8i suadebimus quippiam, cuius rei*\ Lamb. cd. Si suadebi-^' mus quippiam cui similts rei gpstae. Graev.
Cuius rei gestae aut praesentem, euit auditam memoriam po^^ terimus haberej Optimc Piihoei codex: cuius rei gestae aut prae^ sentis aut auditae memoriam' poterimus habere, Usnc scripturam ctiam o«teodit margo Cratandri ediiionis. N^m qnid sit- auditam' memoriam habere, non ego intelligo. Ideat. Leid. III. Rei gestae aut praesentis, a. auditae mem. Ovo. Sic etiam C. Tnrio, apnd Orell. Sed indicc Schiitzio vulgatam benc defendit Ern. Praesentis auditae (a m. s. interp. aut) A. praesentis aut auditae D. Kccie defenditur vulgafa. L. Tum Voss. 11. Leid. III. Ed. Omn. persuadere poterimus. Leid, il. persuadere possumus. OuD. Fossumus ^f aut innocenium] Erfott. ct Caiick« si aui innoeeniium* mus niisereri oportere: «i ostendemtis heaae merenttlms gratiam referri convenire: fi demonstrdbimns ulcisci male meritos oportere: ai fidem magnopere censebimna conaer* Tandami si leges et mores civitatiB egregie dicemua aer- Tari oportere: ai societates^ atque amicitiaa stndiose dice- 131 mns coli CQnvenire: si^ qnod itu in parentes, deos, pa-» triam natora comparaTit| id religiose colendmn demonstrabimus: si hospitia^ clientelas^ cognadpnes^ adfinitates caste colendas es&e dicemus: si nec ^prece, nec pretio, - nec gratia, nec periculo^ nec simultale a via recta osten* ' demus deduci oportere: si dicemus in omnibus ius aequabile statui conrenire. His atque liuiusmodi partibus iustitiae si quam rem in concioney aut in consilio faciendam eensebimus, iustam esse oslendemus*, coutrariisy iniustam.
Grasv. Innoceniium Vom. I. Leid. IV, Jnnocentiam Ed. Med, Tom Lcid. I. Vo»f. 1. Edd. pp. eupplicium. Ood. InnocentiumA. i m, f. sinc i^ In nocencium D. Innocentum BC. L, Bene merentihus gratiam referri conpenirel Erfnrt. in m^ren^ tibus gratiam referri pportere, Gb.aet» Referre conpenire Voss. IIL ^cid. IIL OuD. Sic ciiam D. L.
Servari oporterel Crf. oportere setvari, Lamb» cd. egregie *erp,ari dicemus \pp(frtere, GnABn,^ ^ uimicitiae studioee dicemue colQ Lamb. cd. amieitias dicemus sfudiose coli, Jdbx. Coli dehere Ed. Med, Oud.
In parenteSf deos, patriam'^ Er(art. in parentes» deos, in patriam^: G^abv..
Clientslas» cognationem\ E^L clientelam, cognationes, Idbh.
Caste colendas esse] Cr/aTt. casts colendam esse. Idbst. Ctiste colende L^id. I. c, colenda. Voia. I, quod poa.diaplicct. Verboia essfi desideratar ia Vou. IL Oud. Clientiles ^ colendos D. £*, Si nec prece, nec pretiol Erfart^ mcai MS. Ed. prim. •( MedioL si nec pretio, Sed in Doib. non Bont nec pretio^ G&abv. Necprece, nec pretio. Doae priorcssyocet desunt MSS, aex et Edd. pp,; cootra Leid. IV. non liabet doai ullimai. Oud, Verba nec prece om. ABCDE ct T. omlterot^oe in priorc cd. Seb. in altera redozit. L» Dciode aequahiU ius MSS. et Edd. -pp. nitl qood in Voif. IIL sil aequale ius. Oud. jiequahiie ius, boc ordine, etiam BA et Toric,; equale ius CD. L.
In concione aut in concilio'] Sic iam et Victor. et Lamb. et Grot. Quid aoiem eat coocio, nUi couciliom popoli? ot iia non yideantor hic dici direrta, qood ioooit [inditat] parlicola. Atqoi priores edili et diiliocte etiam acripti nottri omnea cpnsilio, quod revocandora polo, ct saiis de bi» Tociboa diclom* Uiiqoe- apod praetorem et ad cooiiliam iodicom pcruoet taepe» nt ostendatur aliqoid loslom cmc, Gromoy. Erfort. ct Caocb. cousilio. Non taotum autem consilium est praciorom, scd eliam senaios» qui Mepe dicitor consiliumy requirii « nt ^oid iuslum sit osleodator. Gbabt* Consilio eiiam MS. Traiect. Bubm. £d. Mcd. caret praepof. [etiam A. a m. pr.] Leid. IV. £d. Omn. concilio. Male. OuD. Comsilio fiCET. concmo AD. L^ Ilafieti at ciad^locis et^d suadendumi et ad dissuadendum simua comparati. Sin iforlitudinis retinendae caussa faciendum quid csse dicemus^ ostendemus, res magnas et celsas seqpi et adpeti oportere, et item res humiles et indignas yiris fortibus; vel viros lortes propterea contemnere oportere, nec idoneas dighitate sua iudicare. Item a nulla ISS!
Jd suadendum et ad diMuadendum simus comparatL] Sio clfgaDlUsime Dottiri irei codicte^; quomodo quux^ i(3|hibeal qnoqoe " Tictortsgj pon pu^avi ulteriat eam lcciionem liinc ejiulafo debere, qaom per.vile »it illud istorom p<trati» Sic quod quasi aa inspi" ciendun delectationis caussa comparatum est, iu Oratore. [la. ] et III. de NaL Deor. [c. 7.] ego me ad respondendum compara^ rim, Gaoirav. Gmt. et edd. <^ suadendum et diesuadendum simu^ parati, riih. ad suadendum simus comparati. AL ad suadendum iimus operati. Comparati Gron., nec aliier omnei mei MSS. ei edd« TetiMiIores ^ -ndgo parati* GjiAsv. Comparati eliam iii Cod. Traiect* ia qao aliqna Varietaa io TOcibuB praecedeniibiis. Burm. Comparati» lia Juo Gryplu exempl« B&ut. Leid. I. il. IV. et dissuadenduni ooiista ad praep. Besiint et ad dissuadendum in Voss. 111. qut msle kabet /etiam parati, Oun. Parati B. Comperti D. Jr.
Facieudtaa quid esse] Vox media nuspiam mihi occurrit* G&ORor. V.ox media nec in Gronovianis, nec Erfurt., et poterat abeue. Sed in reliqnii MSS. el ed. prima, celerisque legitnr. Grasv. Vosi. J.faciundum. Abeil quid a Lcid. 1, Oud. Omittnnt quid CBE. J&.
Res magnas, et celeas sequi] AL res magnas et excelsas^ *e-j minOfi^T, C^i^OJ <liioGrjpli.qno loco alii excelsas. Brvt^ MSS.ad iuraok omnea icels^s, Tom appeiere Scb. de coni. in edit. altera. Jj» Uumiles et indignas] Ed. Crataod. humiles indignas, GaABv'. y ti^ti viris thrtibu4 f quae a nullo cod^ce absunty Eruestios incnria soa deceptoi omisjt, qnem iucuriosior secutui est Scb. in utraquo cdit. Errorem uotavil Orell. Xr., Vel ^iros fortes propterea etc. ] Addidi e Pal. qoarlo ijilabaa peij qnod propterea illud inveqiisem in pluribus Palaiinii, qoodilibquia QuUelmio toUeuidom videbatur, ulpoie e libris ali* qnot exMil, Si cui forte vel iniliguum putatur lextu, is poterit propterea mntare in praeterea, firfe Pal. pr. ac quinti. Geuter. Volgg. viros fortes propterea. MSS. duo, piros Jortes praeterea. Auerunt pel Erfort. el Cancb. GraeV. neque vel neque proptere» est in MS. Trai. Borm. In nuUo MS. vel Ed. inveni iMud pel. Ab«t propterea a Leid. I. III. Voss. II. Ed. Med.; praeterea U^^M iaVoss. III. OuD. Omiililur propterea in ABD. Fei abesl a Codd.
Nec idoneas pro dignitate sua iudicare. J Sic rcposui, i<<cntQt, ttaain librum manusoript.; quidam tamen legcndum censent, neO idoneas dignitati suae: alii vnlg^lam ieciionem retinendam cen-•ent, et idoneas dignitate sua positum esse pro dignas digniM^^ •tque idcirco voci, idoneas, eundem caanm Iributum, aiqi^^^P^„^ dignas uibueretor. Lamb. Erfurt. nec idoneos sua dignifate, Graev. Idonea dignitate sua. Voafc IIL Oun. Idoneas dignitale suA ABCDE et Turic. Sch. in priore ed,;7ro ex Lambini menie addiderat, in altera icripsit dignitati suae. Sed recte monet Orell. aoa oblitirandai]» Oiie rariorem w. idoMcuf itrnciuram. X* P re honesta, pericnli ant laboris triagnitndine d<idrici*oportere: antiquiorem mortem turpitudine haberi: nullo dolore cogi, ut ab.oilicio recedatur: nullins pro rei veritate me* iuere iuimicilias: quodlibet pro patria, parentibna^ hospitibus, amicis, el iis rebus, quas iustitia colere cogit, adire periculum^ et quemlibet suscipere laborem. Modettiae partibus utemur, si nimia» libidines honoris, pecuniae, similiumque rerum vituperabimus. Si unamquamque rem certo naturae termiiio definiemns. Si quoad ouiquesatis sit, ostendemus, et nimium progredi dissuadebimus, et modum unicuique rei 6taluemus. liuiusmodi partes sunt yirlutis, amplificandae, si suadebimus-, adtenuandae, si ab his dehortabimur, ut haec adtenuentnr, quae supra demonstrayi* A nulla re honesta] Erf. C^acK. tt Lamb. Ed. ah nuUa t€ hone^ta. Grabv. Ab nuila re hon, Sic Vosi. I. If;. l.#id. 11« III. OuD. uih n. r. h, ABCG. iiqae ita recte scrlpiit Orell. L, Turpitudine hoberi, nulto dolore cogi] Erf. furpitudinem ha^ heri, in nullo dolore cogi. GraKv. Habere Scli. n^n monico If^ctoreex Krii.coiii. rcscrip^ii, asiipulanlihai (hiobns codd. O. efOxon. 11. Ceicri oniiic.t haberi. Recte Orcll.. Ern, ci iJcb, •ecului t4t, Zi, j4micis tt ii3 rebus"] Erfarl. amicis ^ iis rt^u^, Grae^. £i eie rebue, Deei( copuia Leicl. I, ttl. Ouo. £i his r. AfiO. ei SimiUumque rerum'^ Erf/ ^t Ouiib. eimil/um reHatt, 'Ct-aABv. X>eid. 1. II. \ Oii. III. pecunianim. ' CopuU gue rirVit Voiil O. Leiil, 1. II. £t sim. LciU. IV. Ouo. pecunidruat 'SimHkttn rer, C£« Cum TnlgatA conipniiuot AfiD. «t TtiHc, L, Si quoad cuique satis eic. ] Vul^o: Si xitHique quod euiqu9 " satis ctc. ir<l uo» venu»tufn loquendi geoni reponiiiniit, reperiam in PmI. tert., (|uinlo, sexto, iteiD Fabr. eiCoIonioiHi. Plautiu Me-* uaechuii» [\, i, 19]' f^^fiim est mottus tamen, quo&tf pati uxo^ rem oportet. GruteR. Ed. prima et MeHinl. si quotttuique sntis ji(^ Erfurt. Piili. Catich. Dui^b. si quoud cuique satiit sit. -Grabt. Sic etiam iu MS. Tiiiifct, Burm. E<}.'Mr<i. Et sr, Voii« |f {.'^nood id quahtumque satis sit. Lcnl. III. Etl. Omn. quod^euique «. #. ' OuD. Si qtioad AiH^DET., quod miicrr Schueitiuin «1e»einbie. £, Bt modum unicuique tei statuemai.] Erfuri. moditm unicuiqu^ rei stqtuamus. Gralw £i nimium -^ et modum, Copula uirol>ique''ttr^<it Lei<t. III. Eil. Omu. £t si mpdum Voii. 1. LdiJ. L OuD. Et anie nimtum om'. B. Et nimirum E. L.
Partes sunt pittutis amplijicandae si suadebimus, attenueut» iiae'} Kt (\u t.' par/es sunt omnibus verbis, attenuandae, Duiib* partes sunt omnibus varbis amptijicandae, Grabv. Leid. I. omtti'-^ bus virtuiis a m. pr. perbis, (iuin cetera exiulanl s m. pr., »ic«t abffiot quoqiie cuin ifq. v. attenuandae a Voiii. |||. Sed m X.tii\. III.. »< iiptum r«i: Ifuius piirfes e» amplificandae si horta^ hifnurt omnibus vero verbii att. Lvitl. IV. omnikus pcrbis StnufU/i si suad. Ouu. Suad. omnibus verbis B. Zu * Ut haec attenuenlur, quae suprd demonstraS^im ] Pato delm^ dam e«»e quae linc «ruteniia:, ut" haet attenuentur supra demcn^ stravi^ hnc «»< quomodo elereuior. GxAjr* Leid. III. et MfUMitm AD HERENNIUM Lib. Itt Cap. i, 169 K«K nemo eri^ qvd cemeat « ▼irtale recedenclmit! Temm i^$ axkt res hniusmodi non dicator esse^ nt ▼irtntem posnmns egregiam czperiri, ant in contrariis potius rebus, qnam in his, virtuA constare ostendatnr. Item si quo pacto po« terimaa» qaam isy qni contra dicet, iuatitiam vocarit/noa demonMralteimus ignaviam esae et inertiam^ ac pravam ti« berti^em: quam prudentiam appeliarit^ ineptam et garndam et odiosam acientiam esse dicemus: quam ille niodestiam dicet esse, eam nos inertiam et dissolutam negiigentiamdicemus: quam ille fordtadinem nominarit, eam no8 gladiatoriam et inconsideratam aj.pellabimus temeritatem.
C A P. IV. Landabild est, quod conficit bonestam ef praeaentem et consequentem commeftiordlionem. Hoc nos Ed. Med. ei haec adt» Ous* A6CDE retioeot Terl^a: ut Aaec aitenuenturi qnae Ero. uocit iodiusity So^. nt jnaoife^te tpih^ia, oncif iaclusit. L.
J9on huiuemodi dicatur esee\ Pal. tert, qvart. quint. dtcanturi qood ferri iteio queat. Lambiuaa scriptit ^/ctf/z<r^ ut et mos. oatendetur, aed cootra omnes libros ooatro». Grut. Crf. aut ree f^pn eiuemodi dicatur, Piih. aut non huiusmodi r^s dtcntur esee, G&abv. M5. Traiect. ferum ut dicatur res non huiusmedi esse, Burm. MSS, quaiuior et Ed. Omn. non eiusmodi.,^.yoif. I. Ed. Qmo. di-* caniur, ' Ab eadem aber»! verb. suhai. Oud. 'i^J(^;i eiusmodi A» L, y^iTtue constar» ostendatur,'] Erfurt. virtus constaregue osten^ dantur, Lamb. cil. viftus consiorp ostendetur. Idjbm. k>d. Med, ess0 os(' Leid«|. const. ostcndetur. Oud. Ostendaiur ABCDE.. L, lustitiam vocarit^ E^f. et Ouinb. iustitiam vocavit. Grajc^. Voff, I. n. Leidd, O. et Ed. Med. vocavit, Vort, II. voca/iit, Oun. Quae paullo pofli le^uoiur Verba et iiiertiam Scb. ouHo coUice asfleo* tiente drlevit. L.
Parvam libertatem'] "MSS, Erfurt..Canch. Piih. ae omnes edd. THeriorea: pravam liberalitatem. Sed libertatem lueiur Uuikburg^.' Colon. et Lamb. edd, et marf((^ Craiaudri. Gra£V. Pravam Ifber" tatem. Sic Leid, IV. et E<1. Mud. In ceierU pratfum iiberalitatem^ Ed. Omo. y^art^am liberalitatem. Oud. JEt parvam D. Ltber». tatem D. Aeliqui ABCE UberaHtatem, qnemadmodom etiam Turic« Atqoe iia eiiam Brnins.io suis Gr^ph. duobus invenil. L, Quam prudenttam] Dliiflb. qui prudentiam. Ghaby. Quod p^ A. quam prudencia D. Leid. IV. qui pr, L, Dissolutam negligentiam dicemus ] Erf. et Lamb, ed, diseoiw» Uon negligeniiam essit dicemus. Gra£v. esse ABCDE Kddont. L, Vosfl. II. nominabimus et diss, negl, In ceterii ct Edd. pp. et d. n* esse dicemus, Oud« ^' CAP. IV, Prtusentem et sequentem] Scripli Xjt% consequeMenu Gaoxov. Consequentem Erf. Cauch. et edd. prima, Crat>niiri, Hob. Stepb. ct Lambiui; Tnl|iati sequentem eommemoraiionem. Grabv. Its tl IdS. Trmiect^ videtur sperncndum quod praecedit eonjiciit s equatnr P2 to a recto aeparAYimtis, non quod hae qnataor partes, <ftm» •abiiciniitiir anb Tocabnlo recti, hanc honestatia comme* moratioiiem dare non aoleant: aed qnamqQam ex recto 134 laadabile nascatnr, tilmen in dicendo seorsum tractandnm est hoc ab illo. Meque enim solnm landis canssa rectum seqni conTenit, sed si lans conseqnitur, dnplicatiir recti adpetendi vokintas. Cnm igitur erit denKmstraitdnm rectum eue, landabile esse demonstralnmus aut ab idonei» antem commemoraiiotMmm fiuRM. Cousaquentem commemor^ Sie MSS. O. ct £dd. pip. Ouo. Couidntiunt AliCOiilF. L.
Hoc noa eo a recto eeparavimua] Erf. hoc non eo modo *eparavimue. Pith. hoc nos co modo a recto eeparapimue. Cilaet. i[^id. I. 111, eo Ynodo #• Leid. II. feparakimua. Vom. IV. aeparamus a recto, Leiit. IV. non eepar^jie ^jecto. EUl. Omi. S¥p9^ ravimue. Ouo. Nos non separavimua a r. partea A. (pro non in mArg, a m. s, eo modo). Non eo modo aeparavimus B, "Soa eo aep. a recto CE.' 2Voi eo modo aepafamua a r* D. Gtim Tnlgata ^ooteotic recte Ttiric. Separamua edidit Ero*. ^ecaiasqne ett Sch. £, Non quod hae quatuor parteal Haec Terha non legantnr in Erforkensi. Gitaet. Eadem in^Coo. A. a m. pr. omiiia lanl. Xf* Sulr vocdbulo recti] Erf. et Pith. aub voctibulum recti. Gb.akt« Leid. fr. auh pocabulum rei. Oiro.
Hanc hdneatatfs'] Erf. hanc honeatatem. Gbast.
Dare non aoleant] £rf. dare aoleant. Iixem. r«ullo poit /audabfie naacitur de coniectara, qnam lecnitkv ett Sch., dederat Ern. Aiientilnr Cod. TurVc. Scd naacatur O. apad Ouo., ut es eiat rtlentio confichur, erAffCDE, praeterquam qaod A. a p« m. do^ monatrabimua pro naacatur, £.
ItectrTu aequi] Erf. recta aequi. Gbast. In aotecc Terba m dicendo deiuot Voii. III. Tum lieid« 111. recta aequi et Leid. I, a m. pr. Ouo. Recta conaequi B. L» Tom ai laua conaequeiur Voai. I. «. /. conaequitur Leicld. O. Ed. Omn. aequitur Ed, Ued. OuD. Si illa consequatur A.* Ceteri «. /. conaequitur. L.
Duplicatur recti appetendi] Erf. placatur recti appefendu Margo ed. Crntandri: placet majiia recte appetendi. Grast. Leid. 111. placet mafrif pro duplicatur Ouo. placet magia B. T. E gloata noo profectum eiie iuflical Orcll. /^.
Cum igiiur erit demonatrandun^'] Ita Pal. quart. et aextua practer Toianaiijy Gembl. et Colon. Tere; nam eo ipio qnod laudabile demonitramui» rectum et honeiinm eiie oitendimua: priua onii, demonatratum. Gaut. Vulgg. cum igitur erit demonairatum rectum, laudabile. Grnt. ed. cum igiiur erit demonatrandum • ractum, laudabile, Confirmat Erfnrieuiisj ex qoo praeierea adieci %o [t. 3 eaae. Gsast. Demonstrandum. In lolo Leid. IV. ett gernndium. In ceterit et Edd. pp. demonstratum. Bene. Verbom exaulai a MSS. et Edd. praeltrquam Voai. 11. Ovd, Demonatratum ACDEF. L. - LaudabiU esae demonairahimtis aut ab idoniia- hominihua • • •. aut ab aiiquibua aociia, aut omnihua eivibua] DiTerto naodo hio lucui fcnliitur. Et qoum Teram lit idoneoi hominoi, ot hio deaeribil ordinem qaeodam honeiiom, eonaiderari potio diTerioa ob •ociii aliquiboiy et omoiboa cifibus etc.( lic quoque dioi poteat to* liaiiiiiiibaa,.ut si qati res lionestiori ordiiii placeaty quae a deteriore ordine improbetor: aut ab aliqnibus sociis, aul omnibus civibus, exterii nationibus^ posteri^que nostria. Cum huiusmodi locorum divisio sit in consultatione> bre- 135 Titer aperienda est totius tractatio caussae. Exordiri li* cebit vel a principio, yel ab insinuiitionei yel iisdem rationibus, quibus in indiciali caussa. Si cuius rei nar« ratio incide^ eadem ratione narrari oportebit. Quoniam in doi ct ciTe* eMe ipto* idontot homioet. Qiforani priQa qaam 'vidcatiir seqni LambinQt, cniut ett vulgalii hodic lcciioj aic ncacio an conaidertTerit quoqne aUclor, qnnm illnd'a«caudom ab Qtc ia IISS. Boatria allia, nec in ediiionibna ante illnm^ qaem dixi, repe* x rUtory nt inde colligam ab eo addiinmy lum hoc qao dixi re* apectUp tnm foraan es conaidcrationt, de qna egimna anpra lib. II. ioit. Eam [t.] ideo raaretndam pnio | ted eiiam totnm locnm ▼eritati iKilittiiqae anae aic reatimendnm: LaudaSUe €sse demoruirabi^ mu, ut ab idoneU hominibus, ut si qua res honesiiori ordmi placeat, q. a, d or. improbetur, aui aUquibue sociie, (acilicet iila ree placeai^ cUcnatnr coim luec per datirum, nt et aeqnentia) aui omnibus civibus clc. Si placnit Gmtero iata praepoaitio, rectint tam iteravitaet mox: exordiri licebii pel a principio pel ab irui~ Muaiione pel ab iisdem rationibus. Sic enim ler ilU rtpelitnr in •ptimia MSS. et quibuadtm ediiia, unde ipae probibuit quoqac Fraudi fuit To [ T. ] ui tic gemioatum, io quo aaepe auctorea aibi pbcuerunt. Grojiot. Equidem alterum ab nec ia uoatria MSS. babctar, qood tameo ^algaii prae ae feront. Prteterea Duitburgenaia diTeraam plaoe ab aliia libria acriptoram nobia oatendit^: Laudabilo esse demonstrdbitur hoc modo, aui id idoneis hominibus, quod tanoundom duxi. GaASv- LaudabUe esse demonsirabitur. Ste MSS. O. et Edd. pp. non demonstrabimus. Addit Leid. IV. hoc modo, Tnm in tt* ab idoneis deest praepoftiiio Leid. IV. Oao.
Eidem abeat a CD. Ceternm demonstrabitur in C^ In A. omnia haec a Tcrbis tamen ia dicendo usque ad banc locom a pr. m. annl omiaaa. L.
Placeai, quae a deieriore] Piih. placeat. At quae a deieriore. Ert placeat quae a deteriori, Grasv. Vqx ordine non eat ia Voaa. III. OoD.
Aui aliquibus sociis] Erfurt. aut quibus sociis^ Giubt. Ab praepoiitio nou compaiet iu MSS. nec m Ed. Omnib. Ovo. Om» Buiusmodi locorum divtsio sit ] Erfnrt. Haiusmodi divisio ^ locorum. GaAXr. Quum igitur h. t), L, Breviter aperienda est] Erf, breviter aperiend^ erii. GrAbt, Totius itactatio cau<tsae*] Errurt. tractatio iolius caussae* GxAxv. Kundero ordiacm tuetur B. L.
Bfordiri licebit] Erf. exordio licebii. Graev.
Vel iisdem rationihus] Al. vel ab iisdem tationibus. Ibkm. Vel ab isdern AE. vel hiiadem C. hisdem B. omitat cooi. vel eis" dem D..Vel rtcle delevil Scli. L- Quibus in iudiciali caussa] Eif. quibus. in iu^icialem caussam^ Gxj^ev. In iuridiciali U. L.
Narrari oportebit.] Vnlgg. narrare cporlet. Eifurt. Caoch. tt Imiinmodi caium finis est ntililts, «t ea diTiditQr in n* tionem tatam atqne bonestam: si utnimqae poterimu ottendere, utramqae pollicebimur uoi in diceiido demon* etrataros esse: sin alteram demonttraturi erimns^ simplieiter, quod dicturi samns, ostendemus. At si nostram rationem tutam esse dicemus, divisione utemur in Tiroy et consiiium. Nam, quod in docendo rei dilucidandae ^aussa dolum appellayimusi id in dicendo honesdus consilium appellabimus. Si rationis ^oslrae sententiam re« «cld. prima Hediol. Viotor. Cratancl. «liaeqne Yetaatioret omoct narrari. Cnr routaruni? Graev. Abeat namwi a Vosa. 111. Leid. 11« OuD. Op, narrare B. Narrari oportebit AC. narrare op. CO« Narrare Lambinnm tecnli tcripiernnl Ern. Sch. Xr.
Si utrumq^ poterimus oatendere, utmmque poliicebimur'} £r£ utrumque poterimus ostendere, ei utr^mque pollicehunur, Grabt. Vtraque C. Pollucemur in dic» monetraturoe 0« In 'proztous adUi<lit Sch. Jn divisione ante?• quoniam, qnae Yerba an in saia quinque codicibus legerint nec ne, non indicavemnt Cdd. Mus.^cril* V latitl. L.
Sin alterum demonstraturi erimue', eimpiiciter, quod dictun tumus] dictuii raargo ed. Craiandri: ein alterum quia dicturi su-» mue, ostendemue simpiiciter, Crfurt. Si alterum quid dicturi sU" mus ostendemus* Si alterum repete dno -noivov poterimus osten'» dere, quid dictnri shniua ostendemnt, Multot centonet adsutot etse bii libtis iam taepe Tidirons. Non panci reciti tnnt ab ErfnrC GnAstr. Abett erimus a Vost. IIL; contra in aliis: erimus dicturi Tel demonstraturi, Jn plerisque: erimus dem, Sed Leid. L a m. pr. modo dat: sin alterum, Optime. Ocd. Sin alterum erimus detn, ABC. L* At si nostram rationeml Crf. aut si nostram rationem. G&ast* jiut si BG. uic si i). L., In docendo] Erf. in dicendo, Graet, In dicendo Vots. 11 L Leid. II. Cdd. pp. Odd. Sic etiam B. L.
Rei dilucidandae caussa] Unnt liber mannscr. habel: rei dilw cide magnificandae caussa: alint, rei dilucidandae, magnifican-^ dae, Plane mendose. flino qtiidam legendum puiant: diUtcids manifestandae. Lambin. £rf. ac Cauch. et al. MS. rei dilucide magnificandi caussa, in Canch. additur interpretatio Toci magni" ficandi, superscripta manifestandae, Al. MS. rei' dilucidandae magnificandae. Grabt. Voss. JI. Leid. Jl, rei magnificandae. Leid. III. diiucide et magnificandae. Ed. Med. diiucidandae magni^ ficandaeque. Oud. Dil. magnificandae A. Manijeitandae (omisso dil) B. Dilucide magnificandao C Delucidendae (am. s«r-<icMdae ) de caus. D. X.
Id in dicendo'] id non ett in Dnitb. Grajst. Oeest id a Voss. III. Leid. IV. Tnm honestiui vocabulo c* Voss. 111. Aons^ . stiori vocabulo.c, LeSd. III. Oud. Id om. A. et a m. s. habet discendo, Tum cons. Aon, C. honesti e, A. a m. pr. honestiori uoca^ Si ratwnis nostrae sententiam'] Edd. si rationis nostrae een" ientiae. Longe reciius Erfurt.: Si rationem nostrae senteniiae» AD aEEENNlUM Ln. IlL Caf.4, S. 173 x •tam ewe dicemiUi et omnea ptrtet recll incident| qna«' dripartit& divi#ione ntemur: si non incident/ quot eruntj tot exponemus in dicendo. In confirmatioue et confutatione uiemur locis^ quos onte ostendimuSi nostria confir* lS6 mandisy contrariis coufutandis. Argumentationis artificio^ sae tractanda ratio de secundo libro petetur.
CAP. V. Sed si acciderit, ut in consultatione alteri ib tuta ralione, alteri ab honesta, seutentia sit^ u|in de* liberatione eorum ^ qui a Poeuis circumsessi deliberant qoid agant; qui tutani rationem sequi suadebit, liis locis i^tetur: MuUam rem utiiiorem esso incolumitate; Virtqtibas uti neminem posse, qui suas rationes in tnto noa collocarit; ne deos qoidem esse auxilio iis, qui se incon« Mationem e»c etiam in Daitb. G ■.▲£¥, Rationem /i. *ententia9 A« harratione eententiae rationem, C. Racionem sententiae D. Is, Jn confirmatione'] Ab Grfuri. abf«i in. Grasv. Abett praepoii« tia « M6S. cxccpCo Vom. III. Toia periodut u»que ad jirgumenta» tionis cx»ulai a Leifl. II. Ooo. In oni AC. et Turic. L, Utemur locie, quos ante ottendimua] 6uisb. utemur etenim locinostri^ quos ante oetendimus» Erf. utemur locie noetris, quo§ ante ogtenUtnute Piili. Utemur nostri* locie, quos ante ostendimu^ GsAsr. I Nostris cnnfirmandis, contrariis confutandis] Duisb. confir^ mandi ita contrarii confutandi, Erf. cunfirmandis, contrariis Con'» JutandiSf klue nostris. Iobm. Voss. 1. utemur, nostros locos^ q* a, o, confirmando, conlrarios confutando, L«id. I. Voss. III. Ed, Ht^.utemur, nostris locis, q. a, o. confirmandts, cconfi Vosf. II. Leid. 111. Utemur, Ut enim nostri loci q. a, o. confirmandi wat, ita cantrarii sunt cor^utandi, Ouo. Nostris locis, q, a. o,, eonfirmandis, contrariis conjutandis AB. Nostris locis, quos osten* dimus, confirmandis, contr. locis conf, D. Utemur. Ut enim loci, Ros/ri confirmandi,sunt, contrarii sunt confutandi. C. Utemur no* ttris locis, q. a. o., confirmandi sunt, ita contrariis confutandi sunt» E. Posi confutandis in A. in«uper addita nunt haec: Vt enim nostr^ loci^ quos ante ostendimus, confirmandi sunt, ita contrarii suni coafutandi» Cud. Tuiic. cum Leid. 111. consentit. L.
Tractandae ratio] Erf. tractanda ratio. Graev. Tractanda9 ratio. 8ic MSS. et Edd. Male iii Graevii ed. tractanda. Oiro. traetandae r. etiam £d. T. artificiose tractandae lualebat Ern. tu CAP. V. Alteri ab honesta, ssntentia sit] Erf. alteri ab hornsta, sententia est. Graev. ^ Ut in deliberatione eorum, qui a Poenis circumsessi] Erf. ui deliberatiotts eorum, qui penas circumsess^, Joem. A Poeno Tiulo* Qui tutam rationem sequi suadehit'] Erf. tutam rationem si 9«tf audiuit. Grabv> Abest infinitivua a Leid. IV. In Vosa. IIl. 9equi persuadebit. Ouo. Tutam r. si quis adhibuerit Cod. Ang. Tiuamr. si quis adhibet Cod. GoifaT. Ex quibus Sch. cfFecit: qui tutanirationem adhibebit. Cod. Oion. II.: tutam rationem si quis ^dhibebit^ quod receplt Orell., quicnm plane consentit Cod. B. L» Ns deos quidem esss auxilid iis] Erf. idonsos non quidsm au" sulto in pericnlam mittant; honestum nihfl oportere existimari, qtlpd non salutem pariat. Qai tatae rei praepo-2iet rationem lioneslam, liis locis ntetar: virtntem nuUo tempore relinqaendam. Vel doloi;^m, si is timeator; vel mortem, ai ea formidetar, dedecore, ct infamia leviorem esse considerare, quae sit turpitudo consecutura. At non 187 immortalitatem, neque aeternam incolumitatem consequi: nec esse exploratum, illo vitato periculo^ nulium in aliud periculum venturos: virtule vel ultro ad mortem proficisci, esse praeclarum: fortitudini fortunam quoque esae «diumento solere: eum lute Srivere, qui honeste vivat, Milio iit. Vulg. Nee deos q. e. a. i. Grabt. Leid. I. Idoneoe fuidem non eeee a. eoe. Ita tupra «cr. io Vobs. l. Sec Leid. IV. Idd. pp. OuD. Hie deos quidem non esse eie A. Deos non esse ji. tf/> B. Nee deos q. eos esse a. hiis. C. Nec de q. esse a. Ais Qui se ineonsuUo in perieulum mitiant'] Lamb. ed. qui se consulto in periculum mittant. Dui«b. et ed. prima: qui se tneon^ sulto in periculum mittunt. G&abt. Leid. IJ, in per. imntani. Lcld. IV. in p. mittunt cum Ed. Omn. Ood. Se a pr, m. om« Ai ConsuUo DE. Mittunt ACD. L, \ Honestum nihil] Erf. honestam nihiL Grabt. Quod non saiutem] ErfQrt. quae non sdlutem. Idih. Praeponet rationem] Erf, praeponit rationem. Idbm. Vofa. II f r.n.t.esse rei. Ouo. Firtute ^ teluiquenda (a m. •, delim^ Fel dolorem, si is timeatur] Erfurt. vel dolorem, si is in ea moereatur. GnAEr. Vom. I. Leid. II. et vel dol. Ovd. et vel dol •liam C. ytx\iKpel dol, omisit E. Tam io tt. ^i is thneatui' dcett pronomen Leid. I. IV. Vota. III. in quo eUam tiiheas. Oui, w om. A (a m. pr.) D. et pro timeatur Cod. B. metuaiur. £. Tom si eamformides. Vots. IIL Oud.
Dedecore et in/amia} Erfnrl. decore et infamia. Edit. pnma* dedecore et mfamia. Grabt. v^^^.
Considerare, quae sit] Forte [fortaiie] considerandum, guaa inlnif^ Conieciuram GracTii rec. Sch. Sig.iom loci corfupU pofuit Orell. jid considerare D. L.
M non immortalitatem] In Erfiirt. non legitnr at. Pitb. aut wn immortalitatem, neque aeternam consequi incohimitatem. G^AMY. jiut non BD. Nec aetemam solus D. Hoc loco Scb e •equcniibna ad •coium repeU iubet: illo pitato periculo. L. *^ 'ii"^y^'!t^T ""^- "^"^^f^i Erfurt. pirtuti psI uUro ad mo^ tm. Duitb. purtute etiam ultro ad mortem. GKAMr. Leid. II. rel uUroad m.pUD Etiim uUro ad m. A. et uUra m. E. L. lnnf^M^''i"'\ {"^^""^, quoaue] N.mqne (ut aiuot) foriea for. •ona adiuTat. hxi^^.^TtMn. Jormidlni fortunam f pcMime. Grabt. Dee.^^«oyae Vo.«. 1. Oud. quoque fortunam C. adiumento csse Bt eumtute piuere] L.nib. td. eum tute vhere. Grabv, Bum tuto Penire D. L. ^^ AD HERENNIUM LiB. IH. Cap.6. 175 non qm in praesentia incolamis sitr et emn, qni tarpiter Tivat, incolomem in perpetunm esse non posse. ConclutionibQs fere similibns.in his, et indicialibns <^ausis uti solemus, nisi quod in liis maxime conducit qmamplurima remm ante gestarum exempla proferre.
CAP. VI. Nunc ad demonstratiyum genus caussae transeanms, Quoniam haec caussa diyiditur in landem et Tituperationem, quibus ex rebus laudem constituerimus^ ex contrariis rebus erit yituperatio comparanda. Laus igitnr potcst ease rerum extemarum, corporis, animi. Rerum externarum sunt ea, quae casu, «aut fortuna secunda, aut adyersa, accidere possunt: ut genus, educatiO| divitiae, potestates, gloriae, civitas, amicitiae, et quae hu- Non qui in praesentia incolumis #/>] \Verbom in nullo ^ fcripto Dotavi: et cnr non sabiniellexit vivat^ Tel etse poisit? GRQRor. Abett #// ab Erf, et Piih. et al. MSS. In Ooisb. legiiur: non qui in praeaentia incolumis est, et eum. Graxt, Votf. llf. «olamiQodo: qui incolumie, Abett eit a Leid. Il(. £d. Med. £st Leid. IV. Oun. Sit om. ABD. JD.
Incohimem in perpetuum ese& non posse,] Erfart. incoiumem eese in perpetuum non posse, Ghast.
In his et in iudicialibus] Pitb.: in his ut in iudicialibus» Val|g. in his et iudiaialibus, Idbm. In his et in iudicialibus c» Sic cunx Codd. pp. MSSti O. excepto Vost. 111. cui deett aeciMido loco praepoiitio^ Leid. III. et in his et in iud, Ovo. £t in iudm AfiCT. Aique iu •eribeodnm, tcripiit^ae Orell. L* Nisi quod his^ Abett nisi ab Erfiirl., et in Talgg. «tt nisi quod in his. Grabt. in his m. conducit, ' Sio Vott. li. Leid* IV* Ed. Med. A ceterit MSS. et £d. Omu. aliett, praepotitio. Congruit Vott. 111. OoD. Pro in his B is, AE his^ C hiis,' omuet om« in* Omitiit Cod. Turic., non omitit Orell. L> CAP. VI. Ad demonstr. genus r. trans.] Vou. III. ad dem. geams aecedamus. Tum Vott. 1. quibus de rebus. Oud. Anto Tocc ex contrariis reb. Sch. intertemit toc earum, Terbornm con-> ttraetionit cantta, de coniectnra. Editoret Mutei Critici Vrai. illad foc in quattaor tantom tuit ette negarunt; ek qao ccmiiciat, in Cod. E., qui ett codex Dretdeotit, earum legi^ quo Sch. coniectnra probetor. L.
Brit pituperatio comparanda.] Erfnrt. erit vituperaiio compa^ rata, Grabt. Comparata etiam B. Z.
Rerum eaternarum et corporis et animi.1 Ita Vulgg, Piih. remm externarum, eorporis, et animi. Erfort. et Cauch. tine copBUndi pArticnlia tcribuol: rerum externarum, corporis, animi, qaibot pareo. Gbabt. Vott. I. Leid. IV. Edd. pp. et corp. et aiiimi. Leid. I. c, animique. Vott. II. UJ. Leid. II. III. corporis ei animi. Ovn. C. et a. BC. et c. et a. D. et c. A. I*.
Ut genus, educatio] Erf. quod genus, educatio. GitABT. Quod genus eiiam BC. Ut om. AT. L.
Gloriae, cipitates'] Quidam liber roanutcr. babet: gioriae, todalttates» E£;o 'nihil muio, nam cipitatis nomen tie accipio, nt iaKlligaiu bcneficiumy ant nuligoiutem etfe forluuae, buiuf aut itumocli mnt, et e«, qiuie Us smit contraria. Corpora «iiiit ea, quae natura corpori adtriboit compaoda, aat in* commod4: nt velociUK) viresy digniias, yalelado, et qoM eootraria amnt Animi sunt ea^ qaae consilio et cogita*» tione nostra constant: ut prudentia^ iosliliay fortitudg, modestia\ et qrae contraria sunt £rit igitur kaec confirmatio et confutatio nobis« In huiusmodi igilur cauasa' illiut cifiuiit «ffte: Terbi gratia, tste PtriMeotem, aui SMgieos^JH. laAMg, Ciyiias, omaet, iiem firuil. et Ftkr., recte; ncmo enim duarum ciTiUium ette poiett iure uaturae, el de datioae civiuiit Bomanae loqui tppiiret. Vulgat», civitates. GauT. Leid. Jll. potc4tas, Vott. III. Lfid. II. Ed. Omn. civhatet, Leid, IV. eiifilitas. OuD. potestas D. citntati* b. civitates D. •! Osoa. II. &elii]ni oninet civitas. L.
JBt quae huiusmodi surU] Lamb. ed.: et cetera, quae iuittsmodi SUnt. GHABT.
£t ea, quae hie sunt eontraria-J Elrf* et Cauch. ef quAs Jki* sunt contraria, Lamb. cd.: et ea qua^ his eofUraria, loxM. Sa omisic B. his c. sunt A. sunt hiis c. C/ his contr. BD. L.
Quae natura corpori attriburt] Lemb. ed. quae natura car» pori tribuit. G&Asv. Vots. 111. tribuit. Oi7D. Quae teqq. «uU in" eommoda^ itm -ab Ernetlio nncit circumtcripit, om. Scb. Legnntor in O. ted in D« comoda aut incomodo^ ia B. e, pei us* eommBda. L.
Jncommoda, uf pelocitas} Erf. incommoda, pslocitas. GaAXT. Ut abett etitm ab A. a pT. m* et B« l^.
Dfgnitas] Dignitas faoc loco, id ett puIcriiQdo Tirilit. Sie Cicero pro Coelio: Quis est enim, cui via ista non paieat? qui -^sti aetati ac dignitati.non pcssit, quam velit petulanter, etiam si sine ulla suspictone^ at non sine argumento maledicers? ComelMia r^epot in Dione [o. 1.]: Multa aiia ab natura\habuit bona^ in his ingo^ nium dociie, come, aptum ad res optimas, magnam corporis dignitatem, quae non minimum commendat, Iternm Cicero d" Otf.lib.!.: Cam autehi pulcriiudinis duo genera sint^ quorum in altero psnustas sit, in altero dignitas: penustatem, muliebrem ducere debemus^ di^ cnitatem, pirilem. Lambin. Vott. I. dign. pulcritudo ^ palit. Tnni j&d. Med. et ea, quas contraria, Vott. 1. Leid» 1. IV. ei quae hia contr. sunt. Oud.
Ut prudentia] ab Erf. ut nbett. Gxast. rarticula ut extolat a MSS.O.etEdd. pp., nec requiritnr. Oro. Ut om. eiiam ABCDE. £.
Erit igitur haec confirrAatio et confutatio nobis] Erf. ct Canch.: srit igitur haec confirmcUio nobis. Duitb.: Erit igitur hic confirmatio ai confutatio nobis, Grabt. Vott. 1. Leid.I. et haee c Leid. IV. hie» OcD. conf. nobis et B. eonfirm. n<dfis et eonfutaeione D. VerlNi ■ bacc omnia: JBrit «^ nobis eiecit Sch. iam ab Ern. uncit indoaa. L.
In huiusmodi igiturcaussa principium sumetur] Erf. in huius^ modi eaussa principium s^mitur. Pitb. fn huiusmodi eausis priaci'^ pium sumetur. Quod placet) igitur poiett abette tine nllo dctrimento. Paullo pott idem Pitb.: aut a re ipsa. Vulgaii aut ab re. Duiftb. Jn huiusmodi igitur causa principium sumatur. Gaabt. Abe«t igitur a Leid. 1. Ed. Omuib. Odd. Jn hui, srgo C. igitur om. AB. In BT. pott tequent yi,caussa punclum cti. £. Tnm principium sumatur MSS. Vi. suiniiur Vota. 11. £d. Omi. sumetur EiL Mcd. ut AD HERENNIUM Lib: Ifl, Cap. 6, 17T prmcipimn gtimetar ant a nostra, ant ab eins, de qM loquemiir, aut ab eornm, qui aadient; persona, aut ab re. Ab nostra, si laudabimus^ dicemos aut officio facere, qnod caussa necessitndinis int^rcedat: aut studio^ qnod 139 dasmodi virtutis sity ut omnes commemorare debeant Telle: aut quod rectum ait ex aliorum laude ostendere, qnalis no^r animus sit. Si vituperabimus, aut merito valgo. OoD. Sumatur unot C. sumitur nnat £. Aeliqni ABDT sumtttur, L,,.