3s m 2: i ratione termini, videlicer vtrum Effentia generetur. In EeLb. de. uiliter Spiritus fancfus non eft dicenduseffevelpratt-!— [cunda in ratione principii: Vtrum eflentia generet, mad dsreex ni btlo:quia F iius de fubflantia P atris natuseffid| — a:c.ibi: Noncfletiam dicendum quod diuina e[Jentia gerit toy. eff. à Patreeff, cumquoeia[dem fubflantiaefl, c" eaderm| — |filium,&c. Item prima pars habet quatuor partes. In ub (lantia. Exquo fenfu ettam accpendum efl ind, Pa- 5. |prima parte proponit problemata, videlicet vtrum effenter genuit id quod ipfeeff, id ef filum, qui efH boc quad pa- | — ta genctet, vel generetur. In fecunda adducit rationes ter. Et bocita debere intelligi Auguflinims aperit diens in|. |U65 probante quod Effentia non generatur patte, "i r. lib contra Maximinum: Hoc gerutt pater quoa e[la/ro- dto non eft di.endum quod pater genuit, &c. Intertiaac- : ducit rationes in contrarium, ibi: Huic autem videtur quin mon eft verus filues ft quod e Vater, mom eft fils. Y. | ury mium. 1n quarta & vltima foluit, & cxpohit, ibi: : UCET. ND. a Longam "rn A. n: Item fubftantia Dereenuit fiium, id eff, po febfteni 143 A4 quod re(hondemus. Similiter fecunda pars iftius diftin- Circa med cenuit filium,qui efl eadem fabflantia e eiufdem fnzfha-| | 3ionis, in qua Magifter determinat fecundam partem rie. Qupd fic e[fe intellaendum Auguftinus offendit di-| |quattionis,queeftin comparatione generationis ad Ef- 4 Li. pis cent ad Maximinum: Sicut dicis, Spiritus fpiritum gt lentiamin ratione principii, habet tres pattes. In prima ^o; W[i Ps bap iy. jouit -ita dic:fbiritus eiufdem » ature,velfal; de fpiri- | — Eis psc dicens quod — D j V Len. fs cnerat: fed &c hoc cente «medio, |f euit. ltem " ficut dicis: Deus Deum genuit:ita dic,: oc coniürmat per rationem du à ad impotlibile.In fecunda vero adducit auctoritates que D'esseiu'dezanatureyvelfubffantie Deum genuit. Hos fj funt dire&e contrariz predi&zfolutioni, ibi: Predids crecide icr dixeris, nibilde bacre vlterius accufaberis.| — | autem videtur contrarium effe. In tertia vero adducit au-Hisen:m verbis aperit quo mode pradicía debeant intel-|— Goritates, ex quibus poeftelici contrarietas, ibi: Dicligi. Stmtliterfilins natus ef de [ub/tantia patris vvelpater, — |tur quoque, frequenter &cet. Prima pars habet quatuor | enuit filium dé na natura; ftuecfentia4de[ldefenatura| (partcs. In prima patte adducit auctoritates Auguftic e[fentia ge nuit filium eiufde mfub['antie,ac nature ci». |t - Hem predic folutioni. In (ecunda au -— qui cfl esdem effentia, acnatura.. Similiter expone illyd.| | (6$ adductas exponit ibi: Sed bec ita determin.emus. 1n ue! uu; E tertia vero contra predictas expofitiones adducit au-' id efl, filius patris (ubilas m qe e ER Filius fab flantia patris ideft, filius patris (etjiatie, id! — | o osieatesalias Hilarii, ià quibus netatur expreffior con efi, qui cj! UMUJFABIA, CUI QUO e fitus eadem fub/Tantia. |trarietas. ibi: Huic vero ettam contrarium videtur effe. 1n tri ^ff: quia confabfl antialis ejl patri filius. Et bic fenfus adiu-*.— quarta veroauttoritates predictas explanar, & expofr- | RM ÀM— à ———XÀ Maa Pe €—— ma a a D er a a a a. tionem oH uai SED E e Qo cR open zx Difün&à. V.
—— ib cionem fuam per verba Hilarii confirmat, ibi: $ed quia| A|& fit,& Deus fit. Sed hac ratio nihil videtur valere, quia pi;. ur hec verba fane vult. Similiter "m illadiciturquoque, &| |ratio caufz non cadit in diuinis: caufa enim eft ad cuius ps4: A frequenter in facraScriptura legitur, in qua obiicitur có-| [effe fequituraliud: fed in diuinis non eft aliud:ergo,&c. ts trafolutionem perauctoritates, cx quibus elicitur prz-|, | IrEM non fequitur: Pater genuit fapientiam: ergo eft " di&z folutionis contrarietas(quia in hisnó dicitur quod des fapientia genita:ergo pari ratione, nec predicta M Effentia generet, vel generetur: fed qued de effentia,| [(olutio valer.
vel de fubftantia patris filius generetur ) quatuor habet particulas. Inprima adducit auctoritates in contrarium. Infecunda vero addu&as explanat, ibi: His verbis premifiis Ub innuitur, Vbi vefumit predictam expo[itionem. In tertia ex al predictorum opinione elicit quoddam corollarium,ibi: Offenditur quoque ex illis verbis, Gc. In quarta, & vltima reditad propofitum, & oftendit expofitionem fuam bo-| | namelle per autoritatem Auguftini, ibi: Et boc ita debere intelligi, Sc.
Rzs». Dicendum quod fumendo nomen caufz proprie,non cadit in diuinis,cadit tamen & recipitur ratio |principianis, & ratio informantis, & pro his accipitur nomen caufz. Quoniam ergoratio effendi fignatur per hocnomen, Effentia: ideo Effentia fignatur quodá mo- .|do inratiene caufz refpe&uentis. Si ergo us effet genita ab ente, inibi cuetds in ratione effectus, fiue principiati: & idem effet tunc principium, & principiatü |refpectu eiufdem,qued eftimpoffibile: & inh ; j B oc funda- ^: turratio Magif(tri. nm | As Idco non efl dicendum quod Pater genuit diuinam Ap illud quod obiicitur de fapientia,dicendum quod n |! $ b buius inr d | T D effentiam. — Dub. 1. tactum eft de ipía in quzftionibus extra litteram, quia | P qd m m uu i |nomenita abftractum ficut Effentia, nen fupponit pro | | Ifta ratio videtur ducere ad hoc inconueniens, fcilicet| |relatiuo, & itaeft accidens. Patereft fapiens apientia,& | quod f Effentia generareturà Patre, Effentia poneretur| lgenuitfapientiam: ergo eft fapiens fapientia quamge-| prorelatiuo. Sed hoc nullum videtur inconueniens. Si nuit, vel fapientia genita. In nomineautemE(fentiz non enim magis conuenit e(lentia cum fu ppefito,quam vni-| leftaccidens:quiaidem fignat, & fupponit. *»! uerale cum fingulari, fi non eftinconueniens, cum vni-L uerfale ponitur pro fingulari,nec eft inconueniens quod Ita etiam nonet dicendum,quod diuina Effentia x 1 effentia ponatur pro relatiuo. genwitFilium. — Dub. IV.
Kr ds A pam quod fieffe E ens Is i Contrahocobiicit Ioachim tam contra pofitionem, i | Med eso nd pL Ed P E p E tan bie quam contrarationem. Contra po(itionem, quia fi Ef-| p fen ib ETE ff Dotaretur VDU]. | (entia non generat, nec generatur,nec procedit: ergo in | | MT Hn n s hid as d Nd C diuinis eft res generans, & genita, & procedens:& res nec ücnueno, duis quoc por Ec pro. Tesaso TRgy SBEBEH — |generans, necgenita,nec procedens, & ita eft quaterni-| huiufmodi, nó indicat effentiam.S1enim effentia pone-| |: ds | en 2: tas, fi funt ibi quatuortes. | a retur pro relatiuo,effentia aliquando nó indicaret eflen- [r£ irridet rationem Magiftri, fi effentia generat nirationi contrarium. |: MR tiam,quod eft omni rationi contrarium effentiam,& effentia eft vna res: ergo vna resgenerat feinni DRUT Di | m ipfam. Similiterinquit Ioachim, Potuifti dicere Petre: tem; cum Deis Vater, Us odds Deusgenerat Deum, vnus eft Deus;ergo vna, & eadem | Ita ratio videtur ducere ad hoc inconueniens,fcilicet di lee ET e ECT ED; qued cum Deus Pater fit diuina effentia, fi eius effet ge- ur P dace ab ade be du s ^ nitor vnadeelleteenitorens quod iofc aft & deficit fua ratio: quia res nonaccipitur vniformiter.
at C Mora 2: Eni adi d de^ pica Quia cum dicitur res primo modo, p res pro UE ACTAS Deus fed fi d los od Pecris e| [re nature: fed cumaccipitur fecundo modo, accipicur: ein PeeiHeem Seiofen horgoier zo énetielt: pan pro ipfa natura diuina. Preterea deficit ab infufficienti, oC i p o ppc ere HE quia non valet: Si aliquid dicitur de altero, & non dicin mentumillud nonvalet. Similiter videtur hic:Paterge- | lg. Te JuldeDeumiemo dc atanonenecin própolito tur de alio,quod propter hocilla faciant numerum. V n-^ R Di 5 2 LE d ar OE d AID denon valet: Petrus eftindiuiduum, homo non eft in-E erre cencuthyques commune eicitur quoc 6&7 (dinidunm rersohomo & Petrus fant duo. Habereenim jd inmultis: fed hoc poteft effe tripliciter. Aut quia plurifi-: o | ym m.
n | proprietatem & non habere, non fufficit ad diftinguen-T icaturin multis & quantum ad formam, & quantum ad d dinmondomensdicend od | | THEN E h X EP e e um. Adiní(tantiam eius dicendum,quod non recte ind losa Rd QR QU x PuMCu d ANA INE UU E QU ftat: quia effentia eft res vna quantum ad füppofitum,& pia £6 LAtionis, quz admittit di(tin&tionem, &quantum"* ad ré, en fignificatam: nen enim fupponit perfonas. Sed Deus ai 6,4, quantum ad modum. Vnde benedicitur, homo eft m iü | 2. abbom eft res vna quantum ad fignificatum: fed pluresquantü | Íy.4f 4 iab homine, & duo homines. Alio modo cft commune dec ione nw dolus ( -| jadfuppofitum. Etideo ignoranter Ioachim reprchen-17. |quod plurificatur quantum ad fuppofitum, non quantü T e (o tadopy. J dit Magiftrum: & cum effet fimplex, non eft reueritus | '|adformain, vcehoc nomen,Dceus, & tale habet vnitatem * | dca d d; tei fecundum quod res nominat naturam cum multipli- Magiftrum: * & fic iufto Dei iudicio damnatus fuit liis sug py, | [e m P bellus eius in Lateranenfi Concilio, & pofitio Magiftri |j. €» babecatione fuppofitorum:&ideo recipit diftin&iuum,quod AA |; "eus ne e importat diftinctionem,vt modum, non vt rem. Vnde PP FPE bsiectisirdospt eranl di conceditur: Deus de Dco: fed non, Deus eft alius à Nibil nifi natum ba efi iw,id eff nibil abet fecundum fun.tri. 8$ | Deo. Tertio modo eft communeífecundü nomen quod quod Deus efl;nifi quod na[cendo accepit. -catb. co.
' etin multis, nec tamen plurificatur quantum ad for- Dub. V Pane | mam,quia eft vnum in multis:nec quantum ad fuppofi- uzritur circahzc verba Hilarii de hoc verbo, acce-| t, quia pro illis non fupponit, vt hoc nomen eflentia. E |pit, vtrum dicat fübftantiam, vel relationem. Si fubftan-! Deralicommuni vetum eftdicere quod non recipit di-| jtiam:ergoPaterfimiliteraccepit. Si relationem,cum ef-| [tinCtionem, necquantum ad modum,necquantumad! — |fentiam acceperit filius, eflentia eft accepta: ergo effenrem,tuncenim notareturidem diftinguiàfe, & ita ar-| tiarcfertur. gumentum Magiftri cft bonum: Si Pater genuit effentià, Rzs». Dicendum quod,aciprre, dicic duo,fcilicetha-: Pater genuitfe: quialoquitur de communi à parte vocis |bere, & effe ab alio: quantum ad habere, refpicit effenfignificantis, nona parte rei:quiaá parterei,eadem com-| tiam:(ed quantum ad hoc quod efteffe ab alio, refpicit! munitas eft in hoc quod eft Deus, & in hocquod eft Ef- perfonam: vnde per verbum accipicdi, figuificatur quod| fentia, effentia habetur à perfona qua eft ab alio. Etádeo non refertur ad aliud quodin vno fubfiffit, Et f itaefl non genito gignens,&c. — Dub. 111. (rexyno. — Dub. VI. b | Obiicitur contra tertiam rationem. Si Pater genuit Hocvidetur falfum, quoniam Filius fubfiftit patre, diuinam e(fentiam tunc genitum gignenti caufa eft vt| |tamenreferturad Spiritum. | E Rzsr. Hoc x fup. de Tren.
«s Lib. I. Sentent.
Rrs». Hoc poteft intelligi B eri Vno modo| Á|generationis filii eit primum, & ett pure actuaie: ideo quod filiusnon habet refpe&tum niít ad vnam perfoná | & hocintelligiturin quantum filius: quia in quantum pirans eft, referturad alium: vel quod perfona filii non habet refpectum nifiad vnam naturam, &hoc verum eft: quia filius non habet in fe nifi naturam patris.
Ef nateram [aem ( vt itadicam ) fequitur inde- mutabilu Deu,&o..—.
Cow rx A:Indiuinisnon eft prius, nec pofterius, & ita nec precedere, necíequi. Situ dicas quod eft fecüdum rationem intelligendi, hoc nihil eft, quia Deus gi-| gene fecundum rem, nec fecundum intellectum quitur aliud.
R.E s ». QuodHilarius improprieloquitur, & ideo addit determinationem, vt ita dicam,& tantum vult dicere, fequi, quantum infeparabiliter communicare, & gonfonare, & ab illo nonrecedere, & per hoc patet fequens, Semel, Cy cetera, Gennitfilium. | Dub. VII.
Videtur male dicere, femel: Quia, femel, dicit viciffi-| tudinem: fed in generatione aterna, nulla cadit viciffi-, |mdo:ergo,&c. B R 5 s». Dicendum quod, femel, poteft dicere.vel nüc temporis, vel nunc eternitatis. Et fidicat nunctemporis,cum tempus habeat diuerfa nunc, denotat intercifionem. Siautem nuncaternitatis, cum illud nunc femper e(t,& et inuariabile,& vnum; femel, dicit omnimodam inuarietatem, perfectionem, & vnitatem.
Fily charitatis [u4, — Dub. V1.
Queritur, vtrum charitas accipiatur ibi effentialiter, autnotionaliter. Sieffentialiter: ergo Chriftus filius eft eflentiz, quod non conceditur. Situdicasquod eftimpropria locutio, & eft fenfus,filij e(fentiz,id eft qui eft ef- "P fentia, cunc nullus videtur fenfus, & pro nihilo additum is. c. | t hoc, quod eft, cbaritatu. Ec rurfus Auguftinus expo- 10.303. Init, Filá charitatu, id eft dile&ti: (ed Pater diligit Filium de Tris.
Spiritufandto:ergo,&c. Si propter hoc dicas quod tenetur notionaliter,tunc ergo filius Dei eft FiliusS piritus fancti, quod omnino eft abfurdum.
R 25r. quod propter hocdicunt aliqui quod ille genitiuus, nec proprie effentialiter, nec proprie notionaliter: fed medio modo tenetur, id eft appropriate. Licete- [nim charitas fit omnibus communis, & proprium Spiritusfancti,yno tamen modoappropriate conuenit patri, quia charitasamor gratuitus eft, qui tantum dat, & non accipit, & hoc eftin perfona patris; ideo appropriatur patri. Alío modo dici poteft quod charitas ibi tenetur effentialiter,ficut dicit Auguftinus: quia nihil aliud eft &l15 | dicere, filij charitatis, quam filii fübftantiz.Sed genitiuus " [non conftruitur in ratione principii: fed ex vi declarationis effentiz, & eft fenfus, & filij cbaritaru, id cft filii chari, & filiifubftantiz, vel etiam natura: hoceft filii confübftantialis,& naturalis.
Filium cut Patre bomoufion confiere. Dub. 1X. | Cowtxa A:Quiacum filius naturalis partem fubftatiz trahatá patre, partem d matre, in his inferioribus: & in Deo totam fübftantiam trahat à patre, videtur quod pater nontantü deberet dicipater, (à & mater, & multofortius mater, quia mater plus dat quam pater, Item filius Dei vocat fe fapientiam,& fapientia eft que conci- Prou.g.b |pitur, & parturitur. Ergo cum hocfit proprium matris, 4» f mevidetur quod pater proprius deberet dici mater, quam pater. — | | Rssrow. Dicendum quod nomen matris nontranfnolog.c. 4s | fertur ad diuina.Et vnam rationem affignat Anfelmusin Monologio: quia principium maternum praexigit aliud 4nf.2. del ormcipium prius. Ratio huius eft, quia mater eft princigener. ami.
€, pium paffiuumn,& omne tale moueturab alio: ergoante ipfum eft principium aliud: quoniam ergo principium D Diftin&. V.
nullo modo transfertur maternum principium. Transfertur tamen actus maternus vt concipere, & partu. rire, pro co quod ibi agit vnum principium, & hic duo, Videturhocfalíum, quia id quod de nulla praíacente materia cít, de nihilo eft: fed Filius, & Spiritus (an. &us fünt. huiufmodi: ergo, &c. Situ dicas quod Filiu; S Spiritusfanctus funt de aliquo vt de Patre: Quaritur cunc vtrum Pater fit de nihilo: & videtur quod fic: quia nonaliquod, & nihil, conuertuntur:fed Pater non eftex | aliquo: ergo eft ex nihilo. Item quia pater non haber | principium effe&tiuum: ideo dicitur effeà nullo. Simili | modo cum non habeat materiam, debet dici denihilo | Si concedatur de patre: Contra, omne quod habe: effe | de nihilo, eft creatura:ergo, &c. Item quod eft ex nihilo, eft vertibile in nihilum:ctgo,& c.
R. £ s. Dicendum,quod cum dicitur aliquid effe de nihilo fecundum Aníelmumin Monol. tripliciter poteft, ciue, vel negatiue, vt cum dicitur de tacente, ille loqui-[p447. ' tur de nihilo. Alio modo pofitiue, vt fi ità dicaturautin |*e 4f. telligaturaliquid fieri ex nihilo, ficut cultellus de ferro. Tertio modo partim pofitiue, partim prituatiue, vt ( dicatur aliquid feri ex nihilo, quia poft nihil eft aliquid, (icut dicitur de paupere fit diues. Ratio autem huius muültiplicitatis, eft hzc. Nam primo diftinguendum eft, | 4nf-r quia negatio cius quod eft nihil poteft fifiere intra, vcl i "m extra ad verbum ferri, Si feratur ad verbum, tunc fieride |, 7. nihilo, eftnon fieri de aliquo,ficutloqui de nihilo,id eft Metapby denullare. Siautem nonferaturad verbum, tuncaffie- |cérens maturfieri, & cunc duplex eft: quia, de, poteft intelligi | ^*te* materialiter, & cuncfignificatur quod nihil fit materia alicuius, & habeturfecundus fenfus. Item poteftteneri ordinaliter, & tunc habeturtertius fenfus, & fic creatura dicitur fieri de nihilo. Dicendum ergo quod fecundum primum fenfum: Deus poteft dici de nihilo effe, fiue ater,fiue diuina Effentia tamen hic modus non eft vfita tus. — adfecundum modum, omnino fit nihil ex nihilo. Quantum ad tertium modum fecundum qué loquitur Auguftinus quod fola creatura fit de nihilo, vcl | sp.d.; eft ex nihilo, quia, de. notatibiorditiem, vt effe habeat estre p |poftnon effe: hocquod eft de nihilo, priuat materiam raum P, preiacentem. Quamuis ergo Pater, & Filius, & Spiritus d fan&us non habeant materiam preiacentem:quia tamen non habent effe poft non effe: ideo non dicuntur effeex nihilo:&ideo nen valet primum argumentum:quia procedit ab infufficienti. ) Secundum vero, & tertium argumentum de Patre - &um, procedit fecundum quod negatio eius quod cft nihil, ferturextraad verbum, & facit orationem negatiuam. Aliterenim non zquipollet effe non dealiquo; & de nihilo: & fecundum hunc fenfum ficut conceditur uod Pater à nullofit: ita quod fit de nihilo, tamen ficut didum eft,fenfus ille non eft vfitatus: communiterenim vtimurhac locutione, fecundum quod negatio denihilos aftit ingra, & hoceft quod de, accipitur ordinaliter.
ARTICVLV S I.
I^ parte ifta ad intelligentiam duarum principalium partium huius Diftin&tionis, duo principaliter quruntur. Primo quzritur de comparatione generationis ad fübftantiam, fiue effentiam in ratione principii, Secundo quzritur de comparatione eiufdem ad effentiam in ratione termini. Et duo quiruntur, quantum ad primum. Duo veto quantumad fecundum. Quantum ad primum, quzritur primo, vtrum Subftantia, vcl Effentia generet. Secundo vtrum de Subftantiagenererur aliquis.
e5:Se Li vue uenenum ac REN UR RUNE inia buliaie QV £STIO px iuge go 1 np rp 20.0 PP miei Y intelligi. Vno modo vtnihil accipiatur fimpliciter mu Debe E.
dlexandor diens V.p.9.43. Memáóro 3.art.1. Scottm Y. Semt. dsff.g. o.1.
Egidio Rom. I.$et.diff..9. 2.71.1 Rachardus r.Semt diff. g Jl V o nSubflantianon generet, oftenditur fic:Gene- Q.: dicit relationem: ergo cui conuenit generare, conuenit referri: fed effentiz non conuenit referri: ergo nec conuenit generare. | Ir 4 generare importat diftin&ionem,ergo cui conuenit generare, & per confequensctiam diftingui: fed eífentia cum fit vna, non diftinguitur:ergo,&c. Aut ífigenctat, plures funteffentiz: & ad hzc duo in conuenientia ducir Magifter.
Ir£Mgencraredicitactionem lofolo dicitur, quod fignificat perfonam, vel fupponit perfonam: fed e(Tentia non fupponit perfonam, cum fit communis; nec perfonam fignificat,cum fit omnino ab- ftractum;ergo &c. 2 | ITEM generare cft proprietas ign, commünica- : bilitas eflentiz: ergo ficut fe habet communicabilitas ad pesonam, ita proprietas perforialis ad effentiam: ftd communicabilitas nunquam eft petfona, quia hzc eft fal(a: Pater eft communicabilis; crgo nec proprietasperfonalis erit effentiz: ergo nec generare, cum fit perfona.: | I. Cou TR A: Quzcumque ficfe habent quod vnü eft idem alii, & non habent diuerías proptietates, quidquid dicitur de vno,& de altero: fed per(ona & effentia funt huiufmodi: quia perfona v SP Mm » hec habent diuerfas proprietates: P ae proprietas in diuinis eft rela-|tio diftinguens:fed fi effentia haberet aliquam proprietatem, tanc diftingueretur, & referretur:ergo, &c. Sidicas,quod quamuis perfona, & effentia non habeant diuerfas proprietates,tamen differunt perhabere proprietatem,& non habere. Contra: Summa oppofitio eft contradictio: fed talis diuerfitas eft per contradi&ioné: ergo magis differunte(fentia, & perfona, quam períona,& perfona:fed petens nó przdicaturde perfona:ergo nec perfona de effentia, hocautem eft falfum:ergo &c. 1. IrEM quecumque fic fe habent quod vnum przl | dicaturde altero, vnum fupponit pro altero, qtia fübie-| Qum vere fuübiicitur predicato: fed effentia vere predicatur de Patre. Vnde hzc eft vera: Pater eft effentia: ergo& füpponit:ergo ficut Deus Pater generat, fic poteft dici,effentia generat. | » IT £ x dequocumque praedicatur (übie&um, & propria paffio:fcd generare eft (icut propria paffio Patris; led die eft vera: Diuina effentia eft Pater: ergo & fimiliter illa e(t vera: Diuina effentia generat. 4, |, 4 ITEM dequocunqueprzdicaturdiflinitio,& dif- Ty, |hinitum:fed diffinitio Patris eft Filii Pater. Cum ergo fit hzc vera: Diuina efTentia eft Pater,& hzcerít vera, diuina eífentia eft Filii Pater: ergoa conucertibili,Filius eft Filius e(fentia.
I.
Faadamé. Mel TE leg.
i d.
: Ct, (5 pos " | Pur ^ petfonalem:ergo de ilaum wi DE mi "MEE i afta. hex; ter; entr, " 4inpfian.
Coucrvsro. Dicere quod Effentia generet, eft fermo improprius, C neganidu: qui [icubi legatur. pieinterpretandus eff.
Rzsp. ad arg. Ad przdidorum intelligentiam eft notandum, quod fides vera dicit quafi fundamentum, Deum effe trinum, & vnum: & ita trinum quod Trinits non confunditur: & ita vnum quod vnitas non mulüplicatur.Si ero quod credimus oportuit fignificare, JOpportune inuentafunt nomina in diuinis:immoà Deo nobis manifeftata, qua fignificet Trinitatem füb diftinione, & vnitatem fine omni multiplicatione.Sicut er- S.Bonau.Tom. 4.
— Quaft. I.
- ;, h URMP DENN QEON PRIMA SNR MUERTO A|go nomina impofitaperfonis omnino funt incomrmunicabilia, & quantum ad fuppofitum, & quantum ad fignificatum: vnde hzcoracio eft falía: Pater eft Filius,vel Patereft communicabilis:ita ex parte Effentie vel Natu: rZ, oportuit nomi naimponi,quz non diftinguerentur; nec quantum ad fignificatum, nec quantum ad fuppoficum. Notandum autem quod triplex eft genus nominü lignificantium effentiam. Quzdam enim fignificant in concretione, vthocnomen Dew. Quzdam in omnimoda abftractione, vt hoc nomen, Effentia; Quazdam medio modo vtlumen,fapientia, voluntas, & confimilia | & ifta dicuntur medio modo hgnificare, quia non con-|-cernunt füppofitum per modum inhzrentiz,fed concernunt fuppolitum ratione eius quod dicunt aliquam B |rationem adus, vel originis quz funt ipforum fuppofito-' [rum. Cum igiturtres fint nominum differentiz nomen concretum fupponit pro perfona proprie: norhen medium fupponit partim propric, partim improprie: nomen abítra&um &abfolutum, non fupponit omnino, nifi improprie, vnde hzc eft propria: Deus generat, & in| víum adducenda. Hacautem: Sapientia generat de fapientia,partim propria,partim improptia: ideo eft füftinenda, Hzcautem:E ffentia generat,omhino impropria: & ideo negandaeft. Et fi legarur alicubi, eft exponenda. SanQienim quandoque ad confundendas harefes: expreffius loquuntur, quam proptietas fermonis fuftineat, 1. Àp illud ergo quod primoobiicitur, Ua & perfona non habent i C |quoddiuerfiras rationis du modo pcr habere diuerfas proprietates, & illud inducit diftinctionem, & fic differunt ratione, nec pradicantur de eodem, vt Pater, & Filius. Alio modo eft per habere Proptietatem, & non habere, & illud non indacit diftin&ionem, nec facit quod vnum non przdicetur dealtero: facit tamen quod aliquid dicitur devno quod non dicitur de altero, vt patet in Petro, & homine: Petrus eft indiuiduum, homo non,& tamen homo verc prz dicatur dc Petro. Ad illud quod fumma oppofitio, eft afirmationis, & negationis; dedu quod verum eft, vbinegatio nihil ponit, ficut interaliquid, & nihil: (ed vbiponitextrema, minima poteft ci. & furgit ex quantulacumque parua differentia (iue rei, fiue rationis, vnde non fufficit ad diftinguendum.
1 ÁDiLLVYD quod fecundo obiicitur, quod pridicatum Íupponit pro fübie&o, dici poteft vno modo quod ficut in inferioribus eft Buedicao fecundum fubftantiam, vt homo eft animal » & eft predicatio fecundum rationem, vt animal eft genus, & prezdicatam fupponit pro eo dc quo przdicatur fecundum fübftantiam:íed mutata praedicatione fecundum fübftantiam in pradicatione que eft fecundum rationem,eft ibi accidés, Vnde nonfequitur: Animal eft genus, homo eftanimal, ergo homo cít genus. Similiter dicunt in diuinis, quod cum finc ibires,& ratio,eft ibi predicatio fecundum fübftantiam: & illa faluata, quidquid dicitur de praedicato, & defubiecto: (ed mutata przdicatione fecundum fübftantiam, in przdicationem fecundum rationem, eftibi accides, & talis eft hac: Pater generat: fed diuina Effentia eft Pater: ergo diuina Effentia generat. Sediftafimilitudo non videtur.&conueniens,quia in diuinis ratio pra--dicatur de Effentia, vnde hzc eft vera: Effentia eft paternitas & generatio: quod quidem in inferioribus non reperitur. Propterea aliter dicendum, quod in diuinis eft duplex modus praedicandi, per identitaté, & per inhzerentiam. Per identitatem,vt cum dicitur: EfTentia eft Dater. Perinlizrentiam, fiue denominationem ficut faciuntadiectiua, & verba. Pradicatio per identitatem eft in diuinisratione fummz fim plicitatis, qua non patitur perfonam minus effe fimplicem, quam Effenziam, Quz quia non eftin creaturis; ideo in eis non reperi tur przdicatio per identitatem omnimodam, nifi idem enuncie-l tur defe, vt cum dicitur, humanitas eft humanitas. Sed omnis propria pradicatio eft per inharentiam, quia E nihil cft c m quod effen-| ri4ejur iuerías proprietates;dicendü Scot refra pliciter eft in diuinis. Vno|£«4r* 1. ns refol. q. cce med, E Infra Dsff.
Dsff. s.
/ D nihil eftomnino fim plex, eftanimalitas. In przdicatione vero per inharentiam, terminus aliud fignificat, & aliud fupponit: quia fignificatformam communem, & fu pponit pro inferiori, & intali verum e(t, quod illud quod przdicatur de alteto, fupponit proillo. Sed in przdicatione per identitatem, idem fignificat, & füpponit. Vndetunceftlenfus,quod lignificatum per huncterminum, Pater, eft idem quod fignificatum per huncterminum, Effentia:& ideo paternitas eft effentia:& quia hoc nomen, Effentia,non fignificat perfonam: ideo pro ipfa non füpponit, cum nullo modo de ipía przdicetur;nifi predicatione per identitacem.
3. Ap illud quodobiiciturtertio depaffione,& fübieco,& confimilibus; dicendum, quod quzdam (unt vocabula in diuinis fubftaritialia, quz claudunt intra fe rem, circa quam ponunt formam importatam pcr ipía, | vthoc nomen Pater, &talia poffunt predicari per identitatem,vt cum dicitur; Effentia eft Pater, id eft, ille qui e(t Pater. Quzdam funt qua funt omnino inadiacentia, vtgenerat, & genitus, & natus,& talia ponunt rem fuam circa ea de quibus predicantur: ideo tantum per inharentiam przdicantur: & idco generare ponit diftin&ionem quam importatcirca effentiam, cum de ea dicitur: & ideo hac eft fal(a:EfTentia generat, hzctamen vera Effentia eft generatio. Et quando à predicatione per identitatem, iturad predicationem per inharentiam, poteft effeibiaccidens. Quod ergo dicitur: De quocumque pradicatur fubiectum, & propria paffio; iftud habet in-| ftantiam, vbi proprietas eft extranea ei de quo pradicatur fübiectum, vt hzc intentio, fpecies, quamuis fit proprietas hominis, & homo dicatur de Petro, non tamen dicitur de eo hoc quod eft fpecies. Et f1 obiicias: In diuínis non caditratio extranei, quia non cadit ibi accidens;dicendum quod fi non fit extraneitas, nec diuerfitasquátutm ad rem, efttamen quo ad rationem, fiue quo ad modum predicandi:qui triplex eft in diuinis, (icut infra patebit. vnde ficut hiceft accidens: Effentia eft períoaid perfona diftinguitur:ergo & cffentia, ita in proofito. i 4. Àp illud quod vltimoobiicitur de hac: Effentia diuina eft Filii Pater, diftinguiturà Prepofitiuo, quod Paterpoteft ponere fuam rem,fiue refpe&um per ipfum importatum circa ipfum fubiedtum quod eft effentia, & tunc eftlocutio £l Eftenim fenfus, quod cífentia refertur ad Filium. Vel poteft claudere intra fe rem fui fubftantiui, vt fit fenfus: Effentia eft Pater Filii, id eft Effentia eft ille qui referturad filium, & hoc modo vera eftlocutio,& non valetargumentum: ergo Filius eft Filius c(lentiz, immo eftibiaccidens. Sicut enim non fequitur: Filius referturad illum qui eft Pater, & ille cft e£ fentia;ergo refertur, vel diftinguitur ab Effentia, fic & in propofito.
QVESTIO IL.
An Filiw generetur de fab[lantia Patris.
V Trum fit cencedendum quodaliquis generetur de ' V. fübftantia Patris, vt Filius. Et quod fic, videtur per multas auctoritates in littera,&& maxime perillam; D&citur queque, & frequenter in (criptura legitur:Pater de fua (ublantia genwiffe Filium: fed (criptura non dicit nifi verum, necfrequentat nifi proprium: ergo przdictus fermo eft verus & proprius. | ITEM rationeoftenditur fic: Quicunque eftab alio, vnde hzc eft falfa: humanitas|À |& eftei contubftantialis, eft ac cius tubttantia; 16a rius!
B C Pd POSEEN CENSURE D . CCCII ECT rcED C CN "pilin& Vv. —| cftà Patre, & eftci confubflanrialis:ergo eft de eius (ubftantia.
Ir E « Patergenerat Filium: aut ergo dealiquo, aut de nihilo: non de nihilo, quia tunc effet creatura: ergode aliquo, & non dealiquo alio áfe;ergo de (ui (ub. (tantia.
ITEM in inferioribus: Filius qui habet partem fub. ftantiz à patre, dicitur effe de fubftantia patris:ergo mul. to fortius, qui habettotam fubftantiam, dicitur effe de fubftantia gencrantis; ergo hzc eft vera: Filius eft de (ub. ftantia Patris. | | 1. CoNT n 4: Prepofitiones funt tranfitiuz, & vbi tranfitio, ibictiam eft diftinctio, & diuerfitas: ergo cum dicitur filius de fubftantia patris, hze przpofitio denotat diftin&ionem inter fubftantiam Patris, & Filium: ergo cum nulla fit diftinctio, quia Filius eft fubftantia pattis, propofitio predicta eft falfa. Si dicas quod hac prapofitio, de, cadit generali fignificato prepofitionum, retinens fpeciale: ergo eft ibi folecifmus, ficut fidica-| cur, fublime volat; pro fublimiter, quod ftultum eft dicere.
2. Ir£ M obiicitur defignificato fpeciali. Hacprzpofitio, de, proutaccipitur fpecialiter, aliquando tenecur materialiter,vt cultellus de ferro. Aliquando ordinaliter, vt de mane fit meridies,id eft poft mane. Aliquando originaliter,vt fi dicatur, radius de Sole, vel fplendorde igne. Sed quocunque iftorum modorum accipiatut, fala eftlocutio, Si materialiter, eftfalfa, quia filius caret matería. Si ordinaliter, falfa: quia fenfus eft, quod filius fit poft patrem, fiue poft fübftantiam patris. Si originaliter, fimiliterfalía: quiatunc eft fenfus, quod filius habeat ortum à fubftantia patris: fed ifta non admittitur: Subftantia patris generat Filium: ergo cft omnino fala. Sidicas, quod nullo iftorum modorum: fed tenetur quarto modo fubftantialiter: queritur vnde ortum habeat hzcfignificatio,& vbi fimiliteraccipitur: & videtur p hoc nihil fit quia tunchzc effe,vera, pater eftde ubftancia filii:quam nemo concedit.
;. ITE M hocidemoftenditur fic;Differt hec prapo-| 444, fitio,de,& «; quia 4;proprie dicit habitudinem prinapii pfe actiui;fed hzc przpofitio, de, dicic habitudinem princi-pe^t pii paffiui;fed Deo, & cius fubftantiz magis conuenit ratio principii actiui,quam paffi ui;ergo hac eft magis vera: Filius eft fubftantia patris, quam, de,fed hzc non recipitur:ergo necalia deber recipi.
4. IT EM; de,autdicitidentitatem, aut diuerfitatem. Siidentitatem;ergo cum fumma identitas fit in etlentía, velíubftantia; hzc erit vera: Subftantia eft de fubftantia quam negar Magifter. Si diuerfitatem:fed non diftingui-| cur fubftantia Patris Filio:quia Filiuseft ipfa fubftantia Patris:ergo omnino eft fala.
CoNcrtvsrio.
Concedendum efl, Filium generari de Sab- | o flantia Patru.
Rrsr.Adarg Dicendum quod przdicta locutiocft concedenda. Etad intelligentiam predictorum notan- " dum,quod prater predictos tres modos, quibus bac jw prepofitio, de, accipitur. quarto modo potcft etiam ac- s cipi fcilicet fubftantialiter, vt dicat fübttantialem conuenientiam interextrema:íed hanc nunquam pure dicit, cum fit prepofitio, & importer aliquam habitudinem, - & refpectum adextrema. Si enim rantum fübltanriali- jn »| ter tenecur,ficut dicitur, filius de fubftantia pattis;ita di-|. i. piu ceretur, pater de fubftantia filii, quod abfonum eft.Pro-|.ade o pterea norandum, quod fübftantialiter accipi confue- ir uit tripliciter. Aliquando enim accipitur fübftanrialiter, ES n & partialter: vt cum dicitur quod partes funt de toto,|. ui (iue de (ubftantia totius, vt vrceus vini de dolio. Aliquá-|.q (obf do accipitur fubflatialiter, & ordinaliter, vt cum dicitur|ri.
de panc fit corpus Chrifti,ibi enim eft ordo: quia fubftitia panis € gx quod ion dicit ibi penitus idétitatem, nec diuerfi led confuübttantialiratem cum habitudine originis.