Et bectria etid ad feipfa referuntur,vt ait. Aucuflinus innono libro de Trinstate: Mens enim amare feip[amyvel memini[Je nen potefl, nifietiam nouerit fe. Nam quo modo amat,vel meminit quod ne[Ci? Miro itque mmodo tria iflainfeparabilta fant à feipfis:c tamen eorum fimoulum C fimulomnia vna e[fentia efl, cum Crrelatiuedicantur Hicaperitur quod fupra hzc Ea iiio quo modo icantur vnum.
quepoffunt adeffe, vel abe Verumtamen caueat, ne banc spsagipnem 4b eadem eu. [Trinitate fadam itaeicomparet, vt omnino exilimet fe-(0 mien: fedpotius in qualicumque ifla, fimilitudine,manem. quoque difromilttudinem cernat. | dL 31 Á Prima diffimilitudo, Ouod brewiter offendipoteff. Homo vnusperiffMtria memintt,intelloit diloit:qui nec pysemoria eff nec intel. ligentia.nec dilecfio, fed bec habet.Vnus ergo bomo eff, qui babet bec tria, nonspfeefl bec tria. Iníllius vero fumrna impluitate nature,que Deus efI quamuis vnus frt Deus tamen tres perfona funt,Pater, C Filius" Spiritus [an- [us eT be tres perfóne funt-vnus Deus. Aliudeflitaque| Trinitas vesipfa, aliud imago "Trinitatis inre alia:proter quam imaginemmetiam illud inque fant bectriaimago dscitur, fcscet bomo. Sicut imago dicitur C tabula, Ce picTura que e[Hines: fedtabula nomina imagini 4ellatur propter picfuras que eff inea.
Altera diffimilitudo. zu Rurfue ifla imago, que eff bomo habens illa tria, vna perfona eff. la-vero Trinitas non-vna perfona eff, [ed tves erfone, Pater Fily, c» Filius Patris ci Spiritus Patris, c" Filg. Itaque in ifla imagine Trimtatis non bactria vnu: bomoyfed unius bomits funt. In illa vero fama Trinifate, cuius becimago efl, mon'vnime Dei funtilla tria, fed vnus Deus:é? tres funt ille perfore,non-vna perfona. Ila eim tria non boro funt:fed bominis funt,velin bomine Junt: Sed numquid po[Jumus dicere Trinitatem fic effe in Deoyut aliquid Dei fit, nec ipfa fit Deus? Abfit ut boc credarzus.Ditanus ergo tn mente nofira imaginem Trinita-C ia:fed. exienam, e qualemcumque efe: quefumme Trinitatis ita gerit [mnlitudinem, vtex maximaparte ét diffimilis Sctesidusn vero efÉquod bec Trinitas mentis vt att Augu[Hinus in 14. libro de Trinitate, non propterea tantum imago Dei eff.quia fui merninerit ypens e intelligit,ac diltott fe;fed quta potefl etiam memtnilfe, ch intelligere, c amareillum à quofatfa eff.
Alia afhgnatio Ubid.c.12.
Ibid.e. 35.
Ubid.c. 23.
Cap.rs.
Trinitatis in anima fcilicet Mens, Notitia, Amor. | Potefl etiam alio mmodo aliisque nominibus diflingui Trinitas in anima,qua eft imago illizvs fumma, e ine[jabilis Trinitatis. Vt eiim att Augu[linus in p.libro de Tryj-| Ctt D [mitate: Mens, C" Notitiaeims, d" Amor,.triaquedam fuat.
Mensemimnoust fe, ey amat fe: nec armare fepoteff, nifi ctiam nouerit fe.Duo quedam funt, Mens eb Notitia eius. Itcm duoquedawo [unt Mens y amor eius, Cum ergo f. nouit yuens, C amat fe, manet Trinitas, fcilicet Mens, Amor, Notitia, Mens autem bic accipitur non pro aniiqmmazfedproeo quod tn anima excellentius eff. Hac autem tria css [mt diflinéla à fe innicem, dicuntur tamen effe vnum,quia in anima fubflantialtter exifIunt.
sp. ti lj, LI Quia Mens, vice patris: Noticia,Filij: Amor, Spiritus fanctiaccipitur.
Et efHpfa mensquafiparens, P notitia eius quafiprodes eius.Mens eyimcum fecognofcit, notitiam [ui gignit, (eft fola parens fua votitia. Tertius efl amor,qui ac ipf mente,ei notitia procedit, dum mens cognofcit fe c? dilett fe:non enim poet fe diligere,nift cogrofceret fe. Anat etiamplacitam prolem ideft, notitiam [nam:qj ita amor quidam complexwsefl parentis e? prolis.
ug. lj. 9. Irem.
E Quod noneft minor Mente Notitia,nec Amor vtroque.
Nec efl minor proles parente, dum tantam fe nouir| 1t:94 mens, quanta efl: nec minor efl amor parente, c prole, ideff, mente, Cr notitia dum tantum fe ditoit Wens,quanium fe nouit, C? quanta eff. | C 4 Quod ha Quod haec tria in feipfis. | Hes (5 Santetiam bar Jingulain [cijusquia c Mens amans tn Amore eft: ei amor in amantis notitiá: c Notitia ín mente nofcente e[l. Ecce in bis tribus qualecumque veffi-.
gium Ti riniiatis apparet.
Quo modo Mens p ifta proficitad intel- . ligendum Deum. Men itaquerationalis con[iderans bectria, c illam vnam e[fentiam in quaifla funt, extendit fe ad contem-Mationem Creatoris: ci» videt Vnttatem in Trinitate, c» Trinitatem in Vnitate. 1ptellicit enimvnum Deum e[fe, | vnam e[fentiamyvnum princpium. Intellsoit eri»m,quia ? duo &fent,'vel'vterqueinfufficiems ejfet, vel alter fuperlueret: quia fr aliquid dee[Jet vni quad baberet alter,non effet ibi fumma perfecfio. Si-veronilil vni dee[fet quod haberet alter, cum in-vno effent omnia,alter faperflueret. Intellexit ergo vnum e[Je Deum omnium auctorem: vidit,quia ab/que fapientia fit quafi res fatua: cir ideo intellexit eum babere fapientiam, que ab ipfo genita eff: c quia fapientiam [uam diligit: intellexit etiam ibi effe a-"morcm. | Hic agitur defumma Trinitatis Vnitate.
Cop1-te4. Quapropter iuxta iflam conjideratione, vtait Augu[lipus in nono libro de Trinitate: Credamus Patrem c? Fi-|; lium c Spiritum fancium vnum efe Deum, vniuerja creature Conditorem, (i Recforem:nec Patre e[fe Filium nec Spiritum fancTum: "el Patrem efeyvel Filium: fed Trimtatem velatarum ad inuicem perfomarum. Vt enim m eh ot spe ip libro de fide ad Petrum: Vnae[l natura.fiue T Qeffentia Patris, C» Fily Cr Spiritus fanédi non'vna perfa-[na Séenimm fic effet "vna perfona, fiut efl ura fubflantia Patris Fily, Cr Spiritus [ancfi,veraciter 17initas non diceretur. Rurfus quidem Trinitas effet vera: fed vnus Deus Trinitas ipfanon e[et,fi quemadmodum Pater,c Filius, (i Spiritus fancfus perfonarum fuit ab inuicem vroprietate diflincti fie fusfent quoque vatur diuerfitate Mifereti.Fides autem Patriarcharum, Propbetarum atque Apóflolarum vnum Deum pradicat Trixitatem e[fe.1n illaergofancfa Trinitate vnus eff Deus Pater, quifolus e[femtialiter defeipfo Filium "vni genuit: e? vnus Filius eff, qui de vno Patre folus effentialiter natus: (o vnus Spiritus [ancius, qui folus e[Jentialter APatre Filioque procedit. Hoc autem totum nou potefl vna perfona, ideff, lgtenerefe, eo naa defe, c procedere defe, vt enim ait Augu [limus im primo libro de Trinitate: Nulla ves efl qua. espfam gignat *vt fit. (0 Nunc vero ad eam, & cet.
Cap. i Expofitio littera.
Hz eft fecunda pars huius Diftin&ionis, in quà Diuifio.
Magifter probat Trinitatem, & vnitatem s fimi-| y litudinem propinquam, & expreíTam,cuiufmodi eft imago.Et diuiditur hzc pars in duas.In prima oftendit Trinitatem, & Vnitatem in Creatore, per Trinitate, & Vnitatem confideratam in potentijs animz. In fecunda vero in habitibus, ibi: Peteff etiam alio modo, & c.Prima iterum pars habet quatuor particulas.In quarum prima ottend't vbiquxréda fitimago in anima,quoniàm in parte fuperióri,& tribus potentijs, fcilicec Memoria, Incelligentia & Voluntate.In fecunda vero tangit imaginis conditiones, qux funt Trinitas, Vnitas,&/Equalitas.ibi:Hec ergo triá, vt att Auguffinus. In tertia vero mouet, & foluit dubitationem quz oritür ex predi&is. Vtrum fcilicecanima Lib. I. Sentent.
"C CC MM MEI MERCI MC Cc c ENMME Dift I1I- -- taautem docet cauere erroré, qui poffet caüfari, & oriri ex óftenfione crinitatis creatz, quod omnimodiafimilitudo effet ad increatam: vbi oftendit quod maxima eft ddiffimilitudo imaginisad Deum.ibi: Vertóntamen canet, Similiter fecunda parsin qua Magifter intendit inueftigare imaginem in habitibusanimz fecundum quod pof-|tibileeft, diuiditur in quatuor particulas.Prirho enim illa tangitin quibus imago Trinitatis attenditur, qua funt, Mens, Notitia, & Amor-Secundo illis pretàGis oftendit quodin hisattendituritnago propter confubftantialits-|tem, ordi&em, & equalitatem. ibi: Hec aute tria, &c. Ter tio oftendit quo modo mens rationalis in contemplario- [ne trinitatis creatz proficirad videndum, & cognofcen-|dam Trinitatem increatam in Vnitate, ibi: Mensitaque rationalis, Quarto vero breuiter recolligit qua fupra funt ldemonftrata,ibi: Quapropter iuxtaiflam coufiderationem.
Imago Dei tamen permanet. Dub. VIIL ConrnR A: Hocobijcitur auctoritate Pfalmi: Do-|bÁl;; [mine in ciuitate imaginem eorum ad nihilum rediges.
RssP.Imago dicitur dupliciter. V no modo quantum ad fubftandale effe;& hocrefpicit trinitatem potentiar & erdinem,& zqualitatem,& fic femper permanet.Ali modo prout fupra effe addit bene efi. vt decorem, & honorem, & hocpoteft perdi.Quia homo cum in hono-|Pf.&.14 re eflecjnon intellexit. | Memoria vero dicitur ad aliquid. Dub. IX...Obijcitur: Ergo Memoria, Intelligentia, & Voluntas]. funt in przdicamento relationis. Ir E w quaritur quare mens dicitur magis ad fe,quà uid intelligentia.
R £s » Dicendum quod diciturad aliquid dupliciter.|. vel proprie, & per fe,ficut Pater, & Filius:vel ratione alicuius ànnexi,quia habetrefpectum annexum, & ínclinationem,& (ic memeria dicitur ad aliquid,quia innatum|: habet refpectüm ad memoriale: fimiliter intelligentia ad intelligibile, & voluntas ad volibile, & hzc obiecta adinuicem habent refpedum. Et fic patet obiecto.
A » illud quod quaritur de menre,dicendum quod mens dicitur 2b acu effentiali:propterea eft intelligendü quod quo eft;poréft intelligi in quantum dat animaeffe generaliffimum, '& fic dicitur effentia. Vel inquantum; dat effe generale, & fic dicitür vita: quia anima eft ingenere viuentium.Aut inquantum dar effe fpirituale,& fic dicitür mens. Mensenim non dicitür, nifi quod viuit vita intelle&iua. Vel anima infe dicitur effentia, vcactus corporis, vita: vt perfectibilis à Deo,mens.
In illa vero fumma Trinitate.&c.. Dub. X.
InnuitMagifter, quod tres períonz non funt vnius , CowrR A:Videtur dicere falfum. Quia cum finr vnius effentiz, & effentia (it Deus: ergo funt vnius Dei.Si dicas quod non fequitur: ego quzro, quare non conceditur quod tres perfonz funt vnius Dei. Si dicis quod o» hoc,quod obliquus notat diuerfitatem: ergo cum eflentianon fit diuerfa à perfona,non poteft dici,tres perfonz funt vnius effenti2. | R zs?. Dicendum quod generatus aliquando cori ftruitur in ratione poffetfi onis, vt fi dicatur,bos Perri,vel Ioannis: aliquando ex vi declarationis,vt mulier egregi£ forma: aliquando intranfitiue, vt creatura falis.Intránfi: tiue, conftruitür penerale cum fpeciali,& fic poteft dia fubftantia, vel perfona Dei.Ex vi declarationis effentiz, .|vtimportans formam per modumformz,& fic dicuntur tres perfone vnius effentic:quia ergo quàido dicitur,tres 'perfonzíunt vnius Dei, Deusnon fi gnificat nec per modum formz,nec per modum [pecificantis,ideo 'ntelligitur permodum poffidentis,vel principiantis,& ideo fime pliciter eft falfa.
(0 Vtexm4 l| |.
e vu niani tmp it T . Dars IL Art. I.
ng i | Vt ex maxima parte fit diffimili.. Dub. XI. ini | CoewrTR A:Hocvidetur falfum, Quia imago eft fiih i | militudo expreffa: ergo fi maxime eft diífimilis, non eft x imago. Hue | R Es P. Dicendum quod eft expreffio fimpliciter, vel M in genere. Si ergo loquamur decxpreffione fimpliciter, "m;! fic dico,quod anima rationalis ig E valde fimilis Deo. Try Siautem loquamur in gehere creature, quiatantum cxtni |primit, quantum poteft natura creata.fic dicitur valde fium milis,& expreffa imilitudo Dei s,& expreffa fimilitu oDei. b Si due effent, vel vterque infufficiens effet. PW Dub. XII. Tig;: Drac: CoN TR 4: Quia fecundum viam iftam monftrari nl poffet quod non fit ni(i vna perfona. REs». Dicendum Mari in perfohis non poteft effe 1 fuperfluitas: quiain eis eft vna füfficientia. Vndefivna M tcc & omnes. Sed non poteft ibi effe aliqua ie Jinfüfficientia, quia nihil plus habent tres,quam vna.Scd dis. fieffent duz e(Tentiz,duz cffent fufficientiz: & quzlibet aman perfe effet fafficiens.Si autemaltera cum altera,quxlibet mai a elfetinfufficiens, & ita patct quod non eft fimile de duandn s buse(fenrijs, ficut de duabus períonis. lon; 7; kt vidit, quia eb/que fapientianon fit, &c, Conr 4: Secundum hoc vide [apiens fapientia genita, Rzsr.Dicendum quodifta confequentia noh eft intelligenda immediate, fcilicet quia non eft res fa tua:eigo telligenaáuim cft ergo e(t nata cogaofcerc, eft res fatua. Sed non cí; tur quod Dater fit ARTICFVLVS I.
deer ad intelligentiam iftius partis fecundz, prafentis diftin&tionis quantum ad primam af-| fignationem imaginis quz eft per Memoriam, Intelligentiam &Voluntatem,tria quaruntur.Primo vtrum in histribus,ícilicet memoria,intelligentia,& voluntate attendatur ratio imaginis. Secundo de comparatione iftarum ad obiectum. Tertio de comparatione earum ad animam, vel (ubiectum, | QVAESTIO L Ànimaginis ratio confidat circa Tntelligentiam,Memoriam, Gr Voluntatem.
"WVop inoranibus fimul fit, videtur. Ad rationem enim imaginis requiritur. expreffa. conformatio indillinctione: icd diltin&io in diuinisattenditur quantum ad tres perfonas: ergo neceffario in imagine creata attenditur quantum ad tres potentias. ttd ITEM ratioimaginis confiftitin perfecta capacitate| 4 "^4 Quia fecundum Auguftinum, co cít méns imago, quo * —jpotefteffe capax & particeps Dei: fed Deusnon capitur Funda, (meta.
A!ab anima plene nifi ametur, neque amatur nit intelliga- | tur,necincelligitur nifi przíens apud animam habeatur: fed primum elt per voluntatem, fecundum per intelligentiam, tertium pér memoriam:ergo,&c. " u I T £ « notitia fiue intelligentia appropriatur Filio, voluntas Spiritui fan&o: ergoaut truncata, & diminuta eritaflignatio imaginis,aut neceffe eft ponere potentiam tefpondentem Patri.
. SED contra: Ad effe imaginis requiritur repraíentatio indiftincioneoriginis,&ordinis:fed in iftis potentijs noneft ralisdiftin&io, quia fimul fant cum anima concreatz,nec vna eftab alia,nec vna poftaliam: ergo in iftis non eft reperirerationem imaginis.
2. ITE M imagoeftreprafentatio fecundum exteriorem difpofitionem, vt patet: fed iftz tres potentiz funt intimz ipíi anima: ergo inipfis non eft ratio imaginis..
3. IrE M quod fpecialiter memorianon (it de ratio-| ne imaginis, videtur, quia cum ima gofitanimzeffentialis,& fecundum potenttamrationatem fitin ipfa, memoria autem, vt dicit Philofophus, e(t (enfibilium, quia eft driff. de in brutis: ergo videtur quoa memoria non pertinetad | »em. £4 imaginem. Praeterea cum memoria fit fenfipilium, ftue |remr.c.. intelligibilium, concetnit differentiam temporis, quia eft acceptio pr:efens de prateritis: fed imago abítrahitá conditionibusfenfibilibus,& tem peralibus:ergo,&c.
4. IY EM imago attenditur in his que funt natarecipere imaginem reformationis, fiue (imilitudinis: (ed! imago illa confiftit in tribus virtutibus Theologicis,quarum nulla eftin mém oria:ergo,&c.
j. IT EM quod voluntas non fit de integritate imaginis videtur,quia dicitur inlibro de Spiritu & anima imago eft in potentia cognoícendi, fimilitudo eftin potenzia diligendi.Sed voluntas non pertinet ad potenriam cognitiuam: ergo,&c.
6 Ir£M omnispotentia quz eftde imagine, debet alijs ea ari, quiaad rationem imaginis requiritur zqualitas: fed voluntas non aequatur alijs, quia multa inctelligimus quz non volumus:ergo,&c.Si dicas quod non attenditur equalitas refpe&u obiectorum: íed refpectu actuum, vtfit fenfus, quidquid intelligo,volo me inrelligere, adhuc non eft verum, quia multorum meminimus;quz nolemus meminifle,, Adoppof.
CowNcrvsro.
Ratio imaginis attenditur in bis tribus potentis, Memeris, Intelleciu, & Voluntate, cum comparatione ad ynitatem effentie c» bluralitatem acluum.
r. Resr.adarg. Dicendum quod ficut dicit Aucuftihus, & Magifter recitat, imago attenditur in his tribus potentijs cum comparationc.ad vnitatem effentiz,, & pluralitatem actuum in quibus eftdiftinctio & ordo, & origo vnius ab altero per modü quemdam difponendi. Nam retentio fpeciei difponit ad intelligedum,& intellizentia adamandum fecundum quod intelligitur effe bonum: & per hoc patct folutio ad illud quod obijcitur in illis petentijs non eft diltinctio per originem:ergo,&c.
2. ÁD illud quod obijcitur quod imago attenditur (ecundum exteriorem dilpofitionem, dicendum quod eft imago rci corporalis,& feníibilis,& hzc quia ofrertfc cognitioni per exteriora,habet Imaginé reprefentantem lecundum exteriorem difpofitionem. Eftiterum imago rei fpiritualis, qua eftintima cuilibet rei, 8 qua cogno-[citur íccundum quod virtus recollizi:urad intima, &ha-| betimaginem reprefentantem quantum ad intimas difpofiiones, — | | | | -. 3. Án illud ergo quodobijcitur quod memoria eft fenfibilium,dicendum quod memoria accipitur triplici- |, 2s, aj. ter. Vno modo proüt eft receptiua, & retentiua fenti-|cess smod bilium, & przteritorum. Álio modo prout eft retentiua| "emori : xdi is. da poc; det ettam prateritorum fiue fenfibilium, liue intelligibilium. E: ja jen. tertio modo prout eft retentiua fpecierum abftrahendo foluif diu.
ab omni sie difti 34 Lib. I. Sentent.
£vtt. alb.
E l'ef.Ta / T.ex Dronylto currit de alijs primis duobus modis. Primo modo memoria fequitur fenfum, fecundo modo fequitur ipfam iritelligenriam,& voluntatem,tertio modo iced refpondet Patri. duy ES À» illud qued obijcitur quód memoria non re- * |formatur, dicendum,quod immo memoria refórmatur & quantumad ftatum viz,& quantum ad ftatum patriz. Inprimo perfpem, & hocpatet » expofitionem ÁAuds Doctr. |gultini fuper illud verbum Matthzi:Diliges Dominum Chr.c. 33. |Deum tuum,extorto corde tuo:id eft intellectu fine errofe3. — |re. Ex totaanima: ideftex voluntate fine cótradi&tionc.
dus dicit: Quia Deus eft futurus intelligentiz plenitudo lucis, voluntati multitudo pacis,memoriz cohtihuatio aternitatis. Neceftetiam inconueniens quod memoria quamuis fit prima,reformetur per dotem vltimam: quia ordo reformationis, Skdeformationis incipirà pofteriori; ordo autem formationis incipit füperiori:ideoà voluntate incipit reformatio, &tendit víque in memoriam.
f$. Ap illud quod obijcitur quod imago eft in potentia cognofcendi, dicendum quod fimilitudo dicit quid gratuitum, & ideo dicitur efle per appropriationem in voluntate, fiue indilectione. Imago vero non dicit gratuitum:idco dicitur effe in potentia cognofcendi.V el aliter de imagine: quiainFilio eft prima imago, & Filio appriatur intelligentia,que eft in potentia cognitiua:ideo dicirur irhago eile in'potentia cognofcendi.
6. An illud: Voluntas nonzquaturintelligentiz,dicendum quod voluntas prout communiter accipiturad velle, & nolle, quorum vtrumque eft actus voluntatis, benezquatur, fecundum quod dicitur Vti effe communead vtrumque,ficut dicit Auguftinus: & habetur in littera,quod voluntas capitillam,dum vtor,&c.Quidquid enim recordamur, vel intelligimus,in facultatem voluntatisaccipimus ad eligendum, velad refpuendum, & iftud eft íecuidum quod diciractum communem volunaatis: fed fecundum actum fpecialem quieft velle, tantü nonzquatur. De iftoeft oppofitio, quo modo fic velle non comprehendit totam voluntatem, ficut meminiffe cotam memoriam, & intelligere totam intelligentiam.
An imago attendatur in bis (dem potentis per cempatatiencm ipfarum ad Deum.
Dederesin g/dem Libris, Quaflionibur 3 eb» airticulm i» fv) $ x Qualliome cita.
iud D E potentijs in comparatione ad obietum, vtrum odi videlicet attendatur imago ineis per comparatio- "e" inem ipfarum ad Deum. Et videtur quod fic, quia co eft anima imago, quo capax Dei eft, & particeps effe poteft dng.li. 14. | Vt dicit Auguítinus: fed eftcapax quantum ad partem de Tri, c.8. füperiorem: ergo, &c.
ide s. | ITEM ineodemImagoilliusquonihil melius eft,inquirenda e(t & inuenienda, quo mens noftra nihil melius habet: fed hoc,eft fuperior pars;ergo, &c.
It £M hocidem vidctur ratione: quia imago dicitur eoquod ducitin prototypum: ergo cum illud fit Deus non attenditur imago in potentijs his, nifi fecundum quod ducunt in Deum: fed per has potentias homo duciturin Denm,dun: pereas conuertitur in eum:ergo,&c.
Ir £ x Deus eftobiectum virtutum Theologicarum inquibus confiftit imago recformationis:ergo cum idem fit obic&um vtriufque imaginis, quia vna eft ductiua alterius, & perfectiua, propterea fi Deus eft obiedum vnius,ergo & alterius. | Adopoof| | 1* CoNTRA:Auguftinus affignat imaginemiri then-Ag. lib.o. | UC) intellectu, & amore fecundum quod anima meminit de Tri.c.4. fui, intelligitfe, diligit fe: ergo videtur qued imago attendatur per conuerfionem fuifüpraíe, — quia non eftexpreffa. dM —A mnm o: x í " ab omni differentia temporis, vtpote fpécierum innata- Á m, & hoc tertio modo eft pars imaginis:fed obietio|- Extota mente: id eft memoria fine obliuione.In fecundo| ftatu réformatur quantum ad tentionem: vnde Bernar-|n 2. Ir £M Auguftinus;Cum in natura mentis humanz | 4,,;, quarimus trinitatem, in tota querimus, non feparantes |éeTriz,, actionem temporalium à contemplatione zternorum, vttertium aliquid iam queramus: ergo trinitas imaginis attenditur fecundum actionem temporalium, & ira per conuerfionem ad inferiora.
jy. IT € M fecundum quod'anima conuertittit fupra inferiora, vel fupra fe, eft equalitas, & ordo,& origo,& omnia quz concurruntad rationem imaginis. | 4. Ire M imago eftin peccatoribus à Deo auerfis, & in illis etiam qui nullo modo poffunt reuerti, vt funt damriati: ergo ratio imaginis nonattenditur penes conuerfionem ad Deum.
$. Ir£ M necefleeft quantum ad perfectam rationem imaginis equari cognofcentem,& co gnitum,fiue dicentem, &dictum:namifta duo Patrem & Filium reprafentant: fed in conuerfione ad Deum non eft calis zquatio: ergo, &c.
CoswCcLVY s iG.
Imago perfecta eff in anima fecundum quod conuertiturit Deit imperfecta vero fecundum quod cenuertitur fupra fe:nulla autem prout conuertitur ad inferiora: ftd bene in ea tunceft Trinitas, i R xs r. ádarg. Ad intelligentiam predicorum,tria| - | oportet in imaginis ratione przfupponere. Primoenim imago attenditur fecundum expreflam conformitatem | adimaginatum. Secundo quodillud quodconformatu| —' | imagini, per confequens conformatur imaginato:vnde | qui videt imaginem Petri, per conféquens vidéc & Pecrum.Tertio,quod anima fecundum fuas potentias conformis redditur his ad qus cenuertitur, (iue fecundum | cognitionem, fiue fecundum amorem. Quoniamergo | cum anima conuertitur ad Deum, fibi contormatur,X imago attenditur fecádum conformitatem: ideo imago Dei corififtit in his potentijs qua habent obiedü Deum. Rurfum quoniamanima eft imagoDci & fecundü quoc conformatur imagini, & i maginato,ideo animaífecundü quod conuertitur fupra fe,non recedicaà conformitate, ideo imago coníiftitin his potentijs fecundum quod habentanimam preobiecto.Sed cum conuerticur ad crezturas inferiores, illis conformatur in quibus non eft imago Dei fed veftigium: ideo potentie anima (ecundum D quod habent inferiora pro obiectis, recedunt à ratione imaginis: quia recedunt à conformitate expreffa. Licet iraque in huiufmodi potentijs fecundum quod conuctcuntur ad inferiora, fit reperire tririiratem, & aliquam | conformitatem: fimiliter in potentijs fenfitiuis, ficut! i. oftendit Auguftinus: quia tamen deficiunt ab expre(/a 4, r conformitate, non reperitur ratio imaginis in cis, Vnde gc Auguftinus inueftigat 1n omnibus potentiis anima tri" 9^?
nitatem, non quia in eis firimago:íed vtà rationc imag" nisexcludat. Vnde quzrens trinitatem in tota anima, quatit eam in füperiori, & inferiori parte rationis, &in fenfu.Et hoc eft quod dicitinillaauctoritate:Cuminna —— tura mentis humanz quzrimus trinitatem,in tota quz- 4up^ n rimus: non dicit quzrimusimaginem. Vnde Auguftinus tà a | 'de Trínitate:Quamuisin inferiori parte rationis inuenit,, [trinitas poffit: imago tamen inueniri non poteft. Concedendum eft ergo quod imafo confiftit in his potentiis fecundum quod ad animá conuertuntur: primo tamen & principalier, vcoftendunt primz rationes, fecundum| jj. uod conuerruntur ad Deum. Vnde Auguftinus his | riae dris modis aílignat imaginem: Prima eft in mente, pe sre notitia, &amore fecundum quod mens nouit, & amat fc, e ^ Secunda eft in memoria, intelligentia, & voluittate.Et en in finelibri oftendit completiffimarn rationem imaginis effe in comparatione ad Deum. 1.1. Ex hispatet refponfio ad Primum,Secundum, & Tertium:quia primum argumentü concedendum eft fecándum vero concludit quod in inferiori parte fittrinitas:& tertium quod conformitas: fed hecíoluta funt: C etj 4. Adil- "— ———T YT Pars [I. Art. 1. Quatt. III. 35 à 4. AD illud quod obiicitur de auerfione peccato-|A |tiarum, fed potentiarum: ergo conftat quod in hominc rum. Refpondeo quod dicimus imaginem in his poten.
tiis RP n conueríionem non atualem: fed aptitudinalem,quz nunquam relinquit potentias:ficut gretfibilisetiam dicitur homo qui habet pedes truncatos,quáuis non gradiatur.: j. Ap illud quod obiicitur quod neceffe eft inimaginecognofcens,& cognitum adzquari, dicendum, quod non oportet cognitum adaquari co gnofcé ti adxquationereiad rem,íed fub ratione cognotcibilis. V nde tantum m eítcognitum in intelligentia, quantum reprafentatur à Rr memoria Quod autem fimpliciter adequetur non opor-E tecadzquatur tamen fecundum quod anima conuertiturfuprafe. Vnde ratio imaginis quo ad quid, eft plus inconuerfione ad Deum:quo ad quid,eft plus in conuerfioncanima füpra fe. In conuerfionc ad Deum eft plus, quia plus habet de ratione venuftatis, & conformitatis: inconueríionc ad fe, plus habet de ratione confübftan- 4l. Mj.
dalicatis,& aequalitatis.
.| : QV.,ESTIO III. ] An Memoria, Intelligentia, C Voluntas fintidem in | —— effentia cum anima.
1 Alexander (ems p...quaf).6;.
: Henricus Quol. 3.9. 14. ti $eetus2. Sent. ds].,G.q.1. t. Gasdasen[it 3. de amsma,g. 3. N g hom. dep. 1.8emt.di/f.3.9 1 evt. 1. E S: Mopeí| ^w E comparatione iftarum potentiarum ad animam Cv | Ns fiue ad. fübiectum, vtrum videlicet fint idem in aad 3: IT EMhocipfum videtur velle dicere Philofophus ano. |quiaidem dicit idpvidni effendi,& operandi:ergo w4 icumprincipium effenditit ipfa forma fubftantialis,prin-L^" cipi operandi ergo erit ipfa:fed principium operandi eft inis potétia: ergo potentia eft principiü eflendi:íed quia non ef principiü cffendi niíiforma fubftantialisin homine: ergo potentia & forma fubftantialis funt idem in fubftantia.: 4. IrzM ratione oftenditur. *Sicut materia prima eft ; omnia nata recipere per veritatem, ficanima fecundum fimilitudinem. Sed potentia materiz prima refpetu formarum fufcipiendarum non differt per eflentiam ab ipfa:ergo fimiliter videtur quod potentizanimz.Probaftantia, autaccidens. Nonaccidens:quia antecedit omnem formam, & omnc accidens. Si (ibfantia, autergo, materia, aut formz. Praterea fi differret, illius eflet matetia capax.
j. Ir&Mformaaccidentalisnon eft fimpliciorforma (ubftantiali. Sed potentia operandi non differtà forma accidenrali,vtpotc potentia calefaciendi,non differt per effentiam à caliditate, nec potentia illuminandi ab ipfa luce: ergo fimiliter videtur quod nec potentiaanimz ab ipa anima. | 6. 1r £M T quod vnieft accidens, nulli fubftantia eft: fed ifte potentiz funt ipfi anima fübftantiales: ergo non (anteiaccidentales,&per confequens nó (unt accidétia: lergofuntfuübftantia, conftatautem quod non alia quam anima Probatio minoris,quia anima rationalis fen ibilis & vegerabilis in homine non dicit diuerfitatem fubftan- C 'rantum fitanima, haberettantum vnam potentiam:fed uo minoris, Si enim per efleniam differret, aut effet fab- | iftz differentiz, vegetabile, (enübile,rationale accipiun- | turá potentiis, & huiufmodi differentiz funt fubítanciales: ergo & potentiz:ergo,&c. mE: CoNTRa:* Auguíünusaffignat differentiam imagi- | 4er.i5. 4 niscreatz ad. Trinitatemillam, fcilicet increatam;quia | Tnüdxr inilla Trinitate habens eftid quod habetur, hicautem IG ME habés non cft id quod habetur: ergo fi anima habet tres: potentias: ergo cflentialiter noneft illa. | Irrx Dionyfiusdicit qued in quolibet creato diffe- | 454; 4e runshactria fubftantia, virtus, & operatio:ergoin anima | amp éredifferunt fubftantia & potentia. ) dic dd IrEM Boctius: In quolibet creato differunt quo eft, pss ih &quod eft, (iue quid eft, & effe: ergo fimiliterimmo |,, multo fortius quod poteft,& quo poteft. de Tunt. Ir x Mrationibus oftenditur fic:Que differunt genere e. 4m em. differunt effentia, & vnü de altero non praedicatur effen- |"* qud tialiter: fed potentiz & anima funt huiufmodi;quia ani- jÁ diae: | ma eft ingenere fübítantia: fed potentizfunt in fecunda E [pecie qualitatis, fcilicet buurals potentiz:ergo &c. ITEM illaquorum vnum eftextra altcrum,differunt effentialiter, & fübftancialiter: fed virtus egreditur fubftantiam, quia operaturin obiectum quod eft extra: fed impoffibile eft quod operetur vbinon eft, fiergo virtus eft vbioperatur,&operatur extra fubítantiam cuiu(libet: ergo virtus egrediturextra fub(tantiam:ergo,&c. [rx x adhoceftalia ratio.Quia íi eadem per effentiá effentanima & potentiz, vnum non multiplicaretur nifi fecundum multiplicationem alterius: & fic cum vnum incntcaá.
hoc eft falfum: ergo, &c.
ComNcrvsro.
Potentie enime funt fubfTantiales dr funt in eodem genere perreductionem in quo eff anima: non funt tamen omnino idem per efJentiam.
R 25». ad arg. Adprzdictorum intelligentiam notandum eft quod potentia naciralis dicitur tripliciter. Primo modo prout dicit modum exiftendi naturalis potentizin fübiecto, fecundum quem dicitur fubiectum facile, vel difficilead aliquid agendum: & fic naturalis potentia dicit modum qualitatis, & eft generaliter in fecunda fpecie qualitatis, vt patet cum dicitur, curfor & pugillator,quorum vtrumque dicit facillitatem, qua feuitur modum exiftendi potentiz gradi: ndi,& refiftendi fiue agendi in fübiecto. Secundo modo poten:ia naturalis dicitur potentia naturaliter egrediés à fubftantia.
Ethocpoteft e(Te dupliciter. Vno modo aliqua potentia cgreditura fubftantia cum accidente, vt potencia cal- faciendi. Ignisenim per fum fubftantiam non calefacit fine ealiditate,& hec potentia non eft alterius generisquam fit qualitas à qua egreditur, vnde potentia qua eftcalefaciendi, eftin codem genere cum caliditate. Alio modo dicitur naturalis potentia quz naturaliter egreditur de fubftantia immediate, ficut potentia generandi quantum ad induGtionem vltimz formz,&hzc quidem non eftalterius generis cum fubftantia: fed reduciturad genus fubftantiz tamquam fubftantialis differentia. Per hunc modumintelligendum eft in potentiis animz. Nà vno modo conuenit nominare potentias animz, fecundum primum modum, vt dicunt facilitatem qua dicit modum potentiz exiftendi in fübiecto, ficut ingeniofitas, & tarditas, & hzc quidem íunt in cunda (pecie qualitatis. Alio modo conuenit potentias nominare, prout dicunt ordinem fubítantiz ad actum, qui eft mediante aliqua proprietate accidentali,vt potentia fyllogizandi, quz eft in anima cum habet aditum fyllogizandi, & heceítin eodem generein quo eft (cientia fyllogizandi, vtin prima fpecie qualitatis. Contingit iterum nominare potentiasanimz, vt immediate egrediunturà fub-(tanzia, vt hec triaamemoriam,intelligentiam,& voluntatem,& hoc patet. Quia omni accidente circumícripto Potentia naturalis dicitur, Applicatio dilin |. cionis.
intellecto i 36 Lib. I. Sentent.
intellc&o quod anima fit fubftantia fpiritualis,hoc ipfo, P quod eft fibi prafens, & (ibi coniuncta, habet potentia; ad memorandum, & intelligendum fe. Vnde iit potétiz anirz funt fubftantiales,&fünt in codem genere per reductionem,inquoeftanima: Attamen quoniam egrcdiuntur ab anima: potentia enim fe habet per modü egredientis: nonfüunromnino idem per e(fentiam, nec tamen adco differunt:, vt fint alterius generis: fed funt in codem genere perreductionem. Et poteft fatis manifeítam exemplum dari in re, & in fimilitudine eius. Nà res non habet tantam identitatem cum fua fimilitudine, rant numero. Similitudo enim Martini non adeo diftat à Martino, vt penitus differatab eo. Et ideo fimilitudo reiin eodem genere eft perreductionem cum co, cuius eft imilitudo.Quia enim egreditur, ideo differt:fed non tranfitin aliud genus. Etloquorde fimilitudine fecundum rationem fimilitudinis,non intentionis,id cft,proutáfubie&to exit,& non recedit, vt (plendorà luce.Concedendz ergo funt rationes probantes quod anima non eft Íuz potentiz per eflentiam.
r. 2. Áp illudergo quodobiicitur in contrarium de Auguftino & Bernardo quod anima efl (ua potentiz;dicendum quod non eft ibi praedicatio accidentis de fübiecto,neceiuídem pereftentiam: fed (ubítanzialis vel effentialis. Propter. quod notandum quod cffcniiale dicitur quatuor modis. Primo modo ellenriale,cod dicitreicífentiam totam,ficut (pecies dicit totam eflc ntiá: fingularis. Secundo modo dicitur eflentiale, cod cít de effentia, & coaftitutione rei, vt ma:eríia, & iorma. Tertio modo dicitur c(lentiale, fine quo res noh po:eft; effe, necpoteft intelligi effe, vt funt illi in quibus at:cuditur ratio veftigii, vt Vnitas, Veritas, Donitas. Qarto modo dicitur eflentiale (ine quo rts non potcft c: »izxdi habere perfectum cfle,vt funt potentis in anima,in q-:-busattenditurimago, & hoc eft minimo modo fui:^itiale, fiue effentiale, non tamentranfit in alind -cus: ideo anima dicitur fuz potentie, quia non tranfit ii aliud genus. j - 3. Áp illud quodobiicitur quod idem c effendi, Scoperandi; dicendum quod verum ef: ác piin-[cipio remoto: fed depzoximo ett impotiibi'e. Nzm fi idem omnino ellet principium proximum,tunc idem ef-(et inre effe, & operari. Similiter fi idem cfiet niincipiü proximum, cum res femper habcat effe, Ícinper habere: operaii. cum principium effendi; potentia vero proximuim & irnmediatumprincipiurh operandi, patet quod iní»otibile efte(fe omnino idem.