De Conceptu Virginali et de Originali Peccato

Nihil enim, siue substantia siue actio siue aliquid aliud, per se consideratum est iustum nisi iustitia, aut iniustum uel peccatum nisi iniustitia, nec ipsa uoluntas in qua est iustitia siue iniustitia. Aliud enim est uis illa animae qua ipsa anima uult aliquid, quae uis 'instrumentum' uolendi potest dici, sicut uisus instrumentum uidendi, quam 'uoluntatem' nominamus; et /144/ aliud est iustitia, quam habendo 'iusta' uoluntas et qua carendo 'iniusta' uocatur. Dicuntur etiam 'uoluntates' eiusdem instrumenti affectiones et usus, quod hic longum est inserere. Nec ipsi appetitus, quos apostolus 'carnem' uocat, quae "concupiscit aduersus spiritum", et "legem peccati", quae est "in membris", "repugnantem legi mentis", iusti uel iniusti sunt per se considerati. Non enim hominem iustum faciunt uel iniustum sentientem, sed iniustum tantum uoluntate cum non debet consentientem. Dicit enim idem apostulus "nihil" "damnationis" esse '"iis qui sunt in Christo Ihesu, qui non secundum carnem ambulant", id est qui non carni uoluntate consentiunt. Nam si sentientem sine consensu iniustum facerent, sequeretur damnatio. Quare non eos sentire, sed eis consentire peccatum est. Si enim per se iniusti essent, quotiens illis consentiretur, iniustum facerent. Sed quando bruta animalia illis consentiunt, non dicuntur iniusta. Item. Si peccata essent, auferrentur in baptismo, cum omne peccatum ab stergitur, quod nequaquam fieri palam est. Quare non est in eorum essentia ulla iniustitia, sed in uoluntate rationali illos inordinate sequente. Cum enim illis resistit uoluntas condelectando legi dei secundum interiorem hominem, tunc est iusta uoluntas. Iustitiam enim quam lex iubet, et "legem dei" dicit, quia a deo est, et ~legem mentis", quia per mentem intelligitur; sicut lex uetus "lex dei" dicitur, quia a deo est, et "lex Moysi", quia per Moysen ministrata est.