom.4.
E Diiünct. XX ifona, fed n on eftalia &alia lapientia, (icut non eft alia ef- Idere in hisverbis Domini in Ioannem,& illa duo oftédit in Patre:ergo fi Filius nó poteft à Deo, fimplicitereft im-[potens velinfirmus,quia infirmus habet potentiam defi- N X LI.
fentia: & ideo Magifterbonum exettiplum ponitin hoc termino Dew,quod fignificat efIentiam, & füpponit per- (onam.Q uando ergo quaritur vtrum dicatur effencialiter,aut períonaliter, dicendum quod quantum ad fignificatum, dicitur effentialiter, fed quantum ad füppolit, dicitur perfonaliter,& ica nulla eft controueríia.
Nen à fe agit, cum Pater in eo manere monfiratur. Dub. VI. | Obiicitur contra, quia fimiliter & Filius manet in Patre:ergo pari ratione Paterá fe non agit.Item videtut fal. fum dicere,cum dicit:Infirmusfit non fe agendo, nifià Deo ipíe agat, quia fecündum hoc, cum omnis creatura agatà Deo,tunc videtur effeagens infirmum, nec in hoc videturFilius differreab aliis.
Rs». Dicendum quod Hilarius duo intendit oftendeducédo ad impoffibile.Ipíe enim Dominus dicit:V et-| roug, pu.)
baquaz egoloquor vobis à meipío non loquor:Patereriim in me manens facit opera. Ex hoc ergo arguit quod Filius non agit à íe, fedáPatre manente in fe, non tantüm vt confubítaniialis, fed vt principium:ficautem non manet Filius in Patre, ed tantum vt confubf(tantialis. Alia eftauctoritas Domini,vbi dicit: QU miíit me nó reliquit me folum,quia qua placisa funtei facio femper. Siipíe agicfemper vna cum Patre; ergo eft vna virtuseius & Patris, & ficagunt vna virtute, tunc ergo períeagit, hzc duo probat per dedu&tioné ad impoffibile: quia omnis potentia eft à prima potentia, quz primo refidet Ioann. 4.d ciendiá fe;non àDco.Item fi Filius non agit per fe,non agit per virtutem Er fibi córiaturalem, ergo alia eft virtus Patris, & alia Filii.A fe enim & nou4 fe;no facit diftin&ionemin natura,fed folum in perfona,quia dicit rationem principii, vel originis.Perfe autem & non perfe, quia per fe dicitur contra per accidens, fiue contra peraliud,ponitdiuerfitatem in natura, & idco Filius agit per fe,quamuis nonà fc.
Vna ef tantum fapientia Patri, fed non vno modo dicitur. Dub. VI I.
Videtur male dicere,quia fapientia femper eft effentialiter:ergo fal(um dicit,cum dicit, nó vno modo dicta. RzspP.Magifter non vult quod fapientia fit dicta mul- ]tipliciter:fed quod fapientia Patris,quia genitiuus poteft conítrui in ratione originis, & ficdicitur Filius fapientia] Patris, vel ipfa fapientia genita fapientia Patris,quia eft à Patre. Vel poteft intelligiin ratione fubie&i, vt dicatur fapientia Patris,ficut albedo Patris,& fic fapientia genita non dicitur effe Patris,fed Filii. Quia ergo ratio paffiua importata perhocadiectiuum gentia, non eftin perfona Patris & Filii vna,falfa eft locutio ratione determinationis non rationc eius qued eft fapientia, quia vna & cadem eft fapientia Pater & Filius & Spiritus fantus:& illa| eft fapientia Patris & Filii & Spiritus fandi, AP intelligentiam prafentís diftin&ionis duo principaliter queruntur fecundó duas quaftiones quas | determinat Magifter. Primo quatitur de haclocutione, I Pater & Filius diligunt fe Spiritu fan&o. Secundo quari-[tux de ifta alia, Parereft fapiens fapientia genita. Quan-Itamad primutn duo quzruntur. Primo quzritur virum illalocutio fit admittenda. Secundo quaritur in qua habitudine conftruatur illeablatiuus.
Y a An Pater C Fili diligent fe Spiritu fant, Fanda- Imenta.
Vodifta locutio, Pater & Filius diligunt feSpiritu fancto,fit admittéda, oftenditur auctoritate, & ra- CAP7.3. one Primo auctoritate ficAuguftinus 7.de Tr. Non cft aliquis duorum quogenitusàa gignente diligitur, genito remque fuum diligit: fi ergo eftaliquis, & non ct Pater vel Filius,ergo eft Spiritus fanctus.
Ir£« Hicronymusfuper Píalmum: Spiritus eft amor Patrisad Filium,& Filii ad Patrem:fed amore qui eft Patris ad Filium, Pater amat Filium,. & econuerío: er-AmoreDe|/ ITEM Bernardus deamore Dei;Amaste, inquit, amat7463. |DilisDomine,cuma Patre & Filio proceditSpiritus fan-&us,amorPatris ad Filium, & Filii ad Patrem: & tantus amor vt fit vnitas.
Ir£M idem oftenditur ratione fic: Magifter Hugo de fanc&to Vi&ore facittalem rationem in quadam epi ad Bernardum:Si recte diceris amare amore qui te procedit,cur non Pater & Filiusrecte dicuntur amare amore quiab ipíis procedit? Et iterum ibidem; Si Spiritus fan&us efletamor cordis tui ac Patris & Filii, quis qua-(o poffet negare Spiritu (an&to, hoc eft, amore tuo te diligere? ) ien alia ratio formatur fic:Sicuc fe habetverbum ad Hierony.
fanco. - 1. IrzM ficutfe habet faperead Pátrem refpectu Filii, itadiligeread Patrem, & Filium refpectu Spiritus fandi: fed hac eft falfa:Pater eft fapiens fapientia genita: ergo & illa fimilixet. | E ; Ire M omne pluraleinfert fingulare: fed hzc eft falfa: Pater diligit fe Spiritu fan&o: ergo & prima. Si dicas quod diligere tenetur notionaliter.
CowrRA: Nulla notione contingit mutuo refleQi v-| nam perfonam füper aliam: fed fecundum dile&tioné eft mutua;eflexio inprzdicta locutione: ergo diligere non| íCrietur notionaliter:ergo idem quod prius.
Replic, tÓ—M Dift. XX XII.
4 IreM nullanotio conuenitttibus:fed diligereSpin. tu fancto conuenit tribus. Nam Pater diligitSpiritu fan-&o,& Filius diligit Spiritu (anco, & Spiritus fan&us diligit Spiritu fani&to, quis feipfo: ergo non tenetur notioualiter:ergo idem quod prius.
f.IrEM Pater &Filiusamoreeodem diligunt fe,&nos: (ed dile&io Dei ad nos eft effentialis,cum connotet effe-Cum in creatura:ergo fimiliter cum diligunt fe, 6.IreMSitenetur notionaliter, quzro pro qua notione:non eft dare ni(i fpirationem: ergo aut paffiue, aut a-Giue.Siactiue:ergo idem eft, diligunt fe, quod fpirit: fed hac falía:S pirantfe:ergo & priíma.Si paffiue, contra: llla Replie notio non przdicatu: de Patre & Filio: fed deíoloSpiritu fancto. $i dicas quod denominatiue praedicatur, contra:Orhnis proprietas quz de períóna predicatur in diuinisin concretione,przdicatur & in ab(traGtione: ergo cü proceffio non conueniat Patri & Filio in abftra&ionc: ergo nec denominatiuc.
CowNcrevs!o.
Patrem. Cs Filium fe diligere Spiritu fenfo concedere pofasu fi dilectionem netionaliter intelligamm:quod fi dffemtialiter casa fumenme, fal[u reddetur fermo. v R *sPoxup. Ad Argum.Ad przdi&torumintelligentiam eft notandum, quod quidam predidam locutionem fimpliciter negauerunt, & dixerunt omnes confimiles effe retra&atasa beato Auguftino iníua fimili, in acffcilicerPater eft (apiens fapientia genita.Sed hzc (o- ^ dutio nenpoteft ftare, I non folum eam dicit Augu- [nce etiam fandialii,quorum dicta Auguftinus nó recractat. [deo fuerunralii qui eam fimpliciter conceffc- | La.» runt dicentes hanc locutionem debere intelligi per ap- trail a6. propriationem,non per proprietatem, vt fit inlus: Pa- 2. ter,& Filius diligunt ft amore, qui appropriatur Spiritui dz ad y. f.nc&to.Sed ifta Hn terhaceffet concedenda: Pater, & Filius fant boni,Spi- [44124 ricu fando, cumSpiritui fancto approprietur bonitas, IPM quz ramen nullo modo conceditur. Igitur prima opinio 5,,£,.
non poteft ftare, quz fimpliciter tales locutiones negat, | raliter ce.Siaüt notionalitet, vere eft, (icut probant rationesad oppofitü.Etinhoc fenfupronomen conítruitur cü verbo retranfitiue. V nde fenfus eft: Pater & Filius diligunt fe,id eft; Pater diligit Filium,& Filius Patrem; & tunc vera eft locutio, quia amor, qui eft Spiritus fanctus, eftamorne-&ens Patrem cum Filio, & econuerío, & tuncnon licet inferre:ergo Pater dilipit fe Spiritu fancto.
1.2.3. Exhoc patent tria prima Nam primum procedit (ecundum quod diligere tenetur effenualiter. Secádüm ctiam fimiliter:nam fapere non dicitur notionaliter,ficut diligete:ícd vel eft commune, vel appropriatum. Tertii fimiliter, quia procedit fecundum quod obliquus conftruitur reciproce, & tunc diligere tenetur eflencialiter.
4. A» illud quod obiicituc quod non potlitteneri notiépaliter: intelligendum eft quod (icut gencratio dupliciter Seem fignificari, vno modo, vt dicitemanationem, alio modo, vt dicit modum emanandi (üperaddita expre(fione: & primo modo per hec verbum generant: fccundo modo per hoc verbum dicere fi- DE gnificautio non poteft fiare, quia tunc fimili- má geiwe- P" TNCOERA i "— "m . Art. I. gnificitur,fic & fpiratio dupliciter peteft (ignificari, Primo modo per hoc verbum, quod eft ffirare:fecundo modo pet hoc verbum,quod eft Ziligere.Quemadmodum cnim dicere importat gencrationem,& vlterius quandam erSimportatadum generandi, & dicendi, fiuc exprimendi, & ratione actus dicendi,fiue exprimendi dicitur: Patet fe dicit verbo, hoceft dicendo, fiuc exprimé o geficin propofito: Diligere adum importat connectendi,(iue concordandi,& ípirandi,& ratione aus connectendidicitur:Pacer &Filius diligunt feSpiritu (anco, hoc eft inuicem concordandofpirant Spiritum fan&um, vel fpirando Spiritum fanctum inuicem connectuntur. Éx his atent obiecta.
Qvo» enimobiiciturde mutua reflexione, patet refponíio, quia hxc eft raiione a&us notionalis communiter intellecti.
f. Ap illud quodobiicitur qued diligere Spiritu fan- &o conuenit tribus, & dicitur refpe&tu creaturz, dicendum quod non conuenit tribus ratione fpirationis, quam importat: & ideo quamuis dicatur refpectu creaturg,non ramen dicitureflentialiter omnino:fed connorat aliquid effentiale, dicit tamen notionem refpectus quem importat adperíonam, ficut fupra dictum eft de verbo,& dono. ] 6.Ap illud quod obiüciturpro qua notione ftat: patet Ad replic.
Ad replic.
ea ponere verbum fpirandi, quia alio modo importat illam notionem, Vnde ficut conceditur hxc: Pater dicit verbo,non tamen hzc Pater generat Filio, & tamendicete importat ipfam génerationem. Sic in propofito intelligendum ett. | ^ QVASTIO II.
Pater C Filius diligunt fe Spiritu fandta, in qua babiudine conflyuatur.
"undamenta N qua habitudine conftruatur ille ablatiuus cum fic dicitür: Pater & Filius diligunt fe Spiritu fancto. Et . in habitudine forma videtur per fimile, quia Pacer dili- |git amore à fe procedente iiec: ergo pari tauone Pater, & Filius diligunt (e formaliter Spiritu fan-Qo. | Ir£* nihil denominataliquid ad quod comparatur, vtad principium folum, nifi comparetur, vt infor;nans. |- Nam quamuis curfüs fit à Deo, non tamen Deus dicitur cutrerefedamor eftà Patre, & Filio, & illi dicuntur amateigitur amor eft inrationc forma. | Ire« omni nexu aliqui nedunturforraliter: fed Spiritus fan&us eft nexus:ergo aliquiillo hedtunrur, & non nifi Pater, & Filius, &c. E | Irz« omnialbedinealiquis eft albus formaliter: ergo omni amore aliquiseft amans formaliter: (ed non eít amans formaliter amore,nifi ille cuius eftamor: cum ergo Spiritus (anctus fit amor Patris, & Filii, patet. &c. t.ConrR A:Omne quod diligit formaliter alioa fe, habet diligere (olum per participationé:ergo fi Pater, & Fi- Ad O»polius diliguntformaliteraliquo alio fe: ergo diligunt per|.
Icripto, impoflibile eft intelligere amorem in eo, fiue iplam amare:ergo fiPater,& Filius diligunt feSpiritu fan-Go,impoffibile cft intelligere Patré amare, nó intellecto Spiritu fan&to:fed hoc eftfalfum:ergo & primum.
3 Ire nulla hypoftafis e(t forma:fed amor, qui eftSpiritus (an&tus,eft hypofta(is:ergo non eft forma: ergo nullusillo amore diligit formaliter.
— | S.Bonaw Tom. 4 xpreífionem circa perfonam, fic & diligere. Vnde ficut |.
nerat verbum, vel generando verbum, fe exprimitverbo; quod ftat pro communi Ligeris tamen non licet pro| 4.Ir£M nullum relatiaum poteft effe forma fui correlatiui,quia ex forma & formato fit vnum: relatiuum autem diftinguitura correlatiuo: fcd amor, quieftSpiritus íanctus, correlatiue fe habet ad Patrem, & Filium: ergo, &c.
. $.IreM omnisforma eftanteillud cuius eft forma: ergo li Pater & Filius diligunt feSpiritu fan&o formaliter, amor ille przcedit diligere Patris, & Filii: fed hoce(tfalfum,quia dilectio producitur:ergo,&c.
CowNwcrvsro.
Cut dicimus Patrem, C Filium fe inuicem Spiritu fantto diligere, ablatiuus ille confrui debet inratione quodam modé effeius, vei produdli, c quodam modo in ratione ferme nom inbe- —— rmi. | Rzsr.Ad Arg. Dicendá quod aliquorum pofiio fuit quod ille ablatiuus conftruitur in ratione figni,nonin ratione formz, Nam Spiritus fanctus fe habet per modum producti refpectu dilectionis Patris, & Filii:ideo illius eft tignum. Vnde dicunt quod is e(t fenfus locutionis: Pater & Filius diliguncfe, & huius fignum eft quod concorditerfpirant Spiritum fanctum,qui eft amor vnicus, & indiuifus.Sed hzc pofitio eftinfufhiciens Nam fi ablatiuus offet conftrui vere in ratione figni cum verbo, hzc effet vera: Pater & Filius diligunt fe amore creato, quiaamor creatus fignum eft illius:quam nullus concedit.
S1 tudicasquod illud non eft fignum propinquum, obitcitur:quia tunc hec effet vera fimpliciter:Pater eft faipiens fapientia genita, cum fapientia genita fit maxime lignum fapientz in Patre generante. Aliorum pofitio fuit quod ablatiuus ille conftruit iri rationc formz. Di- C & Filio, quam inuicem conne&i. Et quoniam nexn formaliter connectuntur, & Spiritus fanctus eft ille nexus; ideoformaliterloquendo,itta eft vera: Pater & Filius die CURENUUIS DES EUN Ur EN D REED Den guy UEUHEER D SP a aq omnino ftare,quia cum dicitur: Pater & Filius nectuncur, aut sch uniur dicit aliquid quod (it in Patre & Filioà Spiritu lan&o;aut quod elE in eis, vt principiumSpiritus fanci.Si quod e(t in eisà Spiritu (ancto,ergo Patet& Filius aliquid recipiuntáSpiritu fancto. Si aliquid, cum p non poffit recipere partem, ergo totum: ergo funt à Spiriu fan&o,quod ett inconueniens.R eftat ergo quod hoc quod eft,seduntur,dicat aliquid quod e(t in Patre, & Filio,vt principium Spiritus fandti: quamuis enim fit paffiua fecundum modum, actiua tamen eft fecundum rem. Etfi hoc,Spiritus fanctus comparatur ad egnhiexionem, vt ad prinicipium:non ergo vt inratione formz omnina. Patetergo quod prima pofitio dicit minus fufficienter: fecunda dicit nimis abundanter,quia nimis exprimit. Et prima fuit Magiftri Simonis Tornacenfis. Secunda fuit Magiftri Guilielmi Altiiodorenfis. Et licet neutra fit oma ( P prn iE f Simon Tornacen. Opin.t.
Imptobatio, i Opin.
cunt enim quod diligere fe, nihil aliud cft di&tu de Patre| - liguntfe Spiritufancto, ficut hzc formaliter eft vera: Pa-| ter & Filius nectuntur nexu. Sed hzc pofitio non poteft |Impro: At1Q.
mnino fufficiens, tamen vtraque habet in fe aliquid vc- |- ritatis. Nam prima dicit, quod Spiritus fan&us fc habet] ad Patrem, & Filium per modum produ&i, & hoc quidem verum msc amantes, vr in ratione forma, & hoc quidem verum eft. Et ideo ex his duabus pofitionibus quarumvna eft infufticiens, alia excedens, colligitur media pofitio fobria, | a dicit q''od amor comparatur ad | Opin.f.
& fu'hciens, fcilicet quod illeablatiuus, conftruitur in| quod eft ex principio. Et hzcfuit pofitio Magiftri Hugonisde fancto Vi&tore, qui hac clare vidit veritatem. V nde redarguit illos, qui reputant hanc quzftionem infolubilem. Vnde dicic, quod ficut cum dicitur: Ego diligo teámoreá mc procedente, ibi eft conítructio in rationeeffcc&tus formalis, fic in propofito.In hoc tamen eft differentia, quiaamor à re procedens, eft in re requie-Ícens,vt vniens,& inhzrés,quia eft accidés:fed in diuinis lamor à Patre, & Filio procedens, eft in eis requiefcerts, ratione effectus formalis, fi licet nominare effectum:]| vt vniens, Opin.S.Tb.
art.2.
Scot, in[urgit boc 1nlo co q.z.drff.
258 Lib. I. Sent. vt vnteris,non tamen vtinhzrens,quiá non eft accidens, (ed fubftantia, & hypoftafis: & ideo adhuc minus habet rationem form v. Cócedendz funt igitur rationes ad hoc inductz,quia ablatiuus habet aliquo modo rationé formz. Quod tamen vltimoloco obiicitur, non valet, quia omnis albedo eft forma: fed aliquis amor npn eft forma, fed efthypottafis. | t. Àp illud ergo quod obiicitur quod formaliter diligunt,ergo per patticipacionem,dicendum quod diligere alio per effentiam, facit participationem: fed alietas perfonalis non. Vnde Hugo:Animus humanus amor nó eft, led ab ipfo procedit amor;ideo (cipfo non diligit;Pater vero amor elt, & Spiritus fan&tuseius eft amer: ideo diligit leipfo,diligitetiam Spiritu ndo, & ideo patet quod non per à e nin: & ideo patet fequens.Quia enim Pater feipío diligit amore effentiali, ideo poteft intelligi amare Pater,Spiritu fancto nonintellecto, non fic autem eft deamore notionali.
(14:4. R AT toNESs fequentes procedunt de forma, fecundum quod habet perfectum actum formz Formz enim eft inhzrere: & ideo non efthypofta(s; ideoctiam non diftinguit.Ibi vero ablatiuus caditab actu formz;qui eftinhzrere,& cenet actum formz,qui eft venirc.
j.Ap illud quod obiicitur quod forma przcedit illud. cuius eft forma,dicendum quod loquitur de forma fecüdum quod habet rationem caufz, quia fic przcedit: fed ablatiuus caditá ratione caufalitatis,quia conftruitur per modum effectus formalis.Patet ergo quod quodá modo eft ibiratio formz, quodam modo ratio figni, & in hoc patet refponfioad omnia quafita.
ARTICVLVS II.
C Onfequentereft quzftio de hac locutione.Pater e(t fapiens fapientia genita.Er circa hoc querütur duo. Primo quaritur vtrum illa locutio fit admitcenda. Secüdo,ad intellectum huius,vtrum fit hec admittenda: Pater eft potens virtute quam genuit.
QV £STIO L An rede dici poffit: Pater eil (apiens fapientia genita. | Vod priha locutio fitadmittenda, oftenditur hoc Q modo:Chriftum dicimus Dei virtutem, & Dei fapientiam: fed vnufquifque e(t (apiens fua fapientia: ergo hi Chriftus eft (apientia Patris, & fapientia genita;Pater eft (apiens fapientia genita.
zÀTEM per Aug.6.de Tr. Filiuseftars quzdam omnipotentis, & fapienus Dei, vbiomnia nouit:fed vn ufquifque artifex eft fapiens fua arte:ergo Pater eft fapiensFilio: ergo, Xc.
3.1 TEM hocvideturrationeperfimile, quiaomniaamans à quo procedit amor, c(t amans amore fe procedente:ergo omnis fapiensá quo procedit fapientia,eft fapiens fapientia fc emanante:fedPater e(t huiufmodi:ergo, &«c. i ME" Ca.14.03.|— 4IrEM Áug.rg.de Tr. Nouit Deus Pateromniainleipfo,nouit & in Filio:fed idem eft noffe omnia, & fapien. tem effe:fi ergo omnia nouit i Filio,non tantum feipfo, Íed etiam Filio eft fapiens. | | Cazinf. | gIrEMDeusPateromniadicit verbo,(icut dicit Áug. Monel.c.28. |11.Confef. V erbo tibi cozterno dicis quzcunq; dicis,Sed dicere,vt dicit Anfel.eft intelligere:ergo Pater omnia intelligit mediante Verbo: ergo cum idem fit effe fapientem,& intelligere, patet, &c.
Ad oppofitum. i, Cor. rn. d CA. ro.paulo poft ini- Hun.
—"putné XXXib i À| CownrnaA:Indiuinis fapereeftefle:ergo fi Pater eft (;-piens fapientia genita: ergo eft apientia genita: hocautem falífum:ergo & primum.
Irxx noniatellecta generatione;adhuceft intelliget Dcum fapientem: ergo fapientia genita non eft ratio fa-| pientiz Dei. | CoNcrvsrto. Cum effe fapientem, dicatur effentialiter folum (licet fapientia Filyo approprietur) nibileminus bec fententia nullatenws esl edmiittenda: Pater efl (apiens [apientia genita.
R xsr. Ad Arg.Dicesdum quod (ine diftinCtione,cum effe (apictem dicatur effenrialiter, quod locutio eft impliciter falfa:etfi alicubi legitur, ab aliquo fan&o eft exponenda. V nde Auguítinusin lib. Retra&tationum illa ietractat dicens,quod meliusillam quaftionem in libro de Trinitate tractauit, vbi fcilicet dicit contrarium, o- A itendens illam rationem non valere. Si Patcr fuit finc Fi- ut lio, cum Filius fit eius fapientia;Pater fuit infipiens: quia | 2i», lapientianon tantum cortuenit Filio,fed Patri & Filio,& Spiritui fancto. Ethocipfum inlib. de Tr. dicit in pluribus locis: íed maxime in 6.& 15.
i.Ap illud ergo quod obiicitur quod Filius eft fapien ta, & virtus Patris, dicendum quod ifta conceditur: Filius eft fapientia Patris fapientis,nectamen ifta, Patercít lapiens (apientia genita. Vhde norandum quod cum dicitur fapientia alicuius,hoc dicitur dupliciter. Aut ficut [ubiecti,vt albedo Petri: aut ficut principii, geniciuus enim originem importat: quoniam ergo filius eft (apientia habens originem à Patre, ideo hzc eft vera; Filius eft fapientia Patris. Cum autem dicitur. Pater eft fapiens fapientia genita, ablatiuus conftruitur in ratione alicuius caufalitatis,vel in habitudine formz,vel priucipii,&maxime formz,& ideo falfa,quiaFilius nec torma,nec principium eft Patris. Si tu quaeras quare non conftruatur in ratione formalis effec, ficut amor cü amante d quo procedit, dicendü g» non eft (rmile: & huius duplex eítratio, vnacommunis,& alia fpecialis.Communis,quz fümpta eft à creaturis, quoniam quidam funr a&us qui dicunt motumárebusadanimam,vt fapientia; quidam abanima ad res,vt amate:idco comparatio amoris eítad amácemainratione exeuntis, noninratrione impartientis: & ideo amor de íe importat formam, & effe&um, Sed fapi-D [entia quia dicitur, vt ad intelligentem,non vt abiintelligente,ideo ablatiuustantum importat formam, non cfte&tum:& ideo eft locutio falfa, Etaliaratio eft Ípecialis in diuinis,quia amor procedés eftamor proprie, non per appropriauonem.E: diligere eft fimiliter dictum notionaliter, vnde importat onginem, vt fupra monftratü eft: