fuerit prius corrupta. Augustinus, super epistolam Johannis: Non quid facial homo, sedquo animo, considerandum est. In eodem facto inve- nimus Deum patrem, in quo Judam; facta est traditio a pâtre; facta est a filio; facta est a Juda. Diversa intentio diversa facta fecit. Cum sit unares ex diversis intentionibus, eam si metiamur, unumaman- dum est, alterum damnandiun. Item: Sola benevolentia sufiicit amanti, etiamsi non sit quod prœstemus. Idem^ in lib. queest vet. et nov. legis: Nulla natura probatur malum ^; vpiuntas autem est. Item, cap. III: Ali- quos scimus, subito démentes, quosdam et occidisse; captos autem et in judiciis obiatos^ minime reos factos, eo quod non voluntate, sedim- pellente vi nescio qua, hoc gesserintnescientes. Quomodo enim reus constituitur, qui nescitquid fecerit? Ita et diaboius si bonum nescit, quare damnandus censetur qui non facit quod nescit^? Item, cap. XCIh Non omnis ignorans immunis a pœna est; hic enim qui potuit di^ cere et non dedijb operam, reiun se fecit. bidorus^ in synonymi$f*lib.II: Non potest corrumpi corpus, nisi prius corruptus animus fuerit. Item: Munda a cogitatione animi caro non peccat. Chrysostomus, super Mat-- thœum:■ Voluntas apudDeum remuneratur, non opus; quia voluntas ex arbitrio nostro procedit, opus autem per Dei gratiam consum- matur.
CXLIII.
Quod peccator sit ille tamen qui assiduus est in peccatis, et coutra.
Origenes, in epistola Pauli ad Romanos, lib. F: Cum dicatquia omnes peccaverunt, aliud est peccasse, aliud est peccatorem esset Peccator dicitur qui in consuetudinem ac studium peccandi venit, sicut justus non is qui semel aut bis aiiquid justitiae fecerit ^ sed qui in usu et con- suetudine justitiam habet. Nam si quis in caeteris fere omnibus injustus sit, semei aut bis aiiquid justi operis fecerit, juste egisse diceretur, ita et justus peccasse quidem dicitur si aiiquid commiserit aliquando quod non licet, non tamen ex hoc peccator appeilabitur qui peccandi usum non tenet, sicut et medicus dicitur qui usum ac studium ac ^ Cf. August. opp., tom. III, pag. i. App., pag. 4a. — * Cf. /^., pag. 44.
SIC ET NON. 141 disciplinam habet medondi. Omnes potest fieri ut peccaverint ebamsi sancti fuerint, quia nemo mundusa sorde, nec si unius diei fuerit vita ejus. Aristoteles, in tractatu qaalitatis: DiSert autem habitus a dis- positione, quod permanentior et diuturnior est. Taies vero sunt scientiffi et virtutes. Scientia enim videtur pennanentium et eorum qu» difficile moventur, ut si perfecte quis vel mediocriter scientiam sumat, nisi forte grandis permutatio facta sit vel ab segritudine vel ab aliquo hujusmodi. Similiter autem et virtus ut justitia velcastitas et singula talium non videntur facile posse moveri neque permutari ^. Boe- tia$,in€omment super hune locum: Virtus enim, nisi difficile, mutabilis non est.- Neque enim qui semel juste judicat justus est, neque qui semel adulteravit est adulter, sed cum voluntas ista cogitatioque per- manserit. Aristoteles enim virtutes non putat scientias, ut Socrates. Idem, in libro divisionum: Ut in se ipsa divisio sicut terminus converta* tur. Convertitur enim terminus sic: virtus est intus habitus optimus; rursus: habitus mentis optimus virtus est. Idem, in secundo Topicoram: Sit quœstio an virtus mentis bene constitutaet sit habitus. Quaestio de definitione, etc. Ambrosius, de pœnitentia, lib. I: Et Dominus quidem venit ad peccatorem, cum peccatum ipse non haberet, et bapti- zari voluit, cui mundari necesse non erat. Augustinus^ super Johannem: Senrus autem noja manet in domo in aeternum. Aliud est peccare, aliud esse servum peccati; nemo enim potest non esse peccator; pec- cator in peccato, hoc est servum esse peccati. Idem, ad Paulinum: Quasritur^itrum debeat homo sine peccato esse. Si débet, et potest, quia, sinon potest, non débet; et si non débet esse sine peccato, débet esse cum peccato, et jam peccatiun non erit. Quod si absurdum est, confiteri necesse esthominem debere esse sine peccato; et constat il- lum non aliud debere quam potest. Item per arbitrii libertatem fac- tum est ut esset homo cum peccato; sed jam pœnalis vitlositas sub- secuta ex libertate fecit necessitatem; unde et ad Dominum lides clamât: De necessitatibus educ me, Domine. Idem, insermonelepistoL Johannis: Non potest homo, quamdiu carnem portât, non habere vel ' Cf. Arôt. Gateg., cap. vi, pag. 487, tom. I. Edit Buhle.
1 levia peccata. Sed ista levia nolite cûntemnere; le via multa faciunt | unum grande. Multe gutto implent flumen.
CXLIV. Quod aliquando peccamUs Qolentes, et contra.
Paalus apostolus, in epistola ad Romanos: Non enim quod volo bo- num, hoc ago, sed quod odi malum, hoc facio. Si autem quod nolo, iilud facio, consentio legi quoniam bona est, etc. Isidorus, de summo bono, lib. //, cap. XXII: Plerique non voluntate sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam, et dum prœsentis sâeculi necëssitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. Ex scriptis Hieronymi, sententiœ ipsias vidàales vel monachiles: Omne peccatum actio est; actio aùtem omnis voiuntaria est, etc. Augustinus, de vera religione: Nunc usque adeo peccatum voluntariutn malum est, ut nullo modo sit peccatum si non sit voiuntarium.; et hoc quidem ita manifestum est ut nuUa hinc doctorum paucitas, nulla indoctorum tu'rba difisentiat. Quare aut negandum est peccatum committi, aut fatendum est voluntarie committi. Item: Voluntarie ergo peccatur, et quoniam peccari non est dubium, nec hoc qùidem dubitandum in Deo habere animas libérum voluntatis arbitrium. Taies enim ser- vos stlos meliores esse Deus judicavit, si ei servirent liberaliter; quod nullo modo fieri posset, si non voluntate sed necessitate servirent. Li- beraliter ei^ Deo serviunt, neque hoc Deo sed ipsisprodest. Idem, hoc ipsum rursum libro I Retractationum commemorans et retractans, ait: Usque adeo, inquam, peccatum voiuntarium malum est, ut nullo modo sit peccatum, si non sit voiuntarium. Potest videri falsa hœc definitio; sed si diiigenter discutiatur, invenitur verissima. Peccatum quippe illud cogitandum est, quod tantummodo peccatum est, non quod est etiam pœna peccab; quamvis et illa quœ non immerito non voiuntaria pec- cata dicuntur, quae a nescientibus vel coactis perpetrantur, non omni modo possunt sine voluntate committi; quoniam et ille qui peccat SIC ET NON. 145 igfiorans, yoluntate utique peccat, quod cum &cîendum non ait, putat esse faciendum. £t ille qui, concupiscente adversus spiritum carne, non ea quse vult facit, concupiscit quidem nolens et in eo non facit quod vuli; sed ai vincitur, concupiscentiœ consentit volens; et in eo quod ^ non* &cit nisi quod vult, liber est justitiœ servusque peccati. Et illud quod in parvulis dicitur originale peccatum, cum adhuc non utantur arbitrio volimtatis, noa absurde vocatur etiam voluntarium, quia, ex prîmi homiais mala voluntate contractum, factum est quodam- modo haereditarium, ut nulio modo sit peccatum si non sit volun- tarium. Idem, in eodem: Quod dixi nusquam nisi in voluntate esse peccatum, possunt Pelagiaoi pro se dictum putare, propter parvuios quos negant habere peecatum» quasi peccatum, quod eos ex Adam dicimus originalitar tcahere, id est reatu ejus implicatos et ob hoc pœn» innoxîos detineri, usquam esse potuit^ nisi ex voluntate, quia voluntate commissum est, quando divini prœcepti facta est trans* gressio; potest etiam putari falsa ista sententia quia dixit Apostolus: Si autem quod nolo, hoc facio, jam non ego opewr illud, sed quod habitat in me peccatum. Sed de quo sic est locutus Apostolus, ideo peecatuDi vocatur, quia peccato £actum est pœna peccati, quando quidem hoc de conoupiscentia carnis dicitur, quod aperit in seqùen- tibus dicens: Scio quia non habitat in me, hoc est^ in camje mea bonum; velle enim adjaeet mtAi; pej^cere autem bonum, non. Per- fectio quippe boni est. ut nec ipsa concupiscentia peccati sit in ho- mine, cui quidem quando bene vivitur, non consentit voluntas; verumtamen non peiiicit bonum, quia inest adhuc concupiscentia cui répugnât voluntas. Cujus concupiscentiœ reatùs in baptismale solviiur, sed infirmitas manet, cui, qui bene proficit, reluctatur. Peccatum autem quod nusqmutn est nisi in voluntate, illud prscipue intelligendum est quod justadamnatio consecuta est. Hoc enim per unum hominem intsnavit in mundum, quamquam et hoc peccatum, quo consentitur peccati concupiscentise, non nisi in voluntate commit- titur. Propter hoc et alio loco dixi:. Non ig^tur nisi voluntate pec- ' Cf. August. opp., tom. I, pag. ao. Edit. deeat quod. — * Ibidem, pag. a 4.
144 PETRI ABiELARDI catur. Item: Voluntatem definivi dicens: Voluntas est animi motus cogente nuUo ad aliquid vei non admittendum vei adipiscendum. Quod dictum est sic ut ad illos referretur intentio, qui primi in paradiso fecerunt humano generi originem mali nullo cogente pec- cando, hoc est libéra voiuntate, quia scientes contra praBceptum fe- cerunt, et tentator suasit, non coegit. Nam qui nesciens peccavit^ non incongruenter nolens peccasse dici potest, quamvis et ipse quod nesciens fecit, volenstamen fecit; quae voluntas utique sic definita est: animi motus, etc. Ita nec taie peccatum sine voluntate esse po- tuit, sed voluntate facti, non peccati. Quod tamen factum, peccatum fîiit; hoc enim factum est, quod fieri non debuit. Qui autem sciens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere^ nec ta- men facit, utique volens peccat; quoniam qui potest resistere, non cogitur cedere. Qui vero cogenti cupiditati bona voluntate resistere ncfn potest, et ideo feicit contra prœceptum, jam hoc ità peccatum est ut sit etiam pœna peccati. Quapropter peccatum sine voluntate esse non posseverissimum est. Itemque definitio peccati, qua diximus: Peccatum est voluntas retinendi vei consequendi quod justitia vetat et unde liberum est abstinere; propterea verum est quia id definitum est quod tantummodo peccatum est /non quod etiam ^ pœna peccati. Nam quando taie est ut idem sit et pœna peccati, quantum est quod valet voluntas sub dominante cupiditate, nisi forte si pia est, ut oret auxilium. In tantum enim libéra est, in quantum libe- rata est, et iii tantum appèllatur voluntas; alioquin tam cupiditas quam voluntas proprie nuncupanda est. Quod si quisquam dicit etiam ipsam cupiditatem nihil esse aliud quam voluntatem, sédvi- tiosam peccatoque servi entem, non resistendum est, nec de verbis, cum res constet, controversia est facienda etiam; sic enim osten^ ditur sine voluntate nuUum esse peccatum sive in operc/ sive in origine. Item: Respondemus naturam in his verbis meis me intelligi voluisse illam quae proprie natura dicitur, in qua sine vitio creati su- mus. Et iterum in eo quod dictum est peccati reum teneri quemquam, ' Deest in Turon. nec tamen facit usque ad resistere non potest.
SIC ET NON. 145 quia non fecit quod facere non potuit, summse iniquitatis et înjurîae est; cur ergo, inquiunt, parvuli tenentur rei? Respondetur, quia ex origine ejus tenentur qui non fecit quod facere potuit, divinum sci- licet servare mandatum. Quod autem dixi, animae quidquid faciunt, si natura, non^voluntate faciunt, id est, si iibero et ad faciendum.et ad non faciendum motu animi carent, si denique abstinendi ab opère suo potestas nulla conceditur,- peccatum eorum tenere non possumus; non perturbât de parvuiis quaestio, quia ex iiiius origine rei tenentur qui voluntate peccavit, quando ei ab opère abstinendi summà potestas erat. Idem, in eodem: Dico, inquam, peccatum non esse, si non propria voluntate peccetur; ubi peccatum intellifii vo- lui, quod non est etiam pœna peccati. Nam de tali pœna dixi alibi, in eadem disputatione, quod dicendum fuit.
GXLV. Qùod idem peccatum non paniat Deus hic et in faturo.
Origenes, super vetas testamentum, homeh XLIII: Homo, inquit, si maledixerit Deum, peccatum accipiet. Qui autem nominat nomen Domini, morte moriatiu:, Quid est boc? qui maledicet Deum, non habet pœnam mortis, sed qui nominaverit nomen Domini P Nonno multo gravius est maledicere Deum quam nomihare, quamvis in vanum nominasse dicatur? /fem: Putant cpiod, qui maledicit no- men Domini, statim puniri debeat; ille vero qui nominabit nomen, hoc est superfltto et in vanum nominaverit, sufficiat accepisse pecca- tum. Sed majusesse peccatum, in quo maledicitur Deus, quam in quô nominatur, dubitare non possumus. Restât utostendamusmiiho esse gravius accipere peccatum et habere secum quam morte mukta- ri. Mors quae pœnœ causa infertur pro peccato, purgatio est peccati ipsius proquojubétur inferri. Absolvitur ergo pqccatum per pœnam mortis, nec superest aliquid qiiod pro hoc crimine jtidicii dîes et ** E$t pro etiam Turon. Cf. ftid., pag. a 5.
SIC ET NON. Ig 146 PETRI ABiïLARDI pœna aeterni ignî& inveuat. Ubi vero qais aecipit peceftiun, et habel illud secum et permanet cum ipso, nec aliqao supplicie pœnaque dihiitur; transit cum illo etiam post mortem; et qui hie tempe- ralia non persoivit, ibi expendit aeterua supplicia. Vidas ergo quarto . gravius sit accipere peccatum quam morte mulctari; hic eukn neiors pro vindicta datur, et apud justam judicem Donûmim non judica* tur bis in id ipsum, sicut propketa dixit; ubi aute^in non est solita vindicta, peccatiun manet aetemis ignibus exigei»dum. Poasimi libi testes ex divinis voluminibus adhibere Rubea et Judam ioquentes ad patrem suum Jacob, cum vellent Benjamin aecum dbicere adiEgyptum. Ruben quidem ita dixit ad patrem: Âmbos filios meos ocdde » nisi reduxero ad te Benjamin. Judas vero ait: Peccator ero m te nisi re- duxero tibi. Jacob vero, scieus multo esse gravius quod ppomiaerat Judas, Ruben quidem non credidit filium, tamquam qui leviorem eiegerit pœnam, Judae vero tradidit, sciens gravius esse quod ele- gerat. Vis et de evangeliis noscere quod qui recipit in bac vita mala sua, ibi jam non recipiat; qui autem hic nonrecepit, ibi reserventur omnia? Mémento, Jili, quoniam recepisti bona in vita, etc.; nunc au-- tem tu quidem crueiarisy hic vero r^quiescit. Et soient h<miines, igno- rantes judicia Dei quia sunt abyssus, multa conqueri adversus Deum et dicere: Cur homines iniqui in hac vita nihil patiuntur adversi, et contra colentibus Deum arumnaa superveniuat? Hiermymas, super Nahum prophetam: Quid cogitàtis^ contra Dominum? cmsummationem ipse faciet Non consurget duplex tribulatio; hoc dîcit Deus: afflixi te et non affligam te ultra. Si crudelis videtur Deua quod gemis hxn manum diluvio delevit, Sodomam et Gom6rrham îgne et sd^ure submersit, et ifigyptios in mari, Israelitas in desertoprosla^vit; scitote quia in praesenti ad horam punit ne in futora in aeteraum puniat. IVoR jadicahit Deus bis in id ipsum; qui ergo puniti sunt, poslêa non punientur; aliter enim propbeta meatiÉur, quCNl dicere nefas est. Receperunt ergo et qui in diluvio perierunt et SodiMnitae et ' ^gyptii et Israélite in deserto mala sua in vità sua. Q^iaorat aliquis, (idelissi in adulterio deprehenditur et decoUatur, quid de eo fiet?
SIC ET NON. 147 aut puBÎeliirf et finisiaD est hoc; non judicabit Deus bis in id ipsum; mai ooD pumetur, et optandtan erit aduheris ut sic moriantur. Res- pondeo Deum, sieut CMmiium rerum^ »csuppliciorum mensuras nosse et mm pnevenirî seotooti&ra « nec illî in peccatôrem exercéndœ de- hiiic pœnœ «uferri potertatem, et magnum peccatum Inagnis diuti- Msque cruciatibus elui; si quis autem punitus sît, ut ille in lege qui Israelrlam maiedixit» et qui in sabbato ligna coliegerat, taies pMtea non puniri, quia culpa levis prœsenti supplicio compensata est^ Item: Simîle est in Eaechielis libre VI, ubi dicitur: Peper- cit ocuha meus, ne iate^cerem eos atifue dekrem. In que quseritur quomodo ets pepercit, quorum cadavera in soiitudine jacuerunt, et eicepto Jesu Nave et Galeph nuUus terram promissiônis in- greastts mà^ ex qno inteliigimus vivtsre eos nec seternis suj^lictts resenratôs nec dêletos esse de libro tiventium. Gregotius, Moraliam lib. IX: Indiea ndhi cwr me ita judices. Ehiobus modis in hac vila jttdicait bominem Deos; quia aut per mala praesentia irrogare jam tCMrroenta sequentia incipit, auttormenta sequentia ilagellis prsesen- tibus extinguit; ttisi enim delictts exigentibus justus judex et nunc et postmodum quosdam percuteret, Judas minime dixisset: Secundo eos ifui non credidemnt perdidit; et de iniquis psalmista non diceret: Indummtur sicut diplaide cemfmione sua. Dipioidem quidem vestimen- tum duplum dicimus; confuisione ei^o sicut diploide induti sunt qui juxta reatue sui meritum et temporali et perpétua animadversione lerîuntur. Solos quippe pœna supplicio libérât quos immutat. Nam quos prœsentîa mala non corrigunt, ad sequentia perducunt ^. Idem, lib. âVIII, de veibis Job, loquentis de divite iniquo: Et velut turbo ra- piet eum de loco sua. Locùs perversorum est temporalis vitœ delectatio et camis Yoluplas. Emittet saper eum et nBn parcet. Peccatôrem Deus quatîes ferîendo corrigit, ad fade flagellum emittit ut parcat. Cum vero ejus vitam in pecoato permanentem feriendo conclùdit, flagellum emittit, sed nequaquam paroit. Qui enim flagellum emisit ut parce- ret, ad hoc emittit quandoque ne parcat. In hac namque vita Deus * Cf. Hieron. opp., tom. ITI, pag. i56A. — * Cf. Greg. pap. opp., tom. I, pag. 3i 9.
148 PETRI ABiELARDI tanto magis studetutparcat, quanto magis ex^pectaûdoflagiellat, sîcut ipse voce angeli ad Johannem ait: Ego quos amo, redarguo et castigo; et si eut alias dicitur: Quem diligity Deas casHgat; flagellât omnem fiUum quem recipit. E contrario autem de flagello damnationis per Je- remiam Dominus dicit: Plaga inimici percassi te, C€LStigatione cradeli. Quid clamas saper contritione tua? Insanabilis est dolor tuas. Omnis ergo divina pereussio aut purgatio in nobis vitaa prassentis est aut initium pœnae sequentis. Propter eos qui ex flagello proficiunt, dic- tuiii est: Qui fingis dolorem in prœcepto; quia, dum flagellatur ini- quus et corrigitur, audire prœeeptum noluit, dolorem audivit. Dolor ergo in praecepto fingitur ei qui a malis operibus quasi praBcepti vice dolore cohibetur. De bis vero quos damnant flagella, non libérant, dicitur: Percussisti eos, nec doluerant; attrivisti eos, et nolumnt acci- père disciplinam; bis flagella ab bac vita incboant et in aeterna perdu- rant percu^sione. Unde per Moysem Dominus dicit: Ignis exarsit ab ira mea; quantum vero ad œternam damnationem subditur: Et ardebit usque ad inferos deorsum. Licet a quibusdam dici soleat illud quod scriptum est: Non judicat Deas bis in id ipswn; qui tamen boc de iniquis dicunt non attendunt: Et duplici contritione' confère eos. Domine; et id quod alias scriptum est: Josua, populum de terra JEgypti salvans, secundo eos qui non crediderunt perdidit. Quibus tamen si consensum praebemus, quamlibet culpam bis feriri non posse, hoc ex peccato percussis atque in peccato suo morientibus débet aesti- mari quia eorum pereussio hic cœpta illic perficitUr; ut incorrep- tis unum flagellum sit quod temporaliter incipit, sed in aetemis suppliciis consummatur, quatenus eis qui omnino corrigi renuunt, jam praesentium flagellorum pereussio sequentium sit initium tor- mentorum^ Idem, dialog. lib. III: Super Sodomitas Dominus ignem et sulpbur pluit; quia enim amore illicito corruptibilis carnis arserant, simul incendio et fœtore perierunt, quatenus in pœna sua cognosce- rent quia aeternae morti fœtoris sui delectatione se tradidissent.
SIC ET NON. 149 CXLVI.
Quod Chain non sit daxnnatus, et contra.
CXLVII.
Quod ea quae condonat Deus ulterius non exigat, et contra.
GXLVIII.
Quod gravius sit aperte peccare, et contra *.
CXLIX.
Quod adulterium post haeresim câeteris peccatis gravius sit, et contra.
CL.
Quod sine confessione non dimittantur peccata, et contra.
Aagastinus, lib. I de pœnitentia: Non potest quisquam justificari a peccato nisi fuerit ante peccatum. confessas. Unde Dominas ait: Die iniquitates taas nijustificem. HUarius, in psalmum CXXXIV: Extra veniam est qui peccatum cognoscit, née cognitum confitetur. Con- fitendum autem semper est, non quod peccandum semper est ut sit semper confitendum, sed quia peccati veteris et antiqui utilis sit in- defessa confessio^. Ex decretis Calisti papœ: Si infirmi in peccatis sint, et hoc presbyteris ecciesiœ confessi sint, ac perfecto corde ea relin- quere atque emendare sat arguerint, dimittuntur eis; neque enim sine confessione emendationis queunt dimitti. Unde recte subjungi- tur: Confitemini aîterutrum pecçata vestra, etc. Gregorius Eusebio ab- ' Hsec quœstîo longe antecedit in Cod. Turon. — * Locus Hilarii deest in Tiin>n.
150 PETRI ABiELARDI bâti: Nulliim quem conspicis delicta fletu delere, in conspectu divi- nitatis dubites misericordiam coorsequi, quia nuilum peccanteiQ rêver- sum despicit qui peccatores sanguine suo redimere venit^ Beda, in homelia de X leprosis: Si quis vel judaica perfidia vel haeretica pravitate vel gentili superstitione vel fraterno schismate per Dei gratiam ca- ruerit, necesse est ad ecclesiam veniaA, coioremque fidei verum quem recipit, ostendat. Caetera vero peccata per se Deus in conscientia re- laxât^. Johannes ChrysostomuSy de psalmo L: Peccata tua dicito, ut de- leas iila. Si conftinderis alicui dicere, dicito Deo, qui curât ea; sifleve- ris, delentur. MdximuSy in sermone II feriœ paschœ: Petrus prorupit ad lacrymas; nihil voce precatur. Invenio quodfleverit, non invenioquid dixerit. Lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Quod defleri solet, non solet excusari, et quod defendi qpn potest, ablui potest. Lavant enim lacrymœ delictum quod voce pudor est confiteri; lacry- mœ vero verecundiae çonsulunt et saiuti; veniam postulant, et me- rentur; causam non dicunt, et misericordiam consequuntur. Sermo interdum non totum profert negotium; iacrymœ sempertotum pro- dunt affectum; et ideo Petrus jam non utitur sermone, quo fefellerat, quo peccaverat, quo fidem amiserat» ne per id et non credatur adcon- fitendum quo usus ftierat ad negandum. Invenio et aliud: cur tacue- rit Petrus, ne tam cito veniœ postuiatio per impudentiam plus offen- deret quam impetraret. Soiet enim citius mereri indulgentiam, qui verecundius deprecatur. Ambrosms, super Lucam: Non enim sat est in voîuntate responsio confitentis Jesum, sed aperta confessio. Quid proderit verlya învolvere, si videri vis denegasse? Et ideo Petrus non de industria respondisse sic inducitur, quia postea recordatus est et tamen flevit. Mahtit enimipse suum peccatum accusare, ut justifica- retur fatendo, quam gravaretur negando. Ju^us enim in primordio accusator est suî. Doluit et flevit, quia erravit ut homo. Non invenio quid dixerit, invenio quod fleverit *. Lacrymae ejus veniam non pos- ' Locus hic in edit. Epist. Eusebio Abbati non r^peiiiur. Cf. Greg. ftip. opp.« tom. II, P*g- 599. — 'Cf. Venerab. Bedae opp., tom. VII, pp. 98, 4a »eqq. — 'Turon. addit: Lacry- mas ergo lego, mti^Êetiênem non logo. Ltnami harynm Midmm qmod voce jmdor €it eimfiieri.
tukot, et meretttur. Invenio cur ttcueiit Petrus, ne tsm cite veniie petitîe plus offead^^^t. Ante.flendmn est; sk precandum; negs^ piimaPetniâ et aonflevît^ quia non respexetaet Dominus. Respîce Domine Jesu, ut seiamus deflere peecatum.
CLI.
Quod, timor D^ in sanctis perseveret, et non ^ Ex psahm XXXIII: Timete Dominum, omnes sam;ti tyms, quo- niam, etc. Ex proverbiis: Beatas honio qui semper est pavidus; qui vero mentis ^st durs, corruet in malum. EeelesiasteSy cap, I: Timor Dei expeilitpeceatum. Nam qui sme tîmore est, non potest justîficari: VéritM per semet ipsam: NoHte timere eos qui occidunt cxHrpnsv animœ vero non kabent quid faciant; sed timete eum qui potest et corpus et aaimam perdere in gehennam. Ex epistah/ Pcmli ad Remanos: Fiiii Dei sunt. N(m enim accepistis spiritum servitutis, iterum in timoré; sed aceepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba, pater. Ex epistaia prima JokannU: Deus carits» est, et qui manet in eo, etc. In hoc perfecta est carilas nobiseum ut fiduciam habeamus in die judicii, quia sicut ille est et nos sumus in hoc mundo. Timor est in cantate, sed perfe^a caritas foras mittit timorem, quoniam timor poenam habet. Qui autem timet, non est perfectus in cari- tate.
CLIl.
Quod sit pro omoibus oraadum, et contra.
Paulas ap9$tolus, in epistala I ^ ad Timatheum: Obsecro igitur omnium primum fieri obsecrationes, orationes, postulationes, gra- tiarum actionespro omnibus hominibus, pro regibus, ^ omnibus et vemœ JUtus comubmt e/ verecundim, Laorymm nne hovrore calpam loqaantur, sine ùffhùiùne vencuniiw. Laerymm ejut, etc. •— * Haec quiBstio dee»t in Tnron. — * Cap. ïi, y. i.
152 PETRI ABiELARDI