Nonus locus constat"] Nullum codiccm vi^eo, quiu JiaHeat: nonus locus est, qui constat, Gronov. Piihoean. et Duisb. et Gronoviant nonus locus est, qui constat, nisi quod in Duisb. non legatar qui. G&aiv. Sic et MS. Traiect. Burm. Voss. L IJL Leid. 1. II. IV. Ed. Med. i^. /. est qui constat. Voss. IL N. locufi esU Ouo. JV. L est qui constat, praetulit Scb. JV. locus est • Taric. Orell. L.
' Stuprare ingenuum] Erf. stuprare ingenium. Vnlgg. stuprars ingenuam. Grabv.
^ Quam sacrum laedere] Quidam legendum pntanl, sacrum ie^ gere. Quin ego ita scriplum reperi in uno opiinio libro manuscripto.' Snpra autem puuverim legetidum: quale ^ cum dicemus, maius esse, eic. pro: quasi cum d. quomodo Graeci loqUBBtor« cioy 0T6, eic. Lamb. Ldd. et Duisb. et Erf. sacrum laedere, Pith. el al. MSS. sacram legem. Gb.A£T. Leid. 111. IV. Ed. Omn. s. laedere. Celeii omncs s. legere. Ouo. Praetulerunl legere merilQ Sch. Orell. L.
Propter egestatem alterum] Eif. alterum prcpter egestatem» Grasv.
Propter inten^ermntem superbiam] Legendum forte [fortaste] •tt, intemperatam, id esi immodcraum» sen indomiiam: irel dic inlemperantem > id esl impot<^iem. Lamb. Iniperantem admisi £de Palatioi qnarti, neqne aliter firuiL^ prins cou intenq^antenu Supra eiiam reposni, sacrum legere, ex Pal. eec ac Fabr. allndebaique quintusy in quo, sacram iegem. Sed et praeterea rescribenduin stuprare ingenuum^ e qnarto Pal. et nescio quo Gnlielmiano. Mox scrip»i solitudine pro solicitudine, yolentibnS Palat. pr. sec. qninio. G&otbb.. Evf. propter inperantem superbiam. Pilli. propter intemperatam superbiam, Grut. ed. propter imperantem SU" perbiam. lu scribitur sane et in Erfurtensi. Sed qnid est impe^ raas superbia? Hic sane canssa nuUa csi| cur r^edaaiu a tiiIt AD HERENNIUM Lib. H. Cap.3.i. 155 tem snperbiaiii fiat. Decimus locns eat, per quem omnia, qaaie in negodo gernndo acta stmt, qnaeque rem conseqni tolent^ exponemus acriter, et criminose> et diligentery nt agi TeSy et geri negotium yideatur, rerum consequentiom ennraeratione.
CAP. XXXI. Misericordia commoYebitur auditoris animns^ si variam ibrtunanim commutationem dicemus; d ostendemusy in quibus commodis fuimus^ quibusqne 123 incommodis simus, comparatione. Si, quae nobis fntura sint, nisi caussam obtinuerimus, enumerabimusy et osten<-demns. Si supplicabimnsi et nos snb eomm, quorum misericordiam captabimus^ potestatem subiiciemus. Si^ quid {au iniemperantem f qnod legitur in Dnitb. Oanch. et meo, nt coBiecerat Lambinus. Repoani icitnr qnod in omDibnt eclitionibnf aale Gmterianam diTnlgatis legebainr» intemperantes cnim tnnl [oi libidioie caussa atuprant mnUeret, superdi^ ani ingennaf« lam qni inioriam alteri tantum infert, illnm njhili tacit tnperbia ioflatttt. Grabt, Vota. 111. intemperatam e, Vom. II* Leid, IIL imperantem e., perperam. Ouo. Probarunt intemperantem Scb« Orell. L.
In negotio sterundo'] Vulgg. in negotio gerendo, Grast. IISS. aliqnot c| Edd. pp* gerendo, Leld. IV. fiint vel gerendo^ Ocn. ^ Ut agi res\ Pitb. aut agi ree, GaAET.
CAP. XXaL Commoueiitur auditorie animwt] Libri manufcr. * babent, auditor^ *i, etc. Lamb. Unde in tribnt nostris commoue^ hitur auditorHus? Giloiigt. Erf. et plnrea alii MSS. commopehi-^ tur auditorihu9, (yrooov. in snit legit mieei^icordia commopehitur auditorihue» Eqnidem cnm in Erfiirt* Pitb. et Cratand. ed. tit etiam auditoribus^ cur id repudiem, non videol Aonon Latine dieitnr commovere auditori misericordiam? Gbaet. £t ita in MS« Traiect. fivuf. Leid. 1. 11. Edd. pp. m, c, auditorihus Leid. III. auditor. VoM. II. m« commovehuntur auditoreer Scilicet tcripserat anctor simpliciter: mieericordia commovebitur, nt est in Voss. III. quod tam varie interpolarnnt. Oud. Ita scr. Sch. auditorie animu* glossatori deberi iudicans. Orell» e Turic. m. c. auditoribue, L.
In quibue commodie fuimue] Erf. quihusque incommodis sumu4» £d. nonnnllae: in quibus commodie fuerimus» Graev. Fuerimus Ero. recepit e MS. Cortiano. Secuti sunt Scb. Orell. L» ' Quibueque in commodie eimu*'] Desiderantur in Erf artensi. Grabt, Leid. II. iV. quibue inc, £d. Med. et quibue, £d. Omn. et quihus m ittc, Leid. II. suprascr. et in q, Ouo. Sch. scripsit quibusque in inc. recte. L» Comparatione] Daisb. in comparatione, Grabt.
8i quae nobis futura sint, nisi] Pith. 8i quae nobis futura sint incommoda, nisi, Iobm.
Caussam obtinuerimus] Doiib. caussam optinuerimus, Idem. ' Leid. 111. ni caussam^ obtinuerimus» Ouo. Tnm et ostendemus nt * fntilem glossara eieclt Scb. L» Misericordiam captahimus] Erf. misericordiam eaptavimus, Gbaxt.
Potsstatem subiieiemus] Duisb. et Crf. potestatem subiiciemus I liostris parenlibus, liberis, ceteris necessariia casumm sil propter nostras calamitates, aperiemus y et simul ostendemu8, illorum nos solitudine et miseriay non nostris in^ commodis dolercr Si de clementia, }iumanitate^ misericordia nostra, qua in alios usi sumus, aperiemus. Si nos semper^ aut diu in malis fuisse ostendemus. Si nostnun fatum, aut fortunam conqueremur. Si animum nostrum fortem, patientem incommodonun ostendemus futurum. Commiserationem brevem esse oportet. JNihil enim lacrima citius arescit.
Fere locos obscurissimos totius artificii tractavimns in liop libro; quaprppter huic yolumini modus bic sit Beliquas praeceplV>nes, quoad videbitur, in tertium librum transferemus. Haec si, ut conquisite conscripsimus, ita tu diiigenter fueris consecutus^ ejL nos industriae fructus ex tua scieulia capiemus, et tute nostram diligentiam lau* }24dabis^ tnaque perceptipne laetaber^: tuscientior erispraeloBM. Pote^tate Vosi. III. Leid. IV. Ed. Omo. Tum Leid. IV. in n, pftr, Votf. I. lU. Ed. Med. n<MtrU proximU, par, liB, Leid. li. n, par, lib. proximi^, Dei&de Vosi. I. Leid. I. et ceteris, Vois. II. ceterisque, Ovn.
Illorum nos solitudine et miseria'] Vulgg. illorum rios soUici» tudine et miseria. Graev. Solitudine tic Leid. III. Ed. Omn. Iq reliquit soUicitudine,' Ovj}, SoUicitudine eiiam Cod. Turic. L^ Tom Vosi. 1. non pro nostris incommodis, Deiode pro humanitcUe £d. Med. humiUtqte, Eadem ^TO\sumus, fuimus, Porro pro aperiemus, Si nos Leid. III. ap, ^imfd si nos, Aliest si ab Ed^ liled.. OuD.
jlut, diu in malis fuisse'] Erf. aut divini fuisse malis, GrAst.
Ostendemus futurujn\ Pilh. el Doisb. patientem incommodo^ rum ostendemus fuisse, Noo male. Ij>ehi. Letd.lV, fuisse osten-^ demus futurum, Ono. Et patientem inc, fcripsit Sch. ex simiU apud Cic. loco de Iiit. I, 56. Deiu coniicit idem: et patientem incommodorum ostendemus fuisse et futurum esse, maxime qnom ii^ illo Cic. loco tit: et patientem inc. esse et futurum esse, J^.
Haec sif ut conquisite conscripsimus] Erf. el Piih. haec sicut conquisite conscripsimus, Lamb. ed. Jlaec siut nos conquisite con-9cripsimus, GaABV.
Ita tu diligenter fueris consecutus, et nosl Erf. Ita ut di» ligenter et nobis et nos, Duisb. ita tu diUgenter fueris qbsecutus ft nobis cum sine nobis considerabis, et nos, Ioem. Abest tu a Vosi. U. 111. Leid. III. IV. Ed. Omn. Twm Voss. I. Lcid. U. Ed. Ulcd. fueris cotis. et nobifictfm et sine nobis considerqbis, Vom, 11« heid, IV, fueris cons, (Leid. obs.) et nobiscum et (deeti Leid.} sine fiobis considerqbis. Vost. UI. a te pel perlecta yel descripta fuerint, Leld. l II, fueris exsecutus, Ood. "^ Ex tua scientia] Erf. et Pith. ex tua conscientia. Grabt. JSx tua conscientia Grypb. B. C. Brut. Vo#f. O. ei Leid. lU. ex f, conscientia. Ovd, T^aque perceptione laetabere] £rf. tua perceptiofie laetabere.
c«plonim artificio, nos alacriores ad r^liqpum p^solyen--diuiL Yeram liaec futura satis acio; te ^nini non ignoro* No8 deinceps ad cetera. praecepta transeamHs/ ut^ qupd libentissime facimus, tuae yolan^ti rQCtiMima^ morem geramoa* A D LIBER TERTIUS.
Adomnem iudicialem canssam quemadmodum conyeniret 125 inTCQtionem reram adcommodari, aatis abnndadter, ut ar- FiUi. tuaque praectptione laetahere. Gaaxv. Io Crjph. B. C* l^i-Ittr praeceptione! ut •eoiiu lit: laetabere te nobie id praecepifs^l qna in re dum ' tibi geesimue mprem, consuluiese rectissimo tuo 4tudio tfisi sumus. Sed tam«n niiiil loiita. ^eque eoim bano voccm bac notione qaemqu«m Ufurp«Me videou Brut. Lcid. iil^ IV* £d. Omo. praeceptione, \ o$». il l. ptitione. Oud.
2V< scieniior eris praeceptorum artijiciq] firf. tu scienticf «r*» praeceptorum artificii. Grabv.
Ad reliquum persohendum] Erf. ad periculum persolvendum* Iduc Leid. III. alacres ad rel^ p. £d. Med. acriores, Leid. II. 111. ad pericuium. Ouxu IJaec futura sati^ «cip] Dniib. Jffaec pentura satis scio^ GaAXT. I Jgnoro. Nos deinceps] Al. ignoro. Sed nos deineeps^ Iobm* YoM. I. 111. Leid. II. Ed. Med. sed nos deinc. Oud.
Ut quod libentissime facimus, tuae] Erf. ut, quod Ubentis-' sime Jaciamus. Duitb. ut^ id quod libentissime f^ciemus, Grast. VoM. 1. 11 1. Leid. 11. IV. Ed. Med. u/, id quod l. faciemus, Beoe. FjitQram eiisiat eiian^ io Ed. Omo. et ceteris MSS., »i Leid.lll. ez<-cipiat. Ouo. Utf quod, Turic. Faaimus praeftci^i praetuleroiit Sch. Orell. L.
Tuae rectissimas pol^ntati morem geramus] Erf. tuae rectii" smae voluntatis more geramus. Grabt.
CAPr h Ad ojjnnem iudicialem] Piib, ad Qmnem iuridicior lem. Grabt.
Conuenirei accommodari] £rf. conveniret accommodare. Iobm. Oporterei ' accomrnodari Cod« A« io Miueo Cr, Vral. L» bit^or, iuj>efiorfl)ti8 libri» demonstratom est Kuiio etffuirt ratioxiem rermn xnTeniendamm^ qcuie pertinebant ad eaosgwi deliberatiYas et demonstratiyas, in bmic librmn transtdlimnd, nt omnis inreniandi praecepdo tibi -qaamprimnm persolveretar. Reliquae quataor partes erant artifieii. De. tribus partibus iii hoc libro dicemus, dispositione, pronunciatione, memoria. De elocutione, quia plara dicenda yidebantur) in quarto libro conscribere maluimas: quem, ot arbitror, tibi librum celeriter absokitaili mittemu8, ne quid tibi rbetoricae artis deesse possit. Interea prima quaeque et nobiscum, cum yoles, et interdum sine nobis legendo consequ^re^ ne quid impediare, quin ad tiS banc udlitatem pariter nobiscum progredi possis. Nulio / tu fac attentum te praebeas^ nos proficisci ad instituta pergemus.
CAP. IL Delib^rationes partim sunt buiusmodi, ut ' iiuperioribua libri^] Dabb. in Muperioribu* libris, Gsast* Leid. II. IV. £dd. pp. in ntp. Ub. Ouo. lu ABGD. L.
,Sio cum uU lacnDa BataTa ediiio, neqoe quicquam in Erratii calci •diectii tigDificatum. Haud dabie in udo Graevit 'codice noh legebalnr y. ##/> q«oc«m comeoiit Cod. D. ia Museo Cr. Vr. jDw Marum rationem rerum] Erf. earum rerum rationem, Gkabt.
JJeliberatiuae et demonstraiipae y in hunc] Erfl deliberatipoM in hunc, Idbm. Pro transtulimus Cod. B. contulimue, qnod praefertndum. Supra pro pertinebant Ern. e Iunl. rtpo%VL\t pertinerenf, Sed Codd. ACD. et Turic. pertinebant» 6. pertinebunt, E. pertinebatf «t non dubium tit, qQid legendom. L, Inpeniundi praeceptio] Erf. inpeniendi petecriptio. Gb.axt. M9S. O. et Edd. pp. inpeniendil Leid. III. perscriptio t. quam plurimum, Oud. Praescriptio Cod. Di perecriptio Ttiric. qui pri^ In /toc libro dicemue] Erf. in hoc libro dictum eet, Grabt* Sopra De tribus in hoc libro sine Toce partibue ia dnobut Grjph. exempl. acriptnm est. Brvt. Leid. III. in h. l. dictum est. Oud. ' Pronunciatione, memoria] Al. pronunciatione et memoria. Grabv. £t memoriaD. L. Tum Ed. Med. quia plurima dic. Oud. Deinde pro tibi librum B, ubi librum, A. librum. L> Porro Vois. I. Rhetoricae rationis pel artis, Oud.
Legendo consequere] Erf. legendam consequere, Grabt. Tam pro T. utilitatem coniecii Ern. subtilitatem, L.
Nos proficisci ad instituta pergemus] Vox proficisci lalTa lententia anferri poterat. Grut. rrnilra) quom habeant omnea icripti. Qiioiiet enim apnd Ciceronem el LiTJum perrexit ire? Quod utiqne idem est. In Araieis: ore fero Capricomus vadere pergiL Gronov. Piih. ad instituta pergamus. Negat CrouoTioa, quca ▼ide, Graet. Habelur eliam in MSr Traieo». Burm. Ed. Ora. fac, ut au. praTe. Mor proficisci ett in O. libri». V. Drakenb.
C A P. IL Partim sunt huiusmodi] Erf. et Cauch. partim sunt AD HERENNtUM Lii.m. Qip. a. 159 qtuLmtnr, ntrom potios faciendam sit: partim Imiuaaiodi) nti^ quid potigaininm faciendnm sit, consideretur. Utrum potins, lioc modo: Kartha^ toUenda^ an relinquenda Tideatnr. Quid potissimum, hoc pacto: ut ti Hannibal consnltet, cum ex Italia Karthagiuem aroesiitur, in Italia remaneat; an domum redeat; an in Aegyptum psofectus occupet Alexandriaro. Item deliberaiiones partim ip* sae propter se consultandae sunt: nt si deliberet senatus, captiTOs ab hostibus redimat, an nbn; partim propter aliquam extraneam caussam Teniunt in deliberationem et consnltationem: ut si deliberet senatus, bello italico sol-Tatne iegibus Scipionem, ut eum liceat aiite tempus consnlem fieri: partim et propter se sunt deliberandae^ et magis propter extraneam caussam Teninnt in consnltatio-» nem: vt si deliberet senatus, bcllo Italico sociis civitatem d^t, an non. In quibus caussls rei natura faciet de- 127 liberationem, omnis ratio ad ipsam rem adcommodabitur.
eaumodi, Sie ei tiaiim iidero. Gbabt. MSS» O. bic el mox €'uumodif iii»i quod bic Leid. II. det huiiumodi, Deio MSS. O. et Edd. pp. ui uoQ uti, OuD. ^int eiu^modi nnat B, Mox idem eiusmodL Ut in Turic. el in ABCDC. X.
Utrum potiue faciendum eit] Crf. utrum potiue faciundum sit* Grabt.
Partirti Auiuemodi, uti^ quid potissimum faciendum eit,' con-^ tiderftur] Dui^b. Partim kuiuemodit quid potissimam sit considtrandum. Crf. el Canch. Partim eiusmodi ut, quid potissimum sit considerandutn, Uti, qnod eil in Gruteri et •eqneolibufl ilUm, in nalio MS. ei ediio babetur, in omnibui leeitor ut, lo£U. AbeflC ^9t fetciendum pofll i. potissimum a Vofls. 1. et Leid. IV., in qno eti quod pro quid, OuD.
Carthago tollenda] Apage illud Lambini commeDlnm delenda, Qoid enim venutlinfl opponi potetl, qiiam haec verba toUere, re* linquere? Et dixit Cicero non lemel urbem tollere, GaoTJta.)
Potirsimum hoc pacto] Piib. potissimum hoc modo, GaABY. VoM. in. Leid. lU. Cd. Med. hos modo. Octd.
Utsittannibcd consuitet] Erf. ut siUannibal consulat. Gaabv. Ldd: IV. consulet. Ed. Omn. consultat. Oud. Consulat BGD. L.
Bx Jtalia Carthaginem arcessitur] Erf. et Caucb. cum ex Italia Karthaginem accersatur. Duiflb. cum ex Italia JCarthaginem ap^ pelietur. Vulgf^. accersitur pro arcessitur. Grabt. Leid. IV, a/?-peUetur. Oud. Accersitur. A (a m. pr.) BCDC L.
" In Italia remaneat] Erf. an Italia remaneat* Lamb. ed. in Italia periaaneat, GaAST. MSS. O. et edd. pp. praeponuni an Teibifl in Jtalia. Deeflt in Liid. IV. Maneat Ed. Omn. Perma-^ neat L«(id. 1. II. Bene. Oud. An in It. A. an It» B. aninyt» CD. Permaneat C-Remaneat Tnric. L, Omnis ratio ad ipsam rem] Erfurt. Caucb. et Crataud.,ed. omnis oratio ad ipsam rem accommodabitur i omuino recte. Gkabv. Cd. Med. o. ratio orationis. SeA Vose.. O. Leid. 1. praebeut omnis watio, Vere». Decfll rem Voflfl. 11. Oud« In ACCT pariler 'csi 160 KHETOmCORUM In qtiilmt extranea cansM conficiet delibertttk>nem, in liis ea ipsa canssa erit adaogenday ant deprimenda..Oninem rationem eommy ^ui sententiam dioent, finem sibi conoraiio, In B et D Terba: omnia oraiio ^ conficiei delibfraiionem omjiMa luot. L.
In quibus exiranea cauesa conficiei^ Erf. in quibu* extranea conficiei, Lamb, ed. in quibue extSanea caussa efficiet deiib, ■G&ABT. Pro conficiei in C. Jfaciei, £. j In iiie ea ipsa cauesa erii adaugAida, aui deprimenda,'^ Crf. in his ex ipsa caussa eruni ^uiaugendaai aui deprimendam, Cauch* in his ipsa erii caitssa aui adaugenUa, aui aeprimenda. Graet. Voii. II. IIL Leid..Ilf. Ed. Med. ex ipea causa eruni adaugen^ dae aui deprimendae, In Leid. I. eiiam ex ipsa c,- DeeM in Cd. Omnib. vox ea, Leid. IV. aui agenda aui d. Ouo. Omncm bnnc locam tic exbibent Grjph. B. C: In his ex ipsa ctuissa, eriinl ad augendam, aui deprimendam oraiionem ecrum, qui sententiam diceni» Qui senientiam dicei^finem sibi conveniei uiilitaiis pro^ ponere, ui omnis eodem ioiius oraiionis ratio conferaiur s* mulio eliter» qnam legitur in vnlgatit; Qtmm rectiue» docti Tiderint» rtiobif non mala lebiio Tidetur, ii cnm vnlg. conferatur. Omnwm deliberaiionem Lamb. Itfgit, qoo loco oraiionem alii, Eqnidem «t ingenae fatear, etiam in reteri lectione» quam lequoTf aUqnid defidero. Aut enim pro Terbo eruni, legendum eat erii^ n« intelli* gaiur raiiOf ant aliqnid addendnm, qood Ciceronia aententiam expleat poit Terbum eruniy ut paraia adiumenta » aut loci deprompii^ aut qoippiam hoiusmodi; sed ila eiiam longe illam tentio Tulg»» tae aoleferendam. Brvt. Bx ipsa B, T, Erii a m. f. punc^ia notat. A, Bruni B. Aii augenda A. Aui agendae B. Deprimendae B. cui Toc. in A a m. •. additom esi, L* Omnem raiionem eorum] Erf, omnem memoraiionem eorum* Caucb. oraiionem eorum, Pitb. MS. et Crataod. ed.r omnes oratio--nes eorum; legendnm com Victorio: omnem oraiionem eorunu la Erf. ex hit duabui Tocibnt orlum ett memoraiionem, Sic in prae» cedente noia itidem correclum est ex membraoif optimia omnis oratio. Graet. Leid. 111. Ed. Med. omnes raiiones t^orum, ut iongantor Toci deprimendae, Pluralit comparet eiiam tti Ed. Omo. et Vois. 11 f. qoi tameo praebet oraiiones, In MSS. reliquia a m. pr. omnem oraiionem, Bene. Ouo. Omnem eorum oraiionem ( hoa a m, t. ) A. omnes oraiiones eorum b\}, omnem oraiionem eorum Qui senieniiam diceni ^ finem'^ Pith. qui sententiam diceni, r> qui sententiam dicei ^ finem, Grabv. Addnnt Voat. 111. Leid. III. is qui sententiam dicet. Ovd,, lla etiam BD. Cod. Tnric. apud Orell. omoem locom tic acriplnin praebet: In his ex ipsa causa erunt aui augendae aui deprimendae omnes oraiiones eorum\ qui sententiam diceni, Is qui senieniiam dicei, finem — • Sch. poat Verba: In his ea ' ipsa causa erii adaugenda aut deprimenda, fioem fegmenii fecit| noTumque iia incipit: Omnes, qui senten» iiam diceni, finem —. Orell. omnejn locnm corruptum iudicai. Mon dubium esl^ quin lcctio Cod.Turic, qoicom cooTeninnt magis minuive melioreff omnei, maoum icxipiorii exhibeat; quare una Tocula addiia scrihendum: in his ex ea ipsa caussa eruni aul uugendae aui deprimendae omnes oraiiones eorum > qui senien^ Digitized b^VjOOQlC Teniet ntilitatia proponere-^ ut omms eo totius oratioms ntio coBferatur. Utilitas in duas partes in civili coubuItatione dividitar, tutam, et honestam. Tuta est^ quae conficit instantis aut consequentis periculi vitationem qua* libet ratione. Haec distribuitur in yim^ et dolum: quorum snt alterum separatim, aut utrumque sumemus coniunctim. Vis discemitur per exercitus^ classes^ arma, tormenta, cto* 128 tiam dicent, Is qui sententiam dicet^ finem cet. CorraptioDi locam dedlt repetitio formnlae: qui eententiam dicet, L, Finem eibi conpeniet utilitatie] Qoidam legi Tolmit, utilita'-' tem, Lajcb.
Ut omnia^ eo totiue orationis rdtio conferatur, ] Et(, ut omnie iotius orationie eodem ratio conferatur, Q&aev. Vott. I. 11 1. Leid. 11. ct Leid. I. in marg. ad eam Leid. IV. ad ipsam* Vosa. IL Leid, III. eodem, lo £d. Med. Omnee t. o. rationee eo conferan^ tur, OuD. omnie ad eam ACC. o. ad eandem D. L, Tutam et honestam.] Erfurt. tutam, honestam, Grabt. In t, et itt h, A. tutam honestam BD. tut, et hon, CC «— ^ch. acriptic rem tutam et honestam, quod mioime opua eaae recte oatendit Orell. e& anpp. intelligi iubeiia partem, Z/, Haec distribuitur in vim aut dolum} Erf. haec tribuitur in vim et dolum, Grazt.
Quorum aut alterum] Erf. quorum alterum, Idbm. Deeat aut Voaa. II. Leid. I. ill. £d. Omnib. Oud. Quarum C. Aut om« A Utrumque sumemus coniunctim.] Scripti omnea ccniuncte^ nt de Iqveaiione 1,7. At mihi quidem pidetur coniuncte agendum de materta ac partibus. G&oiiov. Pilh. aut utrumque cqnsumemus conlunctim, £rfart. Cancb. et ed. Victorii coniuncte, Graev. et ita MS. TraiecL BuaM. Snpra pro separatim Leid. I V. separate, Tum coniunctim Voaa. I. II. Leid. I. com Edd. pp. In ceieria coniuncte, Biii qnod Vott. III. det inconiuncte, Ouo. Coniuncte ACDC. co/iiunctur.i B. Coniuncte etiam Cod. Turic. L, Vis decernitur] Sic Pall. et Bruil., maluit Lambinoa discemi» iur^ qpam beue, ipae videril. Vulgo erat seoernitur, Grut. £d. Grai. pis decernitur per exercitus, classes, AI. vis secernitur per exerciius, ^onnnUi ex conicctura: vis cernitur per exercitus, Iq Vidorii etl secernitur, In Erfurt, tameo et Caach. nec non Cr.a-> t;>odriy Mediolan., Atcena., Carol. et Rob. Steph. aliisque veloatioriboa omnibaa cdd. eat, pis discernitur, Nec video cautaam» cnr id >on locnm auum obiineai. Fis discemitur tcilicet a dolo, per exerciiiiaj clattea, ti ab exerciiibua et claaaiboa nohia via iofertur, nottraque diripiuntur et vaalaniur. Graev. Vis decerniiur, Sic in qnibiitdam legitur, in mViU secernitur, Neutrnm probat Lamb., qut discernitur, ut not, edidii, B^iut. Voat. 111, pis de se cernitur* Leid. I. p. decernitur, Vott. J. Lcid. II. pis secernitur, Opp. Dis~ cerniiur BE. Legendnm ett cernitur, quod e teqq. apparet,^ ubi variatar oratio vocabulo consumitur, X> Bvocationes hominum] Pleraeqoe Tetnatiorea edd. et MSS. rtfpocatiunes hominum. Vicior. ed. apocationes hominum. Kum boittioet erocarc ett vit? Saue evocaii militea apud Roiuanoa non vi co^ebauiuf ad noincn daudum miliiiae, tcd prcMbua et promiatia m RHETORICORUM cationes hominmiiiy et alia^ ImiiisDiodi ret. Doliu consa^ mitnr in pecunia^ pollicitatione, dissimnlatione, matnratione^ mentione, et ceteris rebns^ de qnibas magis idoneo iofitabantiir* Aldui Maonliiif F. ezplicat evocatiooetj iromioationea hoitim&y com eTocaomr ab hostibus c^uidam^ nt eornm tis infriogator. Quii unquam iia locutua est? Sfd ipMim vide; qoi cC •eqneiitia explicet peeaime. Sane cormpta uoo beoe poasnut ezplicari. I9ec quid ad vim pertineant revocatfonts, ni alii legunt, idtelligo. Qui ab ezilio reTocaotor, in itloa beoeficinm confertar. Nec auocationeSf ut nonnnlli malunt, hic pottout ferri. Avocant^ quae animnm a cnria et solliciiudiniha^ abducunt, res iucundae ftul stadia.' Catalecton Virgilii ex emendatione 1. Fr. Gron.: Oblectat kortus, apocat, pascitt tenet, Animoque moeeto demit angoree gravee. Cogitabam abactionee hominum^ cnm ii homines instar pecoram abigootur e suis fiuibus. GaABv. MSS. O. et Edd. pp. repocatio^ nes h» Noo capio, nec coniectoris iocerlis indnlgere lubet^ alioquin in meutem Tenernnt deuotationee tcI interhecionee ^ pro quo •cribebant librarii internectionee, Oud. Revocationee A (a m. pr. repotionee) fiCDE. Cod. Tnric repoc, Scribendam est sine dnbio depotionee, i. e. incantationes; de qna huins toc. noiione adeantiir lexica. Error. ortns est eo« qnod qunm aliqnis per negligentiofn scripsisset revotionea rel repocionee, alii secuti pro compendio habentes scripsernot repocationee, alii, ut emendarent, epocationee, JD.
£t aliae huiuemodi res] a Duisb, abest ree, GaABT* Leid. IV. H.alia huhumodi, Oud. Ree omisii etiam C. L* Mentitionee] Malim legi maneiones. Lakb. Mentitione pro* bata Lamb. emendatione edimus. Qnid enim sibih. 1. vnlt meistione? Si qnis antem ctt, qni noTiiate Terbi moTeatur. is intetligst, qna tatione appetitio, a rerbo appeto, molitio, a Terbo molior, deducta tox sit| eadem ratione a verbo mentior mentitio deduci licnisse. Brvt. In pecunia, pollicitatione, dissimulatioae, maturatione, mentione, et ceteris rebus, de quibus; sic Erf. et Cauch. MSS. Edd. moltae: in pecuniam pollicitationem, dissimulationem, maturationem, mentitionem, et ceteras res, de quibus, sed prius habent omnes libri Tetutli, qnos* consuloi, et editiones antiquiores, Teiustissima Iialica, et Mediol. Vicior. Cralaod. Hervag. Sed ed<l. Ascens. Caroli et Roberti Steph. et Lambini legunt^ ma» turationey nientitione, Apta esset vox mentitio hoic loco pro mendacio^ si usquam alibi extarei, sed nnnc ioTilis codicibus nihil moto, qoamTis non inielligam, qnid hic sit mentione, nec quod praecedit, mtituratione, nisi dicas, maturatione este simulaitone mainrationis ad decipientlnm. Sed hoc ett Taiicinari. Lamhini nont capio. Grabv. MSS. O. cum Ed. Omnib. [Ald.] in pecuniam, praete)rquam Voss. II. et Leid. iil. et sic in seqq. In plnrali poi" ■ licitationes y dissimuUuiones, maturationes, mentiones et ceteras res habent Voss. I. III. Leid. I. il. IV. £d. Omoib., nisi qnod et ceteras res desint Vuss. iii. ac Leid. II. pro Tsria lectione praebcat mentitiones. lu codem codice mentiones ezpouuutor fu'-' tilitatcs. Glotsae: Atentio, U apwjoig xul Wtwpa, |n Leid. II!. mentitione. Oud. Pecuniam ACDC. Follicitationem A (m finale 9i lu. s. addiium videiur) C£. pollititaciones D. Dissimulationem A ( a m. s. ) £. dissimulationes C. dissimilaciones D. Maturatio- AD HERENNIUM Lib. IIK Cap. a. 163 tempore loqaemur^ si qnando ^e re miUtari| ant de admiDistratione reipublicae scribere TelimuB. Honesta res diTiditor in rectum, et laudabile.
Rectom est, quod cum yirtute et officio fit Id dividitur in prudentiamy iustitiamy fortitudinem ^ modestiam.. Prndentia est calliditas^ quae ratione quddam potest dilectum liabere bonorum et malorum; dicitur item prudentia, scientia cuiusdam artificii; item adpellatur pru^entiai mullartun rerum memoria et nsus complurium ilegotio- 129 mm. Institia est aequitas, ius nnieuique tribuens pro di^ gnitate cuiusque. Fortitudo est rerum magnarum adpeti-' tio, et rerum bumilinm contemtio, et laboris cum utilitatis ratione perpessio. Modestia est in animo continens moderatio cnpiditatnm.
Hem meationem A (a m. t.) E. maiurationes mentiones tnenticio^ nee D. Ceteraa ree ODE. AblaliTom iiugulatcm et n^entione Cod« Tnric; idem ceterie rebue, Mentione Etii. lecte accepil de geQer«i ct artiftcio fallfndi, qnnni homines iii^ quoffallere et ilUcere ia fraudem ▼oloiil ^ e loni^iQqno oatendnnl apem, non pollicendo, sed taDtnm obiter commcmoi-ando, quod apem (Wciat, qnod.«Uiciat*: Maturatio vero eat consilii accelerala exaecaiio, qua aliie praererlimnr. Ceierum mentjtionee Lamb. inier variaa lectt. affert. L^ De adminietratione reipublicae ecrikere pelimue] Erf. de ad^ minietratione rei ecribere velimue. Dnisb. de administratione reip, Ktibere polumue» GaAEv. Leid.Jl. de ministratione, Leid. IV. po^ lunuu, Ouo. Velimue ABCDE. Ald. polemue rccepit Ern. ez editaone liy^. secmiqne sant Sch. Orell. L* Dilectum /laberej Sic Erfari.^ ted Vnlgg. delectum Aabere* GaAXT. MSS. O. et Edd. pp. delectum A. Ouo. In dtioboa Grypb.; libiis diiectum tcripinm ex«tat, qaam toribeadi rationem iu sequiur Lamb., ui tamen h. 1. delectum habeatur; fortasaif operarina iacaria, eius inalituto refragante. BatiT.
Item appeliatur'] In Erf. uon est item. Cralaud. ed. et item» Lamb. ed. et appellatur. GaAXY. Leid. III. £d. Omn. et app, Leid. IV. item et app, Oud.
Jus unicuique tribuene'^ Erfort. et Cauch. iue unicuique rei fribuens» Lamb. ed. iue suum unicuique tribuene, GnABT. MSS* scx iue unicuique rei tr, £d. Med. ius euum unicuique rei tr^ Letd. III. iue uniuecuiueque rei tr, Mox pro cuiueque in Voss. II. est uniuecuiueque, Oud. Ius u, retribuens A (a m. §, ius et re pwictis not. ) /. if, rei t, fiE. Sie eiiain Taric liber. Voc. ius Era. aneis incluserar» dissentieBle Sch., qai tt. pro dignitate cuius^ ^e id yalere ait, qaod pleraroque Tocab. suum ezprimiinry quum mstitia diciior Tirius suum ius unicuique tribuens, Ex qno apparet T. ius h. I. non esse snperTscnum. L, Et rerum humilium contemtio] Piih. et Aumilium contemtio. Redias san« rerum intelligitur, quam repeiiiur. Gxabt» Mt rerum Perpessio] Liber anns manascr. habet perpensio, Lakb. £d. prim. iaboris cum utilitate^ perpensio, quod reciperem, oisi foriitiidJais motiiM esset oetio; perpensio T«ro laborit cttm utililAtia ra- CAP. III. Prndentiae pardbus utemor in dicendo^ fii commoda cum incommodis conferemus^ cuin alterum sequiy yitare alterum cohortabimnr: aut si qua in re cofabrtabimnr aliquid^ cnius rei aliqnam disciplinam ant tione, boG ett cootideratio et comparalio labori» com nliliute, qoae laborem lequetur, eit prurleotiae. Retioeo igitnr yulgaum^ qauD» vis loqueodi geaua mirum mihi Tideatur este: perpeti laborem cum utilUatU ratione, pro perpeli Uborem et pericula, babita ratione militaii», boc est, ut laborem illom tnacipiam propter otilitateBiy. quae iode in patriam deriTabitnr. Gb.aev. £d. Omn« perpen^io. Ouj). ' T um. cupiditatem dno lib. Grjph. B. C. et quidem rectiua. B&UT. Cupidiiatum ABCOE. Conieniire OUDendorpii Codd. es eins fileniio inteiligilnr. Recte genitiiram defendit Orell.; accnsati-Tum male amplexoa erat Scb. QontinenM enim h« 1. est con^ tinuue. L, CAP. 11 1. ritare alterum cohortabimur] Caocb. Dnisb. ec edd. qnaedam: vkare alterum eoAortemur» Mallem onm prima llediol. Atcens. Cratandri^ et Uervag. editione: pitari alterum co--hortabimur, Princeps id in vitare mniaTit VictorioSy a qoo siant MSS. Grabv. Ed. Omn. pitart, Vosa. I. 11. Leid. I. II. llf. IV. £d. Med. cohortemur, Ono.. Mterum vitare ABC Co&ortmur A« a pr« m. coariemur B. Cohortemur etiam Tnric L* Aut ei quam ad rem cohortabimur aliquem^ Sie opinor cor— rexeruut ez &nc lib. 111. pluribue verbie ad eam te hortari, Tel ex Medicaeo ad/iortari, Victorius qua in re, ut est quoque in nonnnllis scriptis, et qoidem melioribus, ut iu ipso Medicaeo. Sed non tideruut tennslatem ioqucndi hoc loco, aot plene commenlaii sunt. Nam iidem meliores scripti: si qua in re cohortabimur aii'^ quid» Quod quum non dubiiem foisie in mullis et optlmis apod Gruteilim aliosqne, mireris profecto, cor i<t non admiserit^ prae* •eriim si videas^ qualem.se gesserit ad Tacitum Xi. Annal. 3. ubi ftddes Paterna, in quibas boc ipsum Ciceronianum este demonsire* Inr. GROMOr. Grol. et molue aliae edd.: aut ei quam ad rem co^ hortabimur aliquid, in Erfurt. Fiib. Cancb. Crauod. ctiam anti* quissima editione Italica i^ytt. lcgitor: ei qua in re cohortabimur aliquid, qood male deturbatum reposoi. Sie olim ad lustiBiiiK osiendi ex MSS. legendum bellum hortari, jpro ad bellum, Grast. qua in re etiam MS. Trai. Bork. Siqua tn re cohflrtabimur aii» guid^ lu MSS. O. et Edd. pp. Terissime. Adi ad Ovidium Ep« ilX, 187. cupio non pereuadere, quod hortor. Oen. Ut si A. o m. pr. uiliqua re C Coartabimur B, In D. terba aut si qua in re cohortabimur om. £.
Disciplinabilem'] Videtnr exprimere TOloisse Tocem Graeoam didawiv, seo poiins pmdi^xov, Sed quidam liber mannscr. hal>et dieciplinalem; ego nibil muto, tameUi uirnmqoe uturpatnm etae a Laiiuis probabile sit: qnod f^enut penetralie et penetrabi/is ^ ^enitalis et genitabilis y innumeralis et innumerabilis, manalis et manabilis f adde, q.uod quidam aunoiaront, naturaiis et naturabi^ iis, L»AMB. Omues edd. ante meam et molii MSS. Cuius rei aii^ quam disciplinabilem scientiam poterimus habere. Pro poterimuM Lamb. ed. possimus. Uoc vooabulum discipiinabilis uon est a Jii*uu et menie aucioria horum Rheioricorom, ted a maun barbari libraiii. Manus gcouina pareniia herum librorom nobis terfaU eel scientiam poterimus habere; et quo modo^ autquaquid* 130 qne ratione fieri oporteat, ostendemus: aut si suadebimus quippiam, cuius rei gestae aut praesentem, aut auditam memoriam polerimns habere; qua in re facile id, quod yelimna, exemplo adlato persuadere possimus. lustitiae partibua utenrari si aut inuocentumy aut supplicum dice-» ab opiimo CrfurteDti, in qiio scribitur: cuius rei aliquam discipli" nam aut scientiam poterimus habere, Caucfa. cuius rei aliquam discipiinam scientiam poterimus haberef sed » mkou sccaiida aisci-^ plinabilem. Mam « poKcrioribus st»per nam «dsciiptiHn cr«t biUm, cx Itbro mious emend^to. Vereor eiiafil. nc aut scientimm sit gloi* •ema, ct interpreCatio Tocit disciplinam^. Erfurteosem cjipi^ssi. la sequcntibos quoqne his verbis et quo modo, aut qua quidque ra^ tione fieri oporteai, ostendemuSf idem firfurtcntis non habet 4!t ao [atque] ostendemus, Copnla et non etiam legiinr ia cditi^nc prima^ Mediolaneosi, Ascens., Cratand.^ Heryag. Illam primus apposuit ediiioni snae Victoriu», quam sequeotes omues suot imilatae. Sed ntramqae rocem et ac [atqoe] ostendemus »i cum Erfnrtensi dcleverisy \idebis optime constaie sentCDtiam. Edd. el pleriqiie MSS. et quomodo aut qua quidque ratione fieri oporteat ostendemus* In Doisb. pro quidque est quodque. Graev. MSS. O. ct Edd. pp, disciplinabilem scientiam. Tum copul^tm* et non agnoscunt Leid. I. III. Voss. II. Edd. Med. Omn. sicut ctiam verbo ostendemu* careni MSS. iidem et Leid. IV. Benc omuino [sioe dubio] quod^ que heid. IV. fi possit Vosi, l. Leid. IL Oi'D. Disciplinam aut scientiam duo libb. Grjph. B. C., uon disciplinabilem; quod vix dignum verbum doctis anriboSy nedom eius secoli 'elej^antia, tiandprobabile videtur a politiisimo scTiptore usorpalum. Brvt.. Disci» pUnalem sc. ABCDE ei Cod. Toric. disciplinalem sc. Oxooit. dn^., Sch. in prima ed. retinuit disciplihabilem «t com Ernestio' rectc inlellexit scientiam nQaniiiir^v, quaC antea dicatnr scientia cuiusdam artificii, lu ahera aotem ed. Olraevium secntns cst. ■ Citatur hoc ^oc. cx Cassiodoro Variar. IV, 35.: Quid enim melius, quam plebem sub praecepto degere velle iustittae; ut conuentus multO'^ rum disciplinabilium sit adunatio poluntatum. Deindc pto vt. fieri cporteat ostendemus in A. possit ostendemus fieri, qoac a manu •» pnnctis notatd sont suprascripiis his: fieri oporteat. fieri possii ostendemus CE. fieri op, ostendamus D. Copula et om. iu *BD. cC