Bestiam^ iudices, immis.] Voss. 111. Leid. 11. III. Ed. Med. carejit Ty [t.] iudices melius. OuD. ludices reiineni BCDT. om, £i et A. a m. t. Deleveruut Ein. Sch, reduxii Oiell. L, Cui spss senectutis] Sk Erf* Vulgg; cuius spes senectutfs, Graat.
Sanguinoienta palma ^ crudelissima} Etf* Sanguinolentam. pahnam, crudelissima. Gkabt..
350 AHETORICORUBf rias, et fnperbi re simttl, et rerbis imreheotiir. Item: Ham iieiiiineii& nostnun fngit, Qairiles^ capU urbe, qoie mise^iae conseqni soleant: «rma qoi coDtra tnlerimty sU- 5265 tim criideliMime trucidajitiir: ceteri, qui poasunt per ae- £i tuperbi re simul et perhie] Ita libri Dostri mclioref. YiilgaU tine copala, euperbia re etc, GauTEA.. Tnlgg. wperbta re eimul el verbis inveheniur» £rf. et Daitb. et superbia eimul et 'i^erbit invehentur» Margo Cr*l*nd. et superbi re timul ei mt-^i§ inpenientur., Lamb. ed^ ei tuperbU factis simul ei tferbie impeheniur, Unde bane lecUootm banterii, eqnidem igooro. Mox ex ^forlenM ei Caocb. recepi, arma qui contra tulerunt^ eiim ia editit tit arma qui contra tulerint, Seqoeniia bunc moilom desi-'deraol. Grabt* £t superbi re eimul^ et perbie znpeheruur, lu legttur in libro noo Grjpbii et Ltoniceoi editione. Alioa Grjpliii >o peatremo verbo modo Yariai, et invenieniur babet. AUi iu, et superbia eimul, et verbie invehentur, Secut legit Lambio. ex nsilata latini aermonia ratiooey et euperbis factie simul et perbit iM' rehentur, Vix enim baec aoleot diaioucia efferri, in aoperbi faomi-«ia faatidio^ tt ioaoleotia angeoda« Itaqoe aut, re ei vetbie; aat faetis ei verbis Tideior legeodum. BauT. Vota.O. Leid.ll.lU.lV. superbia simul etc. Ed. Med. euperbi rebue t, Leid. I. inpenieniur. Ouo. £i euperbire (^euperbia m. i.) e, ei verb, A. £i mperbia #. et,p* BDT. ei superbi re #. et v, CE. qnod iam Groiema retcriput tecuiiqne tnut Ero. Scb. Oreil. L* Neminem peetrum fugit] Sic MSS. O. et Edd. pp. Tolgo male noetrum. Oud, Festrum exb. BCDET. Utrum A. aed vestrum t m. t. Paallo poat iir^e capta^ boc ordiot^ ABCDE. qnem admittendom noo pulaverinu Cootra ai legereiur urbe capta, aerit devastaiis t villis incensis it\ ule qnid o^potiii, obtecundattdum •ttet itiia Codd. L, Cr, trucidantur] Vota. I. Leid. 1. lU. cr. trucidabuntur. Ovu, Per aetatem et vires labwem ferre\ Brnil. et Pal. qoart. per Mtaiem, heri iaborem, Vix admiterim. GauT. Bi qnam aiot ia collaliooe Grnleriaoa ooo plaat infimi-, eat oijqne operae preliani «dbaerere iit paoiolum, praetertim qoum et Medicaeoa Psr aeiO' tem herium laborem, adeo ut tix dubiiare qneamy quin'et plorei apud Gruierum abieriot ab Toigato, qood eti receotiomm codicom» qut iare tuo et mort id confecerunl,.qoiMti prave tpectareoi illud Teiut, in quo latere opinor qui per aettUem servum iabortm, qui tciiicet omoioo ett gravitiimat ac mioime lolerabiiity oi iu iertia Agraria diiit, praedia libera vel serva, ot servas urbes Li-Tiot. Groxot. Tret Grut. per aetatem heri laborem ferre, Medic per aetatem herium laborem ferre, Trea MSS. £rf. Piib. Doi»U tuenlar Tulgalam, niti quod lu Piib. pet aetatem ei vires labortm referre. Se«l Caucb. babet heri pro ei virei, G&abt. Leid. 1« pet aet, herilem l, f Vott. II. per aet, dominorum L f, Leid. llf. per aet, aevi L f £d. Med. p, aet, ei vires laborsm dominorumf* Videinr exciditte herUem, Stc herUw imperium, praeceptum, et6 labor herilis ab bero impobi aolilna. Adi coament. Ouo. iV aetatem (et per vires m. t.) dominorum (delet hoc m. t.) labo" rum.( — re m. t. ) A. Per aeiaiem et pires dQmiaorum.laboremi^ Vera ett tciipiora Leid. primi. 1h,.
AD HERENNIUM LibJV. Cap. Sg, 357 tatem et Yiten laBorem ferre, ri^iiiiitai: in «ervitatem: qui uon possiuity yita privan1;ur: uno dei^ique atque eodem tempore domus hostili flagrabit incendio^ et^uos nalura, aut Toluntafl necessitudine^ aut benivolentia coniunxit, distrahuntur: liberi partim e gremiis parentiun diripiuntur, partim in sinu iugulantur^ partim ante pedes constuprantur. Nemo, iudices, est, qui possit satis rem Domut ho^tili Jlagrabit ineendio'] Erf. domus hostilis Jiagra^ hat incendio, Edd. domus hostili Jlagrat incendio. Ed. Lamb. do^ mus hostili Hagrant incendio, Gs.AJiy. Flagrabit ABCDET. qno loco noUt Orellint, Codjcem Turic. per.omncm honc locam fa-Uira exhibere, sic: tulerint ^^-^trucidabuntur-^rapientur ^ pritra'' buntur '^Jlagrabit ■— coniunxerit — distrahentur -«— deripientur — mgulabuntur-^constuprabuntur; m qua lectione plut miousve receduni reliqui Codd. fic: tulerunt BC. trucidantur ABCDE. Rapi"' untur A6CDE. Pripantur iidem praeter £. Flagrabit iidem emnMy pro Scb. teripsit flagrantf XiambiD. secotuf. Coniunxit^ dis" trahuntur iidem praeter C. Diripiuntur BC. pro qoo rapiuntur AE. deripiuntur D. lugulantur 'udem omnes. Const uprantur ADC» la bia qut iioiali non aunt, futnra exhibent. Qoae ai admltluntur^ ceriom aliquod factom demontlrabilor, quod haod dubie eventalom tii. L» Necessitudine eut henepolentia coniunxit"] Erf. necessitudine henepoleniia coniunxit, Piih. necessitudine et benevolentia coniunxerit, Pleriqne editi eiiam habent coniunxerit 9 aed male. Graet. Leid. II. necessitate et b, in Vosa, I. Leid, 1. qooqoe et b, ia VoM. IIL ac h, deesl copoU £d. Omn. Oud. JB gremiis p.] Leid. UI. e gremio p, Oun. JDeripiuntur} Sic legendum poliaa» qoam, ot est in yolgatis^ diripiuntur. £at enim deripere^ d« aliquo loco rapere; diripere aatem in diversaa partes rapere et diicerpere, sea dilacerare. Lamb* InsnUe hic Lambinus» deripiuntur, Aiterom enim hic propriom ' cit, nt ezeropUs aliquot palam fecimiis anie viginli aliquot anuos, in aDimadversiooibus ad Srnecam. Grut. Pilh« rapiuntur in servitutem» £d. Lamb. in servitutemderipiuntur, Vere utique Lsimbinusp quam-Vis renuanlMSS. ' Alind Jonge esidiripi, aliud deripi, quamvis stepe librarii eas Tocea confuderint ac corruperint, ut miillis exemplis docet Vir summus r<icolaus Hein»ius ad Ovidiuni. G&ABV.
In sinu iuguJantur'] £rf.' ia sinum iugulantur* Gaasv. Leid. 111. in sinuo i, Ouo.
Partim ante pedes constuprantur'] lidem videutur velle ante aedes, quod esset in publico, 6ed praeferendnm vulgatom. Grut* lo Medicaeo nollom vesiigium vel huius vel iliius Yocis, et forsan dcbet univeraa abesae, qoom ferocta et violentia hoaiilis huc quoqoe accedaty nt anteqnam indnlgere moriem velit^ lodibriis quibttscunqoe et ioter haec atopria quoque prius illodat. Grokov. Erf. i)aub. «I noouolli- Gruteriani, ante aedes constuprantur, Medicaeos, noiaute Grooovio, ante constuprantur, Gra£v. Leid. 11« fuite patres, Leid. 111. IV. £d. Omn. ante aedes Med. a, p» parenlum, Forsan acripsit aoctor ante Lares vel Fenatee, Oun. Amo iudices est} £rf. Nemo iudicuta est. Gra«v.
358 RHETORICORUBf r conseqni Terbis^ nec referre oratione magnitadinem cal»-266mitati8. Hoc genere exornadonis Tel indignatio, vel misericordia potest' commoveri) cam i^es consequentes comprehencae nniversae perspicua breviter exprimantnr oratione.
Divi^o est, quae rem semoyens a re, ntramque tb-6ol¥it, ratione subiecta; hoc modo: GAP* XL. Cnr ego nunc tibi quidquam obiiciam? si probus esy non meruisti: sin improbus, non coramoveris. Item: Quid nunc ego de meis propriis meridf, praedicem? si meministisy. qbtundam: sin obliti estis, cum re ^ihil egerim, quid est, quod verbis proficere possim? Item: Duae res sunt^ quae possunt homijies ad turpe compendium commovere, inopia atqne avaritia. Te avarum in fraterna divisione cognovimus: inopem atque ^gentem nunc videmus. Qui poles igitur ostendere Referrc oratione\ Voftt. I. Leid. 11. efferre o. Moa nule. ferre Leid. 111. Ood.
Hoc genere exornaiionis} Erf. Hoc de genere exorna/ionis» Gaaevius.
Quae rem eemovene a re utramque absolpii] Erf. guae rem semovene ab re utraque absolvito, Grabv. MSS. qnattior ab re, Leid. IIL remepene, Ouo. jib re ABGDE^. lu «criptii Sdi. et Orell. L.
CAP. XL. Cur ego nunc tibi'] Doiib. Cur igitur nunc t'Al Gkastius.
Sin improbue, non commoperis] Legendnra forUsse «t, non eommoveberie. Lamb. Erf. et Duish. si improbus ^ non commot^ere-Piih. sin improbus, non commoverea. Graev. MSS. O. et Edd. pp. si. Deio comnioveris in solo Letd. 111. commovearis Vou. II. In cneteris et Edd. pp. commopere, Nbn m«l« Lamb. Commope^ beris. OoD. Commouere A. commouebt-re C. qood terum est S«lleni Cicero sibi temper^Tit «b usu forroaram' passivamm io — ris, e( nbique videlur praeiulisse eas, quae io — rtf lermioan- J)e meis promeritis praedicem?] Edd. de meis propriis me^ ritis praedicem? Mea propria mertta non probant caste et emeodate loqueotes. Sapit idiotismnm linguarum huius aetatis. Oplime hic quoque Erforleusis: quid nunc ego de meis promeritis prnedi" cem? )qua voce Cicero eiiam alibi utilur} ia OraU posl rediiam ad Quirites: quare hoc maiuS' est vestrum in nos promeritum^ quad non multitudini propinquorum, sed nobismetipsis reddidistis. Sed com eam rocem igoorarent. aut librani, aut scioli, motaroat promeritis in prapriis meritis. GxAEt. Deest meis Leid. Jll. IV. Benej nisi qliod malim «um Graevio de meis promeritis. Ooo. Propriis meritis meis A. meis propriis meritis BCDT. meis probis (e corr. propriis) m. E. De meis meritis scripsit Sch. de meis promeritis Orell. Vox promeritis noo eat Cicerooiana, %td illias umeo aeiatis. Cf. Wolf. ad qoatuor Oraiu tuspeciM. pa^. lO. U Sin obiai] MSS. O. Edd, pp. si o. Ovo.
canBfam maleficii non fniase 1 Inter Iianc ' diyisionei;»! et illam, quae de partibus orationis terlia est^ cle qua in libro primo diximus secuudum narrationem, lioc interest: llla dividit per enumerationemi aut per expositionem^ quibus de rebus in tota oratione disputalio iutura sil: liaec se statim explicat, et breyi duabus^ aut pluribns partibus subiicieus rationes, exornat Orationem. 267 Frequentatio.est, cum res in tota caussa dispersae coguntar in unum, quo gravior, aut acrior,. aut criminosior oratio sit^ hoc pacto: A quo. tandem abest 'iste vitio? quid est, iudices, cur velitis eum liberare? Suae pudicitiae proditor est| insidiator alienae; cupidus^ iutemperanS| pelulans, superbus*; impius in parentes, ingratus in amicos^ infestus cognatis> in superiores contumax, in aequos J)e partibus orationW]* Voas. O. Leid. \h in part. Ecl. Med« de p» Rhetoricae, Oud.
In libro primo diximue secundum narrationem'] Erf* In UbrP primo dum narrationem demonstravimue, Grabt.
Hoc intereet: Illa diuidit] Lamb. ed. Hoc interest, quod iUa dividit* Graet. Vota. 1. Leid. IL quod illa d. Ed« Bled* quia iUa d. Out.
In tota oratione] Erf.^ In totam orationem, GaABV. In to^ tam orationem ACDET. Sotpicalus Orelliaa yeruiii etse; per to^ tam orationem, idque exhibel Cod. B. lu-igitnr tcribeDdiiiii. fa«« Bt brevi duabus] A\. et brepiter duabus. Grakv.
Aut pluribus partibus subiiciens] ' Doitb. aut pluribus tuhii'» eiens, Graby.
Res in tota causa] Duiib. et Erf. res tota causa. Gb.Abv« Dmii praepoiiiio Leid. IV. Sed Leid. IH. tota in c, Ovo.
Coguntur in ununi] Praetali afltod^ ioTfDiam in PiiL qoarto^ qvioio, Br. poblicati, unuM in locum, Gkdt. Multi MSS. et edd. coguntur unum in locum. Subtcribunt Grmeriaois Pith. ct Erfari. Gb.aby. Cogiintur ih unum. Sic soloa Leid. IIL ceieri ci Edd. pp. adduDt locum, Leid. II. eam Ed. Omo. bene c. fini^m in Iscum. Vide ad Caea. L. 11. B. 6. c. 5. copias in unum lo" cam coactas, Cic L. XV. ad F. Ep. 4. coactoqne in unum locurk exereitu, Iramo mox: Suspiciones unum in locum coactae* C.4i. hie in unum locum coHatis, OirD. In unum hcum ABCUE, ex quo /ccit Scb. unum in locum, Male. Cod. Tor.^cam aliia booia codd. Tcrom exhibet in unum, idque relioeiidom eai, reiiouiiqoe OreU liul, L.
Quid est, iudices, citr i^elitis eum liberare] Erf. quid esti cur iudicio pelit eUm liberarel Daikb. quid est cut iadicio velitis, eum liberare. Graet. MSS. pUrique quid est cur i« Leid, 1. IV« Voii.il. Ed. Omn. iudicio. h^id. II. quid est ^uod i, Ovu. Quid est cur vicio (m. a, delet picio et corr. iudices) A. Q. e. eur iud. BCD. quid sst cur iudicio E. q, e. c indicio T. L.
Infestus in cognatos] Sic lamen in nollo Akcomm iriiim i;eptrio; qtti omnet infestus cognatis^ Qt in Margine Lambiout.
D d 360 ARETORICORUM et parei fattidioteQs, in inferiores cmddlis) deniqne in omnes intolerabili^.
Eiosdem generis est illa frequentatio, qaae plarimum coniecturalibui caussis opitulatur, cum iuspiciones, qnte separadm dicta^, minutae et infirmae erant, nnum in locum coactac rem yidentnr perspicuam focere, non so-' spiciosam, hoc pacto: Nolite igitur^ nolite, iudices, ea, quae dixi, separatim spectare: sed omnia colligite» et conferte in unum.
CAP. XLI. Si et commodum ad istnm ex iHiiu morte yeniebat, et vita hominis est turpissima, animu 268 avarissimus, fortuna familiaris rei adtennatissima, et res G&AN. Erf. ei Dntftbk «t ei edd. Yeii. inftstus cognaiu, ^aod Gronovia» eiiam in suit vidii. Al. InfeMttu in cognato^, G&ait. Quem^dmodum edidit LambiD. kabeol Teiere exemplaria mannscripta y • quibas ratio tlat ei u^oa laliuae linsuae. Brut. Vom. IIL £<ld. pp, inf, in cognatot, Oi'i^ Infestu* cognalis ABCDET. Scriptil Scb. inj'. cogntuU. Orell. i^f, in cognatOM, illnd e cor-•ecUone originem dmxitfe pulau». L.
In omnes intolerabilis] Erf. in omnibtu intoUrabiUs. Gaiif* Illa frequentatio] Deeit ultiiua vo& Leid. IL Oui>.'
Quae separatim dictae] Lamb. ed. quae ^eparaiink iaetoi» GaABTlHt.
Aem videntur perepicuam'} Erf. et Doitb. rem piderentur per^ epicuam. Grabv. Lfid. IV. r. piderentur Oud. Paullo anU m unum locum AC unum in locum BCD. Z/* Nolile igitur^ nolite, iudicee^ ea quae dixi] Duitb. noliti igitur^ nolite ea quae dixi, Lamb. eU. nolite igitur^ iudices, nolite. Grab?. Leid. IV. deett iudicee» Oud. Nolite igitur, b^ lite, iudtcee ABCDB. L> Conferte in unum] Pith. conferte in unum locum* Gkast. Adduni rursoe locum Leid. 11. V oss. III. eum Ed. Omn. Otrs. Ferte unum in locum B. conferte in unum locum CD« in wmm conferte E. Scb. el Orall. yalgaiaru lecle initi sunt, L, CAP. XLI. Bx illiue morie] Erf. ex morte iUiue. Gbabt.
jfnimue aparieeimue] Duiftb. auimue av^wiseimue* Gbaiv. Leid. IV. a amarieeimue, Oud« jimarie$imue BC. Z«« Fortuna fa^niiiarie rei attenuatieeinia] MSS. oni a 9m fortunatt et duo fortunae famiJiaree attenuatieeimae, ui Lamhinus in ors. Sed ▼idelnr fuisse fortunae familiarie rei attenuatieeimaey vl cap. 45. reipjiblicae fortunie, Mox Medicaeus epatium conpeniindi familiarie rei attenuatieeima, lia legiiur in uno Grjphii msan-•cript. recenUore, ei in Aldi, el Victorii ediiioue. Alii ■nmeto muliiiudiuis, fortunae famiiiarie rei atque attenuatieeimae Jegnni. Duo alii Grjphii miinuicript. ei Leoniceu. fortunae familiaree at" tenuatieeimae: quam lectionem probal Lambinus. Brut. Vo»s.O. Leid. il. Ed. Qnp* fortunaefamiliares adtenuatieeimae, Leirf.IV» fortunUf familia, ree attenuatieeime, £d. tfed. fortunae attenua» Digitized byGoogk AD HERENNIUM JLib. IV. Cap. 4.1. 361 ista hono nemini praeter istnm fnit: neque alins quisqnam aeque commode, neque.iste aliis commodioribus rationibns £Eicere poluit: neque praeteritum quidquam est ab isto, quod opus fuerit ad maleficium: neque factum^ quod opusnon fuerit: et pnm locus idcmeua maxime quaesitus, tum occasio adgrediendi commoda, tempus adeundi opportunissimumy spatium conficiendi lougissimum sumtum uij non sine maxima occultandi et perticiendi maleficii spe: et praeterea ante quam occisus homo is est^ iste yi-Biu est in eo loco, in quo est occisio factay solus: paullo post in ipso maleficio, vox iUius, qui occidebatur, audita est: deinde post occisionem, istum multa nocte do* mum rediisse cons^t; postera die titubanter et inconstantUtimae, Vera Tidetur GronOYii correclio forlunat familiarU rei\ Leitl. 1. tenuissima. Oud. Fortunae familiares atentissime B, fortuna familiaris rei attenuatissima C. Fhrtunae familiaree atte--nuatiuimae ADE. Aiqae ita detleriioi Sch. Orell, Pluralis numerut familiares •oapeclns Eroesiio. L, Neque factum, quod oj^ut nori fuertt] Hneo yerba non exunt iD ErfurU el Duikb. praelereM in Erfurt. non reperilur qnoquc qood praecedii haec verba, ad maiefeium» Grast.' jid maleficium usqnc ad fuerit desunt Leid. 11 i. IV. Oud. Verba: neque factum quod opu4 non fuit iotcr Tcrtua acripta in Cod, A* neque /. quod non oportuerit E. aut factum quoif opue non fuerit F/ Eadem verba om. Oxonn. nniu, omisitqne Sch. jL* Longiseimum sumtum est^ non sine maxima occultandi etpef» fkiendi'\ Uaec verba uoo fuui in Piiboei codice. Grabv.
Oceultandi et perficiendi m^leficii spe'] Erf. occultandi et per^-ficiundi maleficii sne. Oui«b. occultandi maleficii spe» Lamb. ed. perficiendi et occultandi maieficii spe, Grabv. A Leid. I. lU. IV* Voat. II. esanlant et perficiendi, A Leid. II. et IV. abett male^ ficii,. OvD, Spe occultandi maleficii (omitsis: et perficiendi) A. occ, et perf, spe mkUeficii B. occ, st perf, maL spe CD. \'v. et perficiendi «m. £T. delevit Sch. ancis inclusit Orell. L, Visus est in eo loco] Al. i^isus est in looo, Grarv.
In ipso maleficio] Neocsst habui tsind admitlcre.» ob consen-•aa omuinm Pall. et Br* n»m alioqvi noa absurdc impretsi, r/t ipso loc6 maleficii, Grut. Etld. pleracqnc, in ipso ioco maleficii, Grnieriania adsiipnUniur Erfuri. ct Dniib* Grabt. Voss. II. in ipso maleficii loco, in quo, Leid. ilt. in- s. locQ maleficii, Oud. In ipso maleficio pox il, AE. Jn ipso loeo maleficii v, i, BDT. M ipso maleficii iliius pox C Sciipsii Sch. in ipso pox iiiius; contra OrclL in ipso loco maieficii pox iilius. Panllo anle i^Aomo occisus est, hoo ordinc, t Cod. X. scripsii OrclL Occisus is homo •st ACD. L.
Audita est] In Erfurt. et Duisb. non habeinr sst, Grabt* Verbum decst Voss. O. Leid. II. IV. Benc. Oud. j4i$dita est ACDE. est aud. B. omiserunt est Scb. Orell. £. > - • Fostera die] Erf. Duisb. ct Lamb. ed. post4ro. dio^ In Tcrbis Dd2 ter de occiiiohe illiiu localain: liaeo pardin tesdmoniis, partim qaaestionibiu, et argamentis omnia comprobanUir, et rumore populi, qiiem ex argamentis natam, necesse est ^69 esBe veram: vestrom est, iudices, his in ui^um lociim collatis, certam sumere scientiam, non fuspicionem mileficii. Nam onum aiiquid| aut aUerumi potest in istum casa cecidi&se suspiciose: at omnia inter «e a prino ad De occisione iUius locuium} Er^ Doi^b. de cccis-one filium hcutum, Cauch. de occisione filiis locutum* GaAEr. Leid. 111. i, o, eiu4. IV. d, o. filiie. Old.
Partim quaeetionibue et argumentie omnia H:omprobantUr'\ Ert partim quaestionibue argumentatie comprobata, GaAxr. fartim quaeetionibus xirgumentis £. partim quaest. partim argum, C. poT' tim q. partim argumentationibue Oxon. unui. Vt. et arguMe»-tie om. T. quapropier Orell. nncis inclutil. £,• Et rumore populi] Erf. et rumorem populi, Grabt.
Necesse est esse verum'\ Duitb. nsfiesse est verum. Giait. De«tt infiniiivut Leid. IV. Oitd.
Vestrum ssif iudices, his in unum locum coltatis} Erfari. vestrumf iudifies erity ex his in unum coUatis. Nec looge aiMi Duiib. vestrum iudices 9 ex his in unum toUatis, Caoch. pestnm ssty iudiceSf ex his in unum coUatis, Ex tan« non ett negli^eodum. GB.A1V. Vou. lU. V. quapropter est i, Leid. IV. K iad» sx his, Letd. JI. his omnibtis elc. beoe. Locum deett Ed. Ile<l. coUocatis MSS. ' qutiuor cum Ed. Omn. Oud. Unum in locum eoUocatis ACD. in unum coUatis locum B, V, locum uucit iocluiil Orell. L.
Certam sumere scientiam]. Libar aniit mauatcripiut habei, nmere senteniiam; non probo. Lamb. Pattim omnet cdd. Certom sumere scientiam, 4i enim MSS. nottri pertitlunl jo sumere stif ientiam, Grut. NonnuUi ItfSS. certam sumere sententiam, Scientiam probant tre» eodicet oplimi Erfurl. Duiib. ei C^tucfa. Graet. Vott. 1. II. Lcid. 111. £d. Omn. s, ientsntiam. Oud.
Nam unum aliquid aut mlterum] £rf. «t^ Lamb. cd. nam unum aliquod aut cUterum. G&abt.
Fotest in istum easu eecidisse] Erf. el Canch. potest in ittum casum cecidisse. Sed in Cmncb. m« tuppotiium habet puaciBBi, quod eti nota, litlcram ittam et«e--del«nd«m. Gbabt. MSS. qiutaor easum cnm Ed. Omn. Ood.
ji primo ad postremum conveniant maieficia] Duitb. a prime ad posiremum conifeniant maleficio, Lamb. «d. a primo ad posirt' mum conveniant, necesse, Grabv, Tollii Lamhinat Toccm mdleficia^ ui ioepum «t incommodam hnio loco, manotcriplit q«id«m et Tulgalit ohinibat reclam«nlibat, t«d approbant« raliovt: qaam et ipti poiiorem laoio cooteutu Teternm exemplariam habaimat. B&UT. VcMt. III. nec, e. c. maieficium n. p, f, Ovs. O"'. weniant maitfioia, ABCE. Convsnient maleficia D. Voccm maie-' ficia uoci» iucl. Brn. Ordl. dcleril Seh. JL.
Casu non possefisri] Erf. casa mon potssi fioru GBASriSi.
\Mkd* IL pOtSStm 0«D« AD BERENNIUM Ub.IV. Cap. ^2. 363 poatremum conyeniant maleficia^ neeefse est cami noii pusse £eri. yekemens est haec exornatioy et in conie-* cturali conjtitutione caossae ferme semper necessaria, et in ceteiris generibus caustarum, et in^omni oratione adkibenda nonnumquam.. * CAP. XLIl. Expolitio est^ cnm in eodem loco manemus,. et aliud atque aliud dicere -videmur. £a dupliciter fily si aut eamdem plan^ dicimus rem, «nt de eadem re. Eamdem rem dicemus; non eodem modo (nam id obtundere anditorem est^, non rem expolire) sed commutate. Commutabimua tripliciter, verbis, pronuntiando, 2^0 Fehemeru est haee exomatio] firf. vehemenM haec ett exor" natio, GaABT. yehemens haec est\ Sie MSS. excepto Leid. lll. in qno v. est haec, OuD. JBst haeo CDE. haee eet'AB, L, CAP' XLll. Ba autem dupliciter fit] C«Dch. et Lamb. ed. ta dupliciter fit, GaAEv. Vom. I. 111. Letd. H. £d. Ued. Ea autem d. f, Ed. Oma. dupl. autem f. Ouo.
3i aut eandem plane] Duisb. ti oon agnoicit. GaAXT. Leid. ly. non agnoscit ti, Oud.
Eandf^m plane dieimue rem'] Erf. eandem plane dicemut rem, GiAST. BISS. O. Edd. pp. dicemue, recie. Oud.
Sandem rem dicemus] Ab Erf. abeat eandem rem, Graet.
Ifon €odem modo] Seqoiiar infra, eed commutate, id ett, commQtala raiione dicendi:, idque liipliciter, nt moz tnbiicir, ibi, Conunutabimus tripliciter ^* etc,,commutabimue autem, neinpe modom dicendi, Mendote antem legitur in librit Tulgatis, ' jed 'c&mmutare, ena libri scripii habeanl, sed oommutdte, Commutabi^ ■Mi# triplieiter gtc. Lakb.
Xam id obtundere auditorem'] Erf. nam id cptinere amdito^ rm, VnlgAti nam id quidem obtundere auditorem, DeleTi aatem Quidem Tolentibnt Pithoeano et Duiabnrgenii. Gbabt. Voat. Llll.. Itid. U. Ed. Med. nam id quidem ob. Leid. JV, n, id obtineroaliat obt. Oud.
Sed commutate: commutabimue tripliciter'] Ezlibri manntcripti aoetoriute leg endam eat, eed commutare debemus. Commutabimue autem tripliciter eic. F. IJr8in.
Sed commutate] Ita qnoque praeter LBmbinianos nbsler qnartni. £i sie omnino legendom, non commutare, coiTit patM ez ■ottra ditiinctione. Gbut. AI. eed commutare. Al. eed commu.^ tando, GmABT. 8ed cemmutate legaa, nt Lambin. rccte ex mano-Kripiif «mendat; a qnibna sUnt nostri, et ratio adeo, qoam s<-* qaiaar. Bbut. Sed contmutate. Sic Vost. II. in ceteris eed commutare; mnde Omnib. addidit debemue, Ed. Med. eed commuta^ tione. OuD. Panllo post Toeem tractando in traducendo Scb. com* notaTerat in priore Editione. In altera scripsit qoidem tractando, •luptcaimr tamen legendnm esse traducendo, Sed si genninom est, wqaitg tractando^ qned et hic et dnobus aliis qoi seqq. locis codd. sgDoscittty sigoifical, qood hene monnit I. C. T. Ern, in lexico XscbQol. Lal. Rhet«, idenk qood QoinctiL diBit: mutatione figu^' '«r« orationem. L.
Commutabimu4 ir^lieiciier] Pitb. eommmiabimue rem ieipli^ 864 &HETOEICOEUM tractaodo. Verbk cooiiiiiitalnnn», eani, re tenel dkCi, itennDy ant saepins aliis Terbis, qoae idem Taleant, eadem res proleretiiry lioc modo: Noilmn tantnm est perieolomy qood sapiens pro salote patriae vitandom arbitretun Com agetor incolomitas perpetna ciritatis; qni bonis erit rationibns praeditos, profecto nollam vitae discrimen sibi pro fbrtaais reipoblicae fagiendnm poti^it: et erit in ea sententia semper^ ot pro patria stodiose qaamvis in magnam descendat ^itae dimicationem. Pronontiando commatabimas, si lum in sermone, tom ia acrimonia, tom in alio atqne alio genere rocis, atqoe cUen Geajzv» Vom. 1. Leid. I. e. rem tripL Leid. IL Vom« 111. YA. II ed. commutaiio fit tripL Ovd.
Cunif r« s^mel dicia^ iterum\ Erf. cum ret temel dicta, ite^ rum, Lamb. ed. #i, cum res semel dicta sit ^ iterum, Graiv. VoM. 1. llj. Leid. IL £d. Mcd. si cum ree semel d£ ef/. Vom.11.
Ree proferetur'] Duitb, ree profertur, Gaast* Detast ead, ret Sn Leid.lU. profertur Vom.I1. Lrid.iV, prtferatur Ed.Med. Ofo.
Cum agetur incoiumitas'] Sic retiitui freta§ aucioriute duoraa libroruia maDUftcrip. reiecla volgata lecitoae, cum augetur: qa»0 nata etl ex iguoraiioBe Laliui •erraonit. Mam ila iDqauniar Laiini, agitur salue reip,, agitur vita bonorum omnium, agitur capi^t: non de salute, de vita^ de capite: qaod alibi docoi plurtboi veibis. Lams. Ita quoquo noater qaarttts> nou augetur^ qaod ia Tulgaiit potierioiibuf, el plciitque MSS. Gbct. Molii MSS. e( edd. cum augetur incolumitas, LacDbino accedit Erfurient. Oniftb. et Caucb* GaABv. Qum agefur edidimus, banc leecionem Iribaf Dotlrit manuacripiif lueotibus; ei Lambini editioneu Cum augetar bal*«t Aldi «diiio, Viciorii, Leoniceni, omnibut antiqnier, sed mal«t ut ratio doQeU BaoT. Viiiose Vom. II. Leid« 111. £dd« pp. cum augetur, Leid« L in marg. adaugetur, Odd. V. perpeiua deleyiix Scb* anctore Ern. Sedet eiot vaga est in MSS.) nam in E. legilur: augeiur perpetua; in aliit incotumitas perpeiua* L, Qui bonis erit rationibus praeditus, perfecto] Daiab. qui h<hnis erat rationibus, profecto, Grabt. Leid. IL IV. erat* Deeit praedituf a Leid. IV. Oud.
Fugiendum puiabit] Doisb. fugiendum puiavit, Okabv.
Ui pro patria studiose quamvis, etc,\ Leciionem ^ vuiitsUii rclioui^ praeaeriim auotoritate aliquol librorum manutcript. coQfirmatam; qnam non inielligeulet quidam indocli, ineulcarnnl vtrbiimt pf^gneif iudicantes ita legendum, ut pro pairia studiose pMg" net, Sad nou viderunt, adrerbium siudiose periinere ad verbum descendat, nec, quamvis poftitom pro quamtumvis: ~nt ait, ^^ soendal itodioce ia quamtumTit magoam vitae dimicatiooenu Lam> Haud aliier omnet nostri. li lamen, quos contulit Suirridus nofier, addunt vocem, studiose laboret, quamvis etc, non necessario. G&UT. Soffridus laboret hauiit ez Erfurtenti. Grabv.
Vitae dimicationeml Erf. piiae diminutionem, GRAsr* Si tum in sermone] Erf. ei Duisb. si cum in sermwte» Gftiiv* Leid. L IV. £d« Med. cum in #• Ovd, AD HERENNIUM Ub, IY. Ga^. ^3. «65 gentiia, eadem. Terbis conmiutaiido ^ prpnujib*atione ^uoqae vdiemeiitius immutabimm. Uocneque cominodissime scribi^Tl potest, neque parum est apertum. Qiiare non eget exempli.
Tertium genus es( commutationis, quod tractando conficitor, si senlentiam traiiciemus auf, ad sermocinatio«-nemi ant ad exsuscitalionem.
CAP. XLIII. Sermocinalio est, (do qua planiua paullo post suo loco dicemusy nunc breviter ad banc rem, quod satia sit^ adtingemus) in qua constitueiur alicuius personae oratio adcommodata ad digmtatemy hoc modo, ut, quo fftcilius res cognosci possit, ne ab eadem sentenitia reoedamus: Sapiens, qui pmnia r^publicae caussa soscipienda pericula putabit» saepe ipse secum loquitnr: ^'on ihihi soli, sed etiam^ atque adeo multo potius, na* tns sum patriae: vita^ quae fato debeturi saluti patriae potissimum solvatur. Aluit haec me: tnte atqucf honeste produxit usque ad hanc aetatem; muniit 'meas rationes Fehementitu immtttabimu'<s] Erf. cl Bniab. pehementit^t immu-^ tauerimus. Ghabv. Vom. O, Leid. III. Ed. Med. pronuntiationem, Probo. Toiu immutarimu^ Yoit. U. immutayertmue, Ed. Omii. commutaperimtts, Oud.
Neque commodiseime erriht\ Leid, III. Voft. II. commode» Leid. 11. quoque c e. non, Oud.
Non eget exemplil Lamb. ed, non eget exemplo, GaAST.
jiut ad exeuecitationem'] Erf. et Oaitb. aut exeueciiationem, GaABT. Deeet praepouiio MSS. q,u«luor. Jlut excueationem Ed. Oton. Oui>« CAP. XLIII^ Sermocinatio eet, de qua] Er(, eermooinatione de qua, Grabv. Leid. 11 1. IV. quam etc. Ovd.
Paulto poet euo ioco'dieemue} Erf. et Duiiib. paullo poet di" cemus, Gkabv. Voii. II. quam pauh praedicemtie. Vom. III. p/eniue, Deetl paulo Leid. II. euo loco caret Leid. IV. Oud.
Breviter ad hanc rem, quod eatie eit} Piih.' Breviter quod ad kanc rem eatte eit, Laiobinus iumargine^ fortnee: hreviter quoad eatie eit. Gbabt. MSS. quioque Edd. pp. quod ad hanc rem ea^ tie eit, Vom. I. quod hanc aa rem e, #. Oud.
Hoc modo ut quo] Duiab. hoc modo, quo, ivBAET.
Sapiene qui omnia etc.] Pal. quartoa rxcludit prooomen quij foftan recte.. Grvt. Erf. tt Diii»b« eapiene omnia reip, cauea, Gbabt. Pronomen non agnoacunt Lcid. IV. et Ed. Omuib. Ouo.
Saepe ipte eecum loquitur] Lamb. ed. eaepe ipee eecum ita loquiiur, Gbabt. Saepe ipee eecum eic loquetur de Eru. cooi. Scb. Orell. L.
Sed etiam, atque adeo multie] Piih. eed etiam atque etiam adeo multie, Gbabt.
Produxit ueque ad hanc aetatem] Foitatae legendum » perdu-^ xit, Lamb» Equidem in Pitboei libro eat perduxit, GK.Ajiv. £d. Med. perduxit, Cere aeqaariay et conaule commenl« ad Snetonli CUwL €• iVi per gradue pradoceQdiu» Ovd.
bonis legibas, bptimis moribus, lionestissimis disciplinit, Qaid est, quod a me satis ei persolri possit, unde baec accepta sunt? ' Quia haec }oqaitur secum sapiens^ saepe 272 ego in periculis reipublicae nullum ipse pericnlum fugl Item mutatur ret tractando, si traducilur ad exsuscitationem, cum et nos commoti dicere rideamur, et auditoris animum commovemus, sie: Quia est tam tenui cogitatione praeditus, cuiut animus tantis angustiis invidiae continetur, qui nou hunc hominem studiosissime laudet, et sapientissimum iudicet, qui pro salute palriae, pro inoolamiiate cvviiatis,' pro rcipubUcae fbrtunis, quamvia magnum «ique^ atrox perieulum studiose suscipiat^ et libenter sobeat? Equidem hunc hominem magis cupio aatis laudare, M^niit mta* Fationes} Erf. monuit,meas rationes, j&aabv. lASS, quamor mot^tnk vel monitit» Voit. I. muniuii me ad r. reid. 111. monuit me hfls r. Leid. II. £d. Med. munivit meaa r, OUD, Unde haec accepta eunt? ] Ecf. unde haec accipief, GRAir. Leid. III. haec atcipies. Oup, Quia haec loquitur] In duobhs legirar quare haec, ITt appateat hnnc locam haetitse in varietate. Scd Medicaeuft. in haec loquitur, Gron. £rf, Quare loquitur eecum eapiens. Phh, quart toquitur ehpiens. Duiib. Inde haec lo^uetur fecum sapiens, Bledic. In haec loquitur sapiens,,GliAKv. //i haec loquitur secan sapiens, habeoC duo manuscr. 'exemplkria. Quare haec ioquituf gecum sapiens in allero legiiuV, Leooiceoi ediiio ica babet: Ilaec ioquetur seeum sapiens. Lambino conveoit'cum Aldi et Vicloni cdiiiooe: Quia haec loquitursecum sapiens. Qnam lectionem «( ipbi retinuimua, non tamen disiimuUniefl, uobit nnlUm ez. bii trobari. Bkut. Leid. ]L Vota. Ilf, Ed. Med. quare h, L. Vom. I. eid. I. Item h. l. Leid. IVJ Inde haec loquetur. Vost. II. /» haec lofuatur. Deiont Leid. III. Haec loquetur s. s, Ouo. Et haec l, sapiens sec, «. e. in—fugi A. haec (om. quia) h, l^sap' sec. s, e, i, p. r, p, n. ego p, jugi. B. quare h, l. sap. s, sa^ «go-^fugi, CD,' quia (ora. sapiens) cei. ui vnlg. E. Iterrt hiec cel. nt Yulg. T. Recte dele?it isia omni* Sch. ut ridicnlam iourpolationem I probaule Orellio. L, Traducitur (ud exsuscitat ioneni\ £rf. traducitur ad suscitatio' nem. Graev, ^tudiose suscipiat\ MSS. dao habere Tideo' studiosissime. & neacio au noo ciptei eaodem iii hac voce rationem, qna modo pne* misit studiosissime laudet. Sic certe iterat snpra Cap. 3. Qui hatc omnia intelligit, et idonea maxime eligit, et omnia in arte mof xinie scribenda redigit etc, Lib. i. Orat. 34. ut aut versibus prO" positis qaam maxime grapibus aut oratione etc perbis aliis quan maxime possem lectis pronunciarem. Infrt cap, 45. Hac uti iM' xime conuenit, et id est oratoris boni maxime proprium, Groka^' Fith. et quidam «lii MSS. studiesissime suscipiat. Gs.AXf.' Von. I, IIL Leid. I. II. Ed. Med. studiosissime susc, Oirz).
£t libenter subeot] Mon iegantur i« Erfuri, GaAar.
Digiti^ed by VjOOQIC AD HERENNitJM Lib. IV. Cap.43.44. 3&^ qnam posstun: idemqne lioc certo i^ciQ Tobis omiiibas u^d Tenire. » Eadem res igifnr liis tribus in dicendo commulabitur rebusy Yerbis, pronuhtiando, trdctando: sed tractando dupliciler, sermocinatione ^ et exsuftcitatione. - S^d de eadem re cum dicemua, pluribtis utemur cdmmutationibus. Nam cum rem Bimplicit^r pronuiitiaverimus, rationem pbterimus. subiicere: Deinde duplicem, vel aine ratibnibua vel cum ratioTiibus pronunciar^ sententiam: Deihde ad-27S ferre contrariumj de quibus omnibus diximus in verborum exomationibus r Deinde simile, et exemplum, de qoo suo loco pjiora dicemus: CAP. XLiV. Deinde conclunonem, de qua in secando libro, quae opus fuerunt> ^ximus^ demonstrantes, argumeutatiohem quemadmodum concludere oporteat In Qaam pbs^sim] Erf. tt Ijamk. ed. guam possum, G&abt. V ost.
Id&mque hoc' certo scio} Leid. I. Id&ue h, c, s. MSS; qnattkot HU tribus in dicendo commatahitur modisj Haec lectio qaun uescio uode in GnileriaDain inTasi«iet, aeeutae •iint eam et priinA lains nrbia^ lam Londinensis, tum Basileensis «ditiones, et haud dubie processura foiet, nisi tempus inberet nnnc intercedere, et resliiuer» vocen^ rebue' m Cint, quam ilgnoscont non lediti knodo omaes, sed etiam irea tcripti nosiri: led et ipsa sic elegauter usurpari solei. Groaov. MSS. et edd. commutabitur rebus, excepta Grateriana, quae commutabitur modis, GiiASV. Vv. Badem res igir tur ^ exsuscitatione saspccu tuul et a glossatore adiecia videntnr Sch. immerito. L.
Pluribas utemur] Duisb. «t Piih. plurimis utemur, GftASvius. Idd. I. IL IV. Voss. II. fluritMs u, c. OtiD.