Sabiliier aliae appeIlatiooe« huc invectae sint, certe non roinos probabtkier aogebititr: ex contrario pot^rit uti, quod commutabile dicititr^ et in fine t auditorem, quod contra praecepta et inefficax appeUatur» Utique idem tenor per omnia servandos fnit, uec appalet baec esse seiolorum. Gromot. Erfort. Putean. Duisb. meut Jtimitm hngum prae se feruntf* quod in tuit quoque GronoTint intcait, prooiivitqne, qnia dicatur, nt nimium quantum: sed Dnis<* barg. recie qnoqne prins eet non agnotcit. Grab7. Aut nimium hngum G>dex Traiect. Borm. l^SS. sex et Edd. pp. aut nimium L In eil. Med. aut quod nimium longum. Oud. In teqq* pro natum pidetMT MSS. quinque natum pideatur, Oun. Male Eroetti legi yolebat videatur, ScR. Quod eeparatum -^ includitur, Desoni haeo iaMSS. O, et Ed. Med. Ouo. Cum hacc Terba in meis MSS. non cxiient, absint antcm aeqne in Aldi ct Viciorii ediiione; cquidem ia (sm tntpicionem Tenio^ nt ca tadquam rednndaniia inducende ceiscaa. Sapinnc certe netcio qno pacto seduli hominit explicatioaeiR, ne senteiitia, •alis intelligereliirg Tcrentis. Brut. Eiecil SdiRrizins. L* Vt non nroprie cohaereatl Qnis non Tidct, negationem hio ^derari in libris Tulgaiis, in quibus lcgitnr: ut proprie cohae^ rea/ eio. Separatum enim est id^ qood non cohacret. Lambin. Rcto* ttn Teterem scriptnram a Lambioo foede eieciam^ immissa toco ■ega^ve non, quae in nnllis Tisa mihi mcmbraoisy scripiorisqno icatcntiac prortua ett contraria, admitsit quidem dittinciionibnt no« Xrit, qoat ipta propngnat ratio. Gru^. Vott. III, coj^, narrationi» Ed. Mcd. conveniat» t)uD. Vnlgatam conlra Lambini emendatio->eiR, deCeodit ctiam Scb., qnod ex ea idem sensns oriatnr, et nefitio iam insit in aniecc.: quod noti ex ipsa causa natum pidetur. labctidea conferri Cic dc Inr. I, iS.» ubi sic«: Separatum eet, fnod non ex ipea cauea ductum eet 9 nec sicut aliquod membrum nnexum orationi^ L, - Jttentum facit auditorm.} Qoidam MSS. iesie GronoTio^ F CAP. yill.. De exordio satis dictam est: deinceps ad narrationem transeamoB. Narradorium tria simt genera. Unum^ quo exponimuB rem gestam^ et onumquod* qne trahimus ad utilitatem nostramy vincendi causa; 21 quod pertinet ad eas causas, de quibus iudicium futurum esL Alterum genus narrationis est, quod intercurrit nonnumquam fidei, criminationis, aut transitionis, aut alicuius apparationis, rel laudationis causa. Tertium genus attentum facit auditorenif quod contra praecepta et inefficax tgjpel" iatur. Grabt.
CAP. VIII. De exordio^atisdictum est: deinc^el Erfaii. De exordio eatie dictum: deincejps. Duisb. de exordio *ati* erit dictum: deincepe, GaABT. MoS. tex et £d. Med. eaii* erit dictum, OuD., Narrationum tria eunt genera. ] Doitb. Narrationum 9«to tria eunt genera, Erfort. meof, et edd. BOBnalUei narratiomun genera tria eunt. Grabt.
Unum^ quo exponimue rem gestam'] Erf. Umim eet cum exponimue rem geetam, Idbm. Vom. et Leid. IJI. cnm cd. OfDDiboni: Unum est, cum exp, Leid. I. Ed. Mcdiol.: Unum cum exp. la, hX.uimmeet^ quo, Odd. Io seqq. pro tt. quod pertinet ad eas C€Luesae Grj^ph. A. quod maxime pertinet. la ceterif Grjph. maxime abefi. Brdt. Scripsit Sch. quod genue pertinet, T. genus e MS. Corl. prohMote Ernetiio ioierpooeai.^ L, Trahitnue ad utilitatem nostram^ vincendi causa)'] Saepc ooa Barriimuft. ita, «i ^^ta rea est» et aon raalitiaey scd Tictoriae caotia. Ut pro Miloue Cicero fecit noa toluia (a descriptioae iiineris, sed etiam ia Terbit a Milooe dt Clodii morte dictisy quae a Clodio dicta Mtt ait. Talis etiam magoa ex partt eat Siooai» apod Marooem Barraiio. Toxita» Alterum genus narrationis ej/] Erfart. Alterum genus est nar-' rationis, Grabv." Vocabulom narrationis aoctore. Eracaiio, quippe •ope»-fluafD, oiecit Sch. L, • Quod inttrcurrit nonnunquam Jidei f criminationis ^ aut transi-^ tionis^ Sic reposui ex Puieaui codicCf deietis Toculis aut^ quae ia Tolgaiis habeatur:.^2^tf intercurrit nonnumquam aut fidei aut criminationis. Primum aut neo Erfarunsis a^ooicii, iu quo legitnr: ,Quod intercurrit nonnunquam fidei, aut cnmfnationis, Narratioais antem hoc genus Trspezuotio Tocatur digressorium. Grabt. Voss. I. Leid. I. Mediol. fidei aut crim, In reliqais et Edd. anie GraOT. aut fidei aut crim, Oud. y4ut post t. fidei merito a GracTio et Ern. abiectum iudicat Sch. (Falso Sch. io hac canssa Oronopium laodai). L, Fidei] Ad fidem facieudam, qnale io Verrem illud [11, %, 42.]: Nonne ita, ut omnihus nohi^ tacentibus eic« Flarcs ules narrationes io iisdem Verriois habes. Capidor.
Apparationis%peli iaudationis causa,*"] Erfort, y^pparationi* causa. Grabt. Verba vel laudationis io Gryph. ^. et C. oon habentur. Brut. j4ppatiorus vel iaudatioais, lu Voss. I. soprascriptuni 1^1 amplificattonis, Desuni vel laud, a Leid. III. causa aujt lauda" tionis Ed. MedioL ^t pro vei in doobns aliis. Oi;d.
Laudationis] Ul io Verrina IV. [i. e. II, a, 35^: Etenim ut si^ mul Pub. Africani humaaitatem cognoscatis, et qoae seqq. X^oxita.
AD HERENNItJM Lib. I. Cap. 8. % tstii, quoda 'oausa civili remotnm est; in qa<^ tmtm ezerceri conrenity qno commodiua illas snperiores naxra^ tiones in cansis tractare possimus. Eius nail^ationia duo simt genera: unum ^ quod in negotiis, allerum^ quod in personis posilum est Id quod in negotiornm exposiUono ' posiCnm esl, Ires liabet partes, fabulam, historiam, arguiiientDm. Fabula lest, quae neque veras, neque yerisimiies coBtinet res, ut bae, quae tragoedis traditae sunt» Historia est res gesta^ sed ab aetatis nostrae memoria 22 rcmota. Argumentum est ficta res, qaae tamenr fieri polait, Telut argumenta comoediarum. lllud genus nar* ntionis, quod in personis positnm est, debet babere* ser-Bonis festiTitatem, animorum dissimilitudinem, gmviti^ tem, leyitalem^ spemi metum^ suspicionemi desideriom^ Ui hae^ quae trag^ediU fraditae euntl SioMDe et plnm MSS., ■m quod in pleiisqoe opinor, tragoedie, qiiod ipce* video in daorbea. Sed in tertio erat: ut hee eunt que tragoedis » qnae tUperecrif ^cado aacta Mnt ncqne in tragoediie sunt traditae^ PUne perftueo deor cMe kie aliquid incoiicinnam,; imo ftre illud traditae orliios ei iepertcripto, tragicae, quae erat ezpoftiiio lAf [vv.] suetae tragoediiM: forean enim ex leotione aniiqua MS. quam posui, pete* bit aactorem acriptitte ut hae euetae tragoedis* Gaonoy., Vulgg. Ut hae, quae tragoediis traditae eunt, Al. edd. Ut hae quae im tragoediis traditae eunt. £rf. et Putean. Ut hae eunt, quae tragoe^ diU truditae enntm In m«o MS« ett: Ut hae, quae a tragoedie traditae eunt, Recepi tragoedie ex huc eC aliia MSS* Diciiur ul illed Taciti 1. Annal. cap. i. Clarie ecriptoribus memorata eunt* GiAiT. US. Traiect. etinm legit: qu<ie a trckgpedie traditae eunt» Boijc Ut eae, quae cel. Ald. Z>. Vosf. 1. cum duobus LeiiMI. et £d. Med. ut hae eunt, Dein a tragoedie Vom. 11. Jn tragoediie Leidd. doo. Tragoediis Ed. Med. A tragoediis Ed. Omnib. Tra-' d</ae deeat in Leld. IV. Ovo. Improbat Sch. tcriptnrarm a tragoe^ diis et a tragoedie, Recte. Scriptum erat tragoedis prp tragoediisf ^de iaciaiu, nt a praep. adderetnr. X.
Argumentum est fieia r<*#] Sic accipimr apud Siiet. Calig. bj. Parebatur et in nocte spectaculum, quo argumenta inferorum per -degyptioe et Aethiopee explicantur..€l in Ner. la. Inter pyrrhicha^ ^^ argumenta taurue Fas^haen ligneo iupeacae eimulacro abditam iniit, GaABT. i Felut argumenta comoediamm,] Erfurt. Felut argumenta tra" ioediarum, Idbm.
lUudgenue narrationis] Potoan. Aliud genus narrationis, Idbx.
Cratritatem^ lenitatern} Haec non videtur inter hoa animorum iapetaa habere locum, et qunm tenilem hic aq. invenilem babitum isoaaty mato cnm «lio MS. levitatem, quod non dubilo ia pluribn^ oaure Ubria. Mam, quod aeqniiar errorem ( dicat enim Gruierut» >bt legetit erroree) plaoe expuli» qunm nnspiam firmetur. G&0ji07* Valgg. Grapttatem, lenitatem, epenu Recte lepitatemi ei aic eliam Pnieani codex. Gbabt. Iu et MS. Tratect. et nonnnllae ediiiones* Bvmm Gratritatemf levitatem* Sto etiam quatuor cb meia cum difsimtilationein, misericordlam, remm Tarietates, for-2S tanae commntationem^ iusperatum incommodumy subitam laetitiam, iucundum exitum rerunu Verum haec in exercendo tranfiigentnr. Illad^ quod ad Yeritatem pertinet, quomodo tractari conveniat^ aperiemna.
CAP. IX. Tre» convenit rea habere narrationem, nt brevis, ut dilucida, ut vcrisimilis sit: qnae quoniam fieri oportere acimus, quemadmodum faciamus, cognoacendum est &em breviter narrare potcrimus, si inde incipiemus narrare, nnde necesae erit, et si non ab ultimQ initio repetere volemns; et si summatim, non particulatim narrabimus) et si non ad extremum, sed usque eo, qno opus eirit| prosequemur} et si transitionibns nullis " Ed. Med» In aliit Itnitatem. Male. Ouo« Leviiaitm propter oppo- •itioDem probavil etiam Sch« Zr.
DUtimulationem^ mitericordiam] Intertanint recentioref, erro^ re#* Sed non comparet in nllo Pall. aut ediiione Teteri. GauT* •Vnlgg. Dietimulationem ^ errorem^ mieericordiam» Errorem reete •zpnoiit Groteroa^ nec ee vox in Erfiirt* Puiean. Daitb. nee meo legiinr codice. GkAst. Nec in MS. Traieet. Boiiii. Brrorem neqno in MSS. legiinrt neqne in editionibnt Ald, Vict. Leonic Tantuai Lambini ediiio babet. BauT» Ab omnibns abest errorem, Ono.
Portunae commiitationem'^ Dui»h, Fbrtunae commutationee, nt Lambinns edidit. GnABr. Vom. II. Leid. iV. commutationee; contra parietatem ett in Leid. 1. et lll, Oud.
Jucundum rerum exiium ] Erf. et Dniab. iocundum rerum exitum^ Sic semper optimi et antiquiuirai codicel. G&abt.
Verum haec in exercendo traneigeniur, ] Sic habent libri ma* nntcripti. Haec antem refereoda aunt ad id, qnod tnpra dixit: Teriium genus este narrationb a causa ciTili remoium, iu qoo lainea exerceri conreniat etc. IvAmb. AI«: Hoc in exercendo traneigitur» GB.ABT.
CAP. IX. Tree conpenit ree habere"} Erfurt. Tree ree conuenii habere. Gbabt. Tree ree conpenit habere, Sic MSS. sez cnm Edd. pp. Tel: tree ree habere convenii^ Ovo. Tree convenii res Ald., ^od Sch. reiinuit. L.
Ut dilucida, ut perieimilie eit] Erfnrt. Ut brepie, ui iucida, ui perieimilie eit. Gbabt. Lucida est etiam in Voss. 11« Oud, Quomodo faciamus, cognoscendum eet*] Vau Quemadmodum faciamue demonettandum eet. Gbabt.
Si inde i^ipiemue narrare ] Duiib. 8i inde ceperimue narrare^ Idbm. Narrare omitit Scb. iubente Cod. Gotb. L, Ab ultimo initio repetere] Habuerim Tocabnlom initio pro glossaloris emblemate. GeutBB.. Male. Is ab nltimd iiiitio repetit rem, cum incipit narrare de iis rebus^ quae longe antecednnt hoc tempus, qno id coniigit^ de qoo narrare coeperuot^ et ad rem nihii pertinent; nt si qois de nobilitate Rom«na Telit narrationeiA insiiluere, et incipiat narrare de adTentn Aeneae in Italiam. Gbabt. Voc. initio retinuit Sch. Ernesitnm secntiu, qni ezoitat locnm Cic, doInT. II, h. L.
Quo opue erii, proeeguemur] ErAirti tt LaiDK «d* Quo opus AD HERENNIUM Lib, L Cap. g* 27 ntemiiT; et n non deerrabimns ab eo, qaod coeperimns exponere; et n exitu» reram ita exponetnns, nt ante gnoqae qnae facta stmt, sciri possint^ tametsi ea* reticue- ' 24 nmiis. Quod genus est, si dicam, me' ex provincia redisse, profectum quoque in provinciam intelligalur. £t omoino non modo id, quod obest, sed etiam id, quod neqne obest, neque adiavat, satius ^st praeterire. £t ne liis ant saepius idem dicamus, cavendnm est; etiam ne id, qaod semel supra diximus, deinceps dicamus, bocmodo: ^th^nis Megaram vdaperi adverUt Simo: .Ubi adifSrdt Megttramj inaidiae fecit t^irgini: Ineidiat postquam fe'cit, 'iHm in loco dttulit.
«rit pereequemur* Gkabt. Pereeauemur, qnomodo emeDdat fian^ buns, aiicioriiAie MSS. innixuty legendam. fiauT. Leid. I. fuetit $ ie peneqtiemur ▼eriMime MSS. O. Prosequtimur £d. Mediol. Oiio« Fersequemur ettem Sch. recepil. Xr.
8i iransitionibue nullis utemur] Potean. 8i translationihue wdUe uiemur, Gkajit. In aeqq. pro eoeperimus eieponsre Leid. 111* escerpsimus exponere psl coeperimus dicers. Oao. ^ ^' ^i exitus rerum non ita sxponemus] Erfart. Si sxitus rsrum itd • psnemus, GmxBT. Ita ponemus duo Grjph. B. et C qniboa Leonic, fnffragatnr. Probo, qnod cum Erfurtensi dant Vom. Ires et Leid. 1« lUponemus. Ono. Tuetnr etinm Sch. In aeqq. r. quoquSf qnod aWst a Cod. Ang. tanqnam otroanm omiiit idem. L, Tametai ea reticuerimus.] Sic reacnpaimiis ex Onisbnrgenai «t Limbiaianis. Volgg. Tametai nos reticuerimus» Dein in seqnentibut Terbis ex Pnteani cod. adieci est, quod genus est, qood iu Tulgatit desideratnr. G&abt. JBa reticuerimus. E meis iia habel solus Lcid. IV.; tn ceteria: nos reticuerimus, nisi qood Voss. trea nentram Tocem afnoscaoL Leid. III. tacuerimus, In seqq. quod genus est etiam Tofs. L III. Edd. pp. Quod genus est hoc modo Lcid. IV. O. Quod gsnus Sch. absolule potitnm iadicat, pro ut rel quomodo, Itsqne t. eat cnm Aldina omisit. L, ^ Me ex provincia rsdisse ] Sic Ert el Lambin. ed., sed Tolgg. Me exprovincia rediiese* Grabt.
Et omnino non modo id quod ohsst'^ Erfort* Et homini non modo id quod obest. Idbm.
Ne id quod ssmel supra diximus, deinceps dicamus"] Omittit Erfanensis supra; merito. Duisburgensia commode quoque addit s^ius deinceps dicamus, Ioem. Semet in iribus Gryph. MSS. non cxsut. Excmi habeni, in bis eiiam Leonic. Brut. Qupd semel dixinuu, Ita legendum cum Erfuri. et Ed. Med. Vnlgo semel supra ▼el tupra semel, fiectius saepius deinceps dat etiam Leid. IV, Ooo, Hescripiit Sch. de coniectura: etiam ne quid, simul diximus, dein^ cepe dicamue, proTocans ad Cic. de Iut. 1, 20., nbi esl: et si non si eo, in quo proxime dssitum erit, deinceps incipistur, Kecte, VBlgsta enim^ qnod ipsnm TiditSch., mera esl tautnlogia. L» Athenia Megaram i^esp, advenit Simo clc.] Vcrsus sunt iambet tm: qnod animadTcrsum indicaTit Anratus primum Memmio^deinde nuhi. Inaidiatur antem legendnm, nou, ut in Ubris Tulgg. inaidias fecit, Praeterea pro in loco, malim legi, inlico ^ tea Ulico, Lamb.
» RHP.TORICORUM Viem iitaQid» neixxsi>imttBf n ^ nt qnidqne primnm gestom erit, ita primiun exponemus et rerum ac tempomm ordinem conseryabimiis, at gestae res erunt, aut ut potuiase geri iridebuntur. \Uc erit coniiderandum, ne quid per« turbate,, ne ^ptid coHitorte, ne quid ambigM, ne quid Erfuri. Athenis fd^cdtutn. PuteaD.!AihenU Idecharum. Gjiabv. fMidioM feoit tfirgtni] iLiiiiibinvi: inatdiatur pirgini, contr» P»1I. et Galidm. flieque vertiif Ub«t; abiorbetor euim prima iylUba a fipo anucedeoiU. Sed et idem edilor mntat illitd in toco praeier auciorttatem membranarum: iiotatqQe e i^estigio, statim etc. Grut. Opti» me Gruterni tuetnr 'membranarnm icripinram. Contra Lambtni edi— tionea ex coniectura, pim illico attulit. In loco «f t commo<W> loco, aeu 8UO aut opportnii.o'. lampore, nt aaepiaaimc apud Comicoa. GRAEr. Vim illi in loco attulit, lUi^ quod a ceteria abett, ex Gifffipb. i^. addiijikniii. Brut. MSS.O. et ed. Omniboni habent Me^ garumt eliam in ieq. yeiiu, niai qeod illic in Voia. I. iit Megarijm^ pro M<tgaridem, ut ett apud Cic. V. in Verrem o. 36. De Megarm •inguUri nomero vide me ad Sueton^ Tib. 4. Vim in loco attuiif^ Leid, lert. intulit, malo. Vide me ad Lib. II ^ 4.i. de inT. OiJo. //» loco imerpreutur Sch. illo. ipio loco, ubi iiitidiatui erat Yirgtoi, Male. In loco nihil aliud ett, quam illico f hoc enim ex iUo ortum. Significat.autemf nt recle noiat Grnterui^ etatim, e vesti^ gio, respondeiqne plane noitro auf der Stelle, Ceterom in veraa iecufido Sch. de conieclura, qua non ett opna» venit pro adt^enit. Lm' ^ Ut quidque primum erit] Erfiirt. Ut quicquid primum gestum erit» G&AET. Abe§i prinmm a V«i#. I. Leid. Ui« Jd quod primum Ed. Med. OuD.
lie quid perturbate, ne quid cffntorte, ne quid ambigue, ne fuidnof/e'^ Erfurl. Ne quid perturbate^ ne quid nopi dicamue. Grast. o duoboi Grypb. B. C. ne quid perturbate, ne quid noue diccunus, ne quam in aliam rem, Alieri cum excutia coiiveuit. Brut. la bapcrioribui poit Tocem conserpabimua de coniectnra iuteruit Terba: et #1 ita narrabimus colUto loco iimili io Cic. dc Iut. I, ao. nhi haec: j4perta autem narratio poterit eeee, #i, ufquidque primum gestum erit^ ita primum exponetur et rerum ac temporum ordo fiervabiturf ut ifa narrentur, ut geetae res erunt, aut ut potuisee f-eri videbuniur, Tria enim pntat ii($ui6cariy quae narratioueia di~ ucidaiu^ reddant; primnm ut qnae print facta tint, priua narren* tur, tum ne ret cum rebut aut tempora cum rehna aliter cooinagamna, atquc in ipto negotio fuerint coniUoctai tertium, ut ret, quae ad ne(:otium pertineaot, ita referamui, ut quaai ante auditorum ocnlot geri Tideaniur. Haec Schaeiuoi. Contra qnae Iria monenda vidvniur. Primum alterum illudy quod potnit, a primo re-^era non dilTerl. Deiude ne a^ciio quidem illo Cicerouis panno illud diciinr in hoc notiro loco, quod dici Tult Schueizkia. Deoique si omnia ea, quae Cicero in lihrii de InT. meliua cxpoauity qu»m hic 9ki\ Herennlnm auctor, recipere Telimua, Terendum » n« totot illot Ciceronit libroi compiUre debeamut. L.
i^erturba/e] Ne confundamut ordioem lemporum. Grabt. Contorte] Si confundamut rerum ordinem, quod fit rerum^ qnae couiangi debebant, trantpoiitioney et non necetiariornm inierpoaiti- QUe. IjDBM.
Ne quid nope dicamus] Erfurt. Ne quid novi dicamus, qnod Terint puto. Nora hic aunt inuiitata, quae in talibui cautia num- AD HERENNIUM Lib. LCap. 9. 90 nore dicamiu, ne qnam in aliam rem trameamnfy ne 26 ab ultimo repetamns^ ne longe perseqnamnr, ne quid^ qaod ad rem pertineat,. praelereamns, et si sequeranr ea, qnae de brevitate praecepta sunt; nam quo brerior^ eo dilucidior et cognitn facilior narratio fiet. Verisimilis naTratio erit, si^ ut mos^ ut opinio, nt qiMm accadcroDty ant «oleot accidare, nt tmpeclftm re<3daai aarrationrm. Nov0 hie expooit Mich. Toxita, ct qiii eum teqoitar, aot deacribil, Aldot Maootiut, de DOTit ▼erbit, et contQrte die hypcrba-> lit intelligit. Sed Don bic loqoitor de doiibot diclioiiit| teo elocolioDi», ted de rehot, qoae narrandae toot. Idbm. Ne ^uid noi^e* SoApccia baec mihi toot. lo qoinque MSS. ponudtar ante ▼▼• ne quid ambigue. la duobut et £d. Mediol. anle tt. ne quid con" ' torte, A§it timpliciter de lucida et beoe ordioala Darratiooe. Oud, Siae cantta haec etiam Ernettio taspecta fuitte, iudicat Sch. Ntm QaiBCiiliaonm qooqoe IV, a, 36, in narraliooibnt damoare Toca- ^ hala ab u*u remota» Ceterom idem perturbate narrare fom «il* qoi, quod primo loco narraDdnm erat^ lertio aooectat; eontorte totem qui memoriae lapta aut alio errore, ret alio ordioe aliitqua tcmporibot gestat e»te referat, qoam revera tunl grttae. Polat igitor Scfa. pertttrbate referri ad caata« et eTeniui coofutionem} cooift contorte ad temporam rAtiooemu Quod mihi tecut Tidetor, Contorte Darrat, qni priot eTCotum pooii et caotttm aonectit. PeT' turbate narrat, cniut memoria ret pertorbat et alio ordioe pouit. L, Jie quam in aliam rem /raneeamue] Ne omittit rebot ad prae^ tCBt negotium pertineniihnt non oarranda atque aliena narrcmuaf tifc nt di^rettiooet.fagiamot. Graev.
He longe pereequamur] Al. Ne longe prosequamur, Idbw, Ne quid, quod ad rem pertineat] Put. Ne quod €id rem per-' tmeat. Idebi.
£t ei eequemur ea ] Al. ISt si persequemur ea^ Isbm. MSS. tcx perttfquemur, In Lcid, IV. sic sequemur» Oud* Nam quo brepior% eo dilucidior'] l^rfurt. Nam quo breviwi di^ htcidior et cognitu facilior erit oratio, Veram tamen etl illod Horaiii [A. p. a5.]: Brepis ssse labaro, Obscurus Jio, Ittqae ilhm breviuiem inlelligit, in ^qna aihil omittiliiry qood ad rem pertioei, ted omoia^ qoae noo ad e^m tpeclant, et ad nottrom non facioot, quod tum urgerouc, iotlitutum, praetereuntur, cum Bon dicimua omnia, quae dici poitunU Egregie Horatiut [d* Ordinis haec virtus est et penus, aut ego faUor, Vt iam nunc dicat^ iam nunc debentia dici Pleraque dijferat et praesens in temfms omittat»..
GiAST. Ed. 1474. adiicit est, quO breinor est, quod minime pro-, Undam fuitte ab Ernettio, recie iudicat ScIk X.
Ferisimilis narratio erit,] Erfuri, Vef^^iimilis narratio fiet» G»AK». Leid. lll^. Ed. Med. jftW. Vott. I. Leid. 1. est, Ood.
UtmoSf ut opinio, ut naturapostulat] ilfcn» tcilicet reirgionit, id ett, ouirertorum, ^iui ett obtcrTandus. Nam omnia fert mtiorum iattiintit indicaninr, nl tit C. Nepos in prooemio. Sed tamen ibid«m adUit illot ette expertes literarum, hoe ett indoctoay idiolaa^ 26 natara postulat^ dicemiis^ si spatia temporimiy persona* nmi dignitatesi consiliorum rationes, locorum opportunitates constabunt, ne rcfelli- possit, aut temporis parum fuisse, aut causam nullam^ aut locum idoneum non fuisae, aut homiues ipsos facere aut pati non potuisse. Si Tera res erit, nihilominus Iiaec omhia narrando conservanda sunt; nam saepe veritas, nisi liaec servata sint, fidem facere non potest. Sin erit ficta, eo magis erunt conqui nihil rectum f nisi quod ipsorum morihuM conveniat, putabunt. Opinio Tel ett omniam, fel maiorii parlif, t«1 meliorum. Ut et in territy tnpcritiiionibiie antiquit etiam naoc in ti^nta evaagelii et bonanmi artium luee/ obnoxiit, Telim tueri opinionem a Gallif, Belgit et aliit cultioribtu gentibnt meriio probatam, tagat et T«nelicet, qaalet pntantar et babentnr Tolgo^ nallat ette, ted ette mi-> terarum anicularum aat merat praestigiat, nngat, ac [aiqne] anilce ineptiat^ ao taperttiiionet,^ aut malevolorum criminaiiouet mendacittimat| nt non flammit, ted yacerrit tiut coercendae^ it^ludat iiperam. Natura, ti id qnod dioimat nec a nottra nalora, nec ab iirtut, de quo dicimat, nec eornm, pro quibnt, tcI contra qubs agimut^ alieuum tit. Non enim conienianeum ett, nt de pndtci-> tia agat leno, d« cnttiiate mereiriz. l^im [Juveoal. II, a4«]: Quie tulerit Graochos de seditione querentee? Grabt.
Consiliorum rationes] Pnt. coneiliorum narrationee. Idbk.
Ne referri poesit'} Sic retiitni, approbaia Memmil et Auraii coniectara. Referri aulem dicinm accipio pro retpohdendo oliiici, et Qt Tulgut loqnitur^ repljcari. Cuiut tignificaiionit cnm ezempla mulla tint, unum mihi nuno occurrit: Acad. Quaett. Lib. 1V[, 47.3 in extr.: Sic ego nunc tibi refero, artem sine scientia esse nou posse; ev Or. pro Caecioa [c. 29.]: Hic est mucro defensionis iuae: in eum ipsum CQusa tua incurrat necesse est» Mgo enim tibi refero: Si non sim ex eo loco deiectus, etc. Lambir.
jVe refelli possit, eic.] Aptnm huic loco Terbiim, ilaqae acomen laudaodum Aurati ac Memmii, couiectantiom referriy ted non id eiiam infrreudnm in contexium cnm.Ltmbinianit» repugnante omni tupellectile librorum nottrorum calamo exaratornm. Gr.dt£B. EtL {jamb. JVtf referri possit, Gbabt. Vid. Gifan. Obterv. L. L. in JRefeltere, Durm. MSS. eodem contentu et impretti ne refelti Irgunt. Brut. Lambino atlipulator Sch., alienam ette refeUi, quod non •ic abtolute dicatur, exitiimant, i/.
Nihilominus haec omnia narrando'\ Lamb. Tum nihilo minu* haec omnia narrando, Tel: tamen hihilo minus haec omnia nar^ rando, Grabt.
Fidem facers non potest] Erfort, jPidem non potest facere* Lamb. ed. Jid^m non poterit facere» Idbm« In tupp. nisi haec ser^ pata sint, Voit. III. nisi haec omnia conservata sint* £d. Med. conserpata non polest, In You, llU fidemfacere non poterit. Ouj>.
Sin eritficta^ eo magis erunt conservanda f\ Erfurt. Sin ficta^ magis erunt conservanda. Al. Sin eritficta, eo magis conservanda erunt. MS. Sin erunt ficta, eo magis erunt conservanda. Gbabt. In nonnollia erunt Tel erunt fictae. Contra moz pro erunt in Snibatdam erit. Leg. tcilicet com Erf. sin ficta tc. res erit. Ouo. jque iu tcriptit Scb* Pro erunt conservanda Sclu ex Cod, Auf u-•lano recepit: truttt observanda* h* AD HERENNIUM Lii. I. Cap. 9. 31 seryanda. De iia rebus «ante confligendnm est, qaibiis in rebus tabalae aul alicuins firma auotoritaa ridebitur interfuisse. Adbuc quae dicta snnt, arbitror mibi constare cum ceteris arlis scriptoribua, nisi quae de insinuationfbua nora excogitavimus, quod eas soli, praeter cete- 27 Tos, in tria tempora diyiaimus, ut plane certam yiam et perspicuam rationem exordiorum babereinus.
CAP. X. Nunc, quod reliquum est, quoniam de rerum inventione disputandum est^ in qua ainguiare con- Caute cortfligendum <«/] Nihil moio ^ tameisi qoidam libri manascripti habeant: confingendum est, Confligendum aatem iulerpretofy coacertandnm, cooiendendnm; pugnandum: nK sit Iranslatio. Praeterea Itbri Tolgali nonpulli babent: confligendum erit^ Lamb.MSS. quidam: cauteconfingendum est,Ah:cautecon/iigendum erit, Grabt. De iie rebus caute confligendum eei. Vosi. 1. his de rebue opUme tranapoaita praepositione. Idem cum Leid. IL et Jli. coafingendum* Oud. Hoc recepit Sch. •entn poslulanle^ nt ait. Conflictionem enim hic alienam e«se; conlra sptiMime hic praeeipi» cauie confingendum eaie, ti qnia iu hit reboe ficta narratrone uiatur, %n qoiboa tabulae ant firma alieuins auciorilaf interfnerit. Reote. L, yidebitur interfuiese.'] Daifb. Videtur interfuisse» Grabv. Ed. Me» ^\o\, scripti alicuius firma a, Male. £adem Ed. in seqq. Adhuc eOf quae scripta sunt. Dein poit constare addit Voat. U. communiu.
Nisi quia de ineinuationibus nova excogitapimus, quod eas soli, eic.] Haec eat velt. edd. •criptnra, firmalUrqoe a Pali. deindo CQti; insinuatione ^ item eam, Gulielmiat emendaverat: nisi quas de ittsinuatione nova excogitapimus, eam soli nos, eic..Giiut. Erfartanne: nisi quia de instnuationibus nope excogiiapimus. Duitb.: nisi quae de insinuatione nova excogitavimus» Lamb. ed.: nisi quia de insiimatione nova quaedam excogitapimus. GAaxt. Nisi quae MSS. pleriqno ciim Ed. Mediol. In seqq. Leid. III. IV.. Vosa. iil. • m.tec. de insinuatione; et moxoum Ed. Omnibonieom. Sedea bene Leid. il. OcTD. De insinuaiionibus MSS. Bruii» Nova quaedam tctiptit Scb. e Cod. Anf. ad molliendam auctoris oitentalionem. L* Soli, praeter ceteros] Scripti ▼etustiores: solis nos praeter» Sed ct illa praeter ceteros Talde suspecta babeo. Vide notas patris ad Senecae IXippolyt. t* Syi. GaoH ov. Put, Quod eam solum nos prae^ ierceteros» Duisb. Quod eam soli praeter ceteros. Sed melius Erfvtensis: quod ea soli praeter ceteros y scilicet qnae noTt excogitatimns. Grabt. Eam nos soli praeter ceteros Cod. Traiecl. fiuRM. 8oli nos HSS. sex» Nos eoli editio Omniboni, omissis Tocibus prae» ier ceteros. Oud. Eatdem, nt futilt assnmentnm, Oudendorpio Emestioqne snspectum, eiecit Sch. Oudendorpio tamen snspectum ▼iram, nosquam legiinr. L.
C A P. X. Jn qua singulare eonsumitur oraioris officium"] £rfert.: In quo singulars consurnitur artificium. Graev. Jn quo Lcidd. I. II. unicum Voss. ii. Leid. II. Oud. Artificium^ ubi impresu officium babent» edidimus duornm Grjrpb. exjemplarium B. C« aneioritaiem, qii«e certa praetertim rationc nititbr, secuti. Brut. jtiificium praebent Voss. I. ii. Leid. tres. Rene. Oud. Aetinuit ' recte Scb. officium, quod b. 1. idem ast, qood cap. lil. extr. dicitir monns. Cetornm in supp. vtrba de rerum inventione non satis •pu Tideri posse ait idem, qoia de inTentiono hic lotus liber agat. Delsadi tamen posst existimat sic, nt ioteiiigatur inTtntio rerum, rainitnr oratori^ officiam; dabiraiu operam, nt nibilo minns indfustriae^ quam rei utilitas postulabit, quaenisse TJdeamur, si prius pauca de causarum divisione dixeri-^ mus. Causarum divisio in duas partes distribnta est. Primum perorata narratione debemus aperire, qnid nobis conTeniali eum adrersariis. 6i ea^ quae nobis utilia erunt, 28 convenient, quid in controversia relinquatur, hoc modo: Interfectam esse matrem ab Oresle convenil mibi cum . adversariis; iure fecerit, et licueritne facere^ id est in quae proprie pertiiteant ad caus^am h, e> argumentorum, Atqne iu fere lib. 111 c. i. ioit. L- Nihifo mtnu& industritie] Erfort. Jfihil minue industridi. GitAST. Jndustrie L:tmb. lr|;il, «b Aldi cdiirooe dod (liMeotieot. Cum MSS. qiit induetriae babcDl, Victorio cenTeDit. Bbut. Recepit industtie Sch. £rDebtiiim ftecutat. Recie« Id «cqq. quam ree postuiabit eDA-Uvit Scb. e cod. Aug» L.
Quaesisse irideamur] Al. Quaesipisse pideamur. Gbakt. V«d. GronoT. tupr* ad cap. 1. Buaii. MSS. O. et Etld. pp. quaesisse^ OOD.
De eausarum dipisione] Erf. Ve dipisione causarum, Graet* D« diptsiorie causatum* Hio ordo ear iu MSS. O. et £d. Mediol. 0\JD.
Causarumdipisio'] Herihogeoet nffax^aOHStf^v f ocat, id ett, aditQm ae vesiibulum ooofirmatiooit tijg Karaaxivrfg, Onplicem illi locum iribiiit, nliqnaodo euim ail illam post prooemia, poni, ut io oratione Demotlheuit legaiiooit male obiiae, aliquaodo pott oarrationem» ui in oratione coutra Aritlocraiem. Vide de pariiiiooe, et qnaudo illa uteadom^ qnaudo tit omiiteoday QttiotiU luttitut. IV. c. S.
TOXITA.
In duas partes distributh estj] Dnitb.: In duas partes distri" buitur, ^on mn\e, Grabv^. Leid. IV. distribuitur, Ouo.
Primum perorata narratione debemus] Erfurt. Primum per narrationem debemusy iot\t'. Primum post rutrrationem, Ed. Lamb. IVcmum enim perorata narratione, Grabt.,Primum per narrationem le^itur in duobut Gr>pb. MSS; qoae lectio baud tcio an sit tuIgaiae praeferenda. fiRUT, Pro perorata narratione Leid. III. post narrationem. Ovn, Primum perorata tine t. enim exbibet etiam cod. Au|[. letie Scb. L, ylb adpersariis, si ea quae nobis utilia erunt, conpenient, qaid in controversia relinquatur, hoc modo] Erfuri.: jib adpersariis, quid in controversiis si ea, quae utilia nobis erunt conpenient, hoc modo, Diiitb.: Si ea, quae nohis utilia sunt, conpenient, quod in contro^ persiis, relictum sit, hoc modo, Grabt* Cum adpersariis, Pott haec Terba in Vost. 1. Lerd. I. II. legiiur: quid in controversia sit» Ed. Med.: JBt si quid in contropersia sit, £d. Omnib.: et quid in controuersia relinquatur, Contra bit iptit TCrbis, quid in contropersia relinquatur, carent illi libri, qui pott adversariis poounh Vost. III. In ^contropersiis, Vott. II. Leid* III. IV. in contropersiis relictum sit. OvD, Poftt T. adverscwUs tublata plena inierpunciioue et si ea, addiia et ei. e<l. 1^74. Emettiiim recte tcrip§itte iudicat Scb. L% Interfectam esse matrem] Put. Interfectam matrem, Grakt.
lurefecerit et licueritnefacere] Dui»bi Jurene fecerit, licueritne face^c. Idbm, Vott. IIL Leid. 111. IV. Ed. Med. iurenef. Et de- AD HERENNIUM Lib. L Cap. lo. 33 controTcrsM. Item e oantrarioy Agam^nnonem esse a Qjtaemnestra occisam confitentor; cum i^ ita sit, me nlcisci parentem negant oportuisse. Deinde qnum hoc fecerimns, distributione nti diebemaa.. £a dividitnr in doas partes» en^merationem et expositionem. Enumera-^ tione nCenrar, cnm dicemus^numero, quotderebus diclxiri somas. £am plus quam trium partinnl numero esse non oportet; nam et peviculosum evt, ne quando plus minusve dicamas, et suspicionem afiert auditori meditationis et artificii, quae res fidem abrogat oratori. Exposilio est, CQm resy de quibus dicturi sumas, exponimus breviter.
m ia Leid. IV. eifacere YoM. 111. Ed. Me<i. id facere Leid. 111...liem e contrario] Erfnrt. //«ni e confrarie, Graby.
3fe ulcieei pareniem} Laoib. ed. T^men me ulcieci parentem, > loxx. In aoiecc. cum id iia sit abett id a MSS. tritMie. Oiro.
Eam piue quam irium pariium nurtiero eeee] Iloo reprehendit Qaimiliaonsy ei non vnli boc numero qnaai.lege pariitionem alligaudam eaae, eam caiiaaa plnrea dc*iderare poaait partct. Jdeo Tra« paooiina qnatuor posail, Toxita., Bnm plus quam irium pariium numero eeee non oportet,'] Erf. r Ea phit quam trium pariium numero, non oporiet, Duiab. et qui-<lam alii: Eam, plus quam irium pariium numero contineri non oportei. Pal.: £a plue quam trium pariium uii non oportet. Crauud, ed.: Eaplus quam irium pariium numero conetare non oporiere, Om.amw, Numero esse non oporiet, Sic Ugitnr iu t ulf^atis f«rc omubos. Alier e Grjrph. MSS. numero contineri, quomodo legitnr in Leooic., aher constare habet. Brut. Voaa. I. UI. Leid. II. llf; Ed. Offlnib. coniineri non oporiet, Leid. I. esse contineri n, o. Odd. Voc numero, ut male repetitnm ex tnpp. delcTit Scb. Idem improbat leciionem luniioam.ib Ern. probalam: eam plerumque irium pariiurit ruimero contineri oportet, Inre. L, £am plus quam trium parttum numero esse non oportet.] Sio Pal, pr. ac aec, at teriida ei quint.: Numerj^ contineri non oporiet, ^aartut: ea plus quam irium pariium uii non oporiet. Ex quibus liqaet, qnautum aibi iuduUerit scribarum liceniia. GaaTxa. Cum Palatino tertio et qninlo facit codex Traiect. Bo&m.
Suspicionem efferet audiiori] Erf. Suspicionem auferet audi" tori. GaAJtT.
Quae resfidem ahrogat oratori.] Alri libri habeut: fidem abro-* gai oraiioni, Lahb. Sane in Erfurteosi eliam eat orationi^ et id perplacet. In Ptkleun,: quaeres fidem abrogat auditori. Grabv. Yoaa. ni. LeicL II. III. IV. Ed. Onmib. oraiioni, Bene. oraiionis Leid. I. OiTD. lo «upp. Sch. Ernestinm aecutoa acripait: nam periculum P'o TY. nam periculosum est, L, Cum res, de quibue dicturi sumus"] Ila eliam pleriqae Pall., non 11 prina editi: cum res, quibus de rebus diciuri, Pudet qiiidam au-Botare tam puaiUa, aed f«oio fidei meae^cania^ aaepiua tamen me- ' Aorem deinde faciam hunc auctoram, nec indicabo; tanium Telim Mut lector, nihil not abire a leciione recepta, niai inducti aut Mdoriiate cxemplarium pluteariorum^ vel acripiorum, vel. olim cxdiaorum. GauT. Firmat aaae Gruterianam leclioucm Potean. et ^9 et «bflolate. Nuno ad confirmationem transeamns. Totil spes vincendiy ratioque persnadendi posita est in confir* madone et confutatione; nam cum adiumenta nostra exposuerimus, contrariaque diasolTerimus, absolute niminun munus oralorium confecerimus.
CAP. XL Utrumque igitur faoere poterimas, si constitutionem cansae cognoverimi^. Causarum constita- 30 tiones alii quatuoJT. lecerunt; nosler doctor Uermes tres Dui^biirgfDkU rodez.^ ErlH. qniedam: Cum re9, quibtt^ de rebus dic'-turi 9umtts, Grabv. Com hit Etld. facil tamen MS. Traiect. Vide ciipr. «d cap. IV. BvM. Vott. I. II. Leid. II. III. Ed. Omnib. cum res, quibus de rebus, Voc re^ delendom opioor. V* c. 17. quibua de rebue cel. Ovd. FaUo retolic Sch., ^voc. rea in qnibnadam Oudeiitlorpii codd. deetae. ^Culkk Oudcnd. codd, |acit Cod. Aug. apufl Sch. L.
Nunc ad confirmationem trarueamua, Tota spes vincendi] Duitbnrgeufia duabnt Tocibns auelior ett, qnam celeri lihri: Nunc ad conjirmationem traneeamue, et ad corifutationem, Tota spes vin^ cendi Grabt. Nunc ad confirmationem et confutatiunem, nt L»mbinui dedit, legiinr in Gryph. A. Alii duo con/utatibnem non ha« bent; qoae yox abett «b impreMi* Ald. Vict. Leonic BanT. Adduni et confutationem Leid. IV. Ed. Med. Oud. Recepit poal £rnealium 8ch. ordioe a Lambino iniroducto. h.
In confirmatione et confutatione] Erfurt. In confirmatione et in confutcUione, Grabt. VoMiaui ires et in confutatione, Bene. Ouo.