C| Rusromwp. ad Arg. Ad hoc ne là mente per modum conceptionis:ergo verbum defe di-|.
cet eternaliter,& temporaliter. Et verbum En —— rt e 1. [reM vetbum elt quo res manifeftatur, & eiprimitur, fed manifeftari eft cuiu(libet perfonz, & manifeítatio eft effentialis,ergo & verbum. Sigu dicas quod non dicitar manifeftatio fimpliciter, fed manife(Fatio alterj?, obiicitur cune, quiaSpiritus fanctus eft manifeftatiuus filii per Ioannem:llle me clarificabit,&c. . 3» Ir£M hoc ipfum oftenditur per comparationem ad dicentem, quia verbum dicitur refpectu dicenris:fed dicétes fünt tres,fieut dicit An(el. in Monol. Vnuíquiíq; Ca a$, in Trinitate fe dicit, ergo verbum eft tríium:fed nihil eft trium nifi efTentiale,ergo,&c. | 4. IrzM ficut dicit Anfelmus in Monol. Dicere nihilics s, aliud eft quam cogitando intueri, fed hoc eft effentiale, ergo & verbum. Si dicas, quod dicere fecundum quod eflentialiter dicitur non habet correfpondens verbum.
lesé ) rat verbum:fed omnis a&us fecundum quem perfona refle&itur füpra fe eft effentialis,ergo & dicere prouteftef-|Mows v. Íentiale i bonder verbum,ergo, &c.
f. Ir1* hoc*eftenditur percomparationem adid| quod per verbum dicitur. Nihil medium inter eteaturi, & Creatorem eft notio, vel notionale, quoniam mediá, qualiter diftat ab extremis: fed verbum eft medium, quoniam omnia per verbum facta fünt,ergo, &c.
Comxcrvsro.
Verbum eternum in diuimie tantum notionaliger, & "y effentialiter dicitur.
dicere, cripliciter accipiturin diuinis. Vno modo dieere, eft idem quod intelligere. Alio modo, quod generate. Vnde Auguftinus exponit illud Genef. 1. Dixit, id eft, filium genuit in qno omnia difpofuit. Tertio modoDr cere idem eft quod creare, & verbum non refpondet ci, quod eft Dicere inquantum increatum, ni(i fecundum quod Dicereidem eft,quod generare,& ita conuenirfoli Patri. Sedi(tud non videtur intelligibile,quod fit loqui (ine verbo,& quod aliquid fit dicere, cui non refpondeat verbum, ficut necgenerare. fine genito, nec noíci| | Íinenotitia. Et hocetiam ipfe modusloquendi & intdlligendi abhorret, quod dicat & loquatur fine omni verbo, Idee voluerunraliqui dicere,quod cum dicere accipiatut effenrialiter,& perfonalier, quia tres funt qui dicunt, & qui dicuntur, ficut dicit Anislmus. Ideo verbum dicitur effentialiter & perfonaliter. Et (fccundum iftam viam foluere nituntur obiecta ad vtramque parté. Sed hoceft contra Augtiftin. & contra Anfel. exprefle. | y 1...Nam Auguft.dicit quod verbum eo ipfo quod vérbum, [Triaszs dicitur ad alterum. Similiter Anfel. Apertiffimum eft Li quod verbum non eft ille cuius eft verbum. Et hoc patet ctiam perauctoritates Auguft. quas Magifter adducit 1n littera, & Anfelmus in Monolog. hocexpreffe negat. Propter hoc intelligendum, quod Dicere, eft idem quod loqui:Loqui autem eft dupliciter, vel ad fe, id cft apud fe, veladalterum. Loquiad fe, njhil aliud eft quam aliquid mente concipere. Mensautem concipitinrelligen" zs 4»/.
do:& intelligendo aliud, concipit fimilealii: intellige Manil jt. dofe, concipit fimile fibi, quiaintelligentia affimilatur intelleo, Mens igiturdicendo fe, apud fe concipit per omnia fimile (ibi, & hoc eft verbum conceptum. Loquiautem (iue dicere ad alterum, eft conceprum mer tis exprimere, & huic dicere réfpondet verbum prolatum. Dicendum ergo, quod ficut in nobis dupliciter accipitur Dicere, ita in Deo. Nam Dicere Dei apud fe; vel ad fe, hec eft intelligendo, coticipere, & hoc eft gt nerare prolem fimilem:& huic Dicere refpondet verburt natum, id cft, verbum zterhum. &lio modo Dkere t exterius fe exprimere;& fic idem eft Dicere, quod fe per creaturam declarare, & huic dicere refpondet verbum ercaturti, & verbum temporale. Concedendum crgo quod verbum ficut & Dicere dupliciter accipitur fcilieftcreatum — Gab.Bieli.Sost.difi.27.q. 3. dub. 5. E 2 | | | | MV d T MON | | Ks. ad arg. Dicendumeft, ficut dicit Auguftinus: P Fed E Verbi eterni conriótarione, & eft qnaftiovtrü| Tunc verbum dicitur vel generatur, quando mente 6-|777 ^* BU turz. Et quod fic,videtür primo au&toritare Píalmi; Di- Pars lf. | Quat. IL z19| Ir £ «: Auguftinusinlib. 85. q. tractans illud Euan- | Q9«f5:: geli: in principio erat Verbum, dicit: Meliusinhoclo-,7"^*- | co Verbum interpretamur; vt figneturnon tantum ad HAN 14 Patrein refpectus, fed etiam ad ea quz facta (unt opera-|. tiua potentia, ergo Verbum dicit refpectum ad faGa:fed conítat quod de Verboaterno loquitur, fcilicet quod erat in principio. | ITEM füperillüd Pfalmi:Semellocutus eft Deus, dicit Pal, £1. b Auguftinus: id eft, Filium genuit in quo omnia difpofuit. Siergo Verbum non tantum importat generationé, imo etíaia difpefitionem omnium, ergo ad omnia dicit reípectum.
Irs« Anfelmus in Moriolog. Cum fummus Spiritus feipfum dicit; dicitomnia quz facta fünt: ergo codem verbo dicítfe; & creaturas; ted Verbum dicit refpectum ad illud quod per Verbum dicítur, ergo nontantum ad Patrem; fed etiam ad ea qua facta funr,dicit refpectum: ergo, &c. ME 1. CoNTRA: Omnequod connotat temporale dici- | Ad Oppotur temporaliter: fed verbum non dicitur temporaliter |ütum.— in diuinis, quiàin principio erat verbum: ergo Verbum |lon.1. 4 non connotat temporale, quia omnis creatura vel crearum temporaliter incipit;acci piendo large tempus: ergo verbum nihil connotat in comparatione ad creaturas. Si tu dicas quód connotat in habitu non atu, ficut eterna difpofitio & przdeftinatio. C oNTR A: $i nunquam aliquid fieret, vel fendum eflet, adhuc Pater feipfum diceret: ergo & verbum mentre conciperet:ergo verbum e(fecfi numquam vlla creatura effet futura vcl prfens: ergo:&c. | x 2. IrEMiDicereverbum eft neceffarium,quoniam ficutin przcedentibus probatum fuit, productio perfonz eft neceffaria:fed produétio creatura eft contingens.V nde cum produciteam, poflet non producere:fi ergo fim-[pliciter neceffarim non claudit in fe contingens, verbü non dicit refpedum aliquem ad creaturam.
3. Ir E «: Creator& creature fumme funt diftantia, ergoin nullecoromunicant: fi ergo verbum Patris eft vnüm,& fumme vnum,ergo illo verbo cum dicatur Deus Pater, impotlibile eft creaturam dici: ergo fi creaturá nen diciuirillo verbo,nenerge dicit refpectum ad creaturam. TL | 4. Ir&MSi verbum dicitrefpectum ad creaturám: ac ^ &. Ap illüd quodobiicitur quod verbum eft mediü, go poterit dici verbum cresmzz: quod expreffe negat dicendura quod duplex eft medium, fcilicetetfenzz,in:| |Anfelmusin Monolog. vesbü quod creaturam dicit netelligentiz, & verbum non eft medium in effeudo, fed |y | quaquam e& verbum creatura Situ dicas mihi quod diextremum, quoníam ipfum verbum omniafecitfed fo-| |cit refpecturn ad dicenté principaliter: vride nori poteft lum in intelligendo, quia Daterper Verbum,omnia fe-| |dicini verbum Patris;eadem ratione cum Spiritus dic & hoc inf. melius dicetur. cat refpectum ad fpirantem principaliter, non poterit di-2 uu ci fpiritus Moyfi, vel Heliz,quod eft conta Scripturam. QV £STIO IL f. Ir x M li dicit refpectum ad creaturam, cum om- Annemine Verbi importetur reeclus ad creaturas.
e(t creacum, neceft Deus, nec eft in Deo; fed creatura A refpectu Dei. Verbum ztérnum e(t Deus, & cft illius folius cuius cft concipere, fiéut Dicere, eft illius folius cuius eft concipere. 1deo rationes probantes verbuni dici notionaliter, funt fimplicitereoncedenda. LN $T t|. 1:2 Apillud quodobiicitur, quod verbum eft tiotij.q eant. tia Ac verbum eft manife(tatiuum, Dicendum,quod ift 144).4it: non efttota ratio verbi, (icut.nec noffe eft tota ratio Di-Diet't [V- | ev& 8c vmanifeftare, fed neceffe eft quod cadat ibi con: pa incli- ce::& quia notitia concepta & manifeíLatio per cósadi |! peam, quia Utk Oo cep 4 pe cepittm f&eper folum filium nori Spiritum fan&um,idco apifint. patet illud quod obiicitur fecundo.! Sat.dfi3.: Ap illud quod obiicitür de verbo in comparatione 133224: ad dicentem. Dicendum qüod dicere non dicitur effenn: t. tialivex aifrfecundum quod dicitur refpectu verbi creati, part. a. & fecundim quod notat effectum temporalem: fecunuit: Bicre|dam vero quod dicit rcfpectum aeternum, fié folus vnus d sw eft dicens. maie Qv a» ergo obiicitur, quod dicere non eft aliud ligni, |quam cogitandointueri. Dicendum quod verum eft vbi intuitus non eft (ine concepto, vtin nobis, & in Patre, fed inFilio non eff necfimiliterin Spiritu fancto.Q uáuis enim fe intelligant, tamen non concipiunt prolem,quia lij. o. pomefbin efs faecunditas ad generandum; 5i quaras ra-(11443. tionem huius: Auguftinus te docet 15. de Trinitate,quia hos non intelligimus nifi per intelligentiam, & illa fem-| [pereft genita. In illa auté Trinitate JR aliter eft quam in imagine, quia quzlibet perfonaintelligit. Ec ideo intelligere non dicitibi rationem concipiendi, ac per hoc non complectiturtotam rationem dicendi, vel verbi in Dco, vt in nobis. 4. Àp illadquodobiücitur quod a&us reflexus fupra fe, &c. Dicendum quod fiue dicaturapud fe, fiue exteius ad alterum, vtroque modo implicat apud fe actum abíolurtumy& reípediuum. Dicere enim apud fe cft cozitando, fiueintelligendo fe, conceptum gignere, & ratione primi eft reflexio, fed ratione fecundi elt relario.Similiter dicere exterius, eft fe, vel conceptum declarando - aliquid extra formare. Vnde dicere vtroque modo refle-Cutur fupra dicentem & diQum. Supra dicentem, rarioneabíoluu: fupra dictum, ratíone comparari, & fic mahife(la eft illaobiectío, quoniam dicere non tantum eft abiolutum:;& ideo non cfbeffentiale femper.
Difl.ó.
hé nomen dicensrefpectum ad creaturam, fit effenciale, — e, verbum nullo inodo dicitur perfonaliter, eit: exaud. Alenfís 1-5.4.62.Mtb.1.a7t.4. qn bgcupks vadetesminata. 9: t.Semt. ul 27.4.2. 71.2. Cowcrvstr Q.
Verburl aterntmm de-(e cotinotat re|beGum ad creaturam per| modum cxéinpléritatis dif pofiiue virtuti, Cr opetatit in poténtia, non in aiu. | militado, vel imago alicuius cognofcibilis concipitur: |a;,,, s. & verbum illud refpicit quod refpicit fimilitudo concepra. Quofiiam igitur mens nóflia,ncc fimül, nec vno & codem videt fe, &alia:ideo alio verbo diciríe,& alio alia, imino aliis: totenim ineo funt verba quot iitelleQta.Sü-! g« 4571, quod verbum connotctaliquid creatum. Situddicas| |inusaurem Spiritus in Patre, fe & omnia vnoafpecti & lMenolr.
- hoceffe dictum de dicere prout accipitur temporaliter,& |: eodem cognófcit:& cüm intelligit (e & alia; cognofcit vc oma a Itfpotidet ei verbü creatum. CoNrR A: Auguft, rr. con-| | aliorum principium: & quia in ipfo vis conceptiua corifellioni: Verbo tibi cozterno dicis quzcuniq; dicis, & fit| — cipit finilitudinem oinüia circumple&tentem füb intuitu vno, fiue afpectu: concipit; fiue generat vnum verbum, quodeftfimilitado Paíiris imitatiua, & fimilitudo Ue 47 Verbum eternum connotetaliquid ex patte etca- ,& facta (unt:ergo curn dicere, non fit aliud quam Verbum proferre, & ad itu Sot facere, & ad facere i. |. d faclum, ergo ad verbü equitur faetum: ergo vide-| En r ^— v [didqaid dicis, vcfiat,nec alicer quá dicendo fadi:erpo ^ 7o[videturqued illud fit iücelligendumi de Verbo atero! - Déff.1e.
rerum exem quafi medium: & dicitue Pater operari per verbum: & vlterius ipf verbo attribuitur qued fit Dei virtus, & Dei (apientia Et ita patec quod un diuingm dicit refpe-&umad Patrem, dicentem ip(am, à quo generatur per omnia noníimilem. Dicit etism re(pe&um ad'creaturá pec modum exemplaritatis difpofitiuz & virtutis operatiuz.Et quia ifta non dicunt reipedum inactu,fed (olum in habitu:& dico quod ficut exemplar dicit refpc&um in habitu, & potentia fimiliter,quia multa fcit Deus,& teft, quz nen facit; fic& verhum zternum.. Vnde íicut fupra dictum eft de dono, ita etiam nunciintelligendum |deverbo.Concedendz igitur (ant ratioes probantes,g Lib.rr.com- Meer.
dicit refpedum, fed non connotateffe&um a&ualiter, Vndc prima ratio quz probat de effectu a&uali, foluendaeftficutin opponendo ta&um eft,quia ibi loquitur de dicere íecundum quod ci refpondet verbum creatum quod eft quafi verbum prolatum, fed ramen illud dicere eft per verbum increatum, (icut pater dicitur operari pet filium,& hoc eft quod dicit Auguft. quod eterno 5s dicis É" mque dicis, & fit quidquid dicis. Potefttamen dici,quod illud dieere eft eternum, & tantum vale quantum dj e: fed hocnon dicit effectum, fed refpe- &um in habitu,& hoe conceffum eft, quod verbum dicit. Et quod ifte fit intelle&us Auguftini, patet per littemul & fempiterna fiunt quecumque facis. Ex hac autoritate patet veritas refponíionis, quod verbum dicit habirualem refpcctum.
*Ap illud quod obiicitur in contrarium, quod nullum aeternum connotarcemporale, dicendum quod verum e& inadtu, vnde verbum proprieloquendo non connotateffectum,íed dicit reípectum, nonad creaturam iam exiftentem,veletiam futuram tantum,verum etiam pofibilem fieri, & fic patet refpoíio ad inftantiam quam inducitin contrarium. | 1. Ap illud quodobiicitur, quod produdio verbi eft neceffaria & eterna,íed creatura, contingens, dicendum quod quamuis actualis produ&io creatura fit voluntariatamen potentia soducendi &íciencis efl neceílaria. Impoffibile enim eft, Deum non poffe;& impollibile eft Deum neícire creaturas producere.
3. Ap illud quod obücinis, quod &on communicantinaliquo, dicédum quod vetum eft de communitate effentiali,& predicatione, & hoc modo non communicant in verbo,quia verbum eft Deus,non creatura: nihilominus tamen fecundum aliquam rationem poffunt habere refpectum ad idem, Nihilenim impedit, d: vnius & eiufdem Deus fit principium, & creatura fit ef- Lib I Sent platiua,& fimilitudo operatiua: & ita tenet| A | minis: attamen inuenitur alicubi. quia ficut dicitur fpiritus Heliz, quiaineum Ípirat, & infpirat, ita Spiritus fan&us Heliz,quiaci (an& infpirat: & ideo fortaffis ibi di&um eft, quod (uícitauit Spiritum fancum, Quia non fuitad futura predicendum, (ed ad iniquum iudicium retractandum.
f. Ap illud quod obiicitur, quod nomen dicens refpe&umad creaturaní non eft notionale; dicendum, quod verum cít (i illum pure dicat: fed verbum non tan- . tum ipfum dicit, nec principaliter dicit, fed principali].
D fe&tus,& ita eft de verbo eterno quod dicit refpectum ad | Patrem, vel ad principium, ad creaturam autem, vtad effectum.
4. Ap illud quod obiicitur, quod tunc poteft dici verbum creaturz, dicendum quod (icut patet ex ratione nominis, verbum dicitrefpedum, vcad preducenté, quia dicitur verbum dicentis, fimiliter donum: & quia principalis refpectus — per nomen, folum dicitur refpeu perfonz, ideo necFilius dicituc verbü creaturz, necSpirirus (an&us denum creature. Et (itu obiicias de hoc nomine Spiritu, dicendum quod prout de fpiritu Heliz dicitur, non accipitur fub a&u perfonali, | quia pone fan&us dicitur fpiritus Patris, & Filii cantum, fedaccipitur ab a&u ípirandi. De quo Ioannes: Spiritus vbi vult [en & ille eíta&us effentialis, vnde ficut dicirur Deus quo alio actu,ita dicitur fpiritus Heliz,quia fpitat Helia: ita enam poffet dici Spiritus fan&us Heliz, ficut dicitur in Daniele: Suícitauit DeusSpiritum fan&um ri iunioris. Nechoc elt contra Magiftrunm,quia ipe loquitur de fpíritu prout eft nomen impofitumá proprietateperfonali, & magis determinatum cít illud totale nomen, quod ftet pro perfona quam hoc nomen firitw perfe, & idco ^d apes inuenimus fpiritum dida alicuius hominis quam Spiritum fan&tum alicuius ho eliz, quia fouet Heliam, velabali-l' tet dicit reípectum ad Patrem, ficut & de deno didum eft. Magis autem Filius & Spiritus fanctus nominantur bibo dicentibus refpeum ad creaturam quam Pater:quoniam fecundum rationem intelligendi,& propriandi, quafi medium funt inter nos & Deum, & cundum rationcm appropriandi (unt reducétes ad De.
Vnde fecundum Auguft. Pater eft principium ad quod|De ves reducimur: Filius forma quam fequimur, & Spiritus (an-| Rlit«.r. &us gratia qua reconciliamur. Vnde & ip(i magis pro- eria fnt prie nobis dari dicuntur quam Pater, &c. ads QVAESTIO Il.
An pris fit, fecundum rationem intelligendi, Verbum, an fapientia, fiue notitia.
D E comparatione verbi ad fapientiam.Et cum filios|, - fit verbum & fapientia, quzritur qued iftorum (it |...priusfecundum ratiogemn inte ligendi. Ec quod fapien-|zru, 1, 4 tia prius fit, videtur per Augnft. 9. de Trin. cap. to. Vetbumeft cum amore notitia: verbum dum rationem intelligendi addit - notitiam: fed quod fe| habet peradditionem adaliud, przfupponit illud, ergo, &c. Item notitia dicit effentiale, fed verbum perionale: ergo cum effentiale fit cómunius,& effe communius fecundum rationem intelligendi fit prius,ergo,&c.
Ir£x verbum dicitreípedum ad ercaturas, fapientia autem dicit quid abfolutuim de rationc fui nominis: ergocum dibu fecundum rationem intelligendi fit prius refpe&iuo, ergo & fapientia quam verbum.
Cox t R4 perEccl.1:Fons fapientiz verbum Dei in excelfis, fons dicit raionem principii;ergo verbum eft lcu principium fapientiz:fed quod eft principium, eft prius |gcgli.,, a fecundum rationem intelligendineceffario, ergo verbum prius quam fapientia, | 1. ITEM verbum ficut dicit Aug.in lib.85. quzftionum dicit operatiuam potentiam: fed potentia ficut dicit Richardus,fecundum rationemintelligendi prior cft quam fapientia, ergo,&c..
$. Ir M verbum dicit fimilitudinem interius conceptam, fapientia dicit habitum, vel habilitartem ad'cognoícendum. Sed conceptio fimilitudinis & fpecierum pracedit ipfam habilitatem, ergo & verbum praedi: apientiam in intelligendo. Iuxta hoc quaritur,cum filius dicatur verbum & fapientia, propter quid fapientia folum eft apprepriatum non propriutn, verbum autem eft proprium. Ecicerum,cum filius fic filius, & imago,& verbum proprie,quaritur qua fit differentia iterum nominum. Si enim non eft differentia nifi in voce,tunc videntur effe nomina fyponyma. E CowctvsiOao, Netitia atque [apientia intelleim in filio, efl priet ft-: enndgm rationem intelligendi, ipfius ye" bi intelleia., Ro 23». ad arg. Dicendum quod in intellectu verbi Fandscadunt ifte conditiones.(. intelligétis cognitio, fimilitu- ments. dinis M — ERREUR rtt qui antt Ad eppogusto | Dit XXVIL dinis Conceptio, & alicuiusexpreffto. Echocpatetficó-|A| Ir&M videturquod nec ad fimilítudinem interioris fideremus generationem verbi fecundum Anfelm. in fuo Monol. qui dicit ic: Cum cogito notum hominem abfentem,format aciescognitionis infe talem imagine ciusqualem illam per vi&im eculorum in memoriar at- | traxi,qua imago in«ogitatiene verbum ef eiufdem hominis quem cogitando dico. Habet igitur mens rationalis cam cogitando fe, intelligit íecum imagirtem fuam ex fe natam id eft, cogitationem fui ad fui (imilitüdinem | quafi (ua impreflione formatam:que imago eius verbum | |AxfiLibil. eft. Hocitaque modo quis negat fümmam fapientiam cum fe dicendo, intelligit, gignere confübftantialem fibi fimilimdinem, id eft, verbum fuum? Verbum autem non eft aliud quam fimilitudo expreffa, & expretua, concepta vi fpiritusintelligenris, fecundum quod multa cogitamus qu£ nonpoffumus: fed verbum diuimurem ur gmaai . Quett. 1V.
cognitionis, qua dicit Auguftin. 16.de Trinit. Cogitatio eft quid volubile, in Deo autem nihil eft volubile; crgo; &e.
4» lr&M cogitationes mortalium timidz funt & incerte prouidentiz noftra: fed in verbo diuino nulla eft falfitas,nulla dubietas,ergo, &c.
j. IT multa cogitamus qua nobis difplicent: fed Verbum diuinum e(t per omnia placens,ergo, &c. Ite num eftomnipotens,ergo,&c. | CoNTR A: Interomnia creata imagoeft expreffior, t undaergo interomnes emanationes ea eft expreífior qua eft SEES in imagine; fed emanatio fimilis verbo increato in imagine, eftemanatie verbià mente, ergo expreíliua, ergo fe, vel aBud. intuetur. Vnde patet, quod intelle&us|p |conuenienter transfertur. verbi przfüpponit intelle&um notitiz, & generationis, & imaginis: intelle&um notitiz, intuimu fpiritus incclligentis: intelle&um generationis, in conceptione IreM quod dicatur per comparationem verbiintellectus, hocvidetur per comparationé ad res extra, quointeriori: intelle&um imaginis, in fimilitudine per omnia conformi, & fuperaddic his omnibus intelle&um expreffionis. Quoniamigiturintuitus intelligentisnon dicitrefpectüm, ideo ipfa fapientia & notitia non dicit proprium. Sed quoniam conceptio & fimilitudo dicunt refpe&tum, ideo necefle cft tam nomen filii, quam imaginis, quam eciam verbi proprie dici. Et rurfus patet ordoin dicendo, & patet eciam differentis modi dicendi ratio. Nam fapientia, vel notitia dicit primum in intelligendo, deinde filius qui dicit ipfam emanationem fi-| ue conceptionem,deinde imago qua dicit modum expreffum emanandi,& tertio loco verbü, quod dicit hac omnia, & füperaddit rationem exprimendi, & manifeftandi.His vifis,facile eft ad obie&ta refpondere. Concedoenim;quod fecundum rationem intelligendi,intelleniam Ecclefiafticus fecundum altam translationem 70. Principium omnisoperis verbá: fed per Deifilium omnia funt facta, ergo, &c.
IrrM quod verbum vocis fit fimile, videtur quia verbum dicitur,quia expreffiuum,& manife(tatiuum, vnde necpatrem quis nouit nifi filius, & cui voluerit filius re uelare, fed hoc maxime eft in verbo vocis.Nam vetbutmi interius non patet nifi per verbüm vocis: ergo verbum increatum dicitur ad fimilitudinem exterioris verbi.
IrEM Bafilius: Filio Dei attribuitur fenfus, fapientia, virtus,verbum, & lumen.Seníüus quo cogitantur orunia, fapientia qua omnia difponuntur, virtus qua cuncta fiunt, verbum quoannunciantur, lumen quo clarcícunt. $i ergo verbum dicitur ratione annunciationis, & ho pertinet adverbum vocis, patet quod illud verbum di- Matt.ii.d &us Rotitiz & fapientiz fit prior. mE E t. Adillud quod obiicitur, quod eftfons fapientiz, dicendum quod illud intelligitur de fapientia creata.
1, Adillud quod obiicitur, quod dicit potentiam ojo peratiuam,dicendum quod Verbum, etfi habeat omni-| [potentiam ficut Pater, camen ipfum Verbum non dicit| potentiam opcratiuam de racione fui nominis, nifi in- quantumilla potétia eftoperatina, prauia difpofitione: i & quoniam difpofitio eft a&us fapientia, idce fapientia P |priorin intelligendo eft. -2 IE - |. 3. Adillid quod obiicitur, quod fimilitudo eft prior | | habilitatein intelligendo, dicendum quod iftud verum ' eft in quibus éft fipientia peracquifitionem, ficut íri no-B | bisfed non f(icin Deoytinmo econuerío, quia ex intuitu | mentisfumme fapientis otitur Verbum quod dicitur cícitur ad fim ilitudinem verbi prolati.
CowNcrvsmio.
Verbi creati interioris nomen conuenienter ad diuina : dicitur translatum.
Furidamenta.
Risp; Ad Arg. Dicendum quod ficut ratió paternitatis per prius reperitur in Deo quam creaturis, tamen iplum. nemen efttranslatüà nobis ad Deum; fic ratio lucis, fic fapientiz, & horum fimilium, fic etiam ratio ver- D |bi: & fignificatum per prius & nobilius eft in Deo quam inhominibus,vel in nobis:tamen nomen translatüm eft ànobisad Deum: Translatio autem fit repter due. Vna ratio eft propterfimilitudinem expreífam. Alia ratio eft d Íc (amma fapientia, ita quod (imilitudo concepta non| |propterinftructionem noftram, & hzc duo hic funr.Pri-| dat fapientiam concipienti, immo magisaccipit. Quod| imum quidem eft expreffa firilitudo verbi creati ad in-M vltimo quaritur iam determinacum eft, — 3 creatum ad quam iníinuandam diftinguit beatus Aug. TES E! SOM OHNE inlib. 1. de Trin. verbum fecundum triplicem differen-| c, j ^"QVASTIO IIII! d. nor fintencn; NEFF Qv £51 | e tiam, Nam vnum eft verbum fenfibile, aliud eft verbum rop. 5.
intelligibile, tertium eft verbum medium. Verbum fenfibile attenditur in prolatione vocis, verbum intelligibilein cogitationerei, verbum medium in cogitatione vocis.Et cítordo,quia primo copitat aliquid homo quid jfi, fecundo qualiterdebeat cogitatum pronunciare,ter-| — [tto pronunciat. Sicutergo ratio Trinitatis reperitur in | 1i. de Tri». p |(enim reperitur in ratione conuerfa ad fenfum; reperitur | ap. s.c s in ratione fecundum fe,í1c & rario verbi:Et quemadmo-|?: de ds |dum trinitas,in qua eonfiftit expre(fa (imilitudo, non cft eed EE [in fenfu, necininferiori parterationis,fedinrationefe-| ^" — cundum fe (ic cum tripliciter diceaturverbum,innullo| — confiftitfimilitudo expreífa nifi in verbo intelligibili, & "DE HP v hoceft verbum quod ad nullam pertinet linguam. V nde dps es dicit; quod qui hoc poteft videre, aliquo modo videtil-| gus: | lius verbi fimilitudinem. Símilitudinem autem iftius rwr. verbi ad illud affignat quantum ad uia, fcilicet quantum ad emanarionem fiüe originem, quantum ad diípofitionem, quantum ad vnionem. Nam hzc ttiá in filio Dei eft confideráre: Originem, fecundum quam dicitur Filius: difpofitionem eternam, fecundum quam An nomen verbi vele ft teantiapum ad diuina, — Alex. Alenj.t 5.3.02. Merribro 1. ari.1. ^ | Richardi. Sent. diflzg.wetzqRds s 0 900000 7S y Stepb. Brulef.riSent.difl.27, 0. 2. iris. edi on Ad oppo-| T x Ettanslàtione huius nominis Verbum ad diuina. Ex qubd nullo modo debeat transferri, videtur. Omttistranslatio eft fecundum finrilitudinem: fed nihil in, Kteatura vanius eft verbo, quia ftatim dum fit, uranfit, &c: nonc(l. Verbum autem Domini manet inzternum,ergo 3 ItzM cum flt verbum intelligibile &fenfibile feeundum duplex dicere,quaritur, quod iftorur transfe-Can. ratur. Etquod non exterius vult Aug.15. de Trin; Verbü » éxteriüshon eft verbunt,fed fignum verbi:ergo fi Verbü dininum eft verum verbum,etpo,c*c. QE er cw 30 TRMexterius verbum exit ddicéente; Vérbumau-| xn ris diuinum (emper cítin dicente: quia ege in patre, [foh; it Veritas: crgo, Gu sss ips! A.
S.Bonau.T om. 4- | J m2 nam viuentium:& vnionem, fecundum quam dicitur homo fa&us. Similitido eft in origine. Narn ficut filius per modum naturz procedir per omnia Patri fimilis, fic ' | verburh intelle&us mente procedit per modum hnatu- Iz peromniaci fimile & aquale,vnde dicitur mentis cóceptus. Quantum ad difpofitionem eftfunilitudo, nam ficut homo nihil operatur rationabiliter quod non pracogitet & mente concipiat,fic Deus Parerin verbo omniadifpofuit. Et ficut difpofitio noftra vel praconceptio poteft effe etiam fi non fequatur opus, fic & difpofitio eterna, & przcognitio nonab opere dependet.Quátum veroad vnionem,eft fimilitudo. Namficut verbum mentis vnitur voci vtinnoteícat, & tamen non tranfit in vocem, fed manet integrum in mente, fic per omnia in verbo zterno intelligendum eft quod vnitum eft carni, & non tranfit in carnem, fed manet integrum apud Patrem, & hzc igitur eft fimilitudo.Sed camen hac fimilicudo nonattenditurin verbo mentis generaliter. Nam (icut dicit idem Auguftinus, frequenter cogitamus que nefcimus,& fic verbo noftro coniunéta eft fallacia. Frequenter qua nolumus, &tunc coniuncta eft difplicentia: . |Frequenterquz nó poffumus:&tunc iuncta eftimpotenda.Diuinü autem verbum eft veriffimum,placentiffimü; omnipotentiffimum, ideo expreffa eius fimilitudo non conífiftitin verbo noftro nifi (it verbum certa notitiz,& complacentiz,& potentiz,& hoceft verbum quod confiftitin cogitatione iuncta fibi affe&iua, & operatiua.
Vnde Auguftinus 9. de Trinitat. Verbum eft cum amore notitia, & fiaddatur virtus, tunceft ratio perfecta, & ficverbum eft cum amore,& virtute, & notitia. Tranfferturigitur verbum verbo interiori fecundum pradi-&as fimilitudines, & prxdererminatas conditiones, & hic eft ratio ex parte rei. Ratio autem ex parte noftra eft, quia diuina intelligimus per creata: quoniam ergo cum audimus Patrem & Filium, cogitamus de Patre carnali C5. to.fo.3.
[piritualem, ideo diuiniffimus Ioannes qui totus erat in contemplatione diuinitatis eleuatus, verbi nomine vfus cít dicens: In principio erat Verbum: quod Verbum qui intelligic, multum proficit in cognitionc Filii Dei.
His vifis, patent obiecta. Concedo enim, quod verbum exterius non habetexpreffam (imilitudinem, cum quia vanum,tum quia procedit exterius.tum etiam, quía non eft verbum, fed verbi fignum, verbum autem intebuminterius dubium, vel falfum, vel impotens, vel diflicens non habet expreffam fimilitudinem; fed verbon quod habet oppofitas conditiones.
1.2. 3. 4. f. ADillud quod obiiciturad oppofitum, quod verbum intelligibile habet fimilitudinem, concedendumeft. Quodamtemobiicitur de verbo fenfibili, dicendum quodaliquam habetfimilitudinem: fed non expreffam, ideo tranflatio non eft fecundum ipfum, fed fecundum interius quod eft milius, vt patet. Nullum autem verbum poteftperomnia illiaffimilari,nam illud folum habet cum dicente identitatem fubftantialem,& (imultatem naturalem, quia eft fimul natura & duratione:quz conditiones, vt dicit B.Auguftinus, non infunt noflro verbo, & ideo quamuis fit fimilitudo, eft tamen nonnulla diffimilitudo: & ideo poteít recte..- dici tranflatio, quia non eft per 0-5 mnia fimilis, & fic o- Sec d mnía patent. Hp cnn esse Q Lib. 1$.de Trin.ca 11. t0rn.3.
Lab. 1. Sc aicitur mundusarchetypus & ars plena omnium ratio-| A | C dicere: quia etfé filium nom gernnn[Jet, sibil probiberet d- & Filio, vt íübleuemur ad. cogitandum generationem | rius habet horum oppofita. Concedo etiam quod ver-Ip ntentlarun), ' | | DISTINCT. XXVII QVOD NON TANIVM TIRES PR/EDICTZ/E PRO.
PRIETATES SVNT IN PERSONIS, SED ETIAM ALI/E QV.£ DE ALIIS SicNIPgICANTVR NOoMINIBVs, Vr INGENITYS, | ^" v hr -P latiue dicitur depatre tantum cy alid defígnat notionema quarn Pater vel Genitor. None enim idem ejfe Patrem e? ejfe Ingenitumyid efl, mon ea notione Pater dicitur quaingenitus. | Pater enim, vtprediclum eff dicitur fecundum proprietatem generationis, inven tus Autem fecundum proprietatem innafcibilitatis. Dif fértexgo Pater à Filio aucforitate generationis differt etiá proprietate inna[cibilitatis idest, quia imgenitus. Vnde Augu[Tinus diflinguens inter proprietatem qua. Pater dicitur, Cr illam qua dicitur ingenitus in $. libro de Trimtate y fie ait: Non efl boc dicere ingenitams quod eff Patr cere eusn ingenitum. Et fLoignat quifque hilum non exeo ipfe efl ingenitus, quia geniti bomines gignunt altos, Non cus a. ergo ideo dicitur Pater quia ingenitus. Idem: Cum de Deo Patre-vtrumque dicitur,alia notio efl qua intelligitur gcnitor, alia qua ingenitus.. Gepitorentm ditur adgemtumid efl, filium. Cum-vero ingenitus dicitur non quid it ed quid men fit, oflenditur. Hoc exemplis plenum faciendum eit: C)uod dicituringenitusbocoflenditur quod Ibid. snfrs Lib.s.c7. infra.
Negatiua porro partieula nonid effcit.vtq latine dicitur eadem prepofrta, fabflantiatiter dicatur, [edid tatum negatur quod fiesta aiebatur:[rtrt v alg redicamentis cum dicimus: Hopso eff, febflantiam de- (igrsamus, Cui ergo dicit: Non bomo efl tion alisd cc oes prdicamenti enunciat, fed tavitum illud negat. $5nifrnan genitus? (Nottig? ricediturà relatiuopradicaento,cumingtnitus dicitur. Sut entm genitus 0n 48 fe dicitur, fed quod ex gemitore it: ta eum dicitur imgemtus,non ad fe dicitur. fed quod ex genitore non ft eftenditur. Virumguetamenvelatiue dicitur. C)uodastémre-!, du latiue psonarciater non indicat fabflantiam. Ó)namm 4, on.
ergo diuetfurn (it genttus, Cir ingehitut.non tamen indicet E, diurjam M cé euidenter offengy; quod ingenitus relatiue dicitur, c» de genitus,solebat vti Ambrofius propter bereticos.Itach-| fob Patreacoipitur: alia Jiaquapater. Atd, tantum valet cum dicitar ÉPgenit us: qBATHMIP HOP CODI s e| Ov fius. | Suntetenim quadam que non tante Junt religionis, c teípondens Amb FUE ta varpare, Anficut folus Pater dicitur ingenitus, dici debeat se f non genitus, vel non Filius, i tendo inferuire ».
HOH eritus,vel non Filius: Spiritus vero ancITus [ic- "T | --— NL 100 dicitur ingenitus ita é7qUiunt non e ini vd efr 7 Preterea queri[olet cum [upra dicIum fit quia aliud cuu telmanfilius. Debes quidemdici, c tvediSpigi.| |f dlcereingenitum, aliud Patrem, c quad diuerfom mologiam nominis ofendendoeumboc dixiff dicuntgon| VIone Paterefd Pater, qua Filius ef Filius, velqua Spiri- Quz fit proprietas fecundum quam dicitur jo Pater ingenitus, ret in Unequod, G'originis, c innafcibilitatis., Signifi-| |quo Pater Deuseft, Eo ergo Filius eff, qua Paterefl, ch ita (ala C00 9 fcripIaTIs perforsarauop, intelligentia, C diflin-| | tderneff Patrem efje, quod Filium effe: fed non eR idem Átriani nitebantur probare alterius fubftantiz Patrem, alterius Filium,quia ille ingenitus:iíte genitus:quibus inScriptutis non legiffe | Cum dudum. audjerin; quidam, dicentibus nobis filium. Dei qui Qeneratus cf!, Patri qui generauit inequalen effe npofje.., quamiis ille cenieyatus Jfétstffe generauit, quta | PVIAIV Prof pofeflatis, [ed cf! ratur »4duer[us quidem |