Sic et Non

' ΠEdit ihid. pag. 698.

SIC ET NON. 119 caritatifl tota les pendet et prophète, merito fit reus omnium, qui contra iilam fsicit in qua pendent omniaP Nemo autem facitpeccatum niai adverais illam faciendo; quare non adulterabîs, non homicidium faciès et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: Diligea proximum tamquam te ipsum. Dilectio proximi malum non opentur. Reus itaque fit omnium faciendo contra eam in qua pendent omnia. Origenes, super epistolam Paali ad Romanes, lib. VIII: Hahent enim zelum Def, sed non secundum scientiam. Similiter potest dicere Apostolus de aiiis quod timorem Dei habeant, sed non secundum scientiam, et de aiiis quia caritatem Dei habeant, sed non secundum scientiam; si enim habeat quis affectum erga Deum, ignoret autem quia cantas patiens débet esse, benigna, etc.; hœc et hissimilia si incaritate non habeat, sed in solo a£Pectu diligat Deum, competenter et ad ipsum dicitur quia caritatem Dei habeat, sed non secundum scientiam.

CXXXVII.

Quod caritas seinel habita nunquam amiitatur, et contra.

Saiomon, inpreverhiis, cap. XVIII: Omni tempore diligit qui amicus est, et frater in angustiis comprobatur. Idem, in cantico canticofwn: Aquae mult» non poterunt extinguere caritatem, nec flumina obruent illam. Paulus apostolus, in epistola ad Romanos: Quis nos se- parabit a caritate Dei? tribulatio, an angustia? etc. Idem, in epistoia I ad Corinthios: Caritàs nunquam excidit, sive prophetiae evacuabuntur sive linguBB cessabunt sive scientia destruetur. Hieronymus, saper epistolam ad Corinthms; Caritas nunquam excidit, hoc est, ipsa illa sola permanet in futuro, aut certe quae vera est non finitur. Idem, ad Heliodorma: Caritas nimquam excidît^; hsec vivit semper in pectore. Idem^ adRnfinnm:\miQki\ai quœ desinere potest, vera nunquam fuit. In amico non res quderitur, sed voluntas. Amicitia quiefiniri potest, nunquam vera fuit; magis enim in insidiis nosftrorum periolitamtir ' Turon. deest nan^mam exciàt; hmç.

120 PETRI AB^LARDI quam aliorum. Unde dicitur: Etenim hamo pacis meœ in quo, etc. Nonnuili altioribus gradibus dediti mutant mores, et quos conglutK aatos habebant, postquam ad culmen honoris perveniunt, amicos habere despiciunt. Amicitia enim vera nulia vi excluditur, et nulio tempore aboletur, et, ubicumque se vertit tempus, illa firma per- durât, quia veraciter diiigit amicum; quantasiibet ab eo patiatur injurias, nullatenus ab amore ejus avertitur. Omni tempore diiigit qui amicus est et frater^ Augustinas, saper psalmum J517; Amate, sed quid ametis videte. Amor Dei, amor proximi caritas dicitur; amor hujus saBcuii, cupiditas. Idem, lib. IV, dedoctrina cAn^ftana:Caritatem voco motum animi ad fruendumDeo propter ipstim, et se atque proxi- mo propter Deum; cupiditatem autem, motum animi ad fruen* dum se et proximo etquolibet corpore, non propterDeum. Idem, in lib. quœstion. LXXXIII, cap. XXXVII: Nihii aliud est amare quam propter semetipsum rem aliquam appetere. Item: Amor rerum amandarum caritas vel dilectio melius dicitur. Item, cap. XXXVIII: Est autem cupiditas adipiscendi aut obtinendi temporalia. Idem, super illum ver- sicalum: Voluntarie sacrificabo tibi, etc. Quid ofFeram nisi quodait: Sacrificium laudis honorificabit me. Quare voluntarie? quia gratis amo quod laudo. Gratuitum sit quod amatur et quod laudatur. Quid est gratuitum? ipse^ propter se, non propter aliud. Si enim laudas Deum ut det tibi aliquid, jam non gratis amas Deum. Eru- besce; si te uxor tua propter divitias amaret, et forte tibi paupertas accideret, de adulterio cogitaret. Cum ergo te a conjuge gratis amari vis, tu Deum propter aliud amabis? quod praemium acceptiuitf es a Deo, o avare? Non tibi terram, sed semetipsum servat, qui fecit cœliun et terram. Voluntarie sacrificabo tibi; nbli ex necessitate. Si enim propter aliud laudas, ex necessitate laudas; si adesset tibi quod amas, non laudares. Laudas, verbi gratia, ut tibi det pecuniam; si haberes aliunde, numquid laudares? Si igitur propter pecuniam ku- das, non voluntarie sacrificas, sed ex necessitate, quia prster illum nescio quid aliud amas. Contemne omnia, ipsum attende et hsc ' Turon. deest omni tempore diiigit qui amicus est etfràter. — ^ Tiiroa. ifttam.

SIC ET NON. 121 quœ dédit ^ propter dantem bona sunt. Nam dat prorsus ista tempo- ralia, et quibusdam bono eorum, quibusdam malo eorum, 3ecun- dum aitam profunditatem judiciorum suorum. Ipsum autem gratis dilige, quia meiius ab eo non invenis quod det, quam se ipsum, aut, si invenis meiius, hoc pete. Voïuntarie sacrificabo tibi, quia gratis. Quid est gratisj^ Et confitebor nomini tuo, Domine, etc.; nihil aliud nisi quia bonum est. Numquid ait, quia das mihi aurumP Idem, de moribus êcclesiœ contra Maniehœos: Bonorum summa nobis Deus est ^ Deus nobis est sumjnum bonum. Neque enim infira remanendum nobis est, neque ultra quœrendum; alterum enim periculosum, et alterum nuilum. Item: Sicut sqriptum est: quia propter te afiKcimur tota die. Gantas non potuit signari eiiLpressius, quoniam id dictum est propter te. Idem, dé disciplina ecelesiastica tracians: Habe caritatem, et fac quidquid vis. Idem, super epistohm Johamiis, ^ermone II: Dilectio sola discornit inter filios Dei et filios diaboli. Ite^i: Non discer- nuntur filii Dei a fdiis diaboli, nisi cantate. Idem, sermohe VI « Ha* bere baptismum et malus esse potest; hfibere prophetiam et malus esse potest; accipere sacramentum corporis et «anguinis Domini, et malus esse potest; habere autem caritateu et malus esse non potest. Quid ipse Spiritus interpellât pro ^nctis, nisi ipsa caritas quœ in te per Spiritum facta est? Idço diQtur idem Apostolis: Caritas Dei difoM est in cordibus nostris per Spiritam sanctam, Tallius, iu secundo Rhetoricœ: Âmicitia esJ^ volunjtas ^ga aliquem, bonarum rerum ii- lius ipsius causa- quem diligit, cum ejus pari voluntate. Idem, in lihro de âmicitia: Pr»stat âmicitia propinquitati, quod ex propinquitate benevolentiatoUi potest, ex âmicitia non yotest. Sublata enim ben^- volentia amicitiae nomen toliitur, propinquitatis manet. Quanta avtem vis amicitise sit, ex hoc intelligi potest quod ex societate injs- tituta generis humaai, quam con(;^liavit ipsa natura, ita contracta est res et adducta ia angustum ut omnis caritas aut inter duos aut inler paucos jungeretur. Est enim âmicitia nîbii aliud nisi opuiium divinarum humanaramque rerum cum benevolentia et caritate con* sensio. Qua quidem haud scio an, excepta sapientia, quidquam me- SIC ET NON. 16 122 PETRI ABiELARDI lius fiit homtnibus a diis imraortalibus datum. Augnstinas, de irim- tate, lib. XIV j cap. /vTrUtrum autem etimm tune virtules, quibud in hac mortalitote bene vivîtnr, desinant esse, oum ad «etema perduxerînt, nonnulla quœstk) est. Quibusdam eaim visum est desâtaras, et bonos animos sola beatos esse cognltione ^, hoc est contemplatione naturae quse cveavit omnes cseteras; cui regenti esse subditum, si justitiae est, immortalis est omnino jnstitia, nec in îlia beatitudine desinet, sed talis «t tanta erit ut perfecttor et major esse non possh. Fortassts et aliœ très virtutes: {nrudentia jsine uUo jam pericuk) erroris, fortitudo sine molesitia tolerandoram maiorum, temperantia sine repugnatione libidinum erit in illa felicitate, ut pmdenti^ sit nixlium bonum Deo praeponere yel œquare; fortitudinis, fortissime cohserere; temperantiae, nuilo deflexu^ noxio delectari. Nunc au- tem quod agit justitia in sùbvenîendo miseris, quod prudentia in prscavendisinsîdiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in coercendis delectationibus pravis, non ibi ent ubi nihil omnino mali erit. Ac per hoc ista virtutum opéra, sicut fides ad quam referenda sunt, et aliam nunc faciunt trinitatem-, cum ea praesentia tenemus, aliam tune &ctura sunt,. cum ea non esse sed fuisse <in memoria reperiemus. Item: De tribus virtutibus, pruden- tia, fortitudine, temperantia, cum dicitur «quod desinant, non* nihii dici videtur. Justitia vero immortalis est. Tullius in bac taûtum vita communi quatuor necessarias dixit esse. virtutes; nuliam vero earum, cum ex hac vita migrabimus. Item: Regenti natur» esse sub- ditum, si justitiœ est, immortalis est justitia. Idem, sup^r Genesim: Istse quippe virtutes quae aune propter transîgendam istam peregri- nationem valde necèssariae sunt, nec erunt in illa vita propter quam adipiscendam necèssariae swit. Idejn, in psalmam XXI: Ërat tunica, dicit Evangelista, desuper texta. Quœ est illa tunica, nisi caritas quam nemo potest dividereP Quœ est ista caritas, nisi tmitas? In ipsam sors mittitur; nemo illan> dividit. Sacramenta sibi hœretici divisenmt, caritatem non; et quia dividere non potuerunt, reeesserunt. Illa ' Cogitatione Turon. — * Edit. defectu. Cf. August. opp., lom. VIII, pag. 966.

Sic ET NON. 125 autem intégra laanet; qui habet hanc^.securus esl. Nemo iiiam movet de ecciesia eatholiea; et si fori» iilam incipiat habere, intu» mit'^ tîtur quomodo ramus olivae a coliunba. Idem: Fides gratis christiana^, idest, ea qiue per dileetionem operatur, posita in fundamento, ne- minem pwire peroiittit. Idem, super illam heam evangelii Johannis: Hœc manda vobis at, etc. Merito itaque magister bonus dilectionem sic sœpe ccunïnendat, tamquam sola prscipienda sit, sine qua nan possuntprodessie cœtera bona, et quse non potest haberi sine ceteris bonis quibus homo efficâtur^bonus. Idem, insermane III saper epistolam Johannis: Ut sciatis quia unctio quam accepimus, ab eo permanet in Yobis. Unctio invisibilis caritas illa est quae, in quocunque fuerit, tam- quam radix iUi erit, cpiamyis ardente sole arescere non potest. Omne quod radicatum est» nutritur calore solis, non Brescit^. Uem, im ser- mùne V: Si quis paratus sit mori etiam pro fratribus, perfecta est in iUo caritas. Sed munquid mox ut nascitur, jam {h^otsus perfecta est? ut perfidatur, nascitur; cum fuerit nala, nutritur; ciun fuerit nu- trita, roboratur; cum fuerit roborata, perficitur; cum ad perfection nem venerit, quid dicitP Mihi vivere Cbristus est^ et mori lucrum; optabam diasol^î et esse cum Christo. liem, sermone VII: Semel ergo brève praeceptum tibi prœcipitur: dilige, et quod vis fac; radix sit intua diiectionis. Mon potest de ista radiée msk bonum existere. Item, sermone VIII: Radicata est caritas, seeurus esto; nihil mali pro- cedere potest; amplius nonpotuitdilectiocommendari quam utdice- retur Deu5: Deus dilectio est, et qui manet in dilectione, in Deo ma- net, et Deud in eo. Habitas in Deo ut contineans; habitat in te Deus ut contineat, ne eadas. Item, sermone IX: Manet in te Deus ut te con- tineat; mânes in Deo ne cadas, quia de ipsa caritate Apostolus dicit: Caritafi numquam cadit« Quomodo caditquem continet Deus P In hoc perfecta e^t dilectio Dei in nobis, ut fiduciam habeamus in die judicii Item: Carissimi, et si cor nostrum non maie senserit, fiduciam ha- beamus adDeum. Cor non maie senserit, qma germana dilectio est ^ TuroD. post radicaimm, caetera desunt usque ad nufrito, roiora/ar Cf. August. opp., 124 PEThl AB^LARDI în nobistioii ficta, aalutem fraternam quserens, nulium emolumen- tum exspectans a fratfe, «isi salutem ipsius. Item^ Qui^uis ergo habueritcaritàtemfraternam, corqiieejus interrogatum sub jnsto exa- mine non eialiud responderitquam germanam ibi esse radicem cari- tatis, unde boni fructus existant, habet fiductam apud Deum. Idem, in psalmum CIII, saper illum locum: Qui tegis aquis superiora ejas. fafi om- nibus scripturis supereminentissimum tocmii caritas obtinet; banc no- biscum non communicant mali. Ipse enim est fons propriusbonorum, proprius sanctorum^ de quo dicitur: nemo alienus comniunket tibi. Qui sunt alieni? omnes qui audiunt: non novi vos. Iderrij ad Jaliannm co- mîfcm: Caritas quœdeseri potest, nunquam verafuit.6rrcjontt5, Moralium lib. X ^: Valida est dilectio ut mors; quia nimirum mentem quam semel ceperit, adilectionemundi funditus occidit et insensibilem contra ter- rores reddit. Ex Levitico: Ignis in altarl semper ardebit, quem nutriet sacerdos, subjiciens mane ligna per singi:dos dies. Item: Ignis est iste perpetuus, quia nunquam deficict de altari. Gregorias, lib. XXV Mora- lium: Altare Dei est cor nostrum, in quo necesse est ad Deum caritatis flammam indesinenter accendere; cui, ne in eo caritatis flamma deficiat, tam exempla praecedentium quam sacrae scripturœ tdstinnMnia congerere non désistât. Quia enim interna novitas nostra ipsa quotidie hujus yiise conversatione veterascit, ignis iste nutriendus e&t^. Item: Ignis enim iste in altari Domini^. id est in corde nostro, citius extinguitur, uisi solerter adhibitis exemplis patrum et dominicis testimoniis reparetur. Item: Quia vero eadem caritas in cordibus electorum inextinguibilis manet, aperte subditus ignis est iste perpetuus qui nunquam déficiet de altari, quia etiam posthanc vitam eorum viribus fervor caritatis accrescit, ut Deus ^o magis visus fuerit, amplius diligatur. Ambnh sius, in apologia Davic/: Paulus merito gloriatur in infirmitatibus. Sciebat enim virtutis abundantia plurimos etiam sanctos sine reme* dio corruisse. * Hieronymus, in Ezechielem: Non enim ex praeteritissed ex presentibus judicamur; cavendumque et semper timendum ne * Hic locus deest in Turon. — * Gregor. papœ opp., tom. î, ]iag. 794. — ' H«c usque ad Gregor. homel. XXXVIII desuat în Turon.

SIC ET NON. 125 veterem g^omm ètsolidam fîrinitâtem unius horœ proceUasiibyertat. ResponsioneS'Prosperi ad Rvfinum, cap. III: A sânctitate ad immun- ditiam, a justitia ad iniquitatem, a fide ad impietatem plerosque transÎTe non dubinm est, et taies ad prœdestinatîonem filiorum Dei cohaeredum Christi non pertinere certissimum est. Item, cap. VII: Ex regeneratis in Ghristo Jdsu quosdam, relicta fide et piis moribus, apostatareaDeo etimpiam vitam in sua aversione finire^ nmltis, quod dolendum est^ probaiur exempiis. Gregorius, bomeL XXXVIII: Très pater^meus sorores habuit^ quse cunctse très saciae virgines fuerunt. Quarum una TharsiUa, alia Gordiana, alia EmiHana dicebatur ^ Uno omnes ardore conversœ, uno eodemque tempore sacratœ, sub distric- tione regulari degentes, in domo propria socialem vitani ducebant, etc. /fem;Gordiana autem, oblita dominici timoris, oblita pudoris et reverentiae, oblita consecrationîs, conductorem agrorum suorum postmodum maritum duxit. Ecce omnes très uno prkis ardore con- versas sunt, sed non in uno eodemque studio permanserunt; quia, juxta dominicam vocem, multi vocati, pauci vero electi. Hœc igitur dixi y ne quis in bono jam opère positus sibi vires boni operis tribuat, ne quis de propria actione confidat; quia, etsi novit hodie qualis sit, adhuc cras quid futurus sit nescit. Nemo ergo de suis jam ope- ribus securus gaudet, quando adhuc in hujus vitae incertitudine quis se finis sequatur ignorât^. Idem, inpastorah, cap. - III: David faclus est in morte viri crudeliter rigidus, quia in appetitu fœminœ enerviter fluxerat; quem profecto ab eleclorum numéro culpa longius raperet, nisi hune ad veniam flagella revocassent. Idenif in homelia illius lectior nis evangelicœ:Si quis diligit me, sermonem meum, etc. Ipse. namqué spiritus amor est; unde et Jobamies dicit: Deus caritas est. Qui ergo virtute intégra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque quisquam posset Deum diligere, si eum quem diligit non ha- beret. Sed si ecce unusquisque vestrum requiratur an diligat Domi-* num, etrespondet: diligo; in ipso autem lectionisexordio, audistis quid Veritas dixerit: Si guis diligit, etc.; probatio ergo dilectionis * Nomina soforam desunt in Turon. — * Greg. opp., tom. I, pag. i6&a sqq.

126 PETRI AByELARDl exhiJbitio est oparis. Hine, m epistola sua, idem Johaaaes dicit: Qui dicit quia diligo Deum et mandata eju» non eustodit, mendax est. Vere eniim diligimus si mandata ejus servamus; nam qui adhuc per illicita desideria defluit, prolecto Deum non amat, quia ei in sua vo- luntate contradicit. Item: Nunquam amor Dei estotiosua; opwatur etenim magna, si est; si verooperari renuit, amor non est. Idem^y Moralium XXIX: Multos enim videmus quotidie, quia juatitie luce reaplendeant, et tamen ad finem suum nequiti» obscuritate teneantur. Item: Quis discernât vei quis perduret in malo vel quis perseveret in boao vdl quis ab infinis ad summa convertatur vei quis a summis revertatur ad infima? Latro de patibulo transivit ad regnum, Judas de apostolatus gloria est lapsus in tartarwn. De usa nominum, cap. LXXXI: Non accipies personam nec munera, quia munera excsecant ocuios sapientum et mutant verba justorum. ilii- gmtinuSf super epist^lam Johannis, sermone II: Qui habent caritatem, nati sunt ex Deo; qui non habent, non sunt ex Deo. Quicquid vis, habe; hoc solum nisi nabeas, nihil tibi prodest; alia si non habeas, hoc habe, et implestiiegem. Qui enim diligit alterum, legem împie< vit, ait Apostolus, et pienitudo legis caritas. Idem, in lib. de cantate, super hoc caput: Omnis qui natuaest ex Deo, non fieit peccatum, quia semen ejus in ipso manet, et non potest peccare, quia ex Deo natus est. Portasse secimdiun quoddam dixit peccatum, non secun- dum omne, et taie peccatum est illud ut, û quis hoc admi&erit, confirmât caetera; si non admiserit, solvat caetera. Quid est hoc peccatum P &cere contra mandatum. Quid est mandatum? Manr- datum novum do vobis. bidoras, de summo bono, lib. II, cap. III: Dilectio Dei morti comparatur, dicente Saloxnone: Valida est ut môps dilectio; quia, sicut mors violenter séparât animam a corpore, ita dilectio Dei segregat hominem a mundanoet camali amore. Qui praecepta Dei contemnit, Deum non diligit; neque enim regem dili- gimus, si odio leges ejus habemus. Ex Evangelio: Ipse enim Paler amat vos, quia vos me amastis. Item: Tu scis, Domine, quia amo ' Haec unique ad: Augustiniu super epistolam Johannu, desunt in Tuxoo.

SIC ET NON. 127 te. Item: Si diligeretis me, gauderetis utique. Augustinus, super Johaimem: Si me cfuaeritis, mnite bos idnre, ut împieretur sermo quem dixi, quia quos dedisti mihi, non perdidî ei eis quemquam. Cur eiigo, si tu»c morerentur, perderet eos, nisi quia nondum sic in eom credebant quomodo credunt quicumque non pereuntP Idem, qumstion. vetens et novœ legis: Etiam Maria, per quam mysterium incamationis gestufli est, in morte Dbmini dubitavit, ita ut in re- surrectione Domini firmaretur. Omnes enim in morte Domini dubi- taverunt; et quia omnis ambiguitas resurrectione Domini recessura est, peitransire dxiât gladium. Idem, in lihro de correptione et gratia: Accepi enim %àem quae per dileotionem operàtur, sed in iila usque in finem perseverantiam non accepi. Itemi: Fi des quae per diiectio- nem cyperatur, profecto aut onmino non déficit, aut, si qui sunt quorum déficit, reparatur antequam vita ista finiatur, et deleta quae intereuTreratiniquitate, usque in fimem perseverantia deputatur. Qui vero perseveraturi non sunt, prôcul dubio nec illo tempore, quo be- ne pieque vixeriht, in istorum numéro computandi sunt. Item: Hic si a me qnaeritur cur eis Deus perseverantiam non dederit, qui eam qua chiistiane viv^eirent dilectionem dederit, me ignorare respondeo.

Item: Mirandum est quâd^si, nmdtumqcie mirandum, quod filiis suis quilmsdam Deus quos r^eneravit in Christo, quibus fidem, spem, diiecticynem dédît, non dat perseverantiam, cum 'filiis alienîs sceierum tantom dimittat, atque impertita gratia faciat filios suos. Idem^ in eodem^: Ckredeadam est qoosdam de filiis perditioais, non aocepto doào perseverandi i»qiie in £nem vitae in fide quae per di- leotionem operàtur, incipere vivere, et aliquando fideiiter ac juste vivere, et postea cadere, neque de bac vita priusquam boc eis con- tingat, auferri. Item: Justus si a justitia sua recesserit, et «defunctus in impietate sua fiifirit, in pœnas ibit, nec ei sua praeterita justitia proderit. Si autem tune mortuus esset quando justus erat, tune re- quiem invenisaet. Idem, in eodem: Fecit Deus hominem rectum ab ini* ' Hînc usque ad finem quaestioiiis in Turon. plura sunt alio posita ordlne, quaedam addita, nonouHa oraissa.

128 PETRI ABifiLARDI tio humanae creaturae. Qui ex rectitudine in qua Deuseum primitus fecit, sua mala voluntate decidens, pravus eflFectus est. Si autem jam regeneratus et justificatus in malam vitam sua voluntate relabitur, certe iste non potest dicere: non accepi, quod acceptam gratiam Dei suo in raaium libero amisit arbitrio. Item: An adhuc et iste nolens corripi potest dicere: quid ego feci, qui non accepi? quem constat accepisse, et sua culpa, quod acceperat, amisisseP Posvim, inquit, possum omnino, quando me ai^it quod ex bona vita in mala mea voluntate lapsus sim, dicere adhuc: quid ego feci qui non accepi P accepi enim fidem quœ per dilectionem operatur, sed in illa usque in fmem perseverantiam non accepi. Item: Dicit Apostolus bis qui secundum propositum vocati sunt; propositum autem non suum, sed Dei, de quo alibi dicit, ut secundum electionem propositum Dei maneret. Horuni fides quae per dilectionem operatur, profecto aut omnino non déficit, aut, si quorum déficit, reparatur. Qui vero perse- veraturi non suntac sic a fide christiana et conversatione lapsuri sunt ut taies eos hujus vitae* finis inveniat, procul dubio nec illo tempore quo bene pieque vivunt, in istorum numéro computandi sunt; et ta- men quis eo9 neget electos, cum credunt et baptizantur et secundum Deum vivunt? Plane dicuntur electi a nescientibus quid fiituri sint, non ab illo qui eos novit non habere perseverantiam, quae ad beatam vitam perducit electos. Item: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nu*- mero filiorum, Dei vox est. Johannes loquitur quod, jibi iiiissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Quid aliud dicit^r nîsi:non erant filii, etiam quando erant in professione ^t nomine filiorum; non qiûa justitiam simulaverunt, sed quia in ea non {>erman8erunt. Neque enim ait; nam si fiiissent ex nobis, verânr non fietam justi- tiam tenuissent utique nobiscum, sed permansissent utique nobis- cum. In botto illos volabat procul dubio permanere. Erant itague in bono, sed in eo non perraanserunt. Wejn, de trinitate Dei: Septena- rius pro uni verso saepe ponitur^ sicuti: septies cadit justus et resur- git, id est, quotiescunque ceciderit, aouperibit; quk non de ini- quttatibus sed de tribulationibus ad humilitatero, perducentibus SIC ET NON. 129 intelligi volunt^ Idem; in homelia XI: Princeps omnium vitiorum, dum vidit Adam ex limo terrae ad imaginem Dei formatum, pudicitia armatum, temperantia compositum, caritate splendidum, invidus hoc terreniun hominem accepisse quod ipse, dum essct angélus, per superbiam perdidisset, primos parentes illis donis actantis bonis exspoliavit etperemit; nam cum homini abstulisset fidem, pudici- ûam, continentiam, suo dominio subjugavit. Item: Amissa tempe* rantia intemperans effectus est; perdita caritate malus inventus est. Idem, in libro defide, adPetrum^ cum de spiritibus humanis loquere- tur, ait: Cum ipsi in corporibus sint, non particulatim sunt; sed sicut in totis corporibus toti, sic in eorumdcm corporum partibus sunt totf. Tamen cogitationum varietas diversitatem in eis temporalis mutatîonis ostendit, dum modo aliquid nesciunt, modo sciunt, modo Yolunt, modo nolunt, modo sapiunt, modo desipiunt, mo- do iniqui ex justis, modo justi sunt ex iniquis, modo pietatis illus- trantur iumine, modo depravantur tenebroso • impietatis errore. Hieronymus, ad Rasticum: Justitia justi non liberabit eum in qua- cunque die peccaverit; et iniquitas iniqui non nocebit ei quacun- que die conversus fuerit. Unumquemque judicat sicut invenerît, nec prœterita considérât sed praesentia, si tantum crimina vetera no-