la,in quaidem de fe predicatur:fi ergo hoc eft in diuinis: ergo omnes przdicationes in diuinis funt veriffima. * ee CoNcrvsio.
Predicat'one identica, per[onapradicatur de Batnuta* bec euim efl vera: Pater eff effentia C vice verjax forttali vero, commune de proprio.
Rss». Ad Arg. Dicendum quod eft praedicatio peridentitatem,& cft praedicatio per inherenriam:& vtramque eft in Dco reperire.Der inhzrentiam,vt cum dicitur: Patergenerat, vel Deus creat, Peridentitatem, vt cum dicitur:Pater eft generatio, vel Deus eft creatio.Pradicationem autem per identitatem, eft reperire in Dco proriiffime, propter ipfius rei qualitatem, quoram ibieft pen identitas:vnde omneslocutiones importantes vnitatem,ibi funt veriffimz.Predicationem autem perinherentiam eft ibireperire propter intelle&us noltri defectibilitatem. Quoniálicet atus in diuinis (it Dei fubftantia & ipía proprietas ctiam, tamen quia intelle&us nofter imelligit per res inferiores, & enunciat per vocabulum rerum GE modum enunciandi qué habet eirca inferiora:& ideo prezdicat per modum inharentiz, quamuis omnia quz in Deo funt realiter habeant modum fubftantiz. Intelle&us tamen ifte non eft falíus: quoniam quomadmodum inrelle&us abftrahenslineam materia non eft falfus, quia modum illum né ponit circarem,fed circa fuum intelligere:fimiliter intellect? noerindiuinis compofitionem non ponit circa rem, fed circa fuum intelligere, & fuum exprimere. Quamuis enim in Dco fit fumma (implicitas, camenexprimi non potcft nifiper compofitionem, & idco bene dicit Augu-Itinus quod verius eft Deus,quam cogitatur:& verius cogiratur,quam dicirur. Nam etfi intelledusaliquo modo per intelligentiam a(cendat ad contuitum fimplicitatis: nontamen poteft ioc exprimerevoce fimplici,fed compofita. | I. AD illudergo quod obiicitur quod in Deo non eft (ubiectum,dicendum quod verum eft quantum ad rem, eít "um quantum ad inodumintelligeadi, fiue enunciandi.
2.AD illud quod obiicitur quod affirmationes funtincompadte,dicendum quod hoc dicitur, quia nullum nomen exprimit diuinam effentiam, ficut eft, omnino. V el dic, quod in affirmatione notatur identitas: & hzc vere eftin Deoà parte rei, & eft compofitio:& reípe&tu huius eftincampactio, quia nulla ett ibi realis compolitio.
y. Kp illud quod obiiciturde compofitione, vel complexione,dicendum quod illa complexio in fermonc£ignificat compefitionem in intelle&tu, fed vnitatem in re.
4: Àp illud quod obiicitur quod modus marceriz non caditin Deo, eden quod verum c(t, quia non cadit odus materiz,vt ex qua: modus autem, vt de que, & in quo,bene addit.
f.Apillud quod obicitur:Aut idem prxdicatur de eodem, dicendum quodaliquandoidem eft re, diuerfum tamen fecundum rationem intelligendi, & dicendi, vt bonitas,& (übftantia. Aliquando idem fecundum fübfantiam,diuerfüm fecundum modum fe babédi,vt perona eft fübftantia, fiue relatio eft fubftantia, & Deus geneiat& ideo aliquis intelle&us capitur ex complexione, qui non capitur ex fimplici voce.
S. Apillud quod quaritur, vtrum res nature przdiceturde edu quod praedicatione per identitatem vtrumque de altero pradicaiur nec eft predicatio latione formae, necratione materia: f1 autem per inhz-Ientiam,tunc commune praedicatur de proprio, vt Pater eft Deus.Quod ergo obiicitur quod natura eft forma. reondco quod forma vno modo dicitur relatiuc ad in-9matum,& (ic non eftaccipere in Deo. Alio modo ab-9'üte,quod caret materia,& fic eftin Deo,& fic patet ilud.Aliter poteft dici qued dicirelatiue eft dupliciter, vel &cundum efle, vel fecundum dici.Secundum dici, vt viensad vifum, & intelligensad intelle&um, & fic vnum de altero przdicatur.Secundum e(Te, vc Pater ad Filium; & fic non przdicatur. Naturaenim non dicit refpectum ad perfonam fecundum effe, fed fecundum dici, & talis e céhus importatur,cum dicitur quod natura eft forma ie pie rei naturz., hinceft quod dicitur ratione illius refpectus,tres períonz vniuseffentiz vel nature, & vna naturatrium perfonarum,non tamen dicitur: Tres períonz vnius Dei.Nam hoc nomen,Dó»w, nó importat refpe- &umíecundum diciad perfonam, fed (olum ad cteatu- C " priat communia períonis,vt potentiam Patri,fapientiam ram.!deo dicitur Deus Abraam,l(aac,& Iacob.
7.Àp vltimum dicendum quod communicabilites & incommunicabilitas non funt oppofita proprietates: ed (ic differunt, ficut habere proprietatem, & non habere; Qua enim períona habet proprietatem relatiuam: ideo diltinguitur, &eíft incommunicabilis: fed quia effencia caret illa proprietate:ideo communis eft,& communicabilis pluribus:& ideo non diftinguuntuzad inuicem. Vel potcít dici quod communicabilitas nó eft proprietas diftinguens etiam in creaturis. Vnde quamuis homo fit commune,& Petrus propriu,non tamen impeditur quin homo dicatur de Petro:quanto magis in Dco. Illaautem propofttio intelligitur de proprietatibus feparantibus,& diftinguentibusilla in quibus (unt,ab inuicem.
QV.ESTIO Il. An in dinivie fit ponere appropriate, V ad intelle&um propriorum,ficut patet quod per memoríam,intelligentiam,& voluntatem venitur in cognitionem Trinitatis: fimiliter per vnitatem, per veritatem, & bonitartemfi quibus confi(tit ratio veftigii: fed non deueniturà communibus ad propria, niii communia aliquo niodo approprientur,cum ergo fit deuenire in diyinis per communia ad cognitionem proprii:eft ibi appropriatio. Ad hoceítauctoritasíacrz Scripture, quz appro- Filio,& benitatem Spiritui faucto.
1. Sep contra; Sicut fe habet proprium ad commune, |Aq eppoita commune ad proprium:fed proprium nó poteft com-, fitum.
municari nifi falío:ergo nec commune appropriari: ficut ergo proprium Patris nunquam aliis fit commune, fic nec commune proprium.
1.IrEMappropriatio in diuinis,aut eft (ccundum rem, aut fecundum intellectum. Si fecundum rem, tuncvbi eftappropriatio fecundum re m, aliquid per prius dicitur deillo cui appropriatur: ergo in diuinis eft prius, & pofterius quantum ad effentiadia,quod cft inconueniens. Si fecundum intelle&um,cum intelle&us illi appropriatur, cui magis iudicat conuenire:ergo cum magis iudicet'intelle&us ineffe fapientiam patri tanquam antiquiori, illi debet appropriari: fed appropriatur in contrarium: ergo a s tio eft contraincellectum,non crgo attenditu; | (ecundum intellectum. | EE 3.[T£M vbi eflppropríatio,prius eft fccandum raticnem intelligendi proprium quam appropriarum: rario] enim appropriationis per prius etin proprio: ergo cum| appropriatum fit commune,fecundum rationem intelligendi, prius erit proprium quam commune, quod eft inconueniens.
[4 Trum in diuinis fit ponere appropriationem, Et;Fundaquod ftc, videtur, quia per communia eft deuenire; menta, — N 224. Lib. I. Sent..
CoNcrivsrio.
Communia que in diuimi reperiuntur quantum ad id quod finificent,vni non fant appropriabilia per[one: quo vero «d eo-T4IN ordinem propter quandam conuenientiam vni perfena poffunt congrue appropriari.
Rxsr.Ad Arg. Dicendum quod de appropriatiseft loqui dupliciter. Aut quantum ad id quod (ignificantzaut quum adordinem quem connorant. Si quantum ad Jfignificatum,cum illud fit commune, &omnibus conueniat perfonis perindifferentiam,non cóuenit appropriari ratione fumpta áparterei, appropriatur tamen ratione (umpra d parte intellectus noftri uédum. inu enim intelleus carnalis in patre carnali videt defe&um potenctiz, & in filio defectum fapiétiz, & inSpiritu intelligit furorem iracundiz:ideo fpiritualis intelle&us,vt eleuetà carnalitate, potentiam Datri attribuit,quamuis non magis conueniat ei; (ed ne minus videatur conuenire,& fic de aliis. Si.a.loquamur quantü ad ordinem,vel originem quem connotant,ficapproprianturá parte rei propter cóuenientiam cum propriis perfonarum:V nde quia Paterá nullo eft, & Filius à Pare, & Spiritus fanctusab vtroque: & huiufmodi ordo attenditur in potentia, & fapientia, & bonitate; ideo patet ratio appropríandi. Vndeilla quz non connotant aliquo modo ordinem, vel originem,non funt appropriabilia.
1. À p illudergo quod obiicitur quod proprium non communicatur:ergo,&c.dicendum quod non eft fimile, quia ex hocquod cemmune appropriatur, non attribuitur nifi ei cui conuenit:fed fi proprium fiat cómune,tunc attribuiturei cui non conuenit:& ideo non eft fimile. - 2. AD illud quod quaritur, vtrum appropriatio fit fecundum rem,vel fecundum intelle&um, dicédum quod perhoc quod eft, fecundum;poteft dici vis appropriatiua, fiue principium approprians, vel poteft hoc gniod eft, feciidum,importarc rationem appropriádi.Si primo modo, fic cum appropriare fit virtutis cognofcenus, fic appropriatio eft fecundum intellectum noftrum. Si autem, fe-(undum, dicat rationem appropriandi, fic vno modo eft fecundum rem,fcilicet quantum ad ordinem connorarü: alio modo fecundum intellectum quantum ad fignificacum.V nde intelle&usappropriatur propter wer ipid fed non idem intellectus propter fe:fed intelle&us fanus, & fidclis, propter intellectum carnalé,non vt cum eo cócorder, fed vt ei obuiet. Et ideo cum intelle&us carnalis credat parum de potentia in Patre, [piritualisappropriat ci potentiam. Nectamen intelle&us cft falfüs: quia non intelligit plus effe de potentia in Patre, & minus in Filio. Siautem potentia Li i Filio, tunc intellectus carnalis ds crederet efle in Filio:& ideo falfuseft, & fic patet illud.. | ;.Ap vltimum,dicendum quod approptiatum fecundum id quod efl prius eft fccundum rationem intelligédi,quam proprium: appropriatum autem fub hac intentione, confequitur rationem proprii, & hoc nullum eft inconueniens.
Anin diuini fit ponere translationem.
Petrus de Tarantaf. 1.Sent diff. 34.9.8.
VI in diuinis fit ponere translationem.Et quod fic, videtur per Ambrof in li.de Trinitate: Sunt nomina quz translatiue, & per fimilitudinem de Dco di- 'cuntur. | S.Ambr.in^ IrEM perDienyfium dediunominibus:Theologi tani: Pe uam innominabilem Deum laudant & omni nomine: Gratiamug, ^d hocnon potefteffe nifi per translationem:ergo in dito. 4. Digs, Uiniseft ponere ttanslationem.
de din.nonm.
Funda. menta.
Quatt. 1L. & 11i A| ITr&M hocvideturratione, quia facra Scriptura dicit] Deum irafci,& dolere:fed hocnó poteft dici proprie: ergo neceffe eft quod dicatur translatiue: fed interomnia quz contingit nominare, dolor, & ira, maximediftanta Deosergo fi hzc contingit transferre, & omniaalíanomina. | ITE Mperquaz contingit rem intelligere, contingit & fignificare:& quz contingit fignificare, contingit & no minare:fed per omnia creata contingit Deum intelligere:ergo & nominare. DN IS Ep contra:Omnes transferentes fecundum aliquam |, ope; fimilitudinem transferunt:fedDeiad creaturam nulla eft itum. timilitudo,cum fit fumma diftantia:ergo, &c. Lib.i. Ta: 1. ITEM fimilitude eft relatio zquiparantiz:ergo fi pro-| tu.
pter fimilitudinem contingit nomina creaturarü Vidrio imi.
transferuntur:ergo nec ifta. 3.Irz« fimilitudo eft ratio translationis: ergo nomin: [rerum magis Deo fimilium, magis debent ad Deütranferti:talia aucem funt nomina Angelorum:ergo illa crásferuntur:quazritur ergo quz nomina debeant transferri, & quz non.
CowNcrwvsro.
Vt laudibus Deum poffimu: extollere, «tque 4d Dei cognititnem promoueamsr,nece[farie [unt nobu tranilationes ad diuina.!
Rzsr.Adarg.Dicendum quod ratio, vel finis transla- C [tionis duplex eft. Vna in qua eftlaus Dei:alia manudu-:Cio intellectus noftri.Propter laudem Dei,neceffaria eft pue Etquoniam Deus multum eft laudabilis, ne propter inopiam vocabulorum contingeret ceffari à laude,facra Scriptura docuit nomina creaturarum adDeum transferri: & hoc in numero indefinito, vt icucomnis creatura laudat Deum,fic Deus laudetur ex omni nominecreaturz:& qui non poterit vno nominc laudari, tanquam füperexcellens, omne nomen,laudareturcx omni nomine.Aliaratio eft manuductio intelle&? noftri.Quia cum per creaturasad cognofcendum Creatorem venimus, vt dne omnes creatura habent proprietates nobiles, qua funt ratie intelligendi Deum, vtLeo| fortitudinem, Agnus máfüctudinem, Petra foliditatem, Serpens prudentiam, & confimilia: idee oportuit plura D nomina transferri ad Deum. Quoniam ergo finis imponitneceflitatem his quz funtad finem,cum translatio fit ad laudem Dei:ideo nomina importantia deformitatem non debent transferri:vt diabolus, bufo, vulpes,quia magis transferuntur ad vituperium,quam ad laudem. Rurfus quia translatio eft propter noftram inftrudtionem, & fimilitudo incipiens à notiori, eft via cognofcendi: ideo efttranslatio à creaturis tanquam à notioribus ad Creatorem:fed nó conuertitur:& quia magna fimilitudo ma ter eft falfitatis, ideo non transferunturnomina multum fimilia, ficut funt nomina Angelorum, neforte Angelus credatur effe Deus. Per hoc patet quod translatio etin diuinis quantum ad nominum multiformitatem, ratio ne cuius dicitur Deus omninominabilis, & patent om.
nia przter primum. ] E| 1Qvopenimobiicitur quod nulla eft fimilitudo,qui2 (umma eft diftantia, dicendum quod fi non cft (imilitudo per vniusnaturz participationem,eft tamen fimilituo fecundum analogiam, & habitudinem,& hocin comparatione ad effectus.Sed de hoc magis alibi habitum eft.
Diftin&. XXXV. | A |prefcientta Dei fit eina fctentia, chr [ctentia fit eines effentia: DISTINCT. XXXV.
IDE QVIBVSDAM QV X.
SECVNDVM SVBSTANTIAM DE DEO DICVNTVR, QVA4E SPE- CIALEM EFFLAGITANT TRACTATVM, SCILICET DE ScIENTIA, DE PRAE- $CIENTIA, DE PRovipENTIA, DE Dispo- SITIONE, DRAEDESTINATIONE, VOLVNTATE, ET PorsNT1A.
/ Visque f" differuerimus, acplura dixe- JJ que communiter fecundi fubflantiam de Deo dicutur: eornm tame quedam (pecialem efflagitant tracfatum: de. quibus modo traclandum est,id eii, de Saentia, Pre[Gientia, Promidentia, Difpofitione, Pradeftna tione,Volumtate, c] Potentia. Sgiemdum esi erao quod faientia, vel[/cientia Deicum [it una, Cr [implex, tamen ter varios verum flatus, e diuerfos effectus, pleraac diverfa fOrtitur nomina. Dicituremm non tantum [cten- ea. (cà etiam prejctentia velprouidentia.Et eft prafcientja, [iue prouidentia defuturia tantum, fed de onmibus, eor. a ed cj bé z Predeffinatio,de omnibus faluandis, c de omnibus bonisquibus C hic liberantur, cj in futuro coronabuntur. Predefiinauit enims Deus ab eterno bomines, ed bona ehsuna f gendo, prade[linauit,eis bnapraparando. Quod bo-Bio mine predeftinauit:. Apoflolus offendit diens: Predefinauit quos pre(ciuit fieri conformes imaginis Fili fui. Et alibi: Elegit nos ante mundicon[Hitutionem, vt eem, lenti c ipomaculati. Quod autern bona eis praparaue-E68" rit, Propbeta Efaiae offendit dicens: Oculus non vidit Deus Ct. 25 ab(aue te, queprapara/hó diligentibus, ucl expeclantibus fe. Ergo ab eterno pradeflinauit quo[dam futuros bonos, C beatos,id efl eleait,vt effent boni,e» beati, ej bona eie edefliauit,id efl praparauit.Prouidentia autern eff euberuandorum.qua vtta, codem modo videtur accipi, quo difbofitio: nterdum tamenpr ouidentia accipitur pro pre entia. Sapientia vero vel/cientia de onmibus ejl, jeihtct bonu co malis e deprefcutibus,yreteriits c» fuiuris, V» non tantum de tempora bue, fed etiam dec a enimita fcit Deustfla temporalia, "ot feipfurn cefciat: fed tfe folus fep'um perfecie soli, cuius fcicstia com para-Hone omnis creatura fcientia imperfecta cst.
Prouidenud.
Prouidenud.
Vtrum fcientia, vel praícientia, vel di (ofitio,vel przdeftinatio potuerit e(fe in Dee, f1 nullafuitfcnt futura.
- Bieconfiderarioportet, vtrum fetentia, vel prafcien-Hayveldifpofitio vel prade(Tinatio potuert £s 12 Dco, fi talla fueras futura. Cum enimprafcictta [At futurorum, C difofitio faciendorum, ce predeftinatio Ja/tiandoruam, TIWia effent futura, frmibil effet facturus Dee,velatiquos faluaturus non videtur potuilJeim Deo ojfeprefeten-I4, vel. difbofrtio, rvel, predeffinatio;potutt aute Deus pttlla 4eire futura:potuit non creare aliquid, vel non fAluare | aliquos,potuit ergoin Deonon effe pra[cientia, vel diipofitovvelprede[finatio. Ad boc autem ita a quibu(dam ojpa-Bitur: Si inquiunt, petuit pre[cientia Dei non effe in Deo Sm S T NCREEREERE RES REDE RERO.
de bonis Jilicet, c de malis. Difpofitio vero, de faciendis, c 'cruu ANO: Vibeterno, c potuit non eje: fi vvero potuit noneffe, cum| potuit ergo von e[Je ab eterno,id quod est eius diuina EJentia. ita e? de difpofitiore, i pradeffimatione, que e? diuinaEJentiayobyciunt. Addunt qued, C aliastta loquete5: Sipotuit Deus nonpre[cire aliqua,cum idem fit Deo prefere quod (cire, c (cire quod ejje: potuit ergo mon efje. Item,cum idem fit Deum pra[ciume[fe, d Deum effe, fi petuitnon efe pre[cius, potuit non effe Deue. Potuit autem non e[feprejcius,[Vpotuit nulla prefcire. Atpotust nulla re[cire,quia potuit nulla facere.
Refponfio quod przfcientia,& difpofitio,& predeftinatio quafi relatiue dicunturad futuras res, vel ad faciendas.
Ad boc iuxta modulum noflre intellicentie ita dicimus: Prefcientia, veldijpofitio, velpreaeflimatio ad aliquid dici videntur. Sicut enim Creator ad. creaturam ve. latiue dicitur,ita prejcientiayvelprejcitis ad futura refcrrividetur, c difpofrtio ad facienda, ac pradeflinatio ad B Aluanda.Verumtasnen Creator ita velattue dicituryvt e|.
eptiam non [ianificet. Pra[Gientta vero y velpr.efciue, &9 imrefpecfufuturorum dicitur, e effenttam dejranat:tta eA» difpofitto X predeflinatio. Ideeque cum dicitur:Si nulla effent futura, non effetin Deo pre[ctentia, velnon e(fet Deus prajciios,quia varia et ibi caufa dicendi dif! m. gui oportet rationem dici. Cum erga dicis: S mulla cfJemt futura. mon effet in Deoprejcientta, velnon effet prefeius, jin dicendo, banc cau[arn attendi, fcilicet quia nulla ej-. fent fubiecfa eius prafeientia, vndeipfapoj]it dici pra(cientia velipfepre[cius,quod vtrumque diciiur propter fa- 1urazverus ejt intcllecíus. Sin autem earatione td duis, quod non fitin eo centia qua prajcit futura, velquod ipfe non (it Deus, qui eil futurorum pra[cius, fala et inteligentia. Similter c ille locutiones determinande funt, Potuit non effe prafeientia Dei,'velpotutt no e|Je prefcus, | potuit Deus non prejcire aliqua d esf;potutt ejje quod mulla futura fubiecla ejJent eius [ciencia, C» ita moo poffet diciprafeiusyvelprafcire,vel fcientia erus rafcientia,non tamen eo minus ipfe e[Jet.rueleius [Ciemtia. Sed nonpoffet diciprejcius,velpralctre, vel prafcientta, fa eius fcientia futuranulla forent (abiecia. Stmiluer de dilpofittone, e| deprade[linatione,vel. prouidentia. Hacenim(vt diciuws fant.
fed etiam de aternis. "E Scientia vero,vel [aptentia non tantum de temporalibus, fed etiam de etermis eff. ideod, eti mulla fuiffet futu ra,e[]et tamem tn Deo feitiaeademque modoeit nec miefl )ad temporalereferuntur, ( detemporalibustantum | Quod fcientia Dei non tantum eft de temporalibus,..| nor e[et,quam modo nec maier efl quam ejet.Scivit ergo | Deus Ab eterno eternum,e? omne quod futurum erat, | feiuitimmutabiliter. Scit quog, nom minus praterita, cj fitura quam pra[entia,C fua eterna fapientia dyimmu-| E |rabili fett ip(e omnia qua fciumtur. Opsmis enim ratio fu perna s Qe eterne fapientia, t ait Ambrofius, ineo eit | quia omnem fapienttam, C ejfentiam capit [uaimmenfa ferentta. 2 Quarc omnia dicantureffe in Deo, & quod factum. eft habet vitam ineo.
Propterea omnia Wicuntur effe in Deo, fuiffe ab aterno. Vide o Auguflinus [aper Genefim: Hac vifibilia, Lib.de fide 6.8. JU Me Li.s. de Ge. n^i aW lit.
linquit, antequam ferent, 0n erant. -Quo modo 6798 y. 618104.
1a Deoerant,qua non erant? Et rurfus: Cup modoea faceret, qua fibi nota nonerant? non enim quidquam fc- ' cit igno- | et tOntoTATS. Nota ergo fecit,non facfacognouit. Proiade | AHtequam fievent, ey erant, ei» nonerant. Erantin Det Ícientia,non erant in fui natura. Ipfi autern Deo non audeo dicere Alio modo inbotuiffe cu eafeciljet qua illo quo ea mo-Weratyut faceret, apud que nó est tra/mutatio nec vici[Jr fudinis obunbratto. Ecce bit babes quod bac vifibilia anteqnam fierent) Deifeientia erant. Ex boc ergo fenfaonta dicuntur e[fe ia Deo:ci» omne quod factum est dicifur-itaefeimip[o:mon ideo quod creatura (rt Creator,ve quia ifTa temporalia e[Jentialiter "fiat in Deo: fed quia in e nes [centia femper [unt,qua vita eff, cohtinuans dicit quod diuina Effentia plura habet nomina propter nominá connoratá. In fecunda dicit quod Deiícientia effet, fi nihil futurum effet, & effet (cientia: fed non diceretur prafcientia. Intertia oftendit, quod o. mnia habent rationes in Deo, per quas cognofcuntur,& funcin ipfo, & ita omnia funt fibi prefentia,, & fic patet feítz (untin litera.
losen. yo ^" 4n.l.4 Eorum tamen quedam [pecialeim efflagitatt tractatum.
Dub. 1.
CowrRA: Àutenim ifta efflagitant fpecialem tradatum, quia funt difficilia,aut quia funt appropriata. Si, qa fant difficilia, alia etiam funt difficilia, ficut (implicitas, veritasimmutabilitas. Si, quia funt appropriata, fimilitet etiam vnitas, & equalitas.
Rxsr.Dicendum quod ifta efflagitant fpecialem tra. Gtatur triplieiex caufaitum quia funt diflicilia,tum quia multa de ipfisir Scriptura funt determinata: tum etiam, quia dicunt refp -&turn ad creaturam, & fecundum ha; «onditiories attenditur rátio caufzin diuina natura. Ideo,quia debebat facere tranfitüad creaturas, fiue ad creationem,& ad hzcpraexigítur in caufa poffe:fcire, & vclle,qua faciunt caufam effeperfectam, ideo tractatumiftum in medio collocauit inter tractatum deTrinitate,& tractatü de rerum vniuerfitate: fed quia huiufmodiplus ÍetenentcumDee,& à Deo,cum fint Deus: ideo tradatus ifle in primo libro ponitur...Quod eadem ratione dicunturomnia €i prafentia, .. Quod eadem ratione dicunturomnia €i prafentia, Inde efl etiam quod omstia dicuntur ei prefentia efe,| Hon (alum ea,que funt, (ed ekiam ea, que praterierunt ci ee que futura fant fecundum illud: Qu vocat ea, que| pma, — |" nmfunt.tanquar caque [unt. Quia, vt ait Ambrofius "ug. inf in lib.de Trin.ità cognofcit eaque no funt jv) ea, qua funt. 19^ Et batrationeonnia ticuntur effe ineayvel apud ewm, [i weei prefentia:Vnde Auguflinus fuper illuma locurn P(alsni: Et bulcbritudo agri yiecum eit,ideo, inquit, mecum efl, quta apud Denm nibil pretergt, nibil futurum eff Cup tllo funt omnia futura, e e$ nondetrabuntur iam veterita.Curn illo funt omnia cognitione quadam inefabili (apientie Dei. Ecce bie aperit ug. ex qua intelli. entia acciptenda (imt buiufmodi verba, omnia [unt Deo prafentta m Deo funt omnta,velcum Deo,velapud Deumyvel iuto vita,quia inefjabilis omnium COgnitto i eo eff, | Amodo treclandum eff,id eff de fcientia, &c. —. Dub. II.
Videtur hic male dicere,quia potentia pracedit (cieniiam & voluntatem: ergo male ordinat in propofito, & male in exequendo.
Rzsp».Dicendum quod dupliciter eft loqui de iftisaut in a nai dun vt concurrunt ad vnum effectum. Siinfua generalitate, fic cum fcientia fit refpectu bonorum & malorum faciendorum & non faciédorum, prior eft fecundum rationem intelligendi, quam potentia. Et potentia cum fit reípeCtu faciendorum & non faciendorum, prior eft voluntate quz eft refpectu faciendorum bonorum tantum. Si autem loquamur de his prout concurruntad vnum effectum: fic potentia;inquantum potens,e(t prima:inquantum eft exequens,eft vltima: prius enim e(t poffe, deinde fcire, & poft velle, & poftremo eft facere quod eft ipfius potentiz. Et quantum ad huncecum Magifter ponit hic vltimo loco potentiam, fed in| executione coníiderat GERE undue maiorem geheralitatem,& minorem.
DISTINCT. XXXV. De fcientia Dei in generali fecundum fe, Cumque (upra differuerimws, ac plura (o dixerimus.
Expofitio textus.
9 V Pn A egit Magifter de Sacramento Trinitatis, & A Vnitatis: in hac parte agit de conditionibus,fecundü quas eft in Dco ratio caufalitatis, que funt Petentia, Sapientia, & Voluntas. Habetautem bac parstres partes.
In quarum prima agit de fcientia. In fecunda de potentiajinfra diítin&t, 42. Nunc de omnipotentia Dei agendum eff, In tertia de voluntate, infra dift. 45. Lam de voluntate Dei, &c. Prima pars habet tres. In prima agit de (cientia in generali fecundum fe. Iefecundaagit de modis diuine cognitionis,vtrum Deus cognoícat mutabiliter, vel immutabiliter,& quo modo,diftinct.58. Nunc ergo «d propofitum reuertentes.In tertia vero agit quantum ad fpeciales effectus, infra diftin&. 40. Pradeflinatio vero eff de bonu f4lutaribu. Prima pars diuiditur in tres. In prima Magifter determinat de iplaDei ícientia.In (ecunda,quia res agnitz (unt in Íciente per modum fcientis: idco determinat quo modo res funt in Deo, infra diftint.;6. Selet bic quari,Cure omnia dicantur effe in Dei cognitione.In tertia vero incidenter determinat quo modo Deus eftinrebus, infra diftin&. 57. Et queniam demonflratum efl ex parte. Prima pars que continet prefentem diftinctionem, tres habet partes.In prima,cumDei fcientia (it vna,determinat quo modo fortitur plura nomina.In fecunda cum Dei fcientia, vel preícientia fit eternitas, dererminat quomodo [e habeat ad temporalia, vel cteata, ibi: Hic confiderari oportet vtrum féientia, velprefcientia. Intertia cum Dei fcientia fit ens,quo mode cognofcat non entia,ibi: Proprer-|a omnia dicuntur effe in Deo, Gcc.In prima parte feipfum Sapientia vel (Gientia Dei,&c.
Diuerfa fortitur nómina quz fcilicet funt, Scientia, rzícientia, Prouidentia, Di fpofitio, Predeftinatio: Quaritur quo modo diftinguuntur bxc nomina, & videtur quod infufficienter enumeret, quia non folum cft ponere in diuinis przdeftinationem, verum & reprobationem.
E| Rrsr.Dicédum quod huiufmodi nomina diftinguütur fic: Diuina cognitio poteft confiderari autiníe, aut in comparátione ad creaturas.Si in feaut prout dicit pure cognitionem per modum fpeculationis, aut prout dicit fpeculationem iunctam affe ioni. Primo modo eft Ícientia:fecundo modo eft fapientia. Vel fic, aut dicit cognitionemfimplicem,aut perrationem nobiliffimam,fueper caufas nobiliflimas, quz ipíe Deusfuünt. Primo modo eft (cientia, fecundo modo eft fapientia. Siautem con(ideretur comparatione ad res, hoc poteft efTe dupliciter. Aut cohinotat euentum, & fic cft przícientia:aut ef-| fectum, & hoc dupliciter, autincon (eraando: fiue gubernando, & fic eft prouidentia:aut in efficiendo, & hoc dicii tabdhd dusitibsiderids cde dert durior | duplidiuifio,& fententia. Subdiuifiones enim partium mani. |.
Arts I.
dupliciter,aiit quantum ad bonum naturz, & ficeft dif*| A — Rise. Ad hocbreuiter dicendü quod eft (cientia qua] - Jpolitie:aut quantum ad bonum füperadditum, & fic eft Iprzdeftinatio: aut quantum ad eius priuationem, & (ic |reprobatio.S ed quia pridatio pratiz non eft effectus, fed defectus,ideo reprobatio non hic numeratur, fed conti netur fub przfcientiznorine, & ipfum fibi appropriat Vndc diuifio poteft fic formari: Cognitio Dei aut eftin | fe, autin comparatione: fi in fc, aut per rátioné nobiliffimam, &fic Íapientiazaut per qualemcunq; rationem, & (iceft fcientia. Si in comparatione,aut cuenti; & fic pre-Ícientia:aut euentuum & effe&uum,& hec velin gubetnando, & ficeft prouidentia:vel in efficiendo, & fic, fi re-Ifpe&u cuiufcunq; naturz,fic eft difpolitio: fi refpe&tu rarionalis,fic predeftinatioraut euétuum,& effectuum, & defe&uum,& (ic reprobatie, quz e(t przícieniia nominata perappropriationem, MEE : Creator ita dicitur relatiue,vt effentiam non fignificet.
Videturdicere falfum:nam creatio fignificat modum actionis,non relationis:ergo Creator fimilitet: ergo non dicitur fecundum relationem d parte modi, nec à parte rei;iftud conftat:ergo nullo modo.
IrEM videtur falfum dicere,cum dicit quod effentiam non fignificat, quia Creator fignificat aliquid: aut ergo creatum, aut increatum. Si creatum:ergo non dicitur de Deo.Siincreatum:ergo cum non fignificet perfonam, fignificat eflentíam. VEL MP Razsr.Dicendum quod elatiue dicialiquid,eft dupliciter. Áut quia fignificat relationem (icut nomina qe C (unt in przdicamento relationis. Autquia habet reípe- &um annexum:(ic,cum omnisactio dicat refpectum ad ned fiue factum, & paffum ad agentem,fic dicitur reariue, & ücinrelligit Magifter de hoc nomine Creator, Àp illud etiam quod dicitquod non fignificat effentiam, dicit propterhoc, quod quamuis imponatur diuinz Eflentiz,(& ideo de fola cien tia diciturfecundum omnes ) tamen de co à quo imponitur fuit controuerfia.
Opin.Ma-| Quidam enim voluntdicere quod nomina fex generum nonprzdicantaliquid in Deo, fed comprzdicant. Vnde actio non videtur dicere aliquid in agente, fed ab agente. Et huic videtur confonare ratio, quia actio & pallio videntur effc eadem.Et iterum huic videtur confonareverbum Boetii de Trinitate quod alia genera rerum nec de|) Creatore nec de creaturis przdicantur. Ifta opinio fuit fatis probabilis, & huius fuit Magifter, & ideo dicit quod praícientia ratione fci&tiz importateffentiam: fed Creatortantum relationem. Verumtamen illud hodie communicer non tenetur. Dicimus enim Deum effe fuam aionem vtputa creationem. Et quoniam e(fentia eft diuina actio, & hoc nomen,Creater,imponiturab actione: ideo non tantum impofitum eft eflEntiz, verum etiam ab effentia: fed illam fignificat in relatione. Nec Boetius intendit dicere quod talianon przdicantur,fed quod nó Defenfio |predicanturabfolute. Siramen velimus füftinere MagiaPtoMa ftrum feciüdum communem &. join, dicamus quod Magifter non vult dicere,quod creatie non importet diuinam Effenti&, fed quantum ex vi vocabuli nó dicit Efentia abfolute:fed per modü relationis,fiue fub appellaüone relatiua. Sed praícientia duo dicit, & fcientiam & E przceffionem.Ratione fcientiz, diciteffentiam abfolutam, vnde manet fcientia, reipfa non manente. Non fic e(t de creatione,non enim eft creatio, nifi eriam fit creatura, & fccuridum hoc verbum Magiftri non habet calumniam. Si nula fuiffent futura, effet tamen in Deo (centia eadem. Dub. V. | Videtur male dicere, quia fcientia noftra ponit rés, & quando nonponit,non eít fcientia, fed opinio, velalia ac-Ceptio minus nobilis: ergo cum de sobidicae Ícientia fic ponererem, videtur multo fortius quod diuina fcientia [ponat quz eft nobiliffima.
S.Bonau. Tom.4.
- Doer LS P RPM RPM d udoniciun Euh DERE RR E RR RE habco cognitionem de re, & eft íciétia qua fcio rem effe. Prima (cientia, necin nobis, necin Deo ponit exiftentià reiin proprio genere: necde prafenti, necde future: g patet, quia artifex habec cognitjonem faciendi dom um quam nunquam facict. Sccundo vero fcientia ponitrem tam in Deo quamin nobis: fed irnobis, quia dependet: in Dco, quia connotat: & quantum adprimum modum loquitur Magifter quod eadem fcientia effet: fed non refpectu eiuídem, & refpe&u tot, reípectu quot modo eft quantum ad fecundum modum.
Inde eil ctiam, &c. D«b. VI.
VultMagifter quod omnia fintDeo przfentia non folum quz funt, fed etiani qua preterierüt, ue modo ergo intelligiturillud: Aucenim intelligitur de praíentia fecundum veritatem, aut de prefentia fecundum cognitionem.Primomodo falfum eft.Conftans enim eft quod Antichriftus non eft in Deo fecundum veritatem przfens.Sifecüdum cognitionem, quia habet cognitionem prefentium, przteritorum, & futurorum: fed fi (ic, cum hanc habeat etiam anima: ergo fimiliter omnia funtei| Resp.Dicendum quod non omnia dicuntur effe pre- (entia Deo fecundum veritatem exiftentiz rerum, fed fecundum cognitioné,quia aQu cognofcit prafentia, przterita,&fucura,& circa adum fuz cognitionis fempereft prafentialitas, ira quod nulla fucceffio cognitionis Dei eftin nunc quod complectitut omnem fucceffionem fine mutatione:& ideo omnia funt ei przfentia ex hac duplici caufa. Quamuis autem creatura habeat cognitionem de przfentibus,prateritis,& futuris, quia tamen cognitio cius tranfit in preteritum,& futurum, & noua genératut cognitio ex rei exiftentia, ideo non dicitur quod omnia fint przfentia creature, ficut dicitur quod omnia praíentia funt Deo:& idco nó ponitur memoria in Deo, quoniam memoria refpicit preteritum, vt przteritü, nec tantum in re, fed vt etiam actus illius cognitionis tranfit in prateritum:fed preícientia non dicit rationem fiue a-Gumícientiz vt futurum, & ideoin Deo conuenienter ponitur.