poffibile fit dile&ionem diligi, nontargen eft necefle uod aliquis diligateam:multa enimfrequéter amamus, qua nollemus amare.Ite m dubitatur de ifta confequen ria:qui diligit dile&ionem confequens eft,vt Deum diligat.Quia;aut intelligit de increata, aut creata.Si de creata,nihil valer:diligit quid creatum,ergo increatum.Si de increata, tunc in nulloconcordat cum priori fententia: quia dilectio qua diligit proximum, eft dilectio creata. R £s». Dicendum quod vtraque coníequentia bona eftin propofito. Quidam enim eft amorin quo non eft quieratio, nec delectatio, nec complacentia: vtputa ille qui eftex pronitate corruptionis,cui rarioobfiftit. Qui-|damvero eftamorqui eft cum dele&atione,complacentia,& quietatione, & intaliamore non eft tantum acceptatio rei amatz,immoetiam ipitusamoris,& talis amor eft charitas, & ideo fequitur: qui amat proximum,amat dile&ionem, id eft, acceptat.Sed quoniábene fequitur: quiacceptat aliquid ex fe, multo magis acceptat illud in quo inueniturratio dile&ionis,fi dilectio eo ipfo quo dilectioacceptatur, maier dilectio magis acceptatur. Cum ergo dile&tio noftra fit dile&io exemplata,& dilectio diuina vt exéplar omnis recte dilectionis, & in illa eft prima, &fummaratio omnisacceptatienis: hinc fequitur quodqui diligit dile&ionem, diligit Deum.V nde Augu-(linus arguitex hacfuppofitione quod ipía charitas fiue diledio proximieft dilectio cum acceptatione, & ex hac tenet prima confequentia: & ex alia luppofitione, quod prima ratio acceptationis eft in dilectione exemplante, nonexemplata,& ex hoc patet fecunda.
Lied tom.
Ecceiam potes notiorem Deum babere quam fratrem. Dub..1l.
Videturhoc falfum: quia ad Timotheum dicitur de Deoquod lucem habitat inaccetlibilem.Przterea de fratre nouit quid eft,de Deo veronon nouit quid eft, fed fi eft: ipíeantem non loquitur quantum ad cognitionem (e(t.
Rxsp.Dicendum quodaliquid magis certi rudinaliter cogno(ci,eft dupliciter, quia certitudo cog nicionis eft fecundum przfentiam:aliquid autem p:.ciens ctt duplici-(er quantum ad rationem cognofcendi, ait quantum ad fubftantiam co gnofcibilis. Quantum ad iubftan: 1i Deus eft prztentior cu:libet reiquam aliqua al:a:cs: qu ntum autem ad rationem cognofcendi hoc eit d'uplicizer. Aut z| parte cognofcibilis ficut fol eft pr cfens Cic, & ramen cacuseft abfens lumini. fic Deus eft pra ten: ioi 02e Videturifta confequentia non valere. Quamuis enim B E candodonum charitatis, dicitur excellentiffimum.
s:: ONE IPTE S IM WEE p mE EM AMAN UI MK URNCECUT NEUE CRRUIKRCKRNONMURDL OP o pU ARRIERE QU MÀ. pugnatores,ponit opinionis fuz defenfioné ibi: Hic que-| A jter.Siantema parte cogno(céris, fic przf:ntior eft frater, quia prafens eftoculiscarneis,quorum cognitio viget fecundum ftatum przíentem.
Aliter poteft dici quod przfencius eft aliquid dupliciterin ratione cogno(cibilis, vel fecundum effe&um, vel fecundum fe.Secundum fe,notior eft frater, Íecundü effe&tum,notior eft Deus. Quia effectus diuinus qui eft dile&io,intrat ipfam animam,& cicft prefens,& magis co» gnoícitur quam frater.
Qui diligit,inquit, fratrem in lumine manet. Dub. 11l.
Videtur hoc verbum Ioannispofitüm improprie di- &um, quia lumen refpicit cognitionem, ficut calor affe-&ionem: ergo magis deberet dicere, manet in caloté, quam manetin lumine. - E m RzsP Dicendum quod lüminis eft manifeftare.Manife(lare autem aliquidalicuieft dupliciter, aut ficut viam cognofcendorum, aut ficut viam agendoórum. Primum eft perícientiam, & contra illud lumen opponitur tene bra ignorantia fimplicis.Secundum eft per gratiam. VndeperIoannem:V n&io docebit vos de omnibus, & contraillud eft tenebra malitiz,fiue peccati: & dehoclumine,& dehistenebris loquitur beatusIoannes,qüod patet in textu Ec Ecclefiafticus:Error & tenebre peccatoribus concrea:a funt:& quoniam charitas femper eft cü gratia, alix virtutes non, ideo dicit: Quiamat, manet in lumine, perappropriarionem.
Si in donis Dei nibil ef! mai charitate, &c. Dub, IV.
Videturdicere falfum,quia fapientiz donum ponitüt excellentitfimum inter omnia dona: vgl i idem eft chatitas &fapientia. charitas non retinet prerogatiuam intet dona.Item quaricur de confequentia, li Bharitas eft pracipuum inter dona Dci, & nullum maius e(t quam Spiri- | cus fanctus, ergo Spiritus fanctus eft charitas. Autergo loquitur de charitate creata aut increata.5i de increata, tuncergo probat idem per idem.Si de creata, tunc nulla videtur confequentia: quia non valet, quod fi creata eft charitas maior inter dona creata, quod (it Spiritus fan- Rzsp.Dicendum quod predicta auctoritas Auguftini poteft intelligi de charitate creata, & increata: & pro vtraque habet veritatem. Si de increata, certum ett. Si de creata,maximum eft inter dora, quia plus habetin fe de ratione bonitatis, fiue de ipfabonitate, quáaliquod donum loquendo pracife.Cuadá enim dona fünt qua tunt fine charitate, & hocquidem certum eft, quod minora funt. Quadam przfupponunt charitatem, velut donum fapientiz. Charitas enim eft quz dat fenfum guftui, vcfa« piant ei bonazterna. Vnde fapientia fuperaddit quandá vlteriorem virtuté,qua habilitat,que comparata ad charitatem minus bona eit: fed prout claudit charitatem, maius bonum eft ratione cius quod prelupponit, & ita patet quod charitas ( przcife loquendo)ett excellentithmum donum:fapientia vero przfüpponendo fiue impli- Ap illud quod obiiciturde contequenria, dicendum| quod vtroq; modo bona eft.Si enim intelligatur de ciaritate increata,fic ipfa cft donum primum & przcipuum, & Spiritus fanctus eft huiufinodi:crgo oportet quod ipía fit Spiritus íanctus,quia quod per (aperabundanuam di citur,vni foli conuenit.Stautem de charitate creata,tunc N confequentia Augufüni intelligenda eftà parte nominis fic:Si charitas creata eft maximum inter dona creata, & Spiritus fancus maximum eft donoram, ergo melius nominatur nomine doni excellentitfimi, quam alio. Conícquensergo eft v. Spiritu: fan&us fit chziitas,fed non creata,imo illa cuz L euseft.
ks Non ————— — Us Bose Tora ' j. loan. 2; Ecdef.i) — [ta & fpe differunc.Si quantum ad cognitionem,tunc mi- Ioan. 1. b bi.Credo tamen quod ex induftria naturalium & aliqua TNI GMDSDMEEMCMN EMGMNMEEMECCCOEM ML M MM E E E EE ] t Lib. I. Di. XVIL- Nih vtique ideo diclum eff, &c. Dub. V.
. QuodDeifübflantiaeftnoftra patientia, videtur male dicere,quia charitas qua nos diligimus Deum, non eft ipfe Deus;mifiintelligamus quo diligimus exem plariter, vel caufaliter:ergo cü fimile fit de patiétia, videturquod Auguftinus à deftruit illud fimile. Item, cum Deus faciat nosdiligentes, ficut patientes, quare non dicitur Deus charitas noftra,(icur patientia noftra. . Krsr.Dicendum quod Deus e(t charitas & effentialiter,& caufaliter.Effentialiter,quia in fe amor eft. Cau(aliter, quiainnobisamorem di Sed Deus non e(t patientia éffentialiter,(ed folum caufaliter, & ideo fcripturaiftum diuerfum modum inueniés, dicitcDeum effe pa tientiam noftram, & Deum effe charitatem,f(inc additione. Ratio autem huiuseft, quod quidam habitus dicuni incompletionem,ficut pics Dent huiufímodi,que non cadunt in Dco per cífentiam, fed per caufam, quia huiufmodi funt à Dco. Pow autem funt habitus diceates complementum,& huiufmodi fünt in Deo eflentialiter,ficut charitas, & fapientia, & huiufmodi. Notandum autem quod Auguftinus vult dicere,quod Deus eft charitaseffentialiter led ipfe nó vult dicere, qued (it charitas noftra effencialiter, ed caufaliter, & exemplariter. Quamuis enim omnes virtutes habeát exem plar cogno- Íciriuum in Deo, & omnes habeantexem pl '^cundun: Áimilitudinem longinquam: tamen quzdam virtutes nó habentfibi correfpondens in Deo per omnia, (icut patientia quz duo dicit,ícilicet paffionem, & fuperferr paífionibus.Quantum ad primum,non habet in Dco coite-(pondens,fed quátum ad fecundum folum. Charitas autem habet amorem fibiin Deo per omnia correfpondétem, és e tantum sdcicditns ied euam petfonalem:& ideo dicunt au&toritates quod Spiritus fàn-&useft charitas&ua diligimus Deum:& ablatiuus, qu, dicit habitudinem non tantum caufz efficientis, fed etamformalis:non perficientis,fed exemplanris. i Solum cfi quod diuidit inter filios regni, C; fidtos perditionis.
Dub. VI.
l 2 z lequitut de diuifione quantum ad cognitione, aut quantumad veritatem.Si quantum ad veritatem, hocfalíum eft,quia non folum in charitate, fed etiam in ide gratuinime diuidit,quia nelcitur quis hoc donum habear. Rzsr. Dicendum quod omnia dona virtutum poffunt effe infrmia | sb charitatem:& quoniam pali nc e(le infor" -offunteffe in iuftis,& peccatoribus,& ideo in ili.— uamfeparanturab inuicem.Sed charitas munquan, poteft effe informis, neceffe cum peccato, quia a-&us cius eft diligere propterfe,&füper omnia, qui remodiciAuguítinus quod fola charitas diftinguit,loquendo de diftin&ione in vni-— obiicitur de fide gratuita (iue formata, cócedo quod diftinguit,fed tamen hoc nó habet quia fides, fcd quia gratuita, & ita ex hoc quod charitati coniundta: & fic patetillud, "M X: tradiderit corpus fustnyita vt&c. Dub. Vit.
Videtur mal: dicere, quia Dominus dicit: Maiorem hacdilectionem nemo habet, vt animam fuá ponat pro amicis fuis,&c.ergo fi hoc eft maximum opus charitatis, impoflibileeft quod fiat fine charitate.
Rzs».Aliqui dicunt quod Apoftclus dicit per impoflibile:pofito enim ad hoc quod aliquis hanc poenam pateretur (ine charitate pro Chrifto, adhuc nó prodeffer (ird Videturhoc male dicere de dono charitatis, quia auti Pars f. etiam fine charitate,ficut hzreticus fuftinet pet errorem.
Et quod dicitDominus quodillud eft fumma charitatis, hoc dicit quantum ad fignum & exteriorem ollenfionc: ignatamen funrfállibilia.&ideo non neceffario Oportet quod fi aliquis mortem fuftinet pro Chrifto (iue pro eius ftde quod habeat charitatem:credo tamé quod fi aliquis pro Chrifto füftineret mortem, qui non magnum habetet obicem,quod difponeret ad gratiz füfceptionem, it; quod daretur fibi charitas.
ARTICVLVS Lt A D intelligentiam huíus partis quatuor quarüntur.| Primo & principaliter propter pofitionem Magi (triquaritur, Vtrum prater donum charitatisincteate,fit ponere donum charitatis creata. Et hoc eft quatere; Vcrum chatitás qua diligimus Deü fit Spiritus fanctus. Secundo, dato quod fit creata charitas, quzritur, Vrrumilla charitas (it diligenda ex charitate. Tertio, verum charitas certítudinaliter poffit cognofci ab habente charitatem. Quarto, Ii poffit cognolci ab aliquo non habente.
An ponenda fit Cbaritas alia ab increata. Alex. Alonf-in Continuat.3 p.coll.y7 art, 1.
Scotus 1. Sent. diff. 17.2.1.
Darandus Sent. dif].17.9.5. Francifcus de Mayr.1. Sentent diff. 17.0 lo.Beccon.t.Sent diff. 17 q.1. | Petrus de Tarantaf 1. Sent dlifl.17.4.1, Marjilius Inguen. 1. Sent.q.20 Aft. x.
Vod non fit ponere aliam charitatem ab incteata, (Q fuppofita probatione per au&oritates multas quas adducit Magifter in litera,probatur rationibus, & primo rationibus fumptisab effentia charitatis, quz et bonitas hoc modo: 1.Nullumaccidenseft melius fubftantia rationali: fed charitas eft melioranima rationali,quia cam facit meliorem:ergo non eft accidens,ergo eft tubftantia. Sed cóftat| quod nó irrationalis:ergo rationalis, ergo anita, velangelus, vel Deus:fed nonanima velan gelus:ergo Deus. 2.Ir&M nulla bonitas creata xquiualet beatitudini:fed charitas equiualet beatitudini, quia per charitatem meretur homo, & efficitur dignus vita eterna, fiue beatitudine:ergo charitas noneft bonitas creata,ergo, &c.
;y.IrEM omnebonum creatum eft bonum per partici | pationem,fed omnebonum aliobono bonum poteft intelligi nonbonum,&ficcaderer in ipfo malum per diminuconé fpeciei,modi,& ordinis:ergo fi charitas eft bona creata bonitare,poreft effe mala, vel (altem intelligi mala,vel etiam fieri informis,quod falfum eft.
4-Ir£« hocipfum oftenditurrationibus fumptisá virtute,fic:Quanto aliquid virtuofius,tanto pauciorib. mediis indiget: ergo fialiquid eft potentiffimum, nullaalia virtute fe indigec:ergo fi Spiritus fan&us eft potétiz inlinirz,& ipie eft chautas:ergo fei pío non alio inflammat affectum ad amorem: non eft ergo ponere charitatem creatam neceffario qua fit habirus.
f. ITxM p diflat virtus naruralisd Deo quá voluntas: (edDeus irjgitvirtuté naturalé nonalio quam (cipo:ergo fiibi nó cadit mediü,nec in voluntate cadet,ergo,&c.
6. IE vbi monet virtus Motoris primi fem per prz- (ens, & non potenserrare, tuperfluit aliam virtute füperaddeie, vtputa,ti manus effet femper coniuncta temoni, nóoportcret ibie(le aliá virtuté:(ed S piric fanctus eft dirígés,& adiuuás ipfam voluntaté,& eft coinnd? fem per, & non A | gratia gratis dáta poffent fuftinere pro fide Chrifti more!
Ad oppo. (itum.
& nó potens errare: ergo füpertuitaliam charitátem po-| À nere:fed omne fuperfluum eft refecandum,erpo, &c.
7. IT £ M ratienibus fumptisab a&u oftenditurillud idem,quia actus charitatis eft animam recreare, fed non minoris virtutis eftrecreare, quam creare: ergo fi creare folum eftab increato quod eft infinitz potentiz: ergo & recreare: fed hoc proprium eff charitatis: ergo eit in- 8. Ire M aliquis aus charitatis eft vnire,fed nulla creatura per vanitatem vnitur veritati, & omnis creatura vanitas:ergo nulla creatura eft medium vniendi Dco: fi ergo charitas eft medium vniendi,ergo non eft vanitas,nec creatura. | 9. Ir actus charitatis eft vnumquodq; ordinate diligere: ergo fi ordinate diligere eft diligere vnumquodq; fecundum quod fibi conuenit, cum bonum increatum fit melius creato in infinitü: ergo ipfum magis ininfinitum diligibile: ergo fi charitas facit Deum dilizere vi diligédusett, charitas facirDeum in infinitum diligere: fe quod cxitin adum infinitum, eft infinitum & increatum,ergo,&c. - S$1D contra:Charitas eft principium refotmandi animam quantum ad potentiam voluntatis: fed anima quácum ad alias potentias fcilicet irafcibilem, & rationalem eformatur per virtutes creatas: ergo pari ratione & concupifcibilis:fed eius reformatio cft charitas,ergo, &c.
Iri vbieftreformatio,ibicft conformatio,& informatio: & vbi eft informatio: ibi eft aliquid informans quod fe habet per modum forma: fed omnis forma rei creata eft creata: Deus enim nullius eft forma perficiens, ergo, &c. | laliblo| ITEM charitaseft principium viuendi. Vnde Hugo de &claudi- |(an&to Victore:Scito anima mea quod amor eft vita tya: ^w cha- (cd omnis vita exiftens per participationem in aliquo, eft 725 lbaliquoinformante, ex quo & viuificabile fiat vnum: (ed ex Deo & anima non poteft fieri vnurn: ergo neceffe cft Tones inanima aliquam charitatem creatam,quz viuificet. ea | IrE M omnequod eftinaliquopoffibile ad mortem, eftillo E aliquod feparabile:fed vita gratiz *ft in anima potfibiliad moriendum morte culpa: ergo pet aliquod feparabile:hocautem non eft Deus, quia impoffibile eft Deiprafentiam feparariab aliquo, ergo eft aliquid creatum. D Han n-.| ITEM charitaseftprincipium gratificandi: fed gratifiüonem |catioeftid in quo diftinguitur bonus à malo, iuftus ab| C ds | ein; hon tanrum inaQtu, fed etiam in quiete, vt parfunds? [uulus & adultus:ergo cum diftinctio non fit boni 4 malo neto q. |I bonitatem increatam,quia illa omnibus eft commut. ptafen. | iS charitas non dicit quid commune.Et iterum,cum diusdiftibi: ftin&tio quiefcentium nó fit peractum, vel per víum, fcd | Dig habitum,patet quod charitas dicit habi rum creatum. huius IreM charitas eft principi merendi:fed non quia boquifio. [ha facimus,ideo boni fümus:fed magis econuerío charius — Jtaspriusfacitbonum,quáeliciatactum: fed cum aliquis.. |denonbono fit bonus,neceffe cft aliquid poniini pío de nouo,& hocnon perteft effc actus,ergo habitus.
IrzM Deus alio modo cooperaturin operatione tneritoria quam naturali,quia fi nonalic modo,tunc redit er. rorPelagii quod ex nature etchomo mererifier-| E goalio modo, cum pervirtutei: 1ncreatam omni naturz cooperetur, necefle eft quod in operatione creata meritotia Ccooperetur mediantcealia virtute: fed hec non poteft elfe nifi creata:ergo, &c. | T£ Mvidetur quod Magifter etraueritquia qui diiidit dass Trinitatis, hereticus eft: fed Magifter pofüit quod clüaritas qua nos diligimus Deum, fit Spiritus fan-| &us proprie:ergo ponit quod no(trum diligere, quod eft! effeQtus in creatura,(it folius Spiritus fancti, & ita diuidit Opera Trinitatis.
Ir&M quidicit quid creatüm elfe increatum,errat: fed charitas qua diligimus Deum & proximum, vt cornmumitertenetur, eft quid creatum: fed Magifter dixithanc elc S piritum fan&tu m,ergo errauit, CeNcruvsie.
Etfi Dew fit charitas effediue, & Spiritus (anims appropriate, C ipfe Spiritus fanc us amborum vnio, fit charitae exemplariter qua Deum dilicunus, e affetdio, vel motio excitata a Spiri-Ju (ancle dicatur charitas « ponendsa esi tamen babitu creatus animam informan: qua dicatur cba-| rita formaliter.
Rzsr. Ad Arg. Ad predictorum intelligentiam eftnotandum quod circa hoc eft & fuit ab antiquo duplex opinio. Quorundam enim vt Magiftri & fequacium füorü eft opinio quodSpiritus fan&us eft effentialiter charitas qua Pater & Filius diligunt nos, & etiam qua nos diligimus Deum. Etquidam voluerunt dicere quod intellc-&us huius pofitionis poteft demonftza:i per fimilitudinem.Dicuntenim quod ficut lux tzipliciter poteft confiderari, fcilicet infe, & in tranfparenui, & in extremitate erfpicui terminari.Primo modo eft lux: fecundo modo jc:tertio modo hypoftafis coloris. Ita Spiritus fan-&us poteft confiderari infe,& fic eftamor Patris, & Filii. Poteft rurfum cófiderari,vt in humana anima inhabitás, &icSpiritus fanctus dicitur gratia.Poteft etiam contiderari,vt vnitus voluntati,& ficeft charitas, qua nos diligimusDeum.V nde dicunt quod Spintus fanctus eft noftra charitas,non perappropriationé,fed per vnioné. Quemadmodum x adr ad filiuseft homo, velincarpatus, & tamen ota Trinitas eft incarnationem operata, fed camé folus filius vnitus:lic quamuis tota Trinitas faciat vnie- | nem Spiritus fancti cum voluntate, folus tamen Spiritus fan&us vhitur voluntati, & ideo folus eft charitas, Ratio autem meuens ad ponendum hoc,tft au&oritasA poftoli:Quiadharet Deo, vnus Spiritus eft.Ec etíámouet eos finilitudo. Dicunt enim quod ficut Filius procedit per modum naturz,& ita naturz vnitur; fic Spititus fanctus per modum voluntatis,& ideo voluntati vnibilis,& vnitus.Et quia voluntas vertibilis eft,nó fic natura:ideo S piritus fanctus vnitur feparabiliter: fed Filius infeparabiliter,& ideo lenge inferiori modo,quam Filius, & quibus ic vnitur,feipto facit diligere.Sed hec pofitio non poteft| Improba. ftare, quiaSpiritus fan&us non eft vnibilis: & praterea fi |tio huius Opinio Magiftri.
Eam fic aliqui exponunt.
Conclufio ipforum.
lj. Cur. 6d [effetvnibilis, aut pernaturam, aut per gratiam.Non per expofitionaturam,ergo per gratiam:ergo adhuc aedi effehabi |".
tumgratiz difponentem animam ad füfceptionem calis vnionis,, & itaredit contrarium. Ideo non credo quod Magifter hoc modo fuerit huius opinionis. Et propter|y.,, (y. | hocaliter dicendum,quod iftud quo diligimus Deum, pofitio tripliciter eft acciperc.Aut quo diligimus effectiue, & fic | Magiftri. charitas,fiuc amor cft Trinitatis, & S piritus fan&i appropriate.Áut quo diligimus exéplariter, & ficSpiritus (an-&us eft vnio Patris, & Filii,& nexus amborum, & vnitas. Ad cuius imitationem charitas nos nectit, fecutidum quod dicit Dominus: Vt fint vnum, ficut & nos vnum fumus. Aut quo diligimus formaliter,& fic fecundum opinioncm Magiltri cft animi affe&io. Et in hisomnibus| opinio verum dixit, necerrauic,fed defecit: quia prater hoc eft|commuponere charitatem fecundum communem opiníonem, |nis.
quis eft habitus creatus animam informans. Etratio hu- |Co^cluius famiturà parte effentiz cius, virtutis, & operationis. Bus —— A partecílentias quia charitas eft bonitas creaturz ratio-|;io connalis,ipfam perficiens,& diftinguens,& ordinans, & dit- |clufionis: Ion. 17.d ponensad vitám zternam: ergo neceffe eft quod fit for-' malis perfectio.
1. Áp illadergo quodobiicitur primo quod charitas eft melioranimarationali, dicendum quod non eft ibi comparatio:qui t vbi vnum propceralterum, ibitantum vnum:vnde habens charitatem, bonus eft proptér charitatem. Vel non caditibi comparatio:quia non vniformiterdiciturbonum.Nam fubftantia rationalis dicitur bona, quia órdinabilis in finem: charitas bona, quia ordinans.
zApilludquodobiiciturquod zquiualet beatitudini,dicendum quod zquiualet fecundum diuinam aíti- M matio- NOUIS NES | Sécuhda ratio conclufionis.
Tertiá?atio concluttonis. (4b aliquo, vtab efficiente,fed etiam ab informáte. Infor- Lib Il. Dift XVII ^ mationem, quz opus charitatis zítimat dignum vita zterna, fiue tanta remuneratione. | 3. Ap illud quod obiicitur quod fieft bonum perparticipationem,tunceius bonitaseft permutabilis in intormitatetn,dicédum quodaliquid dicitur bonum per participationem dupliciter. Aur quia participans,& ordina- |: tum:aut quia participatio,& ordinatio. Primo modo cft bonum hebens charitatem. Secundo modo charitas, & ideo poteft non effe, quia non eft ipfa effentia bonitatis, fed participatio:tamen non poteft non effe bona, vel ordinata,quia eft ipfe ordo amoris. V nde foluendum eft illud perdiftindionem, & in hoc patent rationes fumpta ab eflentia; | A Parteetiam virtutis neceffe eft ponere charitaté ha bitum creatum. Nam charitas qua digi Deum, eft virtus:nó tantum qua Deus £ooperatur nobis, fed etiam ua noftra volütas cooperatur Deo. Adiutores enim Dei ros & quia cum cooperamur Deo, necefle eft nos fimiliter conformari, neceffe e(t quod ab illa fumma charitate relinquaturin nobis aliquod exemplató in noftro affectu, per quod móuearilli coformiter. Voluntasenim libe:aeft,& nata meueriad oppo(ita:& ideo ponitur virtus charitatis create in nobis,nó propter defectum à parte Dei nobifcum operantis,fed voluntatis noftra ibi cooperanus. 4. Ap illud quodobiicitur quod virtus potentiffima non indiget virtute media, verum eft: fed charitas non cft propter illius virtutis indigentiam, fed potius voluntaus fuícipientis, quz indiget aliquo habitu difponente T.
j Ab illud quod obiicitur quodDeus cooperatur naturz (ine virtute creata, dicédü quod Deus regit naturáficuc inftituit,& matura vniformiter currit:&ideo non indigetaliquo regulante.Non fic eti de voluntate, quz mo uet diflormicer, & ideo indigetaliquo habitu regulante, &dilponenie ipfam.Vel dicendum quod aliud ett de natura, & voluntate:quia natura non habet moueri nifi iuxtafe,vel infra,fed voluntas fupra; & ideo ind rget aliquo eleuante ipfam. | 6.&D illud quod obiicitur quod virtus primi Motoris eft przíens, dicendum quod non fufficit prafentia: fed neceffe cft quod recipiens influentiam ber habilitatem,& conformitatem: & hoceft pet virtutem creatam.
7. À Parteetiam operationis ponitur neceffitas, quia ;reformatio, vel recreatio,vnio,&dilectio,non tantü iunt mansaucem charitas creata eft, & ex hoc patent obiecta ex parte actus,fiue operationis. Ná quod obiicitur quod creatio eftab increato,verum eft per modum efficientis, [icut & recreatio: fed reformatio vlterius requirit formam, & ideo neceffe eft ponere habitum informantem. | 8.Ap illud quod obiicitur quod vanitasnon vnitur veritati, dicendum quod gratia poteft con(iderari fecumdü quod ex nihilo,& fic eft vanitas, & fic non vnic. Vel fecüdum quod eft influentia, fecundum diuinam prafentiá, & lichabet veritatis expreffam fimilitudinem,&tali mo-9. Ap illud quod obi'citur quod charitas facit diligere Deum quantum eft diligendus, &c.Dicendum quod hoc poteft inielligi dupliciter. Vel quantum Deus debe-|ret diligi iti fe, & fic eft falfum, quia cum firbonum infinitum,deberer in infinitum dilizi, & tali modo Deus fo * ]us (cipíum dilieit. Vel inquantum eft diligendus ab hoc, & (ic verüm eit, & tunc diligitin infinitum, non fimpliciter,led fecundum xftimationem habentis charitatem. Tantum enim diligit charitas Deum plufquam bonum cicatum,quod fi bonum creatum in infinitum egit caretur,adhuc magis diligerer Deum.Quodautem obiicitur in contrarium, concedendum eft prater duo vltima quz oftendunt Magiftrum erraffe.Quod autem obiicitur,quia diuidit opera Trinitatis: dicendum quod fal-(um eft,quia quod Spiritus fanctus fit charitas, qua diligimus Deum, aut dictum eft per appropriauonem, aut[ li c UNT [| Rssr.Ad Arg. Dicendum quod accipiendo dilecto Pars L.
per vnionem,aut certe per exemplaritatem, & ficintelliguntur omnes auctoritates, quas Magi(ter adducit pro le:formalicerautem loquendo, non intelliguntur vera, nec credo,quod Magifter intellexerit fic, & pet hoc patet illud quod Magiiter non dicit quod creatü fit increatum:fed quod fufhiciat donum increatum, fine creato, & inhocnonfuiterror,fed defectusrantum.
QV ESTIO IL ) An charitait ex cbaritatefit emabilis, Trum charitas fit amabilis ex charitate, & quod fic |Fundi-.
oftenditur hoc modo. Auguftinus 8.de Trinit. Ne- pus ug.8.dt mo dicat:Non noui quid diligam:diligat fratrem & dili- 17,5 /,;, gitiplam dile&ionem: ergo dile&io eft diligenda, er- prix. go,&c. | tem j. Ir£M hecipfíum videturratione: quia non eft perfe- &a cognitio, nili illa qua quis nouit fe noffe, fiue nouitipíam notitiam:ergo necperfe&usamornifi ille quo quis amat feamaire, fiue amorem:fed charitas eft pertedtus a-Inor,ergo,&c. | Irsu aliquis diligit proximum, & recte,quia videt eum '*- M^. habere charitatem:tcd propter quod vnumquodq; tale, APR & illud magis:ergo magis fine diligere charitatem, fiue. £d dile&ionem. T An ub 1.CoxrRA:Auguftinus inlib.de Doctrina Chriftiana, Desc dicittantum quatuor effe diligenda ex charitate "lcilice hs Deum,feipfum,proximum,& corpus proximi, & corpus. JR proprium:fed charitas fiue dilectio non eft dh. rum,ergo non eft diligenda ex charitate. ltem du plex eft dile&tio fcilicet concupifcentis & amicitia:fl ergo charitas iuc dilectio diligitur,aut ergo dile&ione concupifcéuz,aut amiciriz.Noo amicitiz,conftat, quia amicitia eft inter (imiles,& amor quo aliquis optat alii bonum, charitatiautem nemo optat bonum. 2 lr £M necconcupifcentiz,quia concupifcentia eft| rei non habite: ergo cum ex charitate nemo diligat nifi habens charitatem: ergo ex charitate non poteft quis concupiícere charitatem.: 51 tudicasquod concupifcir augmentum charitatis, hoc nonfoluit, quiaego non quaro nili vtrum charitas habita,fecundum quod habita eft, poffit amari. y. ITEM ficut fe habet fides ad credere & fpesad actum fperandi,ita dilectio fiue charitas ad actum dili gendi:fed nullus habens fidem, credit fidem vel in fidem, quia ficut dicit Auguftinus: Credens fcit fe credere, & videtíe L4: | credere: credulitas autem eft de non vifis: fimiliter au-! cem nullus Íperat Ípem ipfam, fed haber: ergoá limili, necdiligit charitatem:velfi non cít Íimile,quariturqua-| re non. | 4-lrEM fi diligens diligit dile&ionem,aut eadem, aut alia.Si alia,tunc pari rationt & aliam dilectionem diligit alia,& üicerit abire ininfinitum. Si ergo flare eft, & non| conuenit abire in infinitum, fi diligit, diligit eadem. Sed i hoc,contra: Nulla forma Ípecialis fuper fcipfam refle-Citur nifi de primis intétionibus,ficut vnitas,veritas,bonitas V nde nullo modo dicitur albedo alba: ergo nec dilectio dilecta & fic, &c. er Cowucrvsio. Chaitas que babitu c/o smabilis efl amore concupifcentia,neu amore Avcitie: efl etiam amabilis amore cemplacentie, -eum diligens ipfam dilectionem acceptet quá Deum diligit.
fiot: emic-* Trib.c.t8 Conclt- ; fi TOR ENIOPE C REREURONERORST REOREURQNEONEREEDONONRO ND ENSDLISUTERIS c LE s - - Anf là. pef.
nib. longe ANC fonem.
M 9pPpoitum, Trin ias g, [dicendum quod reflexio in forma aliquádo venit ex nae: d Ícitaliquis,& fcientiam fuam nouit, & per charitatem fe li. L8 ipfam diligic.Et fi Alex. Atlenfin Costinuat.3 ) coll. Art.7:4.1.
— Dif. XVII qued ex charitate eft diligenda.Sed accipiendo dilediohem fecundum quod eft habitus gratuitus, fic vtique diligenda eft,fed non fuper omnia.
Ap intelligentiam autem obiedorum,norandü quod triplex eftàmor, Ícilicetamicitiz, quo aliquis alicui optat bonum. Concupifcentiz,, quo aliquis fibi defiderat ali- |. quid.Et éom jocum quo aliquis requiéfcit & delectaturin re defiderata cum prafens eft.
. Dico ergo quod charitasamoreamicitiz nullo modo eft amabilis, quia nó eft beatificabilis. Amore concuiícentiz eft amabilis ex charitate, fecundum quod diligens defiderac amplius diligere. Àmóre complacentiz, ícilicet quo diligens acceptat ipfam dilectionem, qua Deum diligit, hoc modo charitasdiligenda eft, fecundum quod iam habetur, co quod ipía eft bonum valde acceptabile. VRRS. 0 gu I. His vifis,patetrefpenfio ad duo prima, Nam ratio| - illaexauctoritate Auguftini de DoctrinaChriftiana,cur-: rit folum quantum ad dile&ionem amicitiz, quia Augu: | ftinus loquitur de amabili,cuialiquis optat bonum.
2. Qvop fecundo quaritur,fimiliter patet. Quamuis enim charitatis habitz, fecundum cdol habita, non fit]: concupifcentia, nihilominus tamen eft cóplacentia.Poffct tamen dici quod fpiritualis dilectio, & poffetfio excitatad defiderandum dum reficit, & reficit dum excitat: ideo fimul manent concupifcentia & complacentia.
;.Ap illud quod obiicitur tertio de fide & fpe, dicen-| dum quod non eft fimile. A &us enim fidei de fe dicitimperfectionem, fimiliter & fpei. Alter enim eft rei non vi-Íz,alter rei non habitz:& ideo fitalisactus refle&teretur, diminueret de ratione habitus. Vnde qui credit credulitatem, non habet eam & fpem fimiliter, & ideo hz vir- | tutes euacuantur in patria: fed dile&io eft actus completionis & perfectionis, ficut fcientia. Vnde ficut perfedte |fcit qui (cit fe fcire, ita perfecte diligit, qui amat dile&ionem, ' 4-Àp illud quod obiicitur,aut eadem,aut alia, &c.dicendum quod cadem quantum ad habitum: fed alía quantum ad actum. ( | ET quod obiicitur quod fpecialianon refle&untur, tura &íic eft in generalibus:aliquando venit ratione eius inquo eft, & (ic eft in formis qua funt in potentiis natis fupra fe conuerti, & inquantum fupra fe conuertuntur:& |ry quoniam potentia cognitiua fei Ba cognoícit,& volütaseft inftrumétum feipfam mouens, ideo per fcientiam bein ratio qc potentia intellectiua natà eft fupra fe redire, & voluntas, alibi dicetur: fed hoc modo tantum fufficiat, quia funt fimplices potentiz,.& in fübftangififfmplici fundatz, & organo non alligstz:ideo patet quod non eft fimile illud quod obiici confueuit in Enbbds: aliaeft potentia quz videt, & alia E videtíe videre, quod fimiliter debeat effe in intel-|. eQu.
QV£ESTIO Il., An quis certitudin«liter feirepofit fc effein Cbarilate, i Petrus de Taranta[ y.Sene ifl. 17.9.6.
ym charitas fit certitudirialitet cognoftibilis ab In 8. de Trin.& habeturin litera.Qui fratrem diligit, ma-| 8s nouit dilectionem qua diligit, quam fratrem que diligit:fed fratrem nouit certitudinaliter,ergo & charitaré. | S. Boriau. Tom. 4.
nem fecundum quod Deus dilectio eft; conftat vtique A B fit: Pars I. Quat. II.
2. ITEM Qui diligit fratrem fuum,in lumine manet:er- go fi charitas eft lumen, cum nihil certius videatur quam lumen,ergo,&c. | | ;.Ir£M Vnctio docebit vos de omnibus, non inquam de omnibus cognofcibilibus, fed de omnibus neceffarüs ad falutem: fed charitas eft maxime neceffaria ad faluté: ergo eam maxime nos docet vn&tio Spiritusfandti. —' 4-IrEM quáto aliquid anima eft przfentius,tanto certius videtur, &cognofcitur:fed charitas anime eft prefentiffima, quía eft in ipa anima,ergo, &c. | f.IrzM habensfidem, certus eft fc habere fidem, ni- [hil enim certius eft homini fua fide, vt dicit Auguftinus: ergo pari ratione habens charitatem, fcit fe habere chari-Co N TRÀ: Nemo fcit vtrum odio,vel amore dignus ergo cum habens charitatem fit dignusamore: nefcit fe dignum,ergo, &c. | E uu OIrTzae Nibil mihí conícíus fum, fed non in hoc iuftificatus fum: ergo videtur quod homo nó habens retrorfum, poffit non effe iuftificatus: ergo nó habere charitatem,fed nullum fignum euidentius eft charitatis, quam carentia omnisremorfus: ergo fi illud eft fallibile, ceterafuntfallibilia. — - Ir Ex: charitaseft diligere Deum propter fe, & fuper omnia: infra quod nihil zque, vel fupra, vel contra: fed nemo fcit vtrum prz omnibus diligat Deum:ergo nemo Ícit verum habeat eertitudinaliter charitatem.
Ir: M habenscharitatem eft Deo acceptis, & conftat nobis, & omnibus quod ifta funt conuertibilia: fed nemo fcit verum Deo fit acceptus nifi per reuelationem: ergo nemo fcitfe habere charitatem nifi per reuelationem.
Ir£u:dicit Apoftolus quod nefciebat vtrum haberet culpam,eum dicit: fed non in hoc iuftificatus fum:ergo ab oppofitis, neíciebat fe habere gratiam: ergo cum charitas non fit fine gratia, ergo, &c.
CowNcrivsio.
Homo quemdiu viuit, nec de fe, necde aliopotefl fcire certitu-| dinaliter quod fit in charitate, nifi per reuelationem quamquam per figna probabilia, prebabiliter poffit cognofcere.