.. à. ITE: In his quenonacquiruntur peractum,|. |&c. dicendum, quod generat, quia Deus innafcibilis;& h ptius eft habitus quam actus fecundum rationemn in-| |fpirat, quia improceffibilis. Quod obiicitur, quod inna- é telligendi: quia enim non fuümusboni peropus, fed ma-| |Icibilitas dicitur fecundum priuationem, dicunt aliqui, E ps bes etiam fumus boni quam operemur| |quod priuatio non eft ratio habitus,fcilicet pura:fed pri " ona:fed paternitas nonacquiriturin Deo pera&um:er-| |uatio aliqua cum habitu fübítrato,eft ratio. Vnde ficut M go prius oidine intelligendi intelligitur effe Pater,quam| | aliquis homoliberalis inuitat ad comedendum,quia fo- a generet. | | lus, fic patergenerat ex liberalitate, & ne fit folus:& ideo m o] IrEW:Patergenerat, ifte eft quidam actus di-| |cumfemelgenerauit, & fpirauit, non amplius generat, *l |uinus, qui perfe ineftfoli Patri: quero per quid. Aur| |quiaiam nonarmplius eft folus, quamuis fit liberalis. A-| ie enim quia Deus,aut quia Deus Pater, aut quía innafci-] |litertameneftdicendum ficut di&um ffuit,quod innafg- E bilis. Non quia Deus,quia tunc etíam ineflet Filio. Non| | |bilitas eft prindtio, quz fecundum rem eft perfecta po- 2| quia innafcibilis: quia innafcibilitas dicit natiuitatis pri-| |(itio.Inrafcibilis enim dicitur pater,quia non eftab alio, ai uationem, non pofitionem:igiturà diuifionc,quiaDeus| |& non effeabalio efte(fe primum, & primitas eft nobi- ví Pater. | | | lis pofitio. Primum enim ratione primi, adeo dicic nobi-|mfesu] — à C |lem pofitionem, & conditionem, vt videbitür,quodad/emema be| — pofitioném ptimi fequitür pofitio (ecundi, Vnde quia| 4*4 primum, ideo principium,quia principium, ideo vela-[f i iig Gu,vellhiabitu eft principiatum. Quoniam igitur ratio uuu | — i primitatisin aliquo genere eft ratio principiatiin illo,id- bai eo quia Miu age refpe&u emanationis, generationis, & proceffionis,generat, & fpirat. Et quoniam effe primum in generegenerationis, quia innaícibilis, eft efle primum in genere fpirationis, quia Deus improccef-: fibilis, ideo generat, quiá Deusinnafcibilis, & vltranon | ex eft ponerequare eft innafcibilis: Cum enim innafcibili-|4w.e| —.. tas dicat primitatem, & ftatus fit in primo, ideo, &c. Et de Trins. " hoc eft quod dicitur infra dift, 29. circa principium. Pa-/^^ "d s econtrario, relatío eft ratio actus. Vnde fimplicitercon-| j|tereft principium totius diuinitatis,quiad nullo: & hoc|Djfis.z| —..
cedunt quod Pater generat; quia Pater: & negant con-| |eft,quodinpluribuslocis fupra pofitum eft. Gus: uerfim. Sed quamuis illud potet aliquo modo capi ab|D| | Qvopautem mouetad hoc,dicendum primum:Eft CowNcruvsrto.
Cum generatio originefn dicat, paternitas vero babitudinem, generatio e(l ratio paternitatis, | | € non econuerfo.
R xs». ad rp. Ad intelligentiam huius notandum quod hiceft duplexopinio. Quidam dicunt quod cum proprietates relatius econtrario fint in Deo quá in creaturis:quia in creaturis, vtaduenientes,in Deo vt infiftentes. In creaturis enim actus eftrelationis ratio. Vnde in inferioribus ideo eft Pater,quia generat. Sed in diuinis cHomotipor grape Pid ae Ee Cale gDeceemege pe 0s intelle ex parte Patris, tamen fi illud confideramas in Filio, omnino non videtur intelligibile quod idco fit Pater,quia Filiusgeneretur. Nam communiter dicitur, & ratio concordat quod Filius, & quod fit: & quod Filius fit, hoc habet E gencrationé: igitur generatio fecundü rationem intelligendi przcedit tliationem, & relatiua funt fimul natura in intelligendo, nón tantum in effendo:igiturgeneratio eft ratio dicendi paternitatem inDeo Patre. Sicut enim fe habet generatio paffiua ad filiationem,ita actiua ad paternitatem. Et propterea elt alia opo quod ideo eft Pater, quia generat. Et quod illud fic ene dictum patet per differentiam affignatam inter generationem, & eífe Patrem. Nam fecundum "propriam rationem, generatio dicit emanationem, fiue originem: paternitas dicit habitudinem. Conftat|r autem quod origo eft ratio habitudinis, non habitudo ratio originis eft. Et ideo generatio eft ratio paternitatis, nori écouuerío:ideo conceduntur rationes ad hoc.
7, Adillud igitur quod obiicitur in contrarium g; non generat ni(i períoria diftincta,dicendum quod verum eft lecundum rationem intelligendi. Necefle eft enim ante generationem effe hypoftafim (fecundum rationem intelligendi loquor) fed non oportet praintelligere eam a-Cu diftinétam, qui ipfa diftinguitur per proprietatem generationis diftin&tione completa, ficut melius patebit infra: tamen fecundum rationem intelligeridi ratio di- Ínguendi inchoatur in innafcibilitate: ideo generar, non vt prius diftincta quodami modo innafcibilitate, ántiqua pofitio magnorü Doctorum,qui dixerunt quod inrafcibilitas in patre dicitfoncalem plenitudinem.Fótalisautem plenitudo confiftit in un igna pur conftat quód non ideo quia creaturam producit, dicitar in eofontálisplenitudo,quia hoc conuenit tribus:necideo quía producitSpiritum fandum, quia hoc conuenit filio:igitur fontalisplenitudo in patre ponit generationem inéodem. Siergo innafcibilitas eft fontalis plenitudo, patet, &c. | Movtzr etiam communis opinio, quz dicit innafcilbilitatem effe proprium patris, fed non poteft effc proprium, & maximc proprium quod importat notionem, fecundum quod importat puram priuationem,ficenim conuenit cílentiz, & Spiritui (anbo:igitur aliquid ponit. Non abfolutum, confatquia rationc illius non póteft effe proprietas: fed non poteft ponere refpe&tiuum pofitiuum refpectu producentis,igitur de ratione fua ponit refpectu producti. Sed (ecundum raticnem incelligendi, prima ratio refpiciendi aliquem, vc productum, eft generatio:ergo ad innafcibilitatis pofitionem fequitur pofi tio generationis:igitur:&c.
Movtr etiam verbum Hilarii 12. de Trinitate,vbi dicit quod pater eft auctorfilii.. Con(tatautem,quod per auctorem intelligit noti fadorem,fed genitorem. Eo ergo conuenit patri e(le genitorem, quo conuenit ei effe auctorem:auctorem autem effe conuenit ei perid quod dicitauctoritatem effe in patre.Sed fumma auctoritas eft in patre ratione innafcibilitatis: ergo conuenit hypoftafi patris ili aM Pa» ——À ^* TDars L1.
—- Quai. I11.
patrisratione innafcibilitatis generare,& hec vidétur di-, A rum di&um eft. Vtraque enim harum pofitionum macere verba Hilarii 12. de Trinitate.fi quisattendat, & fi-: hlb4e |milicerin quarto. | * famis. MovaT etiam verbum Philofophi, qui dicit quod principia quanto füntprióra, canto potentiora, & quod caufa prima plus influit, & quod quz eft fimpliciter prima,fumme habet influere per omnem modum. Si ergo videmus in ordine caufarum,inter quas eft ordo e(fentialis, quod primitas facit effe fammam influentiam in cau- (4, & maiorem influentiam fecundum effentiam, pari ra-|- tione vbieft ordo períonarum,primitas in prima períona cft ratio producédialias:& quia innafcibilis dícit primitatem,hinc eft quod dicit fontalem plenitudinem refpe&u produdtionis perfonalis. Et huius fignum videmus, quod prima in generibus funt principia aliorum, & quz funt fimpliciter prima,ita quod in eis fit ftatus, vc im pluribus habent potentiam infinitam,ficut punctus reípe&u linearum, & vnitas reípe&tu numerorum, fic etiá diuina effentia,quia prima refpe&tu creaturarum. V nde fortaffis,quia diuina effentia eft prima,ideo eft omnipotentiffima. Et quia omnis effentia fequitur effentiam triü perfonarum, p mgro eft, quod vna perfonaproducat aliquid fine altera. Quamuisautem porentia producendi refpectu perfonarum infinitarum non debueriteffe, ficut iupra demonftratum eft, attamen fi perimpoffibile poneretur quod mille perfonz producerentur, necffe effet quod emnes immediate procederent à perfona patris.Q uia ficut caufa primzneceffario in omni productione fequenti immediate operatur, ficfuo modo in ronis. - | | as hocautem mouetratio. Sicut etim poffibile eft intelligi hypoftafim Patris, & Filii,non intellecta hypofta Spiritus fandi, (icetiam poffibile eft intelligi hypoftafim patris,nulla alia per(ona intelle&a. Ettunc quidé intelligeretur,non intellecta parernitate. Et certum eft quod peffibileeft hoc intelligi. Poffumusenim non intelle&a perfonarum pluralitate intelligere diuinam naturam,& habentem illam, & quod illam non habeatab alia, ita intelligunt gentiles.
Igitur (ic intelligendo, contingit deifto dicere & intelligere quod poffit generare.
Per quid ergo poteft? Nihil inuenio in illa hypoftafi non commune prater innafcibiliratem. Si ergo generatio nó Dit 7.
B poteftei ineffe perillud quod eft communé, ineft ci per].
illud quod eft proprium, hocautem eft innaícibilitas: ergo, &c. | Rvnsvs ficut videmus plures perfonas ít vna naturà, fic plures proprietates jn vna perfona: ergo ficut ad perfectionem completiffimam neceffe eft omnes perfonas reduci ad vnam, qua fit principium aliarum, fic omnes po perífonz reduci ad vnam, quz fit ratio illarum. Sed in patre eft paternitas, & innafcibilitas, & fpitatio: fed innafcibilitas non eft reducibilisad aliss,ergo neceffe eft quodaliz reducanturad innafcibilitatem, quz eft,ficuc dixerunt, fontalis plenitudo.
Áxp Li v s: Paternitatis & generationis proprietas quantum eft de generali fua fignificatione communicabilise(t, vt patet in creaturis,quia genit? generat, &filius vnus fit pateralterius. In diuinis autem paternitas eft Incommunicabilis, ergo cum hocnon fit de ratione pateritatisinquantum paternitas, erit de ratione alicu- . [rusquod eftincommunicabile: hoc autem erit innafcibilitas, fiue primitas, quia prímum non poteft dare alii pen: & innafcibilisnon poteft generare iünafciilem, ergo videtur quod in diuinis hypoftafis Patris id- 4,5,,, l'oeIeret, quia inna cibilis. | iade "|. PosraEeMo: Cumidemfit primum, & principium, £n, [ücutpatet, & Philofophus dicit, aut ideo eft primum quia principium, aut econuerfo. Conftat id ei coniuenit ratio principii,quia eft prímum, ideo perfe hoc habet: Etconftat quod ftatus eft in primo priticipio, non quia principium, fed quia primum. Ecconftat quod illa eft conditio nobilitatis:ergo cutn Pater fit totius deitaprincipium, vt dicit Auguftinus, hoc eft quia primum, acpet hocquiainnafcibiliss Hoc fine prziudicio alioxpo ss MNT —————cobrc c, MENOR, NM RR: D gna eft, & neutra eft contemnenda: hzc autem videtur magis cadere in intelledu quam prima:maxime fi refpi-| ciatur ipfius paternitatis propria acceptio, que eft vere relatio,& fimul natura cum filiatione, nec poteft abftrahid natura, & proprietate relationis: vndeita importat habitudinem ad Filium, ficut & generare. Ideo & ifta pofitio intelligibilior videtur, & melius patebit infra cü agetur de innafcibilitate.!
QV.£ESTIO III.
An diuinarum proprietatum fit aliqua /—— Afiratlio.- um contingat proprietates abftrahi, Et quod| p.a, non, videtur: quiaomnisabftractio fupponit con-| menta. cretionem, fed in eis folum proprie eft concretio;in quibus cft denominatiua przdicatto: ergo fi hoceft inaccidentibustantum, videtur quod vbicumque eft ponere proprietatem abftrahibilem, ibi eft etiam ponerte proprietatem accidentalem;fed talis nulo modo ponitur in| diuinis:ergo, &c. mE Ir £ M vbicumque eftabítraGtio, abítractum eft fimplicius concreto,hocnon habertinftantiam; fed in diui-|. nis non eft maior fimplicitas, & minor, cum omne quod e(tibi it (impliciffimum, & in fine totius fimplicicatis eft:ergo in diuinis non caditabftractio.
Ir&« Omnis abftractio, aut eft vniuer(alis à particu- | tup. s. d lari, autformz4 materia. Sed indiuinis nec eft vniuer- je». eem. fale, necparticulare,necforma,nec materia: ergo in diuinis non eft abftractio. | | | Ir £M:Quandocumque abflrahitur aliquid ab aliquo, minus eft quod remanet quam anteabftractionem erat,quia vtcumque aliquid eft: nihil enim non abftrahi-| tur ab aliquo, ncc nihil nihilo, fed aliquid ab aliquo: ergo fi paternitasà perfona vel hypoftafi eft abftrahibilis: ergo minus haberet de entitate quam cum paternita-]. te. Sed contra: Paternirateabítracta, intelligitur hypoftaíis effe Deus: ggo (i minus haberet de entitate quá cum paternitate, intelligeretur Deus non habere fummum efle. | | | 1. CoNTR A: Magifter dicit in littera, paternitas, fi. — ipfas tantum relationes figuificant: aut ergo aliquid adhucrefpondet in re, aut nibil. Si nihil,ergo falo,& inaniteríignificant. Sialiquid, ergo videtur quod (int abftrahibil à parte rei.
1. ITEM: Non iuteliceto filio, nihilominus poteft intelligi hypoftafis Patris effe: fed non intelle&o Filio non poteft intelligi paternitas: ergo abftracta proprietatc, adhuc poteft intelligi hypoftafis illa effe, cuius erat proprietas.Sed quanducumque aliqua duo ficfe habent quod vnum poteft intelligi (ine alio,vnum poteft abítrahiabalteto:ergo vere poteft intelligi proprietas abftrahi ab hypoft.fi.
3. [rg M: Cum dico perfonam, intelligo habentem naturam cum proprietate incommbnicsbilifed cóftat hoctotum non fimul intelligi: ergo prius vaum, poftea alterum: ergo prius intelligo naturam, deinde habentem, & tertio proprietatem incommuhnicabilem:ergo vnumquodque per fe eft intelligibile: ergo & proprietas fine fabiectotergoab ipfo eft abitrahibilis, S1 tu dicas mihi quod à parte intelle&us poteft abftrahi non x d parte rei. Contra: Secundum hoc fi abítra&io eft | PePlic.
à parte modi intelligendi: ergo notio, & perloma non differuntnifi folo tnodo loquendi, & hoceft fupra im- Ad Oppoacum, probatum.
4 IrgMt: Relatío in diuiniseft vera relatio, quia vt | Poeti de dicit Boetius, Deus non eft fine relatione relatus.Sed vbi | 1759495 .. eltve- AdReplic.
Non placü fa Lib. Bb. Sent.
3 vere quantitas & Quantüm; ibi véra abítractio, non " itumá parte intelle&us, fed etiam à parte rei: ergo etlam pari ratione vbieft vera relatio, & vere relatus, ibi eft abftra&tio. | j. Ir& «t Quandocumquealiqua proprietas habet di- (tingui ab alia fecundum remá qua non dif(tinguitur fe cundum füppofitum,ibi eft abftractio non folumá parte intelle&us icd etiam à parterei: fed paternitas differt ab innafcibilitate, non autem differt ab innafcibili Patre,ergo vcre & proprie eft abftrahibilis proprietas, fiue notio perfona, non folumà parte noftra, fed etiam à parte rei. | CoNcrivsrto.
CoNcrivsrto.
In diuini per[onis vealis ab[lratlio non reperitur, quammi fecundum quendam modum intelligendi ab(irabaur communicabilg ab imom-| thunicabili.
R » sp. Áp Arg.Dicendum quodabftrahialiquid ab aliquo eft dupliciter. Vno modo, abítra&ione, qua habettotum à natura rei, & (icabftrahitur vniueríale à particulari, & formaà matéria,quoniam vtrobique cit com- Wes. & diuerfitas. Alio modo eftabftractie, qua cotü abetab intellectu noftro. Intelle&us enim no(ter cuto intelligit,aliquid completü, de neceffitáte dupliciter intelligit, uel dupliciratione,fcilicet modü ipfius quea eft, & ipfius quo.Semper enim cum aliquid ituelligir.coniderat ipfum intelligibile per aliquam relatiqnem, per quam etiam ipfum capit,& ita intelle&us nofter eft refolubilisin Sicéllebnus ipfius quod efi, & ipfius quo,quiá cópofitio erat circa ipfum.Quoniam igiturrealis abítra&io prafupponit compofitione, quz nullo modo eft in Deo, necquantum ad effentiam, nec quantumad perfonam, idco nullo modo eft ibi abftra&io à parte rei. Rurfus: Quoniam Deum intelligimus fecundum poffibilitatém intelle&us noftri, intellectus nofter intelligit Dcüti per modum ipfius quod, & ipfius que, & intellectus nofter eft refolubilis: & quia refolubilis, etiam compofitus;quamuis res non fit compofita: quantum ad i (im utu abítra&tio, & feparatio, vcintelligat m que efl, quoc eft nonintelle&o. Et quoniam modus fignificandi confequitur modumintelligendi:ideo contingit fignificare ipm quo in abílxactione, &hocex parte communicabilis, vt cum dicitur Deitas, & ex parteincommunicabilis, vc cum dicitur paternitas, Concedo etgo, ficur . [manifeftant priniz rationes quod non eft ibi realis abítractio. i. 2.3. Ap illud quod obiicitur in contrarium de &- gnificatione, Fk una quod aliquid tefpondetà patte noftri intelle&us, nec oportet quod refpondeat abítra- Gio. Sicut enim intelle&us nofter, licet fit compofitus, vere intelligit fimplex per modum compofia, quia ponit illam compofitionem circa fe, non circa rem intelle-Cam, itae& omnino intelligendum de abítra&ione. Et ita patent duofequentia, qua funt fümptaá ratione intelligendi.; | A n illud quod obiicitur quod tuncdifferunt foluin modoloquendi,dicendum quod ficut catum fuit in diftin&ione pracedenti, relatio fecundum comparatione ad fübiectum tranfic: fecundum comparationem ad obiectum, fiue cerminum manet, quia abftractio cft formzà fubiecto, nonà termino: quia paternitasabftrahit à Patre noná Filio, & quantum ad comparationent ad fubiectum eft omnino idem,ideo ullo modo eft abítrahibilisa parte rei. Nihilominus camen differre poteft aliuo modo per comparationem ad obiectum, quz quipd differentia fumiturd parte rei:fed ficut illa differentianihil facitad compofitionem,ita nihil facit ad abítra-Gionem. | 4.j. Er ficpatent duo fequentia, quia relatio manet, & diftinguitur abalia: fed hoceftper comparationem ad obiectum nori ad fübie&um.
QVASTIO IV. An liceat contrarie opinari de notionibus. — V Trum peccatum fit, contrarie de notionibus, fiue proprietatibus opinari. Ec quod non videtur,quoniam San&i contrarias opiniones habuerunt de Scriprutis, & tamen non peccauerunt,fed folum erar eis pena, Vnde Auguftinus: Falía pro veris approbare non eft natura hominis inftituti, fed poena damnati.. Irrx Hieronymus: Quod de Scripturis veritatem (ed notiones non habent veritatem Scripturis, fed inuenta funt à Magiftris:ergo licet multa ibi eadem ratione contemnere, qua probare.
Ir£ x hocvidetur ratione, quia numerus notionum, & huiufmodi non funt de illís, qua funt neceffaria ad (alutem:fed contraria opínari licet in his que non fpedant ad viam falutis,& lioc (ine peccato.
I2 EM: Si. eft ibipeccatum, ergo aut fidei, aut moruni; Non fidei, quia non eft contra articulos. Non morum;quia credére fal(um non refpicit mores: ergo nullum péccacum, "MS "TEM | 1 CoNrTAA:De duobus contrarie. opinantibus circáà notiones, neceflarium eft alterum dicere falfum circa diuina: fed mendacium circa diuina eft mendaci C [in Chriftiana religione, & hoc eft grauiffimum pecatüm:ergo,&e. | 1. IrEx: Duobuscontraric opinantibus circanotiofics,nece(le eftalterum decipi, & errare: fed error circa diuinaeít periculofiffimus. Vnde Auguftinus de Trinitate: Nec periculofius alibi erratur, nec fru&tuofius aliquid inuenitur.$i ergo error circa humanitatem Chuifti eft peccatum; ergo & circa notiones multo fortius.
3$ ITE: Cumptroprietates fint ipfe Deus, qui dicit vel credit proprietates effc quod non funt, vel non efle quod funt,dicit de Dco quod non eft: fed qui dicit Deü non effe quod cft vel econucrío,errat errore peccati:ergo cum altet opinantium fit huiufmodi;ergo:&c. 4. IrEx Sicutdicit Auguftinus, non folumille men titur qui dicit falfum, fed ctiam quiafferit dubium: fed vterque opinantium dicit quid dubium, quia nulla opinio duorum eft certa;ergo vterque mentitur:fed qui mé. [titur circa verum peccat mortaliter, vel venialiter, ed plusqui mortaliter:ergo vterque peccat.
ComucruivsriOa.
Denotionibw licet «liter épindri fine peccdto, now tamen afferere, quia vbi efi prefumptio, nen drefl peecttumn, Rzs?. ad arg. Dicendum quod contrarie opinari; vd poteft effe circa ca quz fpectant ad doctrinam Chriftianz tcligionis, velcircaea qua fpe&tant ad doctrinam human inquifitionis. Circa ea quat Ipectant ad do&rinam humanz inquifitionis lices conttaria opinati,&alferere, quia illa nen faciunt ad. falutem, Aflerere autem contrariáin his quz fpe&antad doctrinam Religio nis diftingueridum eft. tatc fidei, quadam de neceffitate Scriptura, quada funt his annexa, vtíunt que faciuntad fidei explicatio" riem,&Scriptürzexpofitionem.Circa ea que fünt de ne* ceffitate fidei opinari contraria fimpliciter cft peccarum inaltero, fcilicet qui falfum opinatur. Ec fi fic fimplex opitio, eft peccatum ertoris: fi autem affertio, & defeno, nontantum error, fed hare(is dicenda cft. In hisautem qua fünt de certítudine Scripturz,ignorantes Scripturas licet contrarie opinari,nec eít culpa, vc íi vrius fimplex homo credat, quod lacob fuit Pater Ifaac "—— ———————— RÉEL GP MCN MEE UEM acad alter non Funda.
menta.
hg libr. Retradi c, 9.0 liba. deli, arb.
p [non babet, cadem facilitate contemnitur,qua probatur;|, id Mat. 3j. 8 qMédem Hon.
Àd ege- (^w ET am quzdam (unt dc necefi-| - —— URS CNRC PENNU NE Lea Pars 11.
alternon, fed econuerío. Et primus quidem licer fufpi- - |eetur, vel opinetür fal(um,taren non peccat, quia igriarat Scripturam. Scienti autem Scripturam non licet: immo peccat fi fimpliciter opinetur. Si autem defendat, hareticuseft Sudicindis: quoniam contradicit Scriptürzíacrz. In hisautem quz funtannexa fidei, velScriptura, aut vna opinio fequitur ad fidem; vel Scripturam, &adalteram fequitur oppofitum; & tunc dicen: dum quodante percontationem licet contrarie opinari; ]nfrá dift.
1 Dicebat enim illàs non effe Deum; & ad hoc confequi-Ban tur cotitràrium fidei. Cum enim Ecclefia aderet proniens, nift retractaffet errorem, fuiffet ab Ecclefia hzreticus iudicatus: fed hoc retractauit in concilio Rhemenfi, vt dicit Bernardus:In his qua funt annexa fidei,& non &quuntur necrepugnantei,quia dubia funt,licet opinati:fed non licet afferere dubium circa Deum, quia opina: ri eft rationis conferentis, fed afferere dubium circaDeü; eft rationis fuperbientis.Concedendum ergo quod vteique opinans fi afferat, peccat,non propter errorem, fed propter przfumptionem; & fic concedendum quod licetibi contrarium epinari. 2 | I. Án illud sid obiicitur quod médacium in Chriftiana religione, &c. Dicendum quod non eft mendacium, quia neuter dicit contra eredulitatem in Chri. ftiana religione, quia non eft de necefhitate fidei, vel motum, 2. Ap illud quod obiicitur, quod error ille eft periculofüs, dicendum quod verum eft inquantum eft contrarius fidei:fed (1 eft de his que non fpe&ant ad fidem, noneftverum. | | j. Ap illud quod obücitur quod peccat qui dicit Deü nón effe quod eft, &c. Dicendum quod illud verum eft Mifitdeterminatum pérfidém velScripturam, aliter non ccat nifi afferat, vel deferidat. ' . 4» Qvop vlümoobiicitur concedendum eft; nàm quipropria auctoritate de Dco afferit vel affirmat quod nec fcriptura nec fides dicit, nec ad illa fequitur, przefumptuofus eft iudicandusetiam fi verum dicat: & fi dubitet corde,&affirmet ore,mandax eftifi vcróque modo afferit, füperbus cft.
dern. ferm.
DISTINCT. XXVIL PARS II.
Deproptietatibus períonatum fecundum quod diueilis nominibus exprimuntur per vocab ula minus vfitata.
Hic non eff pretermitiendum quod ficut Pater, C Filius, &c.. Expófitio textus,. Dinifg. cdd R A egit Magifter de proprietatibus períonali. J bus fecundum quod exprimuntur per nomina magis vfitará, hicagit fecundo de eifdem prout exprimunatrper vocabula minus vfitata.. Et habet hzc pars qua-Uor partes, Iri prima Magifter affiguat nominum differentias, per quz coriuenit ipfas proprietates expriini, adobe confirmans nominailla effe propria. In fecunda vero affignat quaridam regulam in qua difcernuntur propriad communibus, ibi: Et bic eff aduertenda quedam generalu regula; Intertiaopponit contra pradidamregulam, & determinat, ibi: Hic queritur cum ditur Deus de Deo, In quarta cx illa folutione elicit aliam regulam, ibi; &* eff ciendum qued fecundum. nomina fubflantie; ES * . S. Bonad. Tom.4; ram, ficut fuit de opinione Porretani circa proprietates. 1 M prietacerà, cuncadoráret non Deum, & non Deus effet] adorandus. Vnde poftquam oftenfum eft fibi inconue-|Y Secundum quod fapientia ef!, C effentia, béceft quod Pater; fecundum quod verbum,nen bec efl. quod Pater. Dub. 7.
Contra, quia aut hoc tenetur effentialiter, aut perfonaliter. Si eflentialiter,non folü fecundum quod (apien: tia eft vnü per eflentiam cum Patre, fed ctiáinquantum (ed poft percontationem non licet; immo peccatum eft, |; |verbum.Si perfonaliter,tunceftfalfum quod fecundum ficut in his qua determinata funt per tidem, & Scriptu-[ quod fapientia, fit hoc quod períonaliter Pater. Item: Cum hoc (it neutri generis, videtur quod flet pro effentia, & ita verbum fempereft hec quod Pater, ícilicet vnum per effentiam vel fubítantiam.
Rzsr. Dicendum quod hoc ftat ibi pro fignificato termini, vt fit fenfus: Verbum fecundum quod fapientia, hoc eft, quod Pater, quia (ecundum quod fapientia: aliquid ei attribuitur quod etiam Patri, fcilicet fignificarum huius nominis, fapientia. Similiter altera eft vera,Filius fccundum quod veibum non efthoc, quod Pater, quia aliquid attribuitur Filio fecundum quod verbum quod non conuenit Patri. Vnde fecundum dicit ibi habitudinem fub ratione formali, & pronomen hoc importat & demonftrat proprium fignificatum termini: & ideo quia fapientia fignificat effentiale,tenetur in prima effendaliter: quia fignificatum verbi eft perfonale, tene-|-rurinfecunda perfonaliter. Vel aliter poteft dici quod tenetur effentialiter, & fecundum uod dicit habitudinem per modum formalis, vnde ficut alio eft Deus, alio cft Dater, quia diuinitate eft Deus, paternitate Pater, ita quod nec paternitate Deus, nec deitate Pater, itaaccipit Augu&inus, cum dicit fecundum quod verbum non eft hoc quod Pater,.vt non negetur vnitas in riatura: fed vt negetur habitudo eius, quod cft fecundum, quia verbum inquantum verbum non dicit vnitatem ellentiz, fed diftin&ionem períonz, econtra fapientia.
C "4 C "4 Eadem proprietate fiue notione dicitur Verbum,e imago; qua Fili. — Dub. Il.
Contrzquiaft hoceft verum, ergo ibieftfynonymia, velinculcauo verborum,;aut aliqua differentia.
R Es». Dicendum quoddifferentia eft, & vna diffcrentia poteft accipi fic, vt verbum dicatur, quod proceditab interioribus: imago, quod imitatur in exteriori- D |bus,& Filius complectitur vtrumque, & ideo magis & communius dicitur Filius quam aliquid aliorum; Vel aliter: Omnia hac tria important fimilitudinem alterius i fed 1 Filius importat illam fimilitudinem naturaliter emariantem, imago vt exprefle imitantem,verbum vtaliis exprimentem quantum cft defe fiue natum exprimere, ideo Filius frequentius nominatur illa per-(ona propter hoc quod ipfam emánationem & habitidinem illam nomineimportat proprio. Velaliter:Imago importar illam fimilitudinem vt conformem, verbum importat illàm vt mentalem, fiue fpiritualem: fed Filius connaturalem, & ftc patet diuerfa ratio fignificandicandem habitudinem, & illa eadem proprietaseft;nec tamen fynonymia. Et inprimaacceptione prxit intentio Verbi. In fecunda intentio Filii. In tertia intentio Imagiriis. Tameninter omnes, inodus medius cft conuenienüor; ——: ita c defoloFilio, &c.. Dub. IIT. Videtur falfum dicere quod folus Filius eft Deus de Deo, quiaSpiritusfan&us eft Deus de Dco, non ergo folus Filius. | | I Rzs». Diceridirii qiod ifta exclufio artatur ex modoloqüendi. Quod patet; quia non dicit fimpliciter hoc: fed loquens de Patre & Filio dicit, nonambo Deus de Deo, fed folus Filius; ita quod ex x modo lo: quendi folus artátut ad faciendairi exclufionem pro Damenta.
Secundam. nomina. fubflantia tantum dicitur iUud. de ille.
Videtür hoc falfum, quia bene dicitur Filius de Patre Per nomina quz non funt nomina fubítantiz. Si cu dicas quod intelligit fecundum idem nomen. Obiicitur quod bene dicitur procedens de procedente, & principium de principio, fiue fpirans de fpirante, hzctamen nomina non dicuntur fecundum fübftantiam. Ité quz-Iritur de hoc quod ftatim addit: ibi: Licet illa nomina fub-[antiam non fignificent, quia (1 hoc, ergo figriificat relatioem, ergo hoc nomen, Dem,lignifi cat i Annu Eci- . |terumfinen fignificat fübítanciam, fed relationem: ergo poffentpro eis poni nomina relatiua: ergo Patet de Patre. | Rzs?*. Dicendum quod dicihoc dehoc, eft dupliciterícilicet fecundum idem nomen, vel fecundum aliud. Secundum idem non poteft effe nifi conueniat duobus: & quia nomina duabus perfonis conuenientia fere omnia funt effentialia, licet dicus int notionalia, ideo regula Magiftri vtin plurimum veritatem habet. Tamen quidam libri habent maxime. In quibus non eft, poteft poni pro Glofa: & fic ceffat obieQrio, quia Magifter non intendit excludere nifi nomina propria quz dicuntur de vno folo. Quod obiicitur ud nominanon fignificant fübftantiam,dicédum quod fignificationem accipit pro fuppofitione,& tantum valet non fignificant, quantum non füpponunt.
X.
A D intelligentiam eorum, quz dicuntur de verbo, in parteifta quatuorquzruntur. Primo de verbi lignificatione. Secutido de connotatione. Tertio de iplius comparatione, Quarto de tranílacionc.
QV.£STIO L- An Verbum in diuini dicatur e[fentialiter, yel notionaliter. Alex. Alenfis 1.5.3.62.Memb.a.
Trum verbum dicatur effentialitet, vcl notionaliter. Ecquod dicatur notionaliteroftendítur primo au&oritate pet canonicam beati Io. elegantiffime exprimentisincarnationem:V erbum caro factum eft,fed vnio non eft fada nifi in perfona filii, ergo verbum non exprimit nif perfonam filii,& proprie,ergo,&c. Ir&« Auguft.15. de Trin.In Trinitatenon dicitur verbum nifi filius,neque donum nifi fpiritus (an&tus. | Irx« Anfelm. in Monol. Apertiffimum ef, quia nec ille cuius et verbum poteft Kd verbum füum,nec verbü poteft effe ille cuius e verbum. | Ir E M ratione videtur,quia verbum oft quod emanat citconceptum:fed effe conceprum,& genitum funt ide: fed genitum eft notionale,ergo,&c. | Ireu Verbum dicitur,quod emanat per modum perfectz expreffionis: fed effe imaginem e(t proprium filii, ergo& verbum. —— [ r£ M omneverbum dicit refpectum ad dicentem, fed effe reípectiuum in diuinis eft notionaliter dictum, - |fidicat reípectum ad perfonam: fed dicens non poteft effenii perfona, &c.
Cow v n A:quod dicatur effentíaliter,oftenditur fic. Sicut dicit Auguft. 9.de Trinitate: Verbum eft cum amore notitia,fed notitia eft e(fentialiter di&um, ergo, &c.
B [Contra:Sicut dicit Anfelmus, Patet fe dicendo, genc-