"lex. Alenfis. p.954. Memb.1. nri. 1. S.Thbom.rp.q.42.4r1.1. —— Et 1.Sent difl.19. q.1. rt. i. Scots 1.Sent. diff 31.4. nica. Vesg JEgid. Rorm. 1.5ent. "^ 314.9. Richard. 1.5ent.difl.31. 4.1. Durandus t.Sentent.dif.51.4. 1. Francifcus de Mayr.1. Sent Af. 31. q. vmica, Ioan. Batcon. 1. Sent. difi.31. q.1. Thomas Argent. 1.Seneent Mifl 31.9.1.471.8. Gabriel Bielur. Sent. diff. 31.4.1. EE | Vod dicatur fecundum priuationem videtut pet A ceci Magiftri in littera. Quibufdam videtur nomine zqualitatis & fimilicudinis non aliquid poni, fed remoueri, vc dicatur filius zqualis patri, quia necmaior nec minor cít co, ra ES 2. Ire hoc poteft probari fic: Euclides diffinit zquale fic: quale eft quod alteri fuppofitum non excedit,nec exceditur:ergogum hzc diiaitio Íit dara fecundum priuationem,pater, &c. 3. IrzM: /Equale & fimile non tantum dicunt vnitacem, fed etiam diucríitatem, fed non eft ponere diuerfitatem in diuinis, ergo huiufmodinomina non dicuntur fecundum pofitionem, (ed fecundum priuationem. 4. Irzx:Equale fecundum quod dicit pofitionem, dicitcommeníurationem,fed in diuinis non elt comméfuratio, necexceffus,ergo dicuntur per priuationem ex-| ' ceffus,non per pofitionem. (7 CoxurR A:Similitudo & zqualitas in his inferioribus,dicuntur pofitiue: fed hec completiusfunt in Dco:| quia vt dicit Auguftinus in filio primo reperitur ratio fi-| militudinis & zqualitatis, ergo multo fortius in Deo dicunt pofitionem. | oportet quodi itriportet pofitionem.! Ir M^ Haceft falfa, pater & filius funt inzquales: ergo hoc quod eft iniquitas priuat quod eft in Deo:fedhoc non eft nifi importatum per zqualitatem: ergo zqualitas aliquid ponit:quia fi eius oppofitum priust,neceffe e(t ipfum ponere.! : Ire Haretici dicárithancfalfam: Pater eft zqualis filio, aut quia aliquid ponitur, aut quia aliquid remouetur. Non quía remouetur: quia dicunt banc veram: Pater eft inequalis, quz remouet:ergo quia aliquid ponitur,etgo,& c. & fundatur vtraque iítarum pofitionum] -fupra oppofitionem inzqualis ad zqualc. Si enim zquale &inzquale acciperenturremotiue,tunceorum oppo-Ítca acciperentur pofitiuc, Cowcrivsro. JEqualitas, C fimilitudo nen dicuntur de Deoprinatiue vt opinatw eft Magifter, | fed pofitiue. Resp. Dicendum quod fecundum quodiin littera in-' pofitio nuitur & doctores antiqui dicunt, pofitio Magiftri fuit,! Magiftri.
X ai quod m Es " —— ÁÁÁá ———HIRÁCoà uaa cn - —o— d quod nomina quz non dicunt perfonalem proprietate, | A ad patrem, fed non cffentia: ergo zqualitas non dii. veleffentiz vnitatem, priuati ueaccipiantur, Vndequia| leffentiam. | fimilis & equalis dicit refpe&um patris ad filium, & ille Ir£M: Aut pater eft zqualitas filii ad patrem, aut non.
; |refpectustion x prie proprietas, neceBentia: vo-| |,Sific; ergo cum filius qualitate illa fit equalis patrí,paluit ponere quod omnia talia fecundum priuationem| | |tet cft qualis fibi, quod non conceditur: quod fi pater dicerentur, licut duo, tres,(imiles,& cod fimilia.| |noneft zqualitas filii ad patrem, ergo aequalitas non di- Improba- Tamé ifta pefttio (tare non potcft, ficut fuprzprobarum| | |cittirdeomnibus, ergo non dicit effentiam, Effenvia c.
"o eít de vnitate.& pluralitatenominum diuinorum. Si c-| |nimfliieflpater. — — nim in diuinis elt vniras politiue, & pluralitas, & hsec; Í: duo faciunt fimilitudincm & zqualitaten, neceffe eft Cowxcrvsro. hzc pofitiueaccipi in diuinis.Et concedenda funtratio-| |. ZEN "d nes ad hoc inducte. "E s — |MEqualitas, c* fimilitudo dicuntur in diuinis fecundum relat. Àp illud ergo quod obiicitur, quod zquale eft| |; riemem formaluee, fed fecundum. fubflantiam cau[aliter, quod non ercedit. Dicendui quod illi negationi fuüb- relatiue mibilminus principaliter, eeundum | fternitur affirmatio, &pofitio, quz notificatur per priua- | febflantiam vero ex confequenti. | (P tioncm oppofiti,fcilicet exceffus. 2 DJ i B 2. Àp illud quodobiicitur, quod non eft diuerfitas Rzs75. Dicendumquod fecundum communem o. |! B in diuinis. Dicendum quod non indicant diuerfitatem| || mnium opinionem cum fimile & zquale dicant conue- |. B nifi fuppofiti non formz de fe: quiaindiujniseft plu-| |nientiam plurium in vno,de fe important diftin&ionem | ralitasfuppofitorum,patet,&e. — e in luppolitis,& vnioaem fiue vnitatem in effentia.. E: 3. Ap illud quod riam fecundum quod di-| |quia diftinctio períonarum fpectat ad modum dicendi cuntur pofitiue dicunt commenfürationem. Dicendum] |fecundum relationem,vnitas effendiad modum dic&li quod in diuinis nori eft commenfüratio fimpliciter,fed| |fecundum fubftantiam. Ideo huiufmodi nomina neco: ) tamen eft commeníuratio re(pectu inüniti, & hxc non mhnino dicuntur fecundum fübftantiam,nec omnino (cponit fimpliciter commeníurationem. Aliterpoteft di-| |cundum relatione,fed quodam modo fecundü fübflan- 7 «i quod equale & fimile de fuo primo intellectuponunt| |tiam, quodam modo fecundum relationem. Sed quia| ^ vnitatem quanritatis'& qualitatis. non poffunt fecundum hunc duplicem modum dici UE Qvonp autem ponat commeníurationem, hoc quod principaliter, necefle eft quod fecundum alcerum.Idco T eft zquale;eít quia quantitasilla e(t menfuratasquoniam| |vlterius oportet quarere, fecundum quem modum ac-, ergo n diuinis eftimmenía, dicit ibiconuenientiam in| |cipiendi, accipiuntur principaliter in diuinis. Et hic quantitate virtutis,quamuis non ponat ibi commeníu-|C |funt diuerfz opiniones. Quidam enim dicunt quod Opinio r -rationem. Tb S s ME huiufmodi nomina fecundum cócretionem fignificata, » E ss dicuntur principaliteríecundum relationem.Nam fimi-| E QV.ESTIO Il les dicuncur habentes eandem qualitatem. Quia ergo ii M DIEM T refpicit fuppolitum perfe, fecundum quod concreum,| An equalites Cr fimilitudo: fecundum fabftantiem, ideo dicitu: fecundum relationcm..Sed in abfiractione,| " vel fésunduni relationem in diui — quia fimilitudo eft vnitas naturz, vel iria am refpi-/ Rows det Ned ES cit vnitutem formzyprimo, non diftindioné fuppofito-| | u S att rum nifi ex confequenri,principaliter dicitur fecundum| | Mex Mlenft 9.4.54. Memb.i. avt. g,— fubítantiam. Sed ifte modus folucndi non eft con- |Improbs- | | | S. Thbom.1p.4.4a.arb- qc 0 - ueniens. Nam cft:exdem fignificario.in concreto &|U9 | ErdePotq.nartg. 0.0 EE in abftracto in principali fignificato: ergo fi dicitur fe- 234 Scottus s Reportati 1. Sent dfi. 31.4. 1. cundum fubftantiam vnum, & reliquum fimiliter, et- nir JEgid. Rom. 1.Sent. diff. 31.4.1. vb us UE Richard. r.Sent.difl.s1.q.2.: | go hocnon toluit quod dictum eft. Secunda opinio, |Opinto: j Petrus de Taranta[.Sent.diffgz4.3. eet quod huiufmodi nomina & in concretione & ip abflra- |: T'borsne AArgent.1, entem dil 3t.q.1.art.3. AE D (ctione dicuntur principaliter fecundum fubftantiam, &: MN CAMP uA s connotant diftinctionem in fuppofiris, Et ratio ipfo- | |Ad oppo-, V 7 Trum nomina przdicta dicantur fecundum fub-| |rum cft, quia cum fimilitudo refpiciat jfta duc felice | | | conuenientiam &differentiam;immediarius &complecius re(picit conuenientiam. Dicunturenim differentes| e(lc timiles inquantum conueniunt, conuenientes vero non dicuntur fimiles ipquantum differunt. Refpicit er-| go fimilitudo diftinctionem per modum materiz, fcd| pet modum forma refpicit vnitatem cffentiz, &ideo có- |, pleuue dicituc fecundum fuübítantiam tam ftmilitudo, | quam íinilis. Scd ifta politio non poteft ftare. Certum Tmprobenim e(t quod fimilitudo dicitur i irm aliquorni ad |rio- /firum. | ftantiam, anfecundum relationem. Et quod (ecundum fubítantriam, videtur aucterirate Magi(tri in littera. /Equalitas, inquitnon eft relatio vel nouo, fed Lig. |naturzvnitas velidentitas. Ec Hilatius,de Trinit. Similitudo eft inditterens eflentía: ergo tam (imilitudo qui] zqualitas dicit diuinam eflentiam...— | «rfr. fimilitudo fecundum qualitatem,fed in diuinis qualitas | Doe & quantitas tranleuncin fübftanciam, ergo, &c.
qualite | m &- à: i quantit. j. Irt: Omne quod dicis (ccundum relationem, | inuicem, fed in diuinis non eft nifirefpectus períonz adi importat di(linctionem de (uo principali intellectu; fcd perfonam. Refpe&usautem perfonzad perfonam, non| E fimile &equale dicunt conuenientíam,ergo non dicun-| |poteftdicifccundum fübftantiam: ergo neceffe eft quod| -curfecundum relationem...- 5 [E fioc nomen mile quod à fimilitudine imponitur fecun- i: 4. Ir£u Nibil quod diciur fecundum relationem,| " |dum fübftantiam non dicatur, Et ideo eíl tertia opinio, Opinio n icitur de duobus,ni(i imporret re[ationem in commu: uod huiufinodi nomina dicantur fecundum relationé, [P 99" E ni,hocdico propter hoc nomen regiis &diflindusfedli-| |tormalicer loquendo:dicunt enim refpectum füppolito- us mile & aequale Amportant r claiionem [peciaiem fi cam,| jrumdiftinctorum conuenientiam in aliquo vno: & ita ( '— jinquam,important, quia non elt a(liguare fpecialiores! |refpe&tuscaditibi permodum formalis, fed vnitas effen-| c fub ipfis, & dicuntur de pluribus,ergo,& C. tie & pluralitas fuppofitorum cadit per modum caufz. t.
Funda. CouTR A:Hilariusde Tring,Similirudofibinon| |Ideo proprie & principaliterfecundum relationem, ex: 'mema, |Eft:fed omne quod dicituríecundum fubítantiam dici-| (coníequenti vero fecundum fübftantiam dicuntur, cau- we uuradíe,eerso,&c. —. E islirec lónuendo. Et hoc magis patet fi. confideremus ui Ire omne quod diciturfecundum fübftantiam, di-| |fignificationem horum nominum in creataris, vnde fiti qt citur de pluribus fingulariter: fed fimilis & equalis, di-| |tranflatio. Similitudo enim eft relatio fecundum quali-| us IT £M: /£qualitate refertur paterad filium, & filius! |fimilitudo dicit relationé formaliter, fed qualitaté cau-| zs NEM EEM JC CNN DC rposesmeoM M ru E M aliter. zG M V Dif XX XL aliter. Similitet equalitas dicit quantitatem caufàliter, A fed rclationemformaliter.Non enim eft (imilitudo qualicas fed relatio qua attenditur fecundum qualitatem.
t. Áp illud quod obiicitur de Magiftro-. & Hilario quod eft effentia, dicendum quod caufaliter intelligunturomnes tales fermones. | ' Eli" 1, Apilludquod pofteadicitur,quod zquale dicitur ud ib fecundum quantiratem,dicendum quod fecundum di- TA ul Cit caufam efficientem,nonformam:ficdefimili. — funt vea-;. Ap illud veroquodobiicitur,quod relatiua importones ré&- tant diftinctionem, dicendum quod quadam in dilinis dicuntur fecundum relationem quz funt diftin&iua re-,,, latorum,vt pàter & filius; & talia important refpectum ài Baf..; diftinguentem, & talia important diftin&ionem vt ex-| át hec on, etcitram. Quidam autem dicuntur fecundum relatiomibi 994 nem, quz funtrelatiua diftintorurn, vt fimilis & zqua-Diipen^^ lis. & talia important refpectum: fed ille refpectus non mi efe eft notio diftinguens, fed confequens diftinguentem. ms, |importarenim diftin&ionem vt non exerciram, fed vt conceptam. Nam refpectus diftinguens eft vnius perfonzadaliam fecundum quod eftab illa.In huiufmodi vero nominibus importatur refpectus vnius períona ad aliam fecundum quod communicant vnam naturam, Et er tefpectus eft relatio,ideo pluriflcatur: quia vero repeus vnius effentiz ideo diciturdepluribus. — 4. Erideopatet vltimum quoddicitur, quod nullum relatiuum dicitur de pluribus nifi dicat relatione in communi, dicendum enim quod hoc non folum eft [in his nominibus quz important diftinctionem in com- [muni, vt relatus & diftin&tus, verum etiam in his qua dicunt refpectum plurium, vt communicant inaliquo.|C Taleenim nomendicit refpe&tum in communi fpecificatum tamen ratione communicationis in vno, vnde fimiles dicuntur. adinuicem relati participantes vnam qualitatem. B ' D QVAZESTIO IL.,' An equelc c fimile fecundum mutuam relationem ' "in diuinis dicantur. | Ad oppo- MI predicta nomina, fcilicet equalie, & frmilis utum, ' dicant mutuam relationem, fecundum quam paterfilio, & filius patri fit equalis. Et quod non, videtur, quía C condudd Dionyftum: In cau(alibus non recipimus — fed pater eft principium filii, ergo non cadit ibi reciprocatio, vt dicatur pater equalis filio. | | | 1. ITE M hocvideturratione,quia enim filius fimili eft patri, ideo dicitur fimilitudo patris: ergo fi econuerlo patereft (imilis filio perfecte,ergo pater eft fimilitudo hiliijhzcautem non recipitur,ergo,&c. PY 4 3. IrEM Quieftzqualisalii, I uncus equalitatem libiadzquacur: fi ergo pater eft equalis filio,ergo fi ad-&quatur,quzrod quo:aut áfe aucab alio. Non áfe, quia quicumque zquat fe alii aliquid agit in fe,fed paternihi | E * Jagitinfe, ergo nonadzquat fe,necalii adzquatur, ergo noneít zqualis filio. | | Cour n 4: Simile, & zquale funt relatiua zquiparantiz fed iftadenominant vtrumqueextremum,ergo fi liuse(t fimilis patri, pari ratione patereitímilisfilio. |. IrEM Ratio fimilitudinis eft conuenientia vel indiferentia in qualitate vel fubítantia. Sed conuenientia zqualiter refpicit vtrumque extremum, & indifferentia:(i ergo filius eft indifferens patri, & econuerío, pater eft laaus filio. | -Ir£«: Omne plurale geminat fuum fingulare,íed hec| conceditur,pater &filius fant fimiles &equales,ergo pater e(t imilis:quaro cuí,aut fibi autalii.Nó fibi,ergo alii.
De diui. nomi, De diui. nomi, Pars: 11.
CoNcrivsirio. 4Equale c fimile, prout conuenientiam in quantitate C qnalitate dicunt, reciptótam c» mutuam dicunt relationem: fi vere rationem originis fuperaddant, nequaquam. - Rzs».ad Arg. Dicendum quod fimilis, & equalis dupliciteráccipiurtur. Auc prout dicunt conuenientiam in quantitate, vel qualitate:aut prout füpra conuenientiam addunt imitationem vel expreffionem perfectam. Primo quidem modo (unt relátiua zquiparantiz, & dicuntur ad conuertentiam fecundum quod probant rationesíecundo indudz, Alio modo frmilis & equalii addüt4uper hoc rationé originis. V nde «qual dicitur quafiadzquatus, & fimilis quafi affimilatus:hoc mode non conuenit nifi ei qui cit ab altero, & hoc modo procedunt piima rationes, quod pater non dicitur fimilitudo filtiperimitationem, nec zquatur Filio per émana-.
tioné ab alio,fed equat fibiFiliü.Q uod tamen dicirDiónylius quod non recipimus reciprocationem, ( cet. loquitur de caufa proptie & prout differtab effe&tu per cí-Íentiam: hocautem modo Pater non eft caufa Filii;immo bene e(t habitudo Filijad Patrem,ficuteconuerfo, &ficparentomnia. — — ME | DISTINCT. XXXL PARSIL De appropriatione relatiuorum que communiter, —: —. &zternaliter de Deo dicuntur, vt fimilis, & zqualis.
Non ejl igitur bic pretermittendum quod virilluffrü Hilarius. | Expofitio textus. 3 owecsons parte illa in qua agit de fignificatione .& horüm nominum fimilis & equalis hic incipicfecunda pats in quaagit de horum nominum appropriatione, & habet hzc pars duas partes. In prima atfignat apptopriátiones: In fecunda mouet & foluit dubitatione que cx hüiufmodi appropriatione habet originem, infra dift. 32. Hicoritur quaítio ex predi&tis deducta. Prima pars diniditurin duaspartes. In prima affignat appropriata fecundum Hilarium. In E indi fecundum Auguftinum,ibi:l/ud etiam fcire oportet quod earundem trium pojfonarum d:Pinclionem. Prima pars habet tres. In Prima affignhc Hilarius appropriationem & eius explanationé propter fui obfcuritatem. In fecunda oftendit quodilla qua Hilarius aflignat; non funt propria fed appropriata, ibi: Nón emm fecundum premi[fam expofitiouem. In tertia] veró oftendit quod illa quibus hzc approjtriat, funt propria. Ui end enim eft communis refpectu proprij, & hocfacitibi: propria igitur perfonarum. Similiter fecunda pars inqua affignat Magifterappropriationem Augafini, habet duas. In prima ponit iphm appropriationem. In fecunda ponit eiusexpofitionem, ibi: Sed plurimos mouet quod Patri attribuit, &c. Ethac pars habet tres fecundum illa tria appropriata. In prima oftendit qualiter Patri appropriatur vnitas, oftendens etiam incidentaliter, qualiter aliqua dicuntur vnum, ibi:Hrc dui oportet. In fecunda vero oftendit quo modo Filio appropriatur aqualitas,ibi: Nic videamus qualiter equaltas. In tertia vero oftendit quo modo Spiritui fancto ápproprietur concordia, ibi: Quod autem in Spiritu Jancto ditur effe vriu/que concórdia.
Non eff igitur bicpretermittendum. Cum Magifter agat de appropriatione dift. 24. & de appropriatis diit. 25. víque ad finem, videtur quod ma- |. le btuet hic tractatum de appropriatis. - X 3 Rzs»r.
Ta aS EPNNESS SEES D we —— 246 Lib. I. Sent. R s s p. Dicendum qued duplici de cau Magifter tractatum de appropriatis, Vha eft, quia egerat e nominibus quz dicunt relationem fecundum relatíenem communem, fecundufn quam apprópriatio attenditur,ficut funt fimilis, &c equalis & ita icidentir hzc pars hic introducitur. Alia ratio eft, quia appropriata faciunt ad eüidentiam propriorum, & ideo ftatim poft tra-Gatum de proptiis, egit de appropriatis, & hoc maxime proutfaciuntad euidentiam propriorum, ideo de hisagithicquz non dicunt refpedtum ad creaturas. Infra ve-IO agit de his apptopriatis qua: refpe&tum ad creaturas dicunt, patet ita& diftin&tio huius parris ab illa:vnde tria appropriata Hilarii manifeftant perfonarüm emanationem, Tria veroappropriata Auguftini nobis manifeftant perfonarum ordinem,fi quis infpiciat, Imago efl eim vei ad quam imaginatur fein indifferens.
. Primovidetur quod ratio ifta quam Hilarius ponit in jnotula,non fit conuertibilis, quia totum videtur conue-|nite Spiritui fan&o. * vs . IrsMÍpeciesautaccipiturperfonaliter, aut effentiali-|tet. Sicflentialiter, ergo ide (en(us eft qui eft fpecies in-|differens:qui effet etiam fi diceretur effentia indifferens, fed hoc conuenit Patri non tantum Filio. Item effentia non dicitur vtalicuius,fi ftat pro perfona, ergo fenfus eft |idem, fpecies indifferens, qui eft cum dicitur perfona indifferens,hocautem falíum. Ingo ergo cfl rei advem coequandam, &y imaginata 4C drindiferetafimilitude. — ^ ( Dub. 11i, Videturhocfalíum, quia frequenter imago non cozquatur ei cuius eft imago.: ITEM fi eftadrem cozquandam tunc videtur effe z- qualitas,non fimilitudo. | "cv IreM videtur falfum dicere cum dicit,indiftin&ta fimi- 1litudo, quoniam omnisimago & fimilitudo diftinguitur ab eo cuius eft imago. "3 IrzM cá vnius rei vna fit diffinitio,quzritur quo modo differenter ifta rationes affignentur, dicendü quod hic | |diffiniturimago increata,prout eft proprium folius Filii, [& ficfemper dicit refpe&um adPatrem, & ideo in prima rationc ponitur genitiuus vc in ratione principii: in fecüda,vtin iatiohe termini, quoniam imago debet comparari ad Patré,non folum tanquam ad aliquá rem, fiue ad quid, (iue in quid ducit,fed eriam à quo emanat, &ita pa-| tetharum diffinitionum ratio &ordo.Et prima ratio tres conditiones continet. Per primam notatur Filius effe ab alio,cum dicitur imagoeius tei ad quá imaginatur, &per genitiuum& verbum quod eft paffiuum. Per fecundum notatur quod eft fecundum modü expreffum emanandi, fcilicec per hoc quod dicitur fpecies, qu includit perfe. &am fimilitudinem cognofceudi.Per tertiá vero notatur quod fit indifferens fecüdufn fubftantia, fcilicet [el hoc quod eít indifferens. Et per primam conditioné differcà Patre,& ab effentia:per fecundum á Spiritu fan&o,&per tertiá ab imagine creata. Et pet hoc quod fpecies, etíi de fe it effenciale,tamen accipitur hic vc tra&um eftad perfonam: & indifferens non dicit indiftin&ione in hoc norine fpecies, fed in fubftantia,& fic patent obiecta de ratione prima. Hac vifà fimiliter pP ratio fecüda quz datürin cortparatione ad Tm atté vtad terminum, & hoc patet cum diciturad rem cozquandi rei id eftpeifoni Filii perfonz Patris, & per hocexcluditur plona Patris,& per hoc quod dicitur imaginata excluditür perfonaSpititus fancti. Per hoc quod dicitur indifcreta excluditur ipfa irhago creata. Erindifcreta non dicit indiffe-|rentiam perfonalem.fed folum effentialem. —— Ap illud ergo quod obiicitur de zqualitate, dicendum | uodillud non eft neceffarium de creata imagine.Et rur-(s quoniam imago dicit de ratione (ui nominis qüalicozquatur rei.
& me^ varoi- amem ere ont EDU pp rem cozqualem,id eft, fimilitudo fecundum quam js Etquiaimago, Kc. — Dub, lY.
Quzritur de differentia horum trium nominum quz attribuit, fcilicet fpeciem, naturam, & effentiam, quo modo hic diftinguantur.: Dicendum quod vniufeuiufque forma fübftanriilis & completiua,diciturípecies, natura, & effentia, & hoc fecundum triplicem confiderationem.Poteft enim confiderari in fe,& fic dicitur effentia.Peteft confiderari in comparatione ad operationern propriam, & ficdicitur natura. Poteft iterum confiderari in comparationead noftram cognitienem, & (ic dicitur fpecies. S eciemergo habet imago au coris, eo quod limilitudo eft cius: .[naturamautem habet,quia fimilitudo pn imagi nata naturaliter: effentiam vero, quia creta per fubftantiam.
tudo indif- Videtur male dicere quod Verbum Dei eftars qued omnipotentis & fapientisDei,quia vnufquifque nonintelle&ta arte eft iners,ergo fi filius eft ars Patris,non intcllecto Filio effe,Pater eft iners, ergo videtur quod rationabiliter operari habeat Paterá Filio fuo.
.Rzsronp. Dicendum quod facienda eft visin verbo,quia non dicit quod fitars fimpliciter, fed quod ft ars quzdam, quianon eftars qua Pater nouit,fed vbinouit. Non éft ars Patris qua Pater fit fapiens, fed quz cítà Patre fapiente per quam Patcr omnia operatut, quia omnia produxit per Filium. Et notandum quod cumans| indudas & intentionem virtutis & fapientiz,& (militer verbum,ramen differenter, quia dus dicit emanationem & reípeum, ideo eft proprium, ars autem ap-|propriatur. | Ingenti lergitate, «tque vbertate perfundens omne; ataiurei. — Dub. VI.
Obiicitur: Ergo fecundum hoc videtur quod omni. bus doneturSpiritus fan&us.
R xs». Dicendum quod Spiritus fanQus nen dictur dari ratione cuiuflibet effectus, fed proprie rationc ciusqui facit Spiritum fan&um haberi,& ita inhabitare inaliquo vt in templo:&quia huiufmodi rationalis creatura capax eft,& (oli iufti capiunt, ideo paret quod illis folis Spiritus fan&tus datur. Ideo autem Spiritus (andtus dicitur perfundere ceteras creaturas, non quia eiattribuatur actus creandi, fed quia attribuitur ei atus conferuandi.: Si quisintafcibilem C» fine initio dicat Filium. Dub. VII.!
Videtur quod Hilarius non dicat bene.Quod quidi-| cit duos innafcibiles,dicit duos Deos, quia innafcibilitas in diuinis non eft proprietas effentia fcd perfonzsergo noh fequitur quod fi tunt duo innafcibiles,quod due ellentiz,fcd duod dua períonz. Ir x M innafcibilitas dicitpriuationem eius quod eft natus, vnde tantum valet innafcibilis,quantum non filius:fed non fequitur, funt duo Filiiin diuinis,ergo duo Dii:ergo pari ratione non fequitur,funt duo innafcibiles,ergo duo Dii.
R £ sr. Dicendum quod innafcibilis, ficut fupra|pif. sr di&um ett, priuat, fiue negat effe ab alio, & ex hoc po- 42 nitfontalem plenitudinem in illo qui innafcibilis dicE| tur. & ex vtraque parte concluditur,quod fi fint duo innafcibiles, quod fint duo Dii. Sequiturenim:Sunt duo quorü quilibet non eft ab alio: ergo non diftinguuntur peroriginé,ergo ne«effc eft quod diftinguantur per fubdintam. Ir £ M fifuntduoinquorum quolibet e(tfontalis plenitudo, ergo quilibet poteft cfle Trinitatis prin-B cipium, Dit XXXl. i^ ponit hic |À | tatem in quantitate, ideo prima dicitur fimilitudo ad ^. a" eu Art. I. Quat. I. cipium,& principium totius deitatis, ficut dicitur de Daue: fed fiprincipía fuut diftin&a, & principista: ergo fi uilibet eft principium totius deitatis, & funt duo, ergo di deitates: quamuis ergo ingenitus non it proprieasübftantiz, fed períonz, quiatamen eft primz perfonz,& in vnica perfona non poteft effe nifi vna 1nnaícjbilitas: ideo de ncceífitate ponit Deorum diuerfita-!
tcm.
Caput enim omnium Filiu eff.
Videtur maledicere, quiaaut dicitur caput ratione deitatis, aut ratione conformitatis in natura.Si ratione dcitatis,eadem rationc Spiritus fanQus poteft dici caput. | IrEM fi ratione deitatis,tunc Filii caput non poteft dici Deus:quia caput fuperexcellit,& maioritatem nobilitatistenet,quam non habet Pater refpe&tu Filii. Situ dicas quod caput non dicit nobilitatem, fiue füperexcellentiarn, obiicitur ex littera fequenti, vbidicitur quod hoc gradu omnia differunt: fed conftat, quia inter Pacem & Filium ratione deitatisnon eft nidis: ergo non poteft accipi ratione deitatis, Si ratione conformitatis, Filius cum non habeat conformitatem in natura curg omnibus, fed tantum cum hominibus, non crit caput omniurm.
R. £s». Dicendum quod caput fecundum quod propric accipitur importat rationem influentiz, & conformitatis nature: ideo dicitur Chriftus caput effe totius|.
C Ecclefiz:fed Hilarius extenfiori modo accipit, prout caput dicit originale principium: & quoniam Deus pater eft principium Filii, & Filius principium ornniurn, ita quod Filius producitur, & Bodies caput efi&habetcaput. Sed Pater quoniam caput non habet cum fit innafcibilis, eft caput omnium, & ideo dicitur fontale principium d quo omnia, & in quem omnia per Filium reducuntur:& in hac redudtione gradus eft, comparando creaturas ad Filium, fed vltra comparando Filium ad Patrem non eft gradus, fed ordo, & origo. Etideo Hilarius non dicit his gradibus, fed hocgradu. Quod obiicitur de Spiritu fancto, dicendum quod ipfe Spiritus fanus cum procedat à Filio, per Filium cum aliis ad Patrem reducitur, & propcetea Filio appropriatur redudtio. | Vt fint quidem per fubflantiam tria, per confonantiam yero vnum. Dub. 1 X.
Videtur hbecconfeffio fidei non efle conueniens: quia de tribus hominibus concordantibus portceít illud dic! quod per fubítantiami funt tria, per confonantiam vero vnum. | Quia cognominato Spiritu (ando, id eff,peraclito, con[osentia potim quam e[Jentie per fimiitudinem fubflantia praedicari. conuenit vnit«tem.
Videtur illud falfüm quod debeat dici per confonantiam propter Spirirum fanctum, quia Spiritus (an&us eft eiufdem effentiz cum Patre,ficut Filius.
Rzsr. Dicendum quod ficut Hilarius intendit oftendete catholicam patrum confeffionem, cum dixerunt P (unt per fübftantiam tría,per conlonantiamvnum, Qi Patres volentes elidere herefim Sabellianam, qua eludebat, id eft, euacuabat veritatem Patris & Filii per nominationem folum, quam dicebatibi effe, non rem, confeffi fant adeo expretfe pluralitaté, vt minus expreffe confiterentur effentiz vnitatem, non camenreceflerunt à veritate, quia per tría, tres res intellipürur,id eft,tres hypoftafes. Per fübftantiam vero, non víia intelligitur, fed perfona: & ideo ex hac parte verum dixerunt. Ex parte confonantiz fimiliter verum dixerunt, &irreprehenfibiliter. Nam ficut per Patris & Filii nomen innuitur vnitas |naturz,quia Filius eft connaturalisPatri. ita perS iig fan&um qui eftamor, datur intelligi vnitas confonátie, & ideo verbum hoc non habebit calumniam, & propter hocipíum dixerunt, & hoc vult dicere Hilarius, cum dicit quod potíus confonahtiz quam effentix: non quia vtrunq; non fitverum,fed quia hoc eft expretfius,& habet minorem calumniam:tamen adhuc fequitur illud,quod fi Pater & Filius vnum ex fe producunt Spiritum,ratione cuius eft ibi vnitas per confenantiam, neceffe eft quod vnitatem habeantin effentia, D intelligentiam corum quz dicubturin hacpar-| duo principaliter queruntur. Primo quaritur deappropriatione Hilarii. Secundo de appropriatione Auguftini. Et quantum ad primum queruntur tria, Pri- [moquaritur vtrum imago dicatur in diuinis fecundum fubftantiam,an fecundum relationem. Secundo dato g fecundum relationem,quaritur vcrum imago fit propriü Filii. Tertio quaritur de ratione appropriationis illorum trium,cilicet zternitatis,fpeciei,& vfus.
QVA£STIOL An imago in diuinis fecundum fubflentiam, vel fecundum relationem dicatur.
Vod imago dicatur fecuri um fubftantiam, often- ' Aq oppo:! Qi. hoc modo. Hilar. 4. dc Tr. Deusad commu- fitum. nem fibi cum Deo imaginem, candemq; fimilitudinem repericur hominem operari, " | 2, Ir Beda füperillud: Faciamus hominem, &c.In hoc quod dicit imaginem, notatur vna & — (ub- Rantia Trinitatis: ergo imago cum pertineat ad communitatem & vnitatem fubftantiz, dicitur fecundum fuübftantiam. | Dj 5IreM hocipfüm videturratione,quia illud idem dicitur exéplaractiue, dicitur imago paffiue: fed exemplar in diuinis dicitur fecundum fubítantiam,non fecundum 4-|rEM imago confi(tit in reprefentando aliquid,non tantum in fübítátia,fed etia in diftin&tione, & ordine di-| - i ftin&oró:fi ergo in diuinis nó cadit diftin&io in vna perfona,necefle et quod in diuinis attendatur imago fecüdum quod vnitas effentize(t in tribus perfonis:ergo non notionaliter,fed effentialiter dicirurimago in diuinis.
CoNTRA per Auguftinum in 7.de Trin Quidabfür-| Fonda. dius quam imaginem dici ad fe?fed omne quod dicitur| menta. fecundum fübftantiam diciturad fe: ergo cum imago nó| C65. dicatur ad fe,non dicitur fecundum fübftantiam.
E igoin diuinis eft cumalio,, fed cil-ntia non eít cum alio:|»o4. propoergo,&c. | fit.1.
Ir z x hocipfum videtur per diffinitionem imaginis: quiaHilarius dicit, quod imago eft reiad rem coequatio: fed res quz cozquatur rei eft perfona,ergo imago cft per-|fonz ad perfonarn:fed quod bici refpectum ad alterum, dicituríecundum relationem:ergo imago. | IrzMhocvideturper etymolopiam.Imago enirn dicitur quafi imitago: ergo vbi eft ratio imiginis, ibi eft imi-| tatio:fed diuina eflentia non imitatur aliquid: quia omne tale eft ab aliquo: ergo imago non diciturfeeundum fubftantiam, vel effentiam.
Imago proprie in diuini dicitur motionaliter, cum dicat exprepionem alterius in vnitatenature C re-Jfpeclum ad aliam perfonam. Rrsrow.Ap Arg.Dicendum quod ficut exemplar fecundum proprietatem vocabulidicit expreffionem per nem fit aliquid, ficecontrario, imago per modum palfiui: & dicitur imago quod alterum ex primit, & imitatur. Ethoc modo acci pur imago dupliciter, fecundü quod duplex expreflio,ícilicet vel in naturz vnitate, vel in naturae diuetfitate. In nature communitate, fiue vnitate, licut filius Imperatoris dicitur imago paris. In natur« diuerfitate, ficut imago Impeiatoris eftin nummo. Sic refpectu Dei dicitur imago pet expreffionem fecundum identitatem natura: & fic efti mago increata, & dicitur notionaliter, fiuc fecundum relationem:quia imago dicitemanarionem,emanatio autem in vnitate natur nó eft nifi perfona. Dicitur etiam imago per expreffionem in diuerfitate naturz:& fic dicitur imago creata reípectu Toriustrinitatis: & fic patet quod imago in diuinis accepra dicitur fecundum relationem períonz ad perfonam, & hocíecundum vocabuli proprietat£, ficut probantrationes ad hocinductz. Sed quoniam contingit abuti Romine cxemplaris, vt etiam dicatur exemplar [quodad imitationem alterius fit, fic econtrario centin-|gitabuti imagine, vtdicatur imago ad cuius expreflionem fir aliquid: & fic cum creatura fiat ad expreffionem | vnitatis eflentiz in Trinitate perfonarum, poteft dici imago de tora T rinitate, & lic diciturimago ipfum imaginans: cum de ratione nominis dicatur imaginarum, [icut exemplar dicitur exemplatum abufiue, quamuis Jexemplarfit exemplans: & fecundum iftum modum dicitur accepiffe Hilarius, & Beda, vt dicit Magifter 16.
dift. 1. libr. Tamen potc& Jici quod vterque loquitur de imagine creata, quz cum fit refpectu vnius effentiz, eft communisimago trium lagen. & indicat vnitaté ubítantizintribus. Vnde numquam imago pure dicitur ad fe,quia (emper dicit refpectum, vel perfonz ad aliam perfonam, ui effentizad creaturam, fiue creature [ad diuinam naturam, Numquam etiam diciturpure fecundum fübftantiam, quia femper notat vel diitinctionem interius, velexterius. Vnde imago non dicatur effentiafimplicitet, fed effentia vc in tribusperfonis confi-[derata. Tamen proprietatem fermonis feruando, ima go dicitur fecundum relationem perfonalem, prout dicitur imago aterna. | 1. 2. Et concedenda funtauctoritates, & rationesad hoc. Adauctoritates in oppofitum patet refponfio.