Resp. Adarg. Dicendum quod charitatem cogno&i certitudinaliter, eft dupliciter. Vel in vniuerfali quid fit, & qualis effe debeat, & fic vtique cognofci potett. Alio modo eft cognofci charitatem in fpeciali, fiue in hoc, & hoc modo nec defe, necdealio, quamdiu homo viuit, poteft certitudinaliter fcire. De alio rion,quia nemo De fe nen, & huiufmodi poteft cfle quadruplex rátio.. Vna & piccipua eft diuine acceptationis implicatio:quia charitas iuncta eft gratiz gratüm facienti, quzídeo diciturgrátur faciens, quia reddit hominem Deo acceptü, & ideo cháritas fic vocatur,non tantum quia habet cha- . [rumamatum:fed quia etiam facit hominem Deo charü: &quia neícímis Deiacceptatiortem certitudinaliter nifi perreuclationem,ideo neícimus nos habere charitatem, |.
nifi per reuelationem doceamur. Secunda ratio eft fimilitudo ipfius ad diledionem acquifitam. Poteft enim contingere alique inflammari ad amandum Deum per alluefactionem, qui corruet peráliquod peccatüm fpirituale, & tamen femperáfhicietur, ficut expreffe patet per beatüm Bernardum in lib. de amore Dei, vbi reprehendit füperbientes de deuotione. Tertiaratio eft noftri oculi lippitudo; quia oculus nofter eft ficit oculus no-Quzad manifeftiffima naturz, ficut dicit Philofophus. V ride ficüt oculus lippus nefcit diftinguere inter lumen diei, & láimenfHammza, vel lunz, ita oculus nofter fpiritualis inter lumen gratiz gratis datz,& gratum facionis. Quartá ratio eft diuinorum iudiciorü difpenfatio. Deus enim claudit oculos feruorum fuorum, quantum ad ca quz Ípeclant ad eorum dignitaté, & de quibus poífünt efferri. Vnde gratia cótraria eft fuperbíz. Superbia enim M - nouit que funt in homine,nifi per figna quafallaciafunt. |: aperit |.
noatra. b Fündamonta. Ecc 1.Ceof'. pl | Cenclu. fiot. Conclu: fio 2.
Bern lih. de amore Det.
Tertia conclu- fto: fuitimiles imagines, que non funt ipf: ergo (imilitudo * rif s. deantma. contex. 14.
T riffs. de 4T. COBLex.
[naacceptatio,n videndum indigentias & defe&us, iuxta illud:Dicis quia diues fum, & locupletatus, & nullius indigco, & necis quia pauper es,& czcus,&c.Sed econtra: Vir fanctus dicitfe nihil effe,quia claudit oculos fuos Deusad bona, & apericad denda mala.Et hac eft ratio quare homo non cognofcat charitatem, quz quamuis per íe non füfficiat, tamen cum aliis bona eft.Crede tamen quod illa eft pracipua,quz primo dicta eft. Quamuisautem charitas non poflit certitudinaliter cognoci effe in aliquo eam habéte: refpectu füi tamen poteft pet figna probabilia cogno-[fci maxime per mortificationem cócupifcentiz, & amoris vani fiue mundani, & per multaalia figna probabilia [quz (an&i dicunt, & ponunt.
certior eft dile&dtio quam frater:dicenduri quod charitas non tantum dicit dilectionem, fed vltra hoc addit quod gratuita eft. Et quantum ad habitum dilectionis certítudinaliter eft cognofcibilis, quantum vero ad illud quod dicit gratuitum, non.
;. Àp illud quod obicitur quod charitas eftlumen, dicendum o quamuis de fe charitas fit cognofcibilis, tamen non cognofcitur à nobis, quia oculus nofterlippuseft. E j. À p illud quodobiicitur quod vnctio docet nos de omnibus neceflariis ad falutem, dicendum quod verum efteo modo quo neceffaria funt: fed fcire (e habere charitarem, non eft neceffarium ad falutem, fed folum habere. | AN 4. Àp illud quod obiücitur de prafentia charitatis, dicendum quod quamuis fubftantia habitus — men conditio quz concomitatur habitum, fcilicet diuioneft pralens,immo latensin Dei coguitione, & iudicio. ee j.Apillud quodobiicitur de fide,dicendum quod non eft (imile,quia fides dicit habitum purum, non füperadnomrveít fimile. QVA£ESTIO IV.
An vharitas &cberitatem non babente fit. cognéfabilis.
Richardus 1. Sera. diff. 17.9.4.
V Trum charitas fit cognofcibilis à non habente: & quod non, videtur, quia omne quod cognofcitur, aut cognofcitur per cffentia, aut per fimilitudinem.Non pereflentiam, quia non eft efTencialiterin anima peccatrice. Si ergo cognofcitur,hoc eft per fimilitudinem. Sed|.- contra dicit Gloíffa: Tertium genus vifionis quo dile&io intelle&iua confpicitur, easres continet qua non habét charitatis non eft aliud quam charitas: ergo 1 catet quis charitate, caret & fimilitudine eius, & ita nunquam cognof(cit charitatem. | IrzM íinonhabens charitatem cognoícit eam:aut ergo per fpeciem innatam feu lucem propriam, aut per acquilitam,aut pereffedtum.Non per innatam, quia *aníma creata e& [1cut cabula raa. Non per fpeciem acquifitam,quia omnis T fpecies acquifita acquiritur mediante fenfu, & imaginatione:fed fpecies charitatis non cadit in fenfu, necin imaginatione. - IrrMnonperetfectum,quia nemo cognofcit per effectü aliquid,nifi ciat quod caufa fic illius effectus. V nde nullus cognofcit per eclipán interpofitionem tetre, nifi ciat quod interpofitio eft illius caufa. Si ergo per effe&ü cognofcit,oportet quod fciat prius,quoniá illius eft caufa charitas, & ita przcognolcit charitatem,non ergo per effe&um.$i tu dicas quod cognofcit inilla veritate eterna: aut hocerit effectiue,aut formaliter.Si effectiue, fic omaia cognofcuntur in ea quz omnia facit fcire quecunque (ciuntur. Si autem formaliter, fiue exemplariter, ergo vi- | libIDitXVIL laperitoculosad videndum pn—— & claudit ad|A |deturquod vel imprimitaliquam fpeciem inintelleàu, 1. ApIllud ergo quod obiiciturin contrarium quod |B dendo acceprationem,ficut charitas, & ideo patet quod| Pars I.
vel neceffe eft quod ipía vetitas, vcl exemplar confpiciatur,quorum alterum eft fupra improbatum, alterum autem manifefte falfum eft. | Szp contra:Peccatores defiderant charitatem:fed nul- [Faga,. lus defiderat quod non cognofcit, quia incognita non mena.
poffunt diligi, ficut dicit Auguftinus, ergo ipfi cogno-! [cunt charitatem.
IrEM aliquis habens charitatem poteft habere cogni- ] tionem de illa: fed omne quod cadit in intellectu apprehendente, poteftin memoria conferuari: ponatur ergo quod imprimatur hzc cognitio memoriz, & quod dcmáü cadat charitate,conitar quod lapfus charitate me-| moríam eius retinuit: ergo adhuc cognofcit eam, ergo charitaspoteft cognefci à non habente.
Ir&M fi charitas cognofcitur ab habente;aut hoc eft per eflentiam,aut per fimilitudinem.Per eflentiam non, cóftat.Sed probatur quod per fimilitudinem, quia nihil cognoícit intelle&us nifi ab illo infotmetur: fed charitas| habitus eftaffectus, ergo fegondum effentiam illam non egreditur, ergo fi vnitur intellectui & illü informat, hoc cit per (imilitudinem, & hacfíimilitudo poteft haberià non habente charitatem:ergo,&c.
IrEM Auguftinus dicit 11.de Trin.quod ad hocquod | r5,,,; | intellectus intelligat quad eftin memoria, neceffe efta- [ow.;.
cié intelle&us informari:ergo multo fortius ad hoc quod intelligat quod eft in voluntate: ergo fi intelligit charitatem,informatut intelle&us aliquo,& non fubftátia charitatis,ergo fimilitudine,ergo idem quod prius.
Cowcrivsrio.
Charitae, experientie cognitione mon poteff coghofci preterquati «b babente; peculetionis vero, ctiam | Anon babente.
Pd tiz,non cognoftcitur charitasnifiab habente: cognitione, ftones vero fpeculationis,certumeft cognofci charitatem etiam |* ànon habente.Modusautem hutus cognitionis non poum cIrplicatione pro teft effe per charitatiseffentiam, nec per fimilitudinemà | rfj 4d Íenfibus acquifitam: ergo neceffe eft qued (it per fimili-|2:g.;n tudinem intu(am, vel innatá: vtraque autem qua fic cognoícunturab homine,dicunturab Auguftino cognofci in veritate «terna, aut quia veritas cognitioné infundit, opp. Vide fupra Lib.12. de vti própheris:aut qui conditione imprimitur,fecundü 77» an illud Pfalmiftz:Signatum eft fuper nos lumen vultus tui|;»/e»» Domine, &e. Charitas autem non cognofcitur 4 peccatoribus per fpeciem infufam, ergo oportet quod per innatam cognofcatur.Speciesautem innata poteft eífe dupliciter,aut fimilitudo rantum,ficut fpecies lapidis:aut itafimilicudo,quod etiam quedam veritas in (eipfa. Prima Ípecies eit (icut pictura, & ab hac creata eft anima nuda.Secunda fpecies eft impreffio aliqua fummz veritatis in anima,ficut verbi gratia,anima à conditione fua datü cítlumen quoddam dire&iuum,& quedam directio nacuralis:data eft etiam ci affectio voluntatis:cognofcit ertom 3.
Pfal.4.)
goanima quid fit re&itudo, & quid affectjo, & ita quid].
re&itudo affectionis:& cü charitas fit hoc, cognefcit charitatem pet quandá veritatem, quz tamen veritas eftfi militudo charitatis, & tuncre&e habet rationé fimilitudinis, dum accipiturab intellectu, habet tamen ratione veritatis,prout eft inanima. Vnde cum Auguftinus dicat quod huiufmodi habitus cognofcuntut in ipfa veritate, | & perlimilitudines qua func idem quodipfe, non dicit hoc,quia nen fit aliqua fpecies in intellectu cognofcentis,fed quia inanima non eft pura fpecies, fed veritas quadam ab ipía veritate inyprella, & fic patet refpon(íio ad obiecta.
L4 Art. I.
DISTINC. XVIL PARS II.
Ponit defenfiónem fü: opinionis, Huius Partis Texrum fupra vidcre licet.
Hic queritur fi Cbaritar, Spiritus fanclus e[l,cum ipfa augeatur, &c.
Expofitio textus.
$ Vpra egit Magifter de miffione Spiritus fandi inuifibil fecundum opinionem fuam. Hic fecundo ponit opinionis fuz defenfionem, & hoc facit refpondendo biectionibus quz poffunt opinionem fuam improbare Et quoniam fua pofitio improbari E & ratione & auctoritàte, vtroque modo,idco habet hac pars tres partes. In prima parte per rationem impugnat, & improbat hoc quod dixerat, quod Spiritus fanctus eft charitas qua diligimus Deum & proximum. Secundo vero per au&oritaté ibi:supra dictum efl,quod Spiritus [anclus. Tertio per auctoritates & rationes ibi:.t/iz queque inducunt, &c. Primaracio coitra Magiftrum fumpta eftex hoc, quod charitas augeatur. Secunda ratio cótra ipfum fumptaeft ex hoc quod charitas eftàS ras fancto,ficut dicit Auguft. Tertia ratio fumpta eft ab hoc quod charitas cft animi affectio, & hoc quidem rationi & aucteritati confonat. In qualibet autem iftarum partium Magifter primoopponit;& fecundo determinar, & partes manifefta funt.
Cbriflo autem qui efl Dei Filius nonad men[uram datsa efl Spiritus. — Dub. I.
:; Videtuthocfalfum, quiaomne finitum habet menfuram:ergo fi Chrifto datus eft Spiritus nonad menfurá, Chrifto: jesk eft Spiritus infinitus. Sed contra hoc eft quod omnia creata funt finit capacitatis.
Rrse. hoc infra melius sie. epar tantum fufficiat, quod hocveleft di&um propter gratiam vnionis, quafecit quod omnia quz Deifunt, fintillius hominis vel propter gratiam capitis, quia in Chrifto eft gratia ad adomnesactus non artata, ficut in capite vigent omnes (enfus. V nde illa determinatio non priuat finitatem, fed p" determinationem adaliquem actum,fiue fpeciale onum.
Charites Dei, inquit, dila efl virtw, &c. : Dub e. I I e Videtur male dicere quod charitas eft affectio, quia nullus habitus eft atfectio:charitas eft virtus, & ita habitus, ergo non eft affectio.
R £s P. dicendum quodaffectio dicitur quadruplicite. Vno modo ipfa vis affectiua;alio modo dicitur affe-Gio, patio visattectiuz, vt gaudium & dolor & huiufmodi:tertio modo dicitur actus potétiz affectiux: quarto modo dicitur habitusatffectiuus,(icuc intcelle&us vno modo dicitur habitus principiorum, & eft regula inrelle-Qus:& hoc modo accipitur cum dicitur quod chaiitas eltaffectio & fimiliter accipit Bernardus cum dicit quod virtus eftatfectio ordinata.
CoNrTR A:Perhocquod dicit quod charitas intus operatur alios actus,atque motus, mediantibus aliis virtutibus:videtur dicere contra illud, quod dicitur ad Galaras:Fides per dilectionem operatur.
Rzsr. Dicendum quod quamuisillud poffit faftineri quod charitas operatur mediantibus aliis virtutibus tanquimminiftris,G& alie nihilominus per charitatem adluuantem & dirigentem., tamen Ífolutio Magiftri quam hic facit,non valet,quiaMagifter petit principiumiin folucdo.Supponit enim in folutione oppofitum eius quod "Qui 1 & If 1A probatur. Cum enim Spiritus fanctus non efficiat it B |dit de Spiritu, videtur quo nobisoperaaliarum virtutum (ine habitib? mediis, quo modo efficit in nobis opus dilectionis? Si tu dicas quod ipfe dilectio eft,ttmiliter poffum dicere quodFilius eft (apientia & Verbumy,ergo pari ratione fine habitu medio deber illuminare intelledum. Et propter hoc Magiftri opinio non eft ita probabilis,nec quantum ad rationes, nec quantum ádau&toritates. Quod patet. f1 attendantur praedicta folutiones, Net ipfe diuiditur. — Dub. 1. Videtur dicere falfum quod Spiritus fan&us non diuidatur,quia dicirur quod Dominus dixit Moyfi:Auferá| Nwitr.d de fpiritu tuo,&c. Item de Tu fuo dedit nobis: fi de-| i108 4.
in partes, R 1 s P. Dicendum quodSpiritus (anQus eft in femetipfo fimplex,& ideo in fe indiuifus: fed in effe&ibus eft multiplex:& ideo quantum ad effectum diuiditur, qui: non datur íingulis ad omnia:& hinc eft quod plenius datuseft Moyfi quam aliis,& quod ideo dicit: auferam de Spiritu tuo: & quia non ad omnia datur nobis, ideo dicit beatus Ioannes: De fpiritu fuo dedit nobis, D intelligentiam buius partis eft quzftio de augmento charitatis, & circa hocquarütur quatuor. Primo quaritur vtrum charitas poffit " fecundum C |fubftantiam. Secundo qu&ritur de modo augment ivel totum dedit, vel diuifit|e pfius charitatis. Tertio queritur de oppofito augraenti|. ipfius. fcilicet de diminutione, vtrum charitas poffit di-|.
minui. Quarto de augmento charitatis quantum ad terminum, fiue ad ftatum.
Qv £STIO L An charitas fecundum fubflantiam augeri pofiit, Vantum ad primum oftenditur quod charitas pof- Q fitaugerifecandum fuübftantiam per Auguttinum ad Bonifacium; Charitas meretur augeri, vt aucta mereatur perfici.
IrEM hocipfum videtur ratione: Charitas viz fecundum fubftantiam minor eft charitate patria: fed à charitate vie ad charitatem patri conuenit deuenire,ipfa faluata ineffe ( quoniam charitas viz: nunquam E idiDied motusa minori ad maius re falua, eft augmenturh: ergo conuenit charitatem augmentari.
Ir: M conftat quod diuerfis maiora & minora pramia dabuntur. Vnde Apoftolus: Alia claritas folis, alia claritas lunz,&c. Et conftat quod vni & eidem fecundü diuerfos ftatus debetur diuerfum praemium, fcilicet maius & minus;íed magnitudo przmii fübftantialis refpondet quantiati charitatis,non fecundum feruorem, fed fecundum fubítantiam:ergo fi contingiy maius premiü alieui deberi:ergo & chariratem fübftanrialiter au geri.
IrEM contingit charitatem meliorari, cum non fit fummum bonum: fed chariraseft bona fubftantialiter: jergo contingit charitatem fecundum füam fübftantiam Fundamenta. Aug epift.
n. Cor. 1j.
heri meliorem. Sed vt dicit Auguft.in 7.de Trin. In fpiri- Cab.8.t0.3.
— MÀ uaalibusl - tualibus idem eft maius & melius: ergo cum charitas fit | A honadmittit magnitudinem molisadmittit tamen maquid fpirítuale, poffibile eft fecundum fübftantiam ipsá effici maiorem. | | | Ir£M conítat quod invno & eodem charitas poteft In maiorem effectum & actum: ergo cum maioritas effe&us veniat à magnitudine virtutis, pollibile eft charitatem maiorem eflici fecundum virtuté.Tunc quaro, aut charitas eft fua virtus, aut non. Sific,ergo augmentata virtute,neceffe eft augeri effentiá charitauis. S1 non, tunc quaro de illa virtute;aut habet effentiam, aut non. Sific, fimilitet quero dc illa:ergo vel eritabire in infinicum, vel neceffe eft poni,quod aliquid augeatur fecundü fubftantiam:fed qua ratione alia virtus, &c charitas. Ad oppo-|;, Sp contra: Charitas eft forma: fedomnis forma inuariàbile fecundum effentiam augetur fecundum efentiam:ergo nec charitas. | 2. IrEM vbi augmentum, ibi maius & minus, fed ' [vbi eft (iniplicitas ibi non eftmaius & minus: fi ergo charitas eft forma fimplex & non extenfa, in charitate noncrit augmentum, | | | j: ITEM augmentumiin corporalibus eft fecandum accidens, & non fecundü fübftantiam: ergo pariratione &in fpiritualibus:ergo [i charitas augetur, hoc eft fecundum accidens non fecundum füb(tantiam. | 4^ IT&M quod augetur mutatur, & quodaugetur fecundum fübftantiam, mutatur fecundum fübftantis: s. Py. ai. | fcd quod fübftantialiter mutatur, eítaliud nunc quam fex, — |prius: ergo quodaugeturfecundum fübítantiam non manet:fi ergo charitas nunquam excidit, nifi per peccatum,fed femper manet: ergo non augetur.
CoNcrvsro. v Charitas fecundum fubflantiam augeri potefl, cum yirtus que augetur, fit fub/lan-. lia cbaritatis, R5 s r.adarg. Dicendum quod fecundum communem opinionem verum eft charitatem fubftantialiter]. augeri. Àp intelligentiam autem obiectorum, diftinguunt quidam augmentum fecundum duplicem differentiam. Augmentumenim eft quando minori fuccc- ^ dit maius,hocautem poteft effe duplicitet, velita quod |p) illud idem quod prius fuit minus, poftea fiat maius,ficut homo dicituraugeri,velaliquid;liud quantum, & hoc modo charitas nonaugetut, vtdicunt. Vel idco quod minori fuccedat maius, non idem in numero, fed confimile in forma,ficut dies dicuntur augeri, non quia idé dies primo fit minor, & poftea maior, (éd quia minori fuccedit maior, fic dicunt augeri charitatem,ac perhoc tio. prim; PoHle euadere oppofitiones. Sed pofitio ifta » vt fupra uu!: probatum eft,non potcft ftare.Oftenfum eftenim quod inoppo- |charitate manente eadern R — circa eadem fieri nendo. |crementum, & perfectionem. Et ideo aliter dicendum quod augmentum fequitur To auté Improba- "Auguft. de quantttate anim: c. 3. | pric dicitur quantitas molis, & haceft in corporalibus.
crfeq.to.1.| Metaphorice, quantitas virtutis, & hac in fpiritualibus.| r Sic & augmentum dicitur du liciter,proprie, fcilicet fecundum magnitudinem su. & metaphorice fecundum quantitatem virtutis: cü ergo in charitate fit quantitàs virtutis, & non in fümmo: conftans eft charitatem augeri poffe.R urfus,cum virtus fit idem quod fubftantia charitatis, & fit quantitas virtutis, hinc eft quod de neceffitate fequitur charitatem augeri fecundum tubftantiam:cum enim fit virtus, cius fubftantia non eft alia à virtutà —— E Hecef ci-|. 1. ÀD illud'ergo quod obiicitür in contrarium qued ^ Ser. leffentia formz eft inuatiabilis, dicendum Finds verum vp "eft deforma vhiuerfali:fi autém dicatur de ormá fingurene; opp. lari, verum eft infe confiderata fed non prout in alio, 2. Apillud quodobiicitur quod fimplicitas non admittit magnitüdinem,dicendum quod verum eft quod / Lib I Dift XVII.
confiftit in effentia inuariabili: ergo & charitas: fed nihil|g 3. Apillud quodobiicitur quod in corperalibus eft motusaugmenti fecundum accidens, patet refponfio. Nam quantitas molis cft accidens, effentialiter differens à quanto:non aute fic eft in quantis quátitáte virtutis, immo quantitas virtutis effentialis eft,vcin opponendo probarum eft. Poteft tamen dici quod cum dicitur: Motusaugmenti in eorporalibus eft motus fecundum accicidens dupliciter poteftaccipi hoc, quod eft fecundum. Aut quod dicat habitudinem termini per fe;fiue termini formalis,& fic vtique terminus augmenti eft quartitas erfecta, Áutíta quod dicat terminum per accidens, & - modo augmentum refpicit fübftantiaim;quod patet. | Cum enim additur quantitas maior minori, nifi fiat per rarefactionem, vel per protenfienem, oportet quod addatur fubftantia in qua fit illa quantitas; & iraaugmencum plus habet de fubítantia, & ita per confequens ad (ubftantiam terminatur etiam in corporalibus. Et per hocpatet quod obiicitur quod nonaugetur fecundum fubítantiam: verum eft fi dicat terminum formalem:fed non fi dicitterminum peraccidens.
4. Ap illud quod obiicitur qupd augmentarur fecundum fübftantiam, & mutatur fecundum fübftantis, dicendum quia rei non tantum cft effc fübftantiale, fed ctiam perfectum effe. Mutari ergo fecundum (übftantiá hoc poteft effe dupliciter, vel reípe&tu effe fimpliciter, & fic mutatü eft aliud, & aliud:vel refípecu effe perfedii, uiacum de imperfe&o fit imperfectum, non eftaliud, ed idem. Ethinceft quia charitas quamuis fübftantialiter augeatur,.non eft alia, fed e n fecundum fuübftantiam, vnde non valet obicQio. | | An charitas (ip(a, vel aliunde «ugeatur; Thom. Arg. 1. Sent.difl. 17.4. 2.art.1. Greger. Arim. 1. Sent dif. 17.4.6. Gab. Biel 1.Sent.difl.17.4.7.
D E modo augmenti ipfius charigatis. Et quod au- funds. gmentum cius fit aliunde, oftenditur per Áugufti- |menta. num quidicir quod charitas meretur augeri: (ed quod 44 wi aliquis meretur, habet ab alio quam fe: ergo fi charitas 2f i mereturaugmentum, habet ipfum aliunde.
Ir £ « quod augmenteturper appofitionem,videtur| — perrationem: Augmentü enitn eft przexiftentis quan- Arif de títatis additamentum: ergo vbi ef augmentum, ibieft de gen.conappofirió alicuius eiufdé generis, & vbi appofitio, ibil/exa:. additio:ergo,&c, | Ir&M hoc videtür poffe oftendi per fimile, quod charitas eftanima, ficut lux ínaerc:fed lux in aere non auger peradditionem noui luminis, vt patet íi vni candele illuminatz fuperuenit alia: ergo & ia charitate erit fimiliter refpectu animz.: Ir£ M hoc videturper principium augmenti,quia €x | 4p. ». de eifdem vnàmquodque &nutritur, & augetur: ergo per |ani.citex. confimilem modum haber charitas augeri, generari, & 14. Gdeinconferuari:fed generatur in nobis per diuinam influen- |"?* tlam:ergo & per eadem maiorem augetur:fed vbi maior influentia,aliquid plus inuit, quam prius: & vbi hoc, ibi eft additío,ergo,&c, | 1. Co Nr R 4: Maioris virtutis eft calor amoris fpi-!4 4 opgo. ricualis, quam ignis materialis: (ed ignis feipfo augetur: fitus, ergo charitas, qua eft ignis fpirirualis. | 2 [T & M quod non perappolitionem, videtur, quia| fi umplex (implici àddatur,nihil maius efficitur,nec mole,nec virtute, vt fi punctus puncto: ergo nec fi charitas addatur charitati,erit maior.
j. IrzM fiaddituraliquid, cum additionem fequa- ESSERE Nido dirait bnta cii titmhden d o uif tur com- Arr.
RM EDEN..
- MM M— uxít. Il.
tur compolitio,& ad maiorem compofitionem virtutis | A! virture,charitas autem nulla eít (impliciffima in gcnere ' diminutio:ergo quanto maior fit additio, tanto efficitur charitasimpotentior,& quante impotentior, tanto minor:crgo cum augmentum charitatis fit quantum ad vircutem,charitas non augetur per additionem.
4. Ir£M fialiquid addatur priori charitati, aut additum eft charitas, aut non. Sinon: ergo non auget charitatem. Sivero eft charitas: fed charitas non eft mate-| rialis refpectu charitatis: ergo cum ex aliquibus duobus non fiat vnum,;nifi vnum fit materiale refpetu alterius, ex charitate przexiftente, & fuperaddita non fit vnum: fedad augtnentum necefle eft fieri vnum ex augente, & aucto: ergo nullo modo poteft per, additionem augeri.
CoNcrvYvsro.
tionem, yel impermijlionem: augetur tamcn dinin virtuté,ficut ab ea creatur.
R 2s». adarg. Adpraedictorum intelligentiam notádum quod circa hocfuit duplex opínio. Vna eft quod| augmencum charitatis eft per depurationem, fiue per impermiftionem cum contrario. Contrarium autem amoris Chrifti eft amor concupifcentiz: vnde quanto magis in nobis extitguitur concupifcentia, tanto magis depuratur charitas: & quanto magis depuratur, tanto magisaffimilatur Deo,& accedit adterminum: & quanto magis accedit, tanto mapis augetur: & ift pofüerunt pits 7, Claritatem per fe poffe augeri peraffuefadionem in bo-AME debilirationem € autem quz ks. Pbyf iftos mouit, fuit auctoritas Philofophi, qui dicit formas «xt. 1j. intendi peracceflum ad rerminum, & im permiftionem L/544.|cum contrario.Fuitetiam cum hoc auctoritasAuguftini, jo.Etin | A CC E inii » maj, |quidicirinlibro 85. quaft. quod ficut minuitur concu poa.
i2 d -- Charitas «ugetur per appofitionem, & non per depuralorem depurationem fimplici,non repugnat.Sed ifta poitio non eft conueniens, quia conftans eft, charitatem maiorem & minorem effe,omni fublata concupifcentia, | ficut in primo homine, & ctiam in Angelis i ergo cum omino fit ibiimpermifta: in quolibet Angelo,& etiam in | ftatu innocenuz effet infummo, quod ftultum eft dice-| Ire. Vnde non eft dicendum quantum ad remitlfionem concupifcentiz augeri fccundum fübftantiam: concedédum efttamen quantum ad remiffionem concupifcen-" 2H tiz intendi per feruorem. Et hoc modo intelligit Augu-5j; tinus. Echoc modo loquitur etiam Philofophus de for-121a fg; | ls quantum ad intenfionem, non quantum ad augmé-| [ema |tum. Alia pofitio eft quod charitas augetur per appofiso [Wove-itionem, & huius (imile habeturin lumine quod expref-: s::: (e charitati afiumilacur. V nde ficut maius lumen additum ZH TH" minori,i pum auget, fic charitas fuperaddita auget mit4rif.;, |norem. Et hec pofitio ponit charitatem non augeti vir-& anim. |tute propria,fed diuina.T Idem enim eft principium au-985.34. gendi X generandi. V nde ficutà folo Deo habet ortum, - ita& augmentum. | i. Ex hocpatetillud quod obiicitur pet fimile in igne. Ignisenim habet poteftacem fe faciendi in alio, & augédi,non fic charitas, | 1 Apillud quodobiicitur fecundo quod charitasfit limplex,quia non habet partes quantitamtuas quantitate molis,habet tamen quantitate virtutis, && quantum ad illam poteft augeri. Siobiiciatur dé puncto quod habet quantitatem virtutis, & tamen non augetur, dicendum quod ad hoc quod aliquid fit natum augeri per appofitienem con(imilis quantitatis, duo funt neceffaria, ciliet quantitas, & vnibilitas.V nibilitas autem venit ex imperfedione: perfecto enim inquantum huiufmodi, non et poffibilisadditio:ideo puncto non poteft fieri addiuo. Licet ergo punctus habeat quantitatem virtutis,non tamen habet vnibilitatem,quiaeft quoddam perfectum In uo genere. Aliter poteft dici quod punctus eft fimpliciffimum ingenere quanti,molis: & ideo eft infinitum i — án Lo cud pilcentia, fic crefcit charitas, & taleaugmentum per ma-| D E Iqu&i virtualis,nifi diuina:& ideo illa e(t infinita; & quoniam illa non poteft augeri per additionem, ita nec virtus puncti Ec ft obiicias mihi quod virtus puncti eft cceata:ergo non eft infinita dicendum quod quia pun&us eft |. quid (impliciffl mum in genere,non fimpliciter; ideo no | habetintinitam virtutem fimpliciter,fed in genere refpe-|: &ulinearum Preterea punctus nó eft omnino actus: fed actiuam infinitam,fed paffiuam: quia non proprie diciur punctus pofle lineas producere, fed poteft ftatui terminus linez:&hoc non cft inconueniens ponere in creatura:ideo virtus puncti non eft augmentabilis, vt virtus charitatis.
;. Ap illud quod obiiciturquod quanto aliquid eft magis compofitum, tanto efítimpotentius, dicendum quod illud generaliter intellectum eft falfum. Propter hocdiftinguendum quod funt partes materiales, & tunt partes formales,que dant a&um, & virtutem toti. Simplex igitur magis poteft dici per priuationem partiü materialium:& tunc habet propofitio veritatem, quia tales pattes potius dant pati quam agere. V nde quanto aliquid magis elongaturá materia;zanto eft poteiicius. Siautem dicatur magis fimplex, quia pauciores habet partes formales,fiue actiuas, falfum eft:quia tunc ignis minor, potentioreífet quam maior. Sirupus compofitusex paucis virtuofior effet quam ille quiconftat ex multis: quorum vtrurhque falfum eit: & ideo predicta propofido eft fimiliterfalfa,quoniam cm chatitas pteexiftens quam adueniens, vtiaque habec rationem actiui. Poteft tamen & aliter relponderi fccundum veritatem quod charitas augmentata non eft magis compofita, immo magis fimplex:& hoc (ic patec, quia Contratio modo efLin quanto molis,& quanto virtutis. In quanto molis. fimplicitfimü eft minimum,vt punctus: & ideo in hoc gencre quanti acceffusad fimplicitatem eft per diminutionem, receffus e(t econtrario peradditionem: in quanto vero virtutis, fimplicifliinü eft maximum: & ideo acceffus ad fimplicitatem cit peradditionem, & hinceft quod charitas augmenta:a elt pürior, & fimplicior,&Deo fimilior.Nec videatur hocinconueniens, quia addere puritatem, & implititatem,& fpiritualitatem alicui, non facit recet-].
fum à (implicitate;fed magis acceffüm.: 4. Ap illud quod obiicitur, vtrum ex eis fiat vnüm: dicunt quidam quod icut diuerfa lumina funt inaeie di- [tincta & inconfuía, attamen vnum maius lumen reddunt propter concurfum in vnum fafcepribile: ficinlumine fpirituali, quod eft gratia, vei charitas, dicendum quod diftin&ta tunt cffencialiter:tamen vnum maius cfficiuntin mouendovirtutem liberiaibitrii. Sed tamen il-1.
lud non eftfimile:quia diftinctioluminarium in aerz,venitá parteorig:num diueríarum, vtpura quando plura (unt lucencia;hon fic eft in gratia. Et ideo, dicendü quod exeisfitvnum. | f. Apillud quod obiicitur quodfe non habet in raitione material;s,dicendum quod augmentationem dapliciter contingit fieri. Aut per victutem ipfius augmen-[.
tabilis,vt patet inanimali,& tuncau gmentabile habetíe in ratione formalis, & actiui au gmentans in ratione materialis,& patfiui. C ontingit & augmentum fieri per vircutem extrinfecam, poflibilitate fola, & vnibilitateexi-(tente in augmentabili, & cunc augmencabile, quia imperfe&um (e habet in ratione paffiui;augmentans, quia perficiens,in ratione fozmalis & completiui, quia dat quantitatem perfe&am: Qv op ergo obiicitür quod vnü non eft in potentia ad aliud,dicendum quod non eft in potentia ad conuerfionem,fed eft &in potentia ad vnionem:& potentia iftacft in charitate ratione fuz imperfe-Gioriis:quia enim imperfecta eft, ideo poffibilis perfici, &ideo vnibilisrei perficienti. V nde nó habet pofibilitatem ad illud, quod additur inquantum charitas: fed inquantum im eedisa: fic patet. illud. x x * QV ESTIO terminus refpectu linearum: ideo non habet potentiam].
Dift. XVII.
A | fiipliciter, vel fecundum partem eft pena zterna:trgo QVESTIO 9 lI.
4n Charitas wingi pofiit, Ad oppo fitum. Lug lib. zo. Confef.c.
à ies charitas poffit diminui. Et quod fic, videtur per naturam fui oppofiti, fic, ficut dixit Auguftinus:Venenü charitaris eft cupiditas: vnde dicit quod vbi magna cupiditas, ibi parua charitas, &inlib.Confcf. Minuste amat, qui aliquid pecum amat quod non propterte amat.Siergo contingit cupiditatem non tancum remitti,fed eciam augeri:per contrarium contingit charitatem diminui.
2, ITEM venialeeft malum: fed noneft malum, nifi quodadimit aliquid de bono;ergo veniale adimit aliquid.Sed naturalis habilitas eft multo maioris inhzrentie quam charitas:ergo cum veniale adimat de bonitate naturali:ergo & de charitate:ergo,S&c.
3. IrEM hoc ipfum offenditur per naturam (ui fübiccti.Quiaficuthominem contingit proficere, ita retrocedere:fed per profectum liberi arbitrii contingit in nobis charitatem augeri,dum afcenditurad perfe&ionem: ergo cum conueniat eifdem gradibus rediread imperfc&tionem,conuenit charitatem diminui.
4. IT£E M Omne illud quod tui dehabilitatione in termino eft caufa corruptionis,perfui dchabilitationem citra terminum e(t cauía diminutjonis: fed liberum arbitrium dehabilitatum per auerfonem eft caufa corruptionis charitatis: ergo dehabilitatio eius fub Deo eft caufa diminutionis.
y. I T £M hoc ipfumoftenditur pernaturam ipfius charitatis (ic: Oppefita nata (unt fieri circa idemícd au. gmentum,& diminutio funt oppofita:ergo (i conuenit charitatem augeri,conuenit & diminui.
. 6. Ir&M qued poteft faluari (ine coniunctione fui ad &liquid, poteft illud ab illo poft coniunctionem feparari:fed charitas ante additionem haber effe (ine additamento, ergo poteft feparari:& fi hoc: ergo & diminui: crgo, &c.
CoNIRA: Charitas eft forma fimplex, & vniformis pertotum: ergo quodadimit de charitate, quaratiene adimit vnam partem, adimit & totum: & íi hoc, ergo humquam diminuitur.
,. Ir e x magnitudo charitatis eft (ecundum magnitudinem diuinz influentiz: ergo diminutio eius eft per diminution influentiz,fed Deus non fübtrahitinfluentiam fuam nifi offenfüs, & non offenditur nifi perauerfionemab ipfo & contemptum: ergo non diminuitur! charitas nifi per peccatum mortale; fed hoc non eft aliud |quam charitatem Rams uina Ire« omneillud quod diminuit alterum, ef illi oppofitum: fed veniale, vel cupiditas, fiue concupiícentia circa Deum,non opponitur charitati,immo e(t omnino illi contingens:ergo non diminuitur.
IrEM quod diminuitalterum,habet pofle fuper illud: fed venialenon habet poffe fupra charitatem, quia plus diligit charitas Deum quam cupiditas creaturam, ergo, Xc. | ] IrEMhocipfumoftenditur perimpoflibile hoc mo-1do:Si veniale diminuit charitatem: ergoaliquid dimi-[nuitab ipía:ergo (1 charitas non eft infinite magnitu-]dinis: ergo veniale aliquotiens iteratum totam adimit charitatem,quod falfum eft. Ir £ « fidiminuit charitatem fecundum fübftantii: ergo tninuit premium fübftantiale ci debitum:fed prz- Ímium fubftantiale eft boná eternum, ergo veniale alium aufert de bono zxterno:íed ablatio boni zterni, vel AdÉdang.s. Me tAph.cotex. fo.
C veniale meretur poenam aterná » quod eít contra com. müncm opinionem. Si ergo veniale non minuit vhum, necaliud. |