men xzquiualet tranfitiuo, vt cum dicitur procedit à Pa-| Á [non caditibipriw origine,quia tuncambo funt vnum o B di&orum modorum.
pre& principaliter quam à quo nec principaliter, nec D| riginale principium, tamé cadit ibi priw auctoritate,quia quamuis Pater, & Filius fint vnum in producendo, tamen hocaccipit Filiusà Patre. Siergo quaritur, vtrum per prius procedat Spiritus fan&tus à Patre quam Filio: h intelligatur duratione falfum eft, fimiliter (i priuscaufalitate,licut probant prima ratiónes ad hoc indu&z. Si autem prius auctoritate,vt prius idem fit quod principalius,veritatem haber.: | . 1, Ap illud quod primoobiicitur quod Pater eft primum principiura & caufa, dicendum quod illz rationes habent veritatem vbi eft pluralitas caufarum, vel princi piorum;fed refpe&uSpiritus (an&i nec eft pluralitas caus farum, nec princi piorum.
2.3. À n illud quod obiicitur quod prius habet,quod habetex fe, dicendum quodi intelligatur prius, id eft, | principalius, verum eft:fi autem alio modo,falfum, quia vnum & idem poteft haberia pluribus perfonis,ita quod ab vna per aliam,nec talis eft prioritasaliquo trium pie- QVXESTIO IL An Spiritus [ancius à Patre pleni quam a Filio procedat. | NIS plenius procedat Patre quáaFilio.Et quod Adoppof. fic videtur,quia propter vnumquodq;,& illud magis:ergo cum Filius fpiret per Patrem, quia hoc à paue. ergo Pater magis fpirat.
2.lT 2 Momnis caufa prima plus influit quam fecunda:(íed Pater eft primum principium fpirandi: ergo plus influit quam Filius.
j.IT£ M plenius proceditaliquidà quo procedit proproprie: fed Spiritus fan&us Bed à Patre proprie & principaliter,ficut dicitur in littera, & Auguftinus dicit: ergo, &c.
: 44 ITEM dap proceditaliquisab eoà quo habet quidquid habet, fcilicet fübftantiam, & proprietatem, quamà quo non habet: fed Spiritus (anctus habetà Patre & quod fit, & quod procedacà Patre, & Filio:à Filio autem non habet quod procedatá Patre, quiatuncFilius daret aliquid Patri:ergo, &c.: 51r & «videtur quod nec principalius à Patre, quia qui perfecte dat aliquid alicui, datei vim & iurifdi&ionem,fiue auctoritatem: ergo dat Patet Filio poffe fpirare:drgo dat eiauctoritatem Ipirandi:ergo zque principa liter procedit à Filio vt á Patre.
Conr 4:5i pleniusa Patre,ergo perfectius:ergo à Filio non procedit perfediffime: ergo in Trinitate eft ali-]-quid imperfectionis. e — Ire fi pleniusáPatre quami Filio, plus accipitá Patre quam Filio: fed vbi et ponere plus & minus, ibi eft diuerfitas: ergo in perfona Spíritus (an&i eft diueritas. | ü Cowcrvsio. — | Spiritus [encius non plenius procedit à Patre quem ÀFilio,neque immediatim.
R x s ». adarg Dicendum quodSpiritus fan&us dicitur procedere à Patre principaliter & perfe. Principaliter,quia au&oritas eft in Patre. Perfe, quia non tantum mediante Filio: fed etiám immediate. Non tamen plenius procedit à Patre, nec petfeius; quia plenius ponit gradum perfedtionis, ponit etiam compofíitioném fübloo, loo, ftani« in producte:quorum ncutrum cft in diuifiis. Vnde fi ponatur hac, quod illud quod procedit abaliquo rincipalius,etiam plenius procedit, aut fi non plenius neque principalius,implicitereftneganda. — — i. Àp illud ergo quod obücitur de caufa prima, & roprer quod, &c. Dicendum quod (icut di&à eft prius. illud (olum habet locum vbi pluralitas caufarü cíb: hic auté non eft pluralitasnec caufarum, nec principiorum: ideo non ido hiclocum. H 2. Ap illud quodobiicitur quod non habet Spiritus fanctusa Filio quod procedat a Patre, dicendum ad hoc, uod habere 3E vel abalio, non ponit gradum plenitudinis. Vnde quamuis Filius diuinitatem habeata patre, tarr:en eft pedis Deus,vt Pater: & ideo non fequitur, ^4, [quod pleniusà Patre procedat,quia ptincipalius. E perd |oR 4.Qvop obiicitur: Plenius habet 9» habet effentiá tradschii, ^ proprietatem. Refponderi poteft interimendo mino-Scot ss Ref" t£: habet enim Spiritus fan&tusd Filio proprietatem, «dargu- licet non habeat fecundum omnem reípedum: habet wes!*. — |enimproceffionemáaFilio:fed non vtà patre. j. Ap illud quod obiicitur quod Pater datfilio au- Spiritum fanctum nihilominus ex iplo habet au&oritatem, quia ex hoc debet filiuscam rcferread Patrem, quia habet à Patre, & inde eft,quod in filio eft au&oritas, & fübauctoritas. Vnde etiam principaliter producit filius:fedPater principalius:quiain eo eft tantum auctoritas, non fubauctoritas, Princi palitasautem auctoritas dicitur in diuinis.
QV.ESTIO II QV.ESTIO II An Spiritus (/anilus mediante Filio à Patre procedat.
Dureandme V Scnt.dy//.11. 4. 3. V ium Spiritus fanctus procedat à Patre mediante Filio,&quod (ic videtur per. Hilarium li. 12. de "Trin. qui loquens ad Patrem ait; Spiritus fan&tus qui ex te per eum eít promerear:ergo Spiritus fanctus eftà patre pet Filium,ergo mediante Filio. | Ir£ x Richardusdicit quodin diuinis eftproceffio immediata tantum,& inediata & immediata. Mediata tantum effe non porcít,& dicit quod mediata & immediata eft proceffio Spiritus fan&i ex patte, ergo cum non poffit cadere medium nif Filius, Spiritus (an&us proccdit patre mediante Filio.
Irt M fimilis eftproceffusin illa Trinitate proceffui imaginis creata; fed amor poe mente mediante intelligentia,ergo Spiritus fan&us procedit à Patre mediante Filio.S1 dicas quod non eft fimilitudo quantum [ad hoc: ergo deftruitur ratio imaginis, m imago debet reprfentare ordinem & originem perfonarum, non tátum numerum in períonis, quia hzc etiam eft in veftigio. Item fic folus filius: ine cn quod non pater, tunc pater diceretur fpirare,fed mediante filio, ita quod effe proceffio mediata tantum: ergo cum fpiratio conueniat patri per fe, & conueniatei per hoc quod eft Aper sand hilii pirantis;ergo conuenit ei & mediate, & immediate: — mI e. mp AÁÓÓRT -Icc—nsc€.-. Fldmeo.
ergo fi pater eft nobiliffimum principii S piritus fancti, ergo tantum immediate nó mediate,producit Io Si tu dicasquod producit fimul mediatrc&im mediatc.Cótra; Mediatum & immediatum funt oppofita: fed eppo fita non funt fimul yera de codem & refpectu eiufdem: ergo impoffibile eft qued (imul producat mediate &immediate. |!
Lib. Ll. Sentent. | ' - 2. Ir&M ficut fe habet perfe ad per accidens, ita me- &oritatem, dicendum quod dando auctoritatem fuper] DüXib ——] à | diatumad immediatum:;fed Deus nullius cuius eft caufa per fe, eft caufa peraccidens; ergo nullius cuius eft principium immediatum, eft principium mediatum, y. Lr E M magis eft immediatum quod nullo modo recipit medium, quam quod recipit: fed filius nullum eiue recipit ih fpirando,ergo immediarius producit uam producat pater:nó ergo vniformiter omnino produs t Pater & FiliusSpirirum fanctum.
Cowcrvsio.
Spiritus fanclus procedit à patre immediate, eum ipfe . etiem (Diretatque etiam mediate,quia procedit 4 Filio,qui efl a patre. | Rzs». Adatg. Dicendum quod ficut vult Richarlbid 9l dus, productio Spiritus fancti cft mediata fimul & im- dnd mediata. Mediatainquantum eft filio, & Filius Patre; fed immediats inquantum ipfe Spiritus fan&tus ab ipfo patre fpiratur.Ethuius exemplum ponitur in exitu Abel de Adam. Abel immediate exiit de Adam, quíaipfe ex lübis fuis genuiteü,nihilomin? exiit mediate: quia exiit "lab Eua quz fuitab Adam (iue de Adá dedu&a.Exhunc modum opottuit effe in Dco propter fümmam germanitatem. $1 enim tantum nds effet proceffio Spiricus (an&tí,vc cantum effecá Filio, nó effet (amma germanitas Spiritus fancti cum Patre. Similiterfi omnino immediata, vt efTecá Patretantum,nó effet (umma germanitas cum Filio. Et fic concedendum quod mediante Filio. | | 1. AP illud quod obiiciturin contrarium, quod nobilius eft immediatum principiü, dicendum quod mediatio eft tribus modis: quedam enim eft mediatio qua excludit immediationem tantum, vt quando effectus C vltimus nó continuatur influentiz caufz prioris; fed perf medium omnino producitur priori non cooperante, & hac dicitordinem,& diueríitatem agentium, & feparationem. Alio modo dicitur mediatio proux dicit ordinem caufarum adinuicem non feparationem in agendo, fed folum diuerfitatem virtutum M uEC UM Tertio modo prout dicit ordinem,non tamen feparationem virtutur agentium, nec diuerfitatem. Prima mediatio non caditin Dco:quia Deus eft caufa Íimplicitet D Prima: cuius influentia eft tanta quod nulla creatura agit aliquid, eius influcntia remota, & idco nihil exit de Deo mediate tantum. Secunda mediatio caditin Dco re(pectu effe&tus producià caufa creata, quia ibi eftordo caufarum & diuerfitas virtutum,fed tamen non cft feparatio,quia Deus intime agit, quia per feipfum agit:& nihilominus per virtutern creatam quz ab ipío ett. Tercia mediatio cadit in operatione diuina in qua funcagentes perfonz, in quibusattenditur ordo, quia vna habetab alis quod agat:íed tamen nec eft ibi virtutum diuerfitas, nec feparatio, vel diftantia aliqua,'immo vna virtute & aque inrimeagunt; & fic Pater mediante Filio fro-] ducit Spiritum fanctum, non quia fit medium diftantiz vel differentiz, fcd quia quod filius producat hoc habet à ma quod eft ibi quidà ordo. Et fic patet — ad fequens,cum dicit quod mediatum & immediatum funt oppofita, verum elt enim primo modo, fed non fe-| cundo,nectertio. 1.Àp illud quod obiicitur, quod Deusnulliuscft caufa peraccidens, ergo nec mediate, dicendum quod per accidens aliquid caufáre derogat veritati caufa fuprema.Illius enim dicituraliquid caufa effe peraccides, cuius eft cau(a per aliquid aliud, quod non eftab ipfo led aliunde: i ergo Deus alicuius effet cauía per accidés, non effet caufa vniuerfalitfima & prima: & itanecnobiliffima;fed mediatio non repugnat nobilitari caufz fuprema Caufare enim aliud per (e & perid quod ab io eft,non dicit indignitatem,immo dignitatem, quia mies eft non tantum per fe aliquid poffe, fed "m alii communicare jita tamen quod illc ine co nihil pot fit. | E j. Áp il- - — Artic. I.
;. Ap illud quod vltimo obiicitur quod filius eft im-|A mediatiorcaufa, dicendum quod non valet, quia ifta mediatio quz predicta eft,non repugnat immediationi, & ideo non diminuit eam.
QVASTIO IV.
An Generatio Filij fit prior fDiratione Spiritus [andi fecundum rationem intelligendi.
Fundamé- Vaziftarum duarum emanationum fcilicet generá: ta. tionis & proceffionis fit prior fecundum rationem intelligendi. Et quod generatio filii, oftenditur fic: In n. ani creata ficeft, quod fecundum ordinem intelli- Bendiprioreftemanatio notitizà mente quam àmoris, |licut vult Auguftinus, quia incognita non poffumus di- Aug. 19. de |ligere, ficut dicit Auguftinus: ergo fi ordo attetiditur in Ir? imagine fecundum coriformitaté ad Trinitatem incrca- ^ tam:ergo fecundum rationemiintelligendi prior eft proceffus verbi quam amoris in diuinis, maxime cum perimaginem creatam intelligamus Trinitatem increatam.
Arfot. de| Ir £M ficutvultPhilofóphus,voluntas eft cuius prinmai^« — cipium eftin ipfo cognofcente fingularia, ergo voluntas ^m^. lvtvoluntasprafüpponit cognitionem: ergo emanatio.|. nem verbi emanatio amoris.
ITE M orüne principium fecundum rationem intelligendi prius eft quam principiatum: fed Filius eft principium Spiritus fani: ergo fecundum rationem intelligendi oportet przintelligere filium, quam Spiritum fanctum:ergo & generationem, quzeft emanatio filii prius quam proceflionem,quz eftSpiritus fani.
' ITEM inomniagente per modüm naturz,& voluntatis, productio I modum narurz iritelligitur ante pro-|' ductionem voluntatis: ergo cum Pater fit natura intellectualis producens Filium connaturalem; & per modum nature. & Spiritum fanctum per modum voluntatis, vtfupratadtum eft: ergo emanatio Filii prior cft fecundum rationem intelligendi, emanatione S piritus fancti. | | Ad oppo-| 1 CoN TR A:perAuguftinum:Partum mentis preimm. —|cedítappetitus quidá, quo id quod noffe volumus quz-4494« |rendo & inueniendo nafcitur proles ipfa notitia:ergo ani ee te eft in imagine creata appetitus,quam fit proles notitia; ergo anteamor,quam verbum:ergo & procetfio ante gerationem. | Hilde 1. ITEM nullus videns tem cognolcit ipfam, nifi infefutg |tentio voluntatis applicet vim cognofcétem ipfi cognooif. Ícibili, vt patet de homirie eunte perviam, qui cum iuit, | & alibi cogitauit,perfecte nefcit quo tranfierit, ficut diug. lib.i |cit Auguft. int. ij Trin. Ergo voluntas przcedit ipfam d ern cognittonem: ergo amor um add In creaturis: ergo pari X "jratione in Deo,faltem fecunduni intellectum. Anfor, |. 3: IT E M ficutvultPhilofophus,primum & imme-Pofl. cn. |diatum eft idem. Vnde ipfe in lib. Pofteriorum difliniés (XR "m immedíatam, dicit quod immediata propofitio eft illa,qua nori eftaltera prior: fed eque immediateSpiritus fan&us I á Patre, vc filius, ergo aqueptimo, ergo necfécündum rem, nec fecundum rauonem intelligendi generatio filii pratcedit proceffioné — [Spiritus fancti, EM | o 44 ITEM quantoaliquid communigs,tanto prius eft fecundum rationem intelligendi: fed fpiratio eft tqmmunior quam generatio, quia conuenit patri & filig, Ícd generario foli patri: ergo prior eft fecundum rationem intelligendi fpiratio -quam generatio.
Xx X * Quat. IV. 101 CoNcrivsio. | Generatio Filij fecundum rationem intelligendi, efl prior [pirátiene cum Filius fit principium Spiritus fandli, c, procedat per modum nature.
R x s p. ad arg. Dicendum quod quidquid fit de ordine reali, de quo infra dicetur, fecundum rationem intelligendi prioreftemanatio verbi;tum quia verbum eft $ piritus fancti principium,tum etiam quiaverbum p rocedit E modum naturz: fed S piritus (an&us per modum liberalis voluntatis:tum etiam quia intelligimus emanationes in perfonis per emanationes repertas in imagine. Inimagineautem conftat quod cognitio & intelligentia preceditatnorem & voluntatem, non tamen volo dicere quod in diuinis fitemanatio, natura, potterioremanatione, ficut reperimus in imagine creata.
t Apilludergo quodobiicitur in contrarium g appetitus przcedit partum mentis,dicendum quod ille appetitus habet fecundum ftatum duplicem confiderari. Vnomiodo fecundum rationem inhiantis ante habitam cognitionem. Alio modofecundum rationem comple- Gentis, & hoceft poft habitam cognitionem, & fecundum primum ftatum eftimperfectionis, quantum vero| * ad fecundum,eft peife&tionis: & ideo quia quod perfe-Qionis eft in Dco ponimus, non quod eft imperfectionis, ideo appetitus fecundo modo affimilatur S piritui fancto, & hictenetrationem tertii. Et quod primus ftt imperfcctionis:patet,quia eft ignorantis, & defiderantis C [fcientiam acquirere,quod non conuenit Deo.
2. Àp illud quod obiicitur quod intentio przexigiturad cognitionem, dicendum quod verum cft ad cogniuonemacquirendam, fed notitia prout eft in acquirendo,non habet plenitudinem cum illo verbo, vc vulc Aug.in 15. de Trinitate. - 0n | | .. Àp illud quodobiicitur quod zque immediate, 2.154 proceditSpiritus fan&us,dicendum quod verü eft,(ed ca- 77/75: men Spiritus fanctus ita procedit immediate, quod etiá |^?: mediante filio, & ita ex illa ratione oportet przintelligi emanationem filii. | | 4. Ap illud quodobiicitur quod quanto aliquid cómunius, tanto prius, dicendum quod verum eft in abfolutis: fed non tenet in refpectiuis,vt in generatione; & creatione.Poteft ramen dici quod iftud intelligitur deco quodeft commune communitate predicationis:fed cómunis fpiratio eft communiscommunitate non tantum pradicationis, quia dicitur de Patre & Filio, fed etiam communitate cuiufdam concordiz; & connexionis, & tale commune fecundum rationem concordiz & amicitiz prefupponit concordantes, & connexos non prait, & fic patet illud.
CTVS CVM SI T DE SVE- STANTIA PATRIS, NON DICA- TVR GENITVS VEL FILIVS, SED TAN- IVM PnRnocti&prNs; CvR Vno Firrivs natustaritum, non autem procedens: qua fit diftin&tio inter Gcrierationem Filii & ProceffioneinSpiritus fancti, & anSpiritus fanctus dicatur Ingenitus.
* DISTINCTIO XIII.
SN OST. bec confiderandum efl quantum à iss] zalibus quales nos [umus intelliei potefl cum gl : "f i3 Spiritus fancfus procedat de Patre,ci» fit de S AUC fubflantia Patris: Cur non dicatur efje natuc fed poxtws procedere: Et cur non dicatur filius. Creare antem Spiritus faniéus non dicatur vel [it natus, e? ideo non [it Filius. Augufhinus offendit in vs. lib. de Trinitat. |Ca.27.1o.3 dicens:Si "Ep Uuprpem npe ipu AD mp umm rti die ta ia - -— IunquCEMEM CE c m (f C C C I tió, Filius diceretur, quod abfardiffemum efl. Fultus quippenullus efi duorum; nifipatris, ci matris. A bfit autem vt inter Deumpatrem, c Deumfilium talealiquid faicemur.. AbfardilTimeeraofilins diceretur amborum; tdeflpatris c filj. | Amiborum enim filius diceretur, fi eum ambo ci m abborreret omnium fanorum fenfus. Nonergo ab-vtroque cft aenitus fed proceda ab vtroque amborum Spiritus. Hus verbis offenditur,cur Spiritus [ancTus,cum [it de Patreymon tamen dicatur etnituc,velfilius.
Ibid. fn fin.
CumSpiritus fanus non dicatur genitus,cur Filius dicatur procedere.
Cum autem Spiritus f[ancfus non dicatur genitus, ed tentum procedens queri folet cur filins nom dicitur tantu genitus, fed ci procedens, focutípfe im Euangelio Ioannis Ait: Ego ex Deo proce[Ti,"velexiut e? ventiin mutidum.
Aul 05, Quod non poteft diftineui d nobis inter generationem Filii, & procetlionem S piritus fandi.
Inter generationem vero Fili, ch» proce(Tranem Spiritus [anclt.dum bic viuimus, dilinguere non fuffictmus. 4up-lby. Vnde Aucu[finus Maximinopremij]am quajHonenm resn Me fricáti,ftlicet querenti curSpiritus fanéfus non diceretur filtus.cis de patris effet fubflantia:refhondens ftc ait: Queris ame fi de fabflantiapatris eff frltus, fubftantia patris fitus. T Eccerefpondeo fiue capias, fiue non capias. De Patreeft Filius de Patreest Spiritus fanctus:fed ille eemitus cfiffeprocedens.. Ideoille filins cff patris, de quo cff aeui tus:tfle autem Spiritus eff virinfque, QUomtam de vtro, Dvaid procedit: Sed ideo tum de illo loqueretur AIL De Patreprocedit, quonam Pater proce[Ttonis eius ancTor eflauitalem filum genuit, ei aienendo ei dedit,vt etiam de /í0, pro-| cederet Spiritus mcus, Nam nifi procederet etia de ipfa, oan.2o. f gon diceret difcipulis: Accipite Spiritum faetum: eus 4. [ufflando daret,vt 2 (€ quaque procedere frantficans, aperteoffenderet flando,quod (Birando dabat occulte, Quia ergo fa nafteretur, son tantum de Patre, nec tantum de Fito fed de ambobus vtique najceretur, fene dubio fitus diceretuy amborum. Ac per boc,qttia flus amborum nul. , -Momoado effet: momaportutt nafcteum de ambobus. Ambo- Yu efl ergo Spiritus Janélus,procedendo de ambobus.
Hic dicitur quod non valet inter illa duo diftin gucre.
Ex eodem Maxim. ir.
tH.
Quid autem inter Hafct o» procedere imterfit, detlla iextelie;tt fia natura loquens explicare quis potefl? Non omne quod procedit,mafeitur, quamuis omne D quod usfcitur. Steut nom omne quod Lipes eff, baro eff: quamuis brpes fet omis qui bomo eff: Hoc feto: diffirzuere Autem inter tllaz oenerationem, et banc proce(fienem nefcio, mon valeo, non fwfficio. dcper boc quia e?» illa e Lib. l. Sententiarum | dicens: 5i Spiritus fanétus Filius diceretur, amborum v- | A tfha efl ineffabilis, freut Propheta de filio loquens ait: GecfE etiamSpiritus fanclustur vns felius ftttraliss no fit D E nerationem eius quis enarrabit? fta de Spiritu fardfo ve- Ma. s3.t ri[]medizitur: Proceüonem eius quis enarrabit? Satis [it ergo nobis quia mom efl à [eipfa filius ed ab illo de quo natusefh: munefl à feipfa Spiritus faméfus, [ed ab illo de quoprocedit. Etquia de "vtroque procedit, ffeut iamolendimus: DeSpiritu fanéTo quo modo ipfe de Deo fit, nec tamen tpfe fius fit, quoniam procedendo non nafcendo legitur e[Je de Des,fam faperius quantum vifum eft df pntauimus. | AnSpiritus fanctus debeat dici Ingenitus.
Nunc confiderandum eff,cum Spiritus fanéfus non fit genitus, vtrum debeat diciingenitus, Ad quoddicimus, Spiritum facium nec genitum, necingenitum debere dic. Vnde Auguflinus ad Orofium ait: I| ddl P^" met genttum, nec ingenitum fides certa declarat, quia frdi- sin.
Xertmus tngenitum, duos patres videbimmur affermare: fi autem genitum, duos crederefíltos culpamwr. Sicutentm folus filins dicitur genitusita c folus pater dicitur inge-"ttus,e0 quod ab alto non ftt, Vide "Auguffinus im rg. ub. de Trin. Pater inquit folusmon eff dealio.. 1deo olus apbellatur ingenitus,non quidem in Seripturte fed in confuetudine di putantium, ef de retanta fermonem qualem valuerint proferentium. Filius auternde Patre patuseji: e Spiritus ancfus depatre princtbalster, et cormmunuer de vtroque procedit. Ideoá, eum Spiritum fancíum geni- Lu 209 dicamus, dicere tapzenn Iigenitum non audepus, ne ii boc vorabulovel duos Patres in illa Trinitate, vel duos, qui vor funt de alio quifpiam fufpicetur. Ecce bis verbis aperte offendit, Spiritum faucium nec genitum,necinenitum debere diat. | fop.;.
Ibidem, fop.;.
Ibidem, Quod Hieronymus dicitSpiritum fan&um Ingenitum: & videtur predictis aduerfari. | Hieronymws tam in regulis defimitionum contra ba- AP Dern eticos.dicit Spiritum [anctumingenitum effe, his verbis: conta Spirirus anctus pater non eff, fed IHgerttus, atq, Efechus. rcfponf. Pater non cff, quia patrz eft, ei in patre eff: proce[fronem| — babet expatre, ej non natiuitatem, Filius autem non eff, quia genitus non eff. Ecce djs verbis dicitur Spiritus fan-Chus effe imoenitus:quod videtur aduerfari premiffis verbis A uae.
Determinatio,fecandum diuerfis acceptioncs, Ingeniti. | Sed vt iflam (que videtur ) repugnantiam de medio abiaamus dicimus quod Hieronymus aliter accepit namen Iigenitt, c aliter Augufftnus: "ccepit entm Auou[linus ingenitum,qui,ve/ quod de alto non eff, ei fecundum hoc de folo patre dicitur. Hieronymus vero in genitum|. dicit non genitum, ei fecundum boc de Spiritu [ancfo poteff dici cum Spiritus [ancIus non fft gestus.
Ex verbis Hieronymi oftenditur, exquo fenfu dixit, Spiritum fanctum ingenitum., Qnodautem Hieronymus ita Acccperit, offenditur ex Veris ein, quibus "eodem tracfatu vtitur, faciens talemaiuiffonem: Omne quod efl, aut sugesttum cfh, auti genitum, aut 'factffp. Ef €7go quod sec natum eff, nec fectum: cb efl quad natum eff, e faciumnon eff: c eff quod nec natum efl necfaifum efl-eh- efl quodfaciumefh| — C natum uon efle eff quod faifusy effer natumeflch | — renatum cje:e eff quod 554 efe et natumeff, er re patum non cff Nuncprepbfitorum fiotlis rebus fubfiflettam de sm dep. f. de Tris. 67.
Duttinct.
tiam de[umernus. Quod trgo nectiatum, nec factum ejl ater ejff:mon enirn Ab alio aliquo efl. Quod aute nati eff, ci faéfum non efl filins eff qui à patre genitus eff uan fa. élus. Quod iterum nec faclum, nec matum efl, Spiritus [anctus efl, qui à patre procedit, Quodettam facium eff d natum non efl celum Qr terrayceterag, qua tnfenfibilia [urt. Quod autero faéÍum e? natum, c? renatum efl | bomo efl. Quod verefacfum efle natum efl, C rena. tum non ejfaniznalia fant. Ecce his verbis offendit. Hieronymus fe ingenicum accipere non genitum. A/ifer enim non effet premi[Ja diuifro-vera, [ilicet omnequod efl.aut ingenitum e[l,aut genitum.aut faclum. Atque in diuifionis buius profecutione: tn afstanatione ingenii, vbiqueponit non natum.
. DISTINCTIO XIII De zterna proceffione Spiritus fancti quantum ad generationem àqua diftinguitur.
Pofl bec confiderandum:&c.
Expofitio textus.
MR egit Magifter de proceffione per comparationemad illum ad quem, & à quo eft. Hic tertio loco agit de ipfa fecundum comparationem, & generationem, àqua ditfert. Ec hec pars habet duas partes.In prima Magiller quarit, & determinat virum Spiritus fan&us debeat dici genitus, In fecunda vtrum debeat dici ingeniuis, ibi: Nunc confiderandum efl, cum Spiritus fanctus non fit qeontus Irem, prima pars habet quatuor. In prima oftendit, quod Spiritus [anctus non debcat dici natus, vel gcnitus, vel Filius. In íecunda oftendit quod cum Spiritus fanctus non dicatur genitus, cur Filius qui diciturgenitus,ctiam dicitur procedere. ibi: Cum attiem Spiritus (andus non dicatur genuus, e ratioefl, quod aliter dicitur Filius procedere,q:am spiritus f[antdus,. Intertia vero tentat aílignare ditfereniiam inter generationem, & proceffionem, Ibi:Inter generatione vero Fili C procefionem,&c.In quarta |vcro,& vltimaoftendit humanam inífufficientiam adillam differenciam indagandam,ibi: Quid «utem inter nafci, € procedere interfit Similiterfecunda parsin quaMagifter quarit, & determinar, vtrum Spiritus fan&tus debeat dicuingenigus:habet quatuor partes.In prima oftendit Magilter,& probat auctoritate Auguftini quod Spiritus fan ctus no: debet diciingenitus. In fecunda vero oftendit contrarium auctoritace Hieronymi quod debet dici ingenitus, & ponitur, ibi: Hteronymus tamen in regulu defini-Hor, &c. Intertia vero predictam controuer(íiam detecminat per diltinctionem, ibi: Sed vt iffLari, que videtur, epaenantiam. In quarta, auctoritate Hieronymi confirmat fuam folutionem, ibi: Quod autem Hieronymus, it4 ac-«pei e c. | Puiflo.
Si Spiritus fanclus Filius diceretur, amborum vtique Filius diceretur..— Dub. I.
Vidcturifta racio Auguftini magisad oppofitum, quà 1d propofitum;ex hoc enim Iimilior eilet generationi in c:eaturis, quizz eftex duobus.
R zsr.Dicendum quod quamuis fimilior fit quantum ad du:iitatem producentium,nontamen quantüad modum producendi poffet effe fimilitudo, quia (ic oportet | quod altera perfonarum eflet principium patfiuum:quátuinautem ad hocnon potcít cíIe fimilitudo.
7; dox po. : e "ine:emporali,datus dicit adtum.Si autem de zterna, datom. | tus dicic apiitudinem.
XIII.
lll.
IO3 A Duv.
Ir M quaztitu: de hoc,vnde Auguftinus refpondet Max. mino przmiffam quz(tioné refricanti fic: Spiritus fan-&us elt Deus, & non eft Deus nafcendo: ergo non Deus naturaliter:ergo adoptiue: & quod hocargumétü fitbonum, vidctur,quia quod ineft alicui naturaliter,ineft ei à náziuitate:ergo quod non ineftà natiuitate,non ineft naturaliter: ergo cum Spiritus fanctus non procedat vt nacus,non ineltei efleDeum ànatiuitare:ergo non eft Deus naturaliter.
Rrsr.Dicendumad hoc fecundum Auguftinü, quod argumentum iftud non valet, nifi in eis que generantur, in aliis non. Et hocpatet,quia Adam erathomo natura, ficut vnufquifq; noltrum,& ramen ipfe habuit per crea tionem,quod nos habemus per generationem: fic Deus pater communicat naturam fuam Spiritui fancto per fpirationem,ficut Filio pergenerationem. d Pater, procefytonis eius, &cc.
Dub. IV.
Vidctur male dicere,quia aut hoc quod eft au&tor dicit eflentiam,aut notionem:non effentiam,quia runc diceretur de Spiritu fan&o:finotionem,quaro quam: non innafcibilitatem,quiailla non dicit re:pectumad procef-(ionem;item non generationem, nec fpirationem, quia nihileffet di&um vt videtur. IrEw quaritur vtrum pater pollet diciauctor gencrationis Et quod nó, videtur,quia pater diciturauctor filii,& ficut fupra dixit Hilarius, ten-[us eft, id eft, genitor filii, ergo tuncidem effet dicere eft auctor generationis, quod genitor.
Rzsr.Dicendum quod auctor dicit in patre fontalem plenitudinem,quia ipfe non eftab alio,fed alii ab ipfo, & inde dicit(vt credo)eandem notionem, quam dicit innafcibilis,fed differenti modo. Quia innatcibilis dicit priuationem prioris:fed auctor dicitfecunditatem,&plenitudinem reípectu procedentium ab ipfo, quam habet nó aliundc,& ideo diciturauctor ab auctoritate. Auctoritasautem elt in patre:quia quod habet, ab alio non habet,& hoceft,quod eftinnafcibilis,& ita patet quod poteft diciautor omnium perfonarü qua funtab ipío.Ex his patecrefponíio.Dico enim quod dicit eandem notionem quam innaícibilitas: fed alio modo. Ex hoc patet, quod nunquam dicitur filius auctor fpirationis, quamuis [piret: quia non habet à fe, fed ab alio: vnde auctor proprie dicitur principium alterius non ab alio.
D Diflinguere inter illam generationem, c iflam proceffio-| nemnefcio. Dub. V.
Videtur talis ignorantia effe peccatum,quia diftinctio perfonarum de necetlitate eft hdei, & falutis: fed qui ignorat ca quz funt de neceffitare dei, damnabiliter ignorat:ergo,&c.
Rzsr.Dicendum quod duplex eft fcire,fcilicet fi eft, & ficuti eft. Scireíieft, hoc modo certitudinaliter credere diftin&tionem de necetlitate falutis cftlarge fumpto ícire.Scircautem ficuti eft non pertinetad ftacü meriti, fed orximii, & de hacícientia loquitur hic Magifter, & Augultinus.Ét nota quod tria dicit: Nefcro, quantum ad habicum Ícientia:nen valeo, quantüm ad ingenium: mon fuf ji. ie:quantum ad vtrunquce.
E Dub. V I.
Ideo obiicitur de hoc quod dicit appellatur ingenitus, nori quidem infcripturis,íed in contuetudine difputan tium.
CoNrnA perDionyfium:Non eftaudendum aliquid dicere de illa fuperfubitantiali,& fancta Trinitate prater eaquz diuinitus nobis ex facriseloquiis claruerunt: ergo malefeceruntquinomenhocinuenerunt. — — Rsr.Quamuis iftud verbügon dicaturin — idiciturtamen verbi huius intellectus: & quia verbü non biex fcrip EVE mm € —— ÁMMnÓ Dco tug bb. 5. cotra Max, dug. ibid.
Béon.c. t. de drm.
nom.
Cap.10. torm.3.
Lib. I. Sent.
t - Diftin&. XIII.
Deo attribuere, vtipfam Trinitatem conferendo aper-]. &i realiter differat àgeneratione. Quarto vtrumS pirittis tius poffimus irielligere. Et aliter Augu/linu. — Dub. V 11.
Hocnon videtur verum; quia hoc modo ingenitum conuenit effentiz:ergo non eft patris proprium.
Rzsr. Dicendumquod licet Magitter dicatintelle- Cum Auguftini, tamen non totum. Ingenitum enim fecundum quod dicitur proprietas patris priuat effe ab a lio, nechocfufficicad hoc vt fit notio, nifi etiam confequenter dicar quod alius fitab ipfo: quia ficut obiectum cft:non effe abalio fiuc non generari,conueniteffentiz.
Et eff qued natum efl Cv fatum non eff.
Obiicit Arrius quod duodecim fint modi generationis, quorum quolibet dato, fequitur, quod filius non rantum natus, fed etiam factus eft, & hos modos ponit difputans contraV i&orianum.Primus modus eft per de fluxumlinezd pun&o. Secunduseftpenes emiffionem tadiià fole,velab alio luminofo corpore. Tertius eft penes figillationé characteris, ficut figura fit in ceraá fgillo.Quartuseft penesimmiffionem,vt quandoà Deo daturbona voluntas. Quintus eft penes exitum proprietatis, velaccidentisà principiis fübiedti:quzfunt materia& forma. Sextus eft penes intentionis fiue fpeciei abftra. Ctionem,ficut fpecies rerum generatur in anima. Septimus eft penesexcitationem, ficut liberum arbitrium excitatum à gratia procedit in bona opera. Ocauus eft penes transfigurationem, ficut ex ere fit ftatua, vel ficut in figuraincilionis, Nonus cft penes productionem, ficut a primo mouente immobili producitur motus. Decimus eft poe cxitum fpecierum in genere per differentias diuiderites genus & conftituentes f; peciem. Vndecimus eft penes ideationem, ficutarca exterior, ab arca qua eft in mente artificis.Duodecimus eft penes nafcentiam,vt homo generaturab homine. Quocunqueautem pradictorum modorum generetur filius, non tantum genitus eft, (cd etiam fa&us eft. | . Ap hoceftrefponfio, quia aut Arrius accipit generationem communiter ad creatam & diuinam, aut Ípecialiter in creatura. Si communiter,tunc dico quod infufficienter diuidit, quia vltra iftos modos e(t generatio filii à patrefecundum modum fingularem,qui eft de tota fübftantia generantis,ficutfupra dictum fuit 9. diftinctione, vbi,quianon poteft effe mutatio, nullo modo poteft effe factió.Si aucem diuidat generationem vt eft in creaturis, dicendum quod diuifioilla infufficiens eft adhuc, quia omittit generationé zquiuocam, quz eft (ecundum putrefactionem. Sed efto qued comprehendat eam fub generatione quz eft fecundum nafcentiam, tamen adhuc non valet ad propofitü,quod fi non generatur,ficut crea tura dicitur generari,nullo modo generatur: quamuis enim creatura fit Deo fimilis, tamen plus eft diffimilis quá fimilis,ficut dicit Auguftinus in rg.de Trinit. & Hilarius. Similiter cum omnis comparatio inferiorum plus habeatur hominibus vtilis quam Deo apta: & ideo heretici errauerunt qui credebant omnino effe in Deo, ficut videbant in creatura, & hoc bene tangitur in Gloff. fuper ptimum ad Hebrzos,vbi dicitur: Non poffunt cemporalia comparari ztérnis integra collatione,fed aliqua tenui fimilitudine,& ideo ficut fupra oftéfum eft, fecundum diuerfas conditiones, diuer(z generationes illam reprafentant.Rationeenim conformitatiseft fimilis generationi verbi à mente. Ratione coauitatis, fimilis generationi fplendorisá fole,tiue de luce.Ratione zqualitatis, generationi viuentis de viuente, jS ARTICVLVS IL | D intelligentiácorü qua dicüturin litera, quatuor quzruntur.Primo queritur vtrum in diuinis fit ponere proceffionem. Secundo vtrum procetfio Spiritus fancti fit generatio. Tertio vtruri proceffio Spiritus fanfan&us debeat dici ingenitusaut non.
An in diuinis fit ponere proceffionem.