ties res argnmentando confirmanlor^ ant ex eo, qjdbd peraonis, aut ex eo, quod negotiit est adtributnm. Ap per* sonis h&s res adtribntas putamns, nomen, natnram, tictum, fortunam, habitumy adfectionemi ^studia, consilia, iacta, casns, otationes. Momen est, quod unicaique personae datur, qao suo qnaec[ue proprio et certo Tocabnlo adpellatur. Maturam ipsam definire difficile est: partes autem eius enumerare eas^ quarnm indigemns ad banc praeceptioi^em y facilius est.
Hae autem partim diyino, partim mortali in genere versantnr. Mortalinm antem pars in hominum, pars in bestiamm gener^ numeratur. Atque bominum genna et in sexuconsideratur^ yirile, an muliebre sit: et in. nationey patria, cognalioney aetate. Natione, Graius, an Barbams; patria, Atbeniensis, < an Lacedaemonius; cognatione, quibns maiolfibns, quibus consangnineis: aetate, pner, an adolescens.^ natn grandior, an senex. Praeterea conunoda, et Omnes rea arg, confirmantur] M^jSU nostri per siDgiilarem omnie ree arg. confirmatur ^ ut ootat quQqoe ex aliii Goihofredof. CrRON. Omnes res argument, confirmantur, Sic Leid. I. sed Vom.1. omnis r. arg, formatur. Ceteri ft Victorin. p. i4i. omni^ rl arg, confirmatur. Ouo. Statim post STch. de LambiDi seQteniia dedit Ae pereonis guidem hae r, E»iam Quut Oxou. quidem addii. /,.
Personae daiur tXQ,"] Grer. et PaK sec lert. tribuiiur^ pr. cc etlilio Tetastior atlribuitur, I-ambiDus excutso fracoo, repositoim rtit: Nomea est certum proprium un:uscuiuj>que personae f^ocab»-lum qUo quaeque appellatur, Gft^T. Vos», II. q, u. tribuitur, Ed. Omn, 'attribuitur. 0::d.
Vocabulo adpellatur] Leid. I. p nunrupatur. Oud* AppeUetur •cripiit Sch. de Ernettii tenirutia. Cud. T. omuem loconi tJc exhibel: Nomen est uniuscuiusque pt^rsojiae, quo suo quaeque pr. et c. vocobulo appellatUr. Cod. B. Nomtn e^t, quod unicuique d^-sonae datur, quo suo proprio ft certo utjcauulo appelleUur. Orelliui Graeviam iecuios esi, iiiki q*io 1 p?o datur scripsit atlribuitmr. \i\em tameti locam corroptam iudicai fj, P. divino^ p, mortali in g. pcrsanH/r] Leid. lll, p, in diy. p. in humano g. v, Leid. J. numerantur, Ouo."
In hominum, p. in b. genere numeratur] Voss. I. ^/w k. ge-. nere, p, in b. g, n Leid, l, numfrantur. OtJD.
Atque hom, genus et in sexu consideratur] Considerandum io veiusuoribui babelur. BiiiJT. Leid.ll. HL Ut h. g. A III. ab- Graius an Darbarus] Eadem Grjpb, exempUria Graecas babeot; recL-fitiurji duo, Graius, ut e&rio impt^^ksis: cx quibns tamea Leouict^i f litio perautiqua Graeius \c\\nt\. BrcV. V ois. I. Leid. III. Victor E.d. OiKu. Graecus, an B. liUie. V. L. II. C. aS. Sacpe i^ox Graius p#-r librarius abiii i" Gra.-cus. O ix Graecu.t 't\. L.
DE INVENTIONE Lib.I. Cap. a5. 460 incommoda comiderantar ab natnra daia animo^ ant corpori, I^oc modo: valensi an imbecillus: longuS; an brevis: formosos, an de^ormis: velox an tardus sit; acatus, an bebedor: memor, an obliviosos: comis, oiBciosus» pudens, patienSy an contra. £t omnino quae a natura data S44 animo ef corpori considerabuntur, in natura consideranda sunt. JNam quae induslrija comparantur; ad habiUun per-* tinent, de quo posterius dicendum est.
CAP. XXV. In victu considerare oportet, apud quos et quo more^ ct cuius arbitratu sic educatus^ quos ha-^ buerit artium liberalium ma^istros, quos Yivendi praece* ptoresi^qaibus amicis utatur^ quo m negotioy quaestu^ ar« tificio sit occQpatus: quo modo rem iamiliarem administret, qua consnetudine domestica sit. In fortuna quaeritori servus sit, an liber: pecaniosus, an tenuis: privatas, an cum poteslate: si cum potestate, iure an iniuria: •Corpori, hoc modo efc, iardus sit: acutus etc. ] Lamb. interponilt: corpori, corpori hoc modo etc, tardus sit animo, acutus etc, tioa m«le, ii auctorein haberet huios additionit; nam m*t. notiri^ •Qt iQiiquitni cnsi slant pro ▼ulgata. Gkaby. MSS. -O. Victorin. p. i44. £d. Omn. imhecillis, Ojd. Inbecillis B. inbecillus T. L, ' QfficiosuSf ptjdens] Hif alier codcx ioterpooit facetus. Et oiemioi Godicem Laodianam » qno O&ouii usus fiii, ilem immitrere an infacetus, GROn. Leid. 111. an off, Leid. f. officiosus ^ fai:etus, prudens, V. Gron. Ultimum legat qnoqne in Vosi. I. L«id. lU. Victoriuoy £d. Omnib. Oud. £fficiosus\ prudens B. offieiosus, pu^ deiisT, officiosus, patiens, prudens hoc ordine Victorinus. fixlraso Tocabolo officiosus Scb. rescripsit facetus, quod idem ezlMbent Oxoniens^ aliquot codd. post t» officiosus, Volgatum retinnit ' OrcUins. L, A natura data an, etc, considtrabunfur, in n, eonsideranda iunt] Leid. 1. ab n, dantur an,et'c, consid^rabuntur ^n naiura, liCid. II. cctnsidsrantur, ac deest sunt, Voss. II. a natura dantur a, #/ c. in naiura considerfinda tunt, Lego simpliciter vel ^ua€ ab n, dantur a, eic, rtl dafa sunt*^ Cetera SQnt adiectitia e prioribui. Saltem considerabuntur cat delendum. Confer Victorinnm* Ovn, Scripsit Scb. quae a natura dantur animo et corpori^ in naturpL consideranda sunt,.Sed Cod. Toxie. habet: quas natura dant (poncto supposito deletur n in t* dant) a^ et c, in natura cons, sunt, Orellioa Sch. tecatas cst et Cod. Vom. II. Idem Leid. piimi lectionem. non deieriorem iodicat. £u CAP. XXV. Cuius arbitratue sit educ,\ Leid. III, male e, ar^ hitrio s, e, Sic patsim variant MSS. in Sotino. OuD. - jirt, lib» magistros] Idem art, lib, doet&ree, Oud.
Quo modo remfamil,] Voss. I. jquo more rem f, Oud.
Qwieritur, servus sit, an lib,] ImI. Omn. quaeretur, Voes. I. Miserpus, an L, ni si pro an ponetnr, ut sezcentiet. At Leid. II. e4nmsne sit, an L Coi^tra Cd. Omn. servus an liber, Oud, , Si cum potestate, i, an iniuria] In-Voss. 11* simplioitef iure cn cum iniuria, Ouo.
felix, clamBy an contra: qnalea liberos habeat Ac si de non viyo qnaerelur, etiam quali morte ait adfectna, erit considerandum, Habiium antem adpdlamns, animi, aut corporis conatantem, et absohitam aliqua in re perfectionera; nt Tirtutit, ant attis perceptionem alicuius, aut quamyis scientiam. £t item corporis aliquam commoditatem^ non natnra datam, sed studio industriaque partam. Adfectio es^ animi, aut corporis ex tempore, aliqua de caussa^ commutatio, ut laetitia, cupiditas, metus, molestia, morbus, debilitas, et alia, quae genere in eodem reperiuntur. Studiumantem est animi adsidna, et Tehemens ad aliquam rem adplicata magna cnm voluntate occupatioy nt philosopbiae, poetices^ geometriae^ literamm. Consiiium est ab'quid faciendi, aut non faciendi vere excogitata ratio.
Ac si de non r. quaerilur] Leid. II. aut. Idem can Tom.L Leid. lll. guaeriiur, Voss. U. quaeraiur. Moz erit abott Letd«III.
OVDSND..
Habitum autem hunc appellamuel yocem, hunc^ iem olia Leooicenos sosluleraty quem Aldiis aUqoot posiea ennis ett eecatoa. Manuiins snblatam Tocem a' patre resiitoit: a qao stat Vietorii edi» tiOt qni eandem retinet; at^Tideiury ulerqiie anciorilate Totersm codicum addaclus, in quibus magna coniensioue ^riptnm hunc ia* Teoilur. Lambinos lollit, cui somos fssensi: minime enim neeeasaria Tox, aique importana adeo Tidetar, Brut. Voss.ll. Leid. Il.Ilf. h» a. hunc adp. *Voss. I. h, a. coneideramus. Oud. PaoUo p«tc Sch. scripsit et ueu absolutam, id quod legiinr apud Victoriiiaa. I<fon opu8 Tide^ur reponere» quod aullas Cod. agnoscit. L, Vt pirtutie] Voss.1. irel p. Leid. I. a m. II. ac lU. et yoet.IL cam £d. Omn. aut p. Qaod praefero. Oud. l/t pirtuiem e Victorinb dedit Sch., ulgatum retinnit Orellins. f^, £t item c, al» comm,'] Leid. III. itemque, Ouo.
Studia induetriaque partam] Ita omoibns exemplaribas moBa-•cr. eandem lectionem tnentibos, edidi; qnam eliam ez impreasis Leonic. et Victor. editio toctor: comparatam alii habeat. BairT. MSS. O. et Ed. Omaib. St. et induetria. Bea.e. Leid. ih compa* tatam, lll. paratam, Ovd. Faratam eliam B. jL.
Studium est] Sio legeadam e Leid. I. 11. Voss. I. Tolgo lan* guide autem ^additar. In Leid. III. etudium haec eet. ^ £d. Omoib, et* >jest autem, Oud.
- Foetioes] MSS. qaalnor et Ed, Oma. cam Vlctor. liy. poe* triae. Sed in Leid. I. a m. I. poetice. Scil. legenduAi poetieae. OuD. Poeticae recte Sch. et Orell. In Cod. B. est peetriae, X.
Aut nonfaciendi pere] Ita praebent MSS. O. quos Ttdi. fraefero tamen, quod ia suis Codd. Tidentnr inTeoisse Alcoin. de Art. Bhetor. p. S70. Ed. Piih. et anctor Excerpiorom de locia Bheior. p. 376. non faciendtpe, Nam istad pere admodum friget. Confer. doct. P. Bondami Var. Lect, p. 560. Ovd. Hoo receplt Scb. Ondendorpiom aecatas« Idem dedil OrelU ciUoa similem Cic. locom DE INVENTIONE Lib.L Cap. a6. 4fl2 Fftcta antem^ et casus, et prationes tribnfl ex temporibut considerabun^, quid fecerit/ aut quid ipti acciderit / aut quid dixerit; aut quid faciet, quid ipsi accidat, quid di« caA; aut quid facturu9 ait, ^nid ipsi casurum sit, qua S45 «it nsurus oratione. Ac personis quidem haec videntur esae adtributa.
CAP. XXYI. Negotiis autem quae snnt adtributa, partim.snnt continentia cum ipso negotio, partim in ge- ' «tione negotii considerantur, partim adiuncta negotio sunt, partim gestum negotium conseqnnntur. Contin^ntia cum ipso negotio sunt ea, quae semper tdfixa eB$e Tidentur ad rem, neque ab ea possunt separari. £x bis prima est bre-Tis complexio totius negotii| quae summam continet facti, hoc modo: Parentis occisio, patriae proditio. Deinde caussii eius summae, per quam, et quamobrem^ et cuius rei caussa factom sit, ' quaeritur. Deinde ante rem gestam quae facta sunt, continenter nsque ad ipsum negotinm. Deinde, in ipso gerendo negotio quid actum sit« Deinde^ quid poslea iactnm sit.
In gestione autem negolii, qui locu^ secundus erat de iisy quae negotiis adtributa sunt, qnaeretur locus, tempus, modus, occasio, facaltas. Lo.cus consideratur i in quo rea JS* temp, considerabuntur] Vost. 1. ex t coneiderantur, O0d.
Aut quid ipei accideritf a, ^. dixerit^ aut q.faciat.'] Leid. 111. quidpe ipsi^ Ed. Omn. sibi pro ipsi^ oii et suiim. Dein MSS. qoataor et quidf, Yitioie Terb coolra ordinU el conflmctionii ra« lionem, ac MSo. et Edd. Vell. Tol^atum ett in potierioribiit Cdd. faciet. OuD.
Quid ipei accidat, quid dicat} Defaot Leid. 1. aut q, dicat IMd. III. OvD.
Haec pide9itur eese adtrib,] In6niiiTO carel Ed, Omn. Ovd.
GAP. XX Vf, Partim adiuncta negotio eunt] Sic enliqQioret •ditj» tic qaoqae uottri BISS. Hecentiores male carent Terbo tab-•untifo. Gaow. Et hic Terbam •abtUuiiTnm Don igootcit Ed. Omn* Oddbhd.
. Jn ipeo gerendo negotio'] Leid. I. i, i. regendo n. Tots. I. ge» fttndo, Deeti negotio Cd. Omn. Oud.
Seeundue etat] Vott. 1. eec, fuerat, OuD.
Modue, occaeio] Tide GronoT. infrt ad eap. ^LV. BvKac« Vott. L Leid. 1. 11. Ed. Om. quaeritur, Tnm facultatee Leidd. O. Ed.Omn. ct Viclor. p. iho, Atqae ita legendnmette palet es iptiot Ciceronit Cep. 37. inf. ttbi pottqaam de tiijgalit egerat, tabiongit Pacultatee eunt eto. Oud. Paciutatee exhibet eiiam Cod* T. Atqae iia recte •cripteront Seb. et Orell. L* Locue coneideratur] In bonae nolae exemplari reperio. Loeue non ex eo nobie^ quod eet locue, coneiderandus eet, eed qualis sit, ut ex opportunitate eiue ad aliquid, in eo aut fieri potuisse aut non potuieee doceamur^ Locue cone* Gaoii.
463 II T. CIC. RHETORICOR. s£a gesU dt, ex opportniiitate, qaam ▼ideator babuiue ad negotimn adminislxandiim. £a antem opportonitas qmaeritnr ex magnitodiney inlerrallo, longinqniiate, propinqoitate, solitndine, celebritate, uatura ipsius loci, et Ticinitate totin» regionis. £x hit etiam adtributionibaa: sacer, an prolanns: pnblicus, an privatus: alienns, an ipaioa, de quo agitur, locus sit» an fuerit S46 Tempus autem, est, ^d quo nnnc ntimur^ (nam ipium quidedi generaliter definire difficile est) pars quaedam ae* temitatis cum alicuius annui, menstmi, diurni, nocturniye spatii certa significatione. In hoc et quae praeterieranty considerantur > et joorum ipsorumi quae propter Te- Videatur Aabuwe] Letd. II. pideantur, III. pi<Ubaiut A. m mox quaeretur, Oud.
Et vicinitate totiue regionie] Bt vieinitatie l^itor in maaiiloripl. fiiiuT. Vou. 1. et ex ific. tot. r. 11. Bt picimitatie #e/. reg, - 111. et pic, et /• r. Ed. Omn. ex pieinm Octd.
jilienue, tm ipeiue] Vott. 11. Ltid. 111. oL anne ipeitte* On, Locueeitf anfuerit'] Sie qaoqoe doo nosiri codicet, ot pri* mae ediiiones: nec caotss ioiU fait aliit, ot maurent aut fuerii, Oron* In Leid. III. prave aut fuerit. Ouo» Aut fuerit etiam TO^ aliiqoe Codd. unde recie fcriptemnt iia Scb. ei Orcll, Locam aa« intelle^it Oudendorpioa, qoiim dizit, prave acribi k. 1. aut fuerii. L» Tempue autem eet ] Deleatur mrtoa autem fide Voia, I. «t Liid. n. OuD.
jinnui^ menetrui etc.l P»l. pr. a mana tecaDda, Gre?. item dao antiqaiMimi, qooa exGOitii SufiVidos Petreia», meneumi, qood ipsam Cicerooi refiiiiiendom erit, ii admillimut at biirom Pntciaosm^ qoi contolatiir fine fere libri x (pag*^^.) Grut. Etiam oterqiie DOfter meneumi. Sed mirnm Cft ita procedere opiimam membro* ■am meneurni, veeptrtini nocturniue, Gron. vide Gifanii Obeerr. L. Lat. io voce menetrui^ Prisciano p. 696. [T<Hn. I. p. loo. odit. Krelil.] alioromqoe moliia Codd. accedoot meorom optimi, Voa«.L Leid. 1. II. ezhibentea meneurni. Quare noo aotim relociari, prae-■ertim com /cre omnia derivaiji adiecliTa, tempos sigaificaotia, dcA« nant iu ornue, ernus ^ urnue, Sed com iu optima Medicea xnem* brana acribator meneurni veepertini noct. el ediderit Omniboooa^ qoamTit ioterpolate admndum, anni mensura diurna vespertina no^ cturnave epatii ex c. e. in sospiciouem iocidi, an tok meneurni noo ' cooflata fuerit ex menetrui diurni, et exciderit veepertini, Oiro. JHensurni •liam B. Menetrui X* Meneurni ai corrupiom esty corropiio aatii aoiiqoa. Mam Prisciaoaih io sois Codd. ita lcgisse, dnbilari oequit. Non credo C«l«jim esse lectiooecn mensurni^ lic^ hanc formam pro inaodiu h^bet Orelliosy qui icripsit menetruim Etiam Oxono. doo exbibent mensurni* L* Bt qu4ie praeterierunt] Leid. III. et q. praeterierini. Beoe com aootOEe £xcerpt« de Locis Rhett. p»S77« Ood. Praeterierunt '^ obeoleverunt Codd. plehque, etiam TB. licet io seqq, conionctiVos exhibeant. Sohotaiaa obiqoe indicaliTOs pusuit, Orelliui priora laotom praeterieruni — obeoleveruni indicatifa f<M-mn dedit. L.
tnBtatem obsolevennil^ nt incredibilia rideantnry et iain in £iLbularnm nnmerum repotianlur: et quae iam din gesta^ et a memoria nostra remota/ tamen faciant fidem, vere tradita esse^ qued eornm monumenta certa. in literia ex^ atent: et qnae nnper gesta sint, qua scire plerique pos'-•int: et item quae instent in praesentia, et quae mfo^ime Ob^oUrerunt] Libri doo Telerei habent, ojf^oluerunt: nooniilU^ cbsoluerint, qiiornni alieruiram placet. Veterei enirn ab obsolesco, praeieritum^ obsolui, aeque atqiie obsolevi ^ usnrparont. Lamb. Leidd. O. quae aut p. v. Tnm obsoluetunt Vosi. IL obsoluerint VoM. I. Leid. I. 11 1. obsoleperint ^yexe Lcid. il, V. d* €. 3, «t Lambio* OuD« Ut incredibilia eic.] Reciiot apnd aoot. de L. Rbcl« aut inc, i^ideantur, ut i. Otd.
lam in f, numerum reponantur'} De leciioaift Tarietate hic Denio monec* Ac sane MS5. Irei Teioaiisaimi Leideniei cum ttUil Codicibui iia «zbibeut qooqoe in libro tll. de N. Deon C. ig^ #e^ luas in deorum num^ttiak reponemua. Quod placuft ii&am Drri'^ aio. Cooira dociisaimua Wopkeniiua in TuUiania L» IL C i^ ab*^ laiirum numero Cicexoui adaertnm itrit es aliis eiua locis, ut L. H« C. 31. 111» 9/ 2u. qoibui eiiam constanler MSS. Leidenses servant jti^ntero. Etf ut rito eroditissimo adsentiar, faciout hic Vossiau. L ^d. II. 111. num4ro nobis reliuquet^es: quamqttam, €. bu hana partem in numero reponi: mti Codd. omnes praeferojit in mand^ rum reponi ye\ deponi. Scio reponi in iuogi accusatiro; aed lanc, qttum ea rea iterum poniior eo loco, cui antea snblata erat, uC apud- LiTium in thesauros reponere. Vlde ad Lib. XXIX. C. 19. Sed quaudo pro simplici ponere somatar, sextos casoi videtut praeiercndiia. lla m I>eo spem, Vel simltiay reponers^ de qoibna adi Bormaon. ad Vellci. L« II. C. iia. yihil in se reponerent. De aimplici ponere,;iem inponerCf dnpticiter consiroctii anbi. lam ■beit a lleid/I. Oitd. In numero etiam Cod. B. et doo Ox^onn* Contra T. in numerum, In his praeter meliorei Codices nemo Mbiter erity qnanqoam usilatiorem abtatiTum esse negari nequeaU CiUt Orelliui De Inr. 1, bu De Nat. Deor. III, 19. uirobique in numero reponere legitor. L. \ Reponantur: et quae idm diu gesta etc.] Lamb, hic el lampora mnlat, et Tcrba intcTierit, ied uullo iolfcaganie membrinafi«o veUre. Ideoqnc qois aeqnalur, nisi ferreae froulis? GaUT* Paciani fidem] Voss. L faciunt f, Oud.
Quod #. m. ceria in h extent} Leid. 11. III. quia. Leid. II. eertis» Voaa. 11. exstani, Leidd. £d. Omn. exsisituU. Ouo. ArisituU etiam B. ^ L» Gesta sint ete, possint] Vom. I. Ed. Omn. g. eunt. et MSS. O. «xcepio Leid. II. possunt, Oud.
Jnstent in praesenti^ Sie Leid. K tii1(^ in prasscntia V. ad JSt quae maxime fiant] Melins auct. Exeerpt« de L. Rbet. p. 277. et quum m, fiant, OoD. Ita icrip^ft Soh. ied OrelliM de ••a coni. deditr et quae quam maxime fiant, Sed Miaita, Cod. T. «# quum maxime. L,s - fiant, et quae conseqnantar. In qoi&ns potest considerari, qnid ocius, et qnid serina fatnrnm sit. £t item ^mmoniter in tempore perspiciendo longinquitas eina est conaideranda. Nam saepe oportet commetiri cnm tempore negodum, et videre, potueritAe aut magnitndo nqgotii, f nt multitndo rerum in eo transigi tempore. Condderator autem tempus et anni, et mensis, et diei, et noctiS| et TigiliaCf et horae, et in aliqua parte alicuius horum.
CAP. XXVn. Occasio autem est pars temporis, Iiabens in se alicuius rei idoneam faciendi aut non faciendi opportunitatem. Quare cum temporo hoc differt Nam genere quidem ntrumque idem esse intelligitnr: Yemm in S47 tempore spatium qnodammodo declaraAir, quod in amiis, ant in anno, atit in aliqua anni parte spectatuj:: in occaarione, ad spatium temporisi faciendi quaedam opportnnitas intelljgitur adiuncta. Quare cum genere idem 8it> fit aliQd, qnod parte quadam, et specie, ut diximus, differat Haec distribuitur in tria genera, pnblicum, commune, singolare. Publicum est|, quod civitas imiversa aliqua de canssa £requehtaty ut ludi| dies festus, beUnm. Cpmmuney qaod accidit omnibus eodem fere tempore^ ut messis, yindefflia, In q. potest coruidJ] Leid. III. in q. posset c. Oiro. Quid ocius, et quid seriue] Deett copala cidem libro et aictori Ezccrpt. mclius oiiiQiiio. Vide P. fiondanu V. L* p.56x OuSSNDOllPIUi.
Longimq» eiue est eonsideranda] Vom. I. conspicienda. Omd.
Saepe oportet] Lcid. 111. semper op, "Ovo.
Potuerit in eo ti^nsigi tempore] Gnlicliiiiaiy qnod GrtfcalimcIuAiiat noi| agnosccrct in^ iCct prcctcrcc dclctnai Tcrbom temr pore, ct copioM qaidcm^CiocroQjs omniji} ctfnon lapcrTccnc. Veram £ai cdmittam mcra coniccunca? G&ut. Vox tempors non at ii cid. lU. Ouo.
Et in aliqua p. alicuius horunC] Dccft in Voii. II. Jn Voti.r. a m. I. cziratur horae, iiTe momento^ ut Tidctar cz]plic«rc Viciorinui p. i5x. non procnl « finc. Ouo. Sch. ooniccit: aut alicuist partis horae. Orcll. icqnicTit in Tolgata, confcrcni id quod pinUo pofc icqniinr in aliqua anni parte, Scrtpicrim ego: JSt in qtta ' parte aticuius horae» Xf am partcm anni iam mcnic ligniflcaTcrat «t fic porro. Xj» CAP. XXV ir. Occcuio auteni\ Non agnoicit bllimam Tocdz Voic 1. Cctcram • yttho faciendi ronui iuTirc noi incipiit Sdu Ouo. Aut non faoiendi s bacc Tcrba pro lappoiidciia habet Scb. Non crcdo. Zr.
Quars eum tempors hoc differt] Lamb. Quare a tempore dif^ fert cmeodat^ rccte auipioatac lcctioncm Tulgaum mcndo nott carere. B&ut.
Jdem sitp fit aliud] Leid. IIL id. 9. fii oL quiddam. Ov3, Ut iudi, aies festus] Seh, Leid. 11. ut ludumt tLfestos. £i Omn. festi^ Ouo.
" Digitizedby VjOOQIC DE INVENTIONE Ijb.L Cap.a7.a8..466 calor, fiigas. Singnlare autein ett, qaod aliqna de caoasa pnyatim solet alicui accidere, ut nuptiae, sacrificium, fu-,nQf, donyiyium, somnns.
Modus antem eist, in iquo, quemadmodum, et qno anuno faclum sit» quaeritur. Eius jpartes sunt prndentia ' et imprudentia. Prudentiae autem ratio quaeritur ex^ iis, quae clom, palam^ viy persuasione fecerit. Imprudentia aatem in pnrgationem confertur, cuius partes sunt inscienlia, casus, necessitas: et in adfectionem animi^ hoc est, molestiamy iracundiam^ amorem, et cetera, quae in simili genere versantnr. Facultates s^nt, aut quibus facilius sit, aat sine quibus aliquid confici ubn potest.
CAP. XXYIII. Adiunctum autem negotio id &telligitar, quod maius, et quod muius, et quod s|mile erit ei negotio. quo de agitur, et quod aeque magnumy et quod conlrari^m, et quod disparatum, et genus, et pars, et eventus. Haius, et minus, et aeque magnum, ex vi, et ex numero, et ex figura negotii, sicnt ex statura corporiiy consideratur^ Simile autem ex specie comparabili: coroparabile aa-348 tem ex conferenda, atque adsimulanda natura kidicatar* Conpipium, somnus] Leid. 11. conuiviae^ s, Ovd, Modus €Uitem'\ £ital«t uhima tOx » Yoii. I. Oitd.
Quius parieM e, inecientia'] Ed. Omii. £iu4f ut inpra Leid. 111« YietoriD. p. t53. Ed. Omn. insciiia^ Ovd.
FttcuUate* eunt, aui] Leld, Jll. £d. Omn. Fac. autem eunt* Oddbxdgkfius.
GAP. XXVIIL Jtdi. aut, negotio] Ltld. IIU adi. a. negotiU.
OUD.
Qtto de agitur] Sic Sch. Leid. L In ceterit Ed. Omn. de guo ag, OuD. PjioUo poet verbe: et quod ae^ue magnum SchnisiDe cransposuit et enie ▼▼• et quod eimile erit intrasat. Consentinnt Osonn. doo et B.« Cnm ▼nlgeta facit T. L.
£x pi et ex numero etc conelderatur] Ed. Omn. Viclor. p. i54« ex vi et numero, Vote. 11. conMderantnr. Leid. 111, considerabitur» OuD. Scripsit Sch.: e» rerum et pereonarum vi et numero et ex figura negotiip qnam leciionem et senteutiam poscere et Viciorint iaierpretaiionem conlirmare dicit* Nou est talis epud Victorinum bttrpretalio, ut hoe, qnod Tult Sch., inde seqni possit. Qoeproptec Orell. in vnlgau acanieTit, L, JSv specie eomparabili: compar.} Sic nonc edendnm cnravi^ Haenltanam editionem» cam qua mnltae aliae^eonseniinnty secntns. Olim antem Rob. et Caroli Sicphani exempla, qnibnsrum eliqoot teteres codices congrnebant, secnlus eram, qni bic habeut: Simile outem ex epecie comparabiii, aut ex conferenda, atque assimi^ *Mda natura indicatur, qnam scripturam nnnc minna probo. Lamb. Veteree dno Grjpbii libri ita habent: Simile autem ex epecie g comparabile autm ex conferenda atque assimiianda natura iudi^ Contrarium est, quod posttom in genere diverso^ ab eo* dem, cui contrarium esse dicitur, plurimum distat, nt frigus calori, vitae mots. Disparatum autem est id, quod ab aliqua re per oppositionen^ negationis separatur, lioc modo: sapere et non sapere. Oenus est, quod partes oiiquas ampleclitur, ut cupiditas. Pars est, quae subest generi, ut amor, avarilia. Eventos est alicuius exitos negotii, in~ quo qnaeri soret, quid ex quaque re cvenerit, eveniat) eveniurumque sit Quare Iioc in genere, ut commodiusy <iuid eventurum sit, ante animo coUigi possil, quid quaque ex re soleat evenire, considerandum eat, hoc modo: £x arrogantia odium, ex insolentia arrogantia. Quarta autem pars est ex iis^ quas negotiis dicebacatur» Unmn e mttt mimiitcr. cxemplar aliqnaiido dftriiM: Si' mile uutem ex ^pecie 'comp€urabiIi: comparabUe autem ex aa^e-' tenda^ atque assimilanda natuTft iudicatur, qaam lcctionem M«-DQt. et Victoriat agootcit. Aldi ediiio eedem ctt, et Leooiceoi: quge luiitur auctoriUte praeterea Qoiaf codicis mantiscripti, ct a Lambino agnotcitur. Simile autem ex epecie comparahiii^ aut ex conferenda, atque assimilanda natura iudicatur. iia antem ct ipsi tinm&mm «uraTimiu. fiauT. Simile o, ex epecie comparabilL Com-' parabile autem ex conf, Sic dat folat 8ch. a m. II. nam a m» I.
cum ecterit O. MSS. Viotori»o, Edd. TCtt. legitar modo «t reuc «. o. ex epecie comparabili^ €Uit ex cortf, tiiai quod io Leid. I. ait ex specie Corporali et ex c. Auct. de locii Rhetor. apud Piihoeiia p. 377. iimpliciter comp, aut conferenda* Deceptui ett dootitiiov • r. fiondam ▼ulgaribua Qc. Edd. in Lib. II. Var. Leti. G. 8.. p. 216. Lcid, III. et ae^ MSS. O4 'Edd. Vctt. aesimilanda n, Ooa. JBr epecie comparabili aut ix conf, aut aeeimilanda nat. ind, H. J^ sp*' comparabili, comparabile autem ex c. o. a. n^ iud, T, JC Ab eodem^ cui contrarium esee d,] Leid^ II. ab eo» AbcM esee a m. 1. Sch. et Vosa. II. Oud.
Diitatt ut frigue calori, ifitae mors] Sch. differt ut fr, calore, pita mors. Recrpiendnm eat differt; iicenim dant quo'que Voac. I. If. Leid. I. licet distat lega^r in Inilit. Orat. apud Pith. p. 277. Ovo. Distat, ut frigus caloris B. Retinuit disiat Orell. X.
Disparatum autem est] Exaulat autsm a Leid. H. Ooo. Sapere et non sapere] Voia. 1. Leid. III. Vietorin. p« i56. in £.167. non agooieunt cnpalam. Reetiai, nt qQitqne centit, Oiro. Quid ex quaque rcj Leid. 111. ex qua re» Ouo. ii^enerit^ eimniat, spenturumque sit] Bt hino copnla qus «b» cit benc Sch. a m. 1.' item Voat. L Leid. II. llt. Ed. Omnib. Dein comtnode pro comntddius Sch* et Victor. p. 167. Sed cammadius p. 169. OoD. Bpeniet, epenerit^ spentumm sit. B. Oeindc Scb. Tcrba tranipoanit: £x ihsolentia arrogantia^ ex arrogantia odfmm, ttt xil//la^ fieret Tenuitior; nullo codicum addicente. Z.
Quas negotiis d. esse attributas] Leid. L quae d. essa «fAnrbuta. Nentrum genui exhibuit etiam Ed. Omnib. * Vide initinm C a6. ied et fincia hnini cap. Excidiiac Tidetnr bic rebuSm JSss$ deeat Voii. I. uon malc. Ouo.
iniis esse adtribntas, consecutio. In liac eae rea ^aemn* tury quae gestum negotiom consequuntur. * Primoniy quod £ictQm est^ quo id nomine adpellari conyeniat. Deindey eius facti qui sint principet et inventoresy qui den^ue «uctoritatis eiua, et inventionis comprobatores, atque ae« muli. Deinde ecquae ea de re, aut cins rei sit lex, con-* suetado, actio, iudicium, scientia, artificium. Deinde na^» tura eius evenire vulgo soleat, ah insolenter ac raro. Postea homines id sua auctoritate comprobare, an offendi in his consueverinty et cetcra, quae factum aliquod simi-, liter confeslim, aut ex intervallo solent consequi. Deinde postremo adtendendum est, num quae res ex iis rebns, quac sunt positae in partibus honestatia, aut utilitatis, S49 coasequanlur: de quibus in deliberalivo genere caussae distinctius erit dicendum. Ac negOliis quidem fere res eae| qaas commemoravimus, sunt adtributae.
CAP. XXIX. Omnis autem argumentatio, quae ex iis loeis, quos commemoravimos, sumelury aut probabiliS| aot necessaria debebit ^e. Etenim, ut breviter descri- In hac eae r##] Leid. II. in jua #• r. Oun» J>tind€ ecqaae ea de re] Vou. I. dein, MSS. O. Vicior. Ed. Omii. e/ quae» Leid. III. Victor. de ea r. Oob. s laeolenter ei raro] Sic MSS. O* Victor. £d. OiHDib. Vulgo oe r, OuD.
Offendi in hie ej Vide «d c« 17, Sed opiimi Codd. Vott. li Leid. 1. ezbibeut offendere in hie» Qood a Ciceronis geoio nt* qQaqnam abborret^ ii^binlellecto reeiproco ee^ Teram lensn acti?o.' Uioc L. 11. c. 1. In pitio alicuiue offendi^ ei in €irrof(antia of» fendere, Lib. V. ad Fam. Ep. i4^ In aUera mihi pelim obtempereef in alt€ra non offendae* Pro Mil. c. 36. 8i poe cepit ohlipio^ aui ei in me aliquid offendietie, Adeae tamen Menken. ia Misc Nor. Upt. Vol. 1. p. 63o. Verbnm hoc, aed alio aeata, rcalitiiaiidam c»t Salioo C. ^2« P* 58. Ed. Salm. Et ei ictu aliquo alieriue acu^ nen offenderit. Pro ictUf qnod eat in octo MSS. a rae vitit Salm. dedit nieu, et dein com Aldo et aliit aliquo fuerit alt, ac, obtueum. Gloftta I qnao eat in meorum dnobnt rccentittimit Codd. Offender^ ^t nffognaUiW, lae<li, cladem accipere. V. Graev. ad Ciceron. V. ia Vcrr. C 5o. Offendere pattiTO aenaa dixit idem Solinna p.4i.5i. OgoxicDORp.
Pactum aliquod eim,] Sch. Vott. I. f, aliquid #. Ed. Omnib. Simiie, Oud, Confeetim aut ex interpallo] Leid. I. aut eonf, aut ex int. Beno omiiino. Praepoftitio deett Vot». I. Oud.
Solent euneequi] Lib. Teier. aliqooi babent, eolent eequi, Lamb.
Honeetatie aut utilitatie] Leid. Itl, util, et horf, Oitd.
CAP. XXIX. Omnie autem arg, elc. eumetur] Vott. I. non •gootcit autem, ct habet eumitur. Ouo.
Ll 409 M. T. CIC. RHETOBICOR. sed bamtis; argnmentatio Tidelur esse inTentam ex alicpio ge« uere^rem aliquam aut probabiliter ostendenBy tfnt necestarie demo^strans. Nedeisarie deraoilstrantar ea, qaae aliter ac dicuntur, nec fieri, nec probarj possunt, lioc modo: Si peperit, cum Tiro concabuit. Hoc genus argnnentandi, quod in necessaria demonsl^atione versatur, tnaxime traclatur in dicendo, ant per complexionem, aat per ennmerationem^ ant per simplicem condnsionenu Complexio est» in qua, utrum ^oncesseris, reprelien* ditnr, ad hunc raodum: Si improbus est, cur uteri»? «in probnsy cur accusas? Enumeralio est, in qua', plnribus rebus expositis, et ceteris infirmatis, niia reliqna necessario confirmatut, boc pactot Mecesse est aut inimici« tiamm caussa ab lioC ^sse occisum, aut metus l aut spei, aut aUcuias amici gratia,, aut^ si borum nihil est, ab boc non esse occisum.,Nam siue caussa maleficium susceptom tue non potest. Sed neqne inimicitiae ^erunt, nec metns nllus, nec spes ex morte illius, alicuius comniodi, neque ad amicum huins aliquem mors eius pertinebat: relinquitur igitur, ut ab boc non sit occisus. Simplex avtem conclusio ex necessaria consecutione conficitur, boc modo: Si vos me istnd eo tempore fecisse dicitis, ego 850 autem eo ipso tempore trans mare fui: relinquitur, ut id, quod dicitis, non modo noh fecerim, sed ne potae» rim quidem facere. Atque lioc diligenter videre oportebit, ne quo pacto genus boc refelli possit^ ut ne confir* Inyentum aliqiiQ ex f^enere] Hoo ordiDc Tocet disponiint MSSi O. ^«epto VoM. II. volgo ex aliquo g. Sch. inpenta. Oli>. ^., Seceesarie demon*irans} Vots.Lll. Leid. I. wtceseario d» Ovn.
Necessmrie demonstraniur] Leid« I. neceseitate d, Ouo.
Reprehendkur ^ ^ Imnc modum'] Scb. Leid. I. repreAendetmr» Ed* OiDD. in hunc m« L^ici. 111. koc modo, Ouo.
Si improbu* est] Deett ▼erbom Voss. f. Oon.
Neceesario funjirm,] Leid. L neceesaria c- Ous.
More eius] PerMsiaBt MSSii iiegare eliqnem tcrapQlsm «Me^ cor sic Laec mateRtar, ' quam in prioriboe ediiie eti«m lit WNire illius ^ cni leclioni ftccedant nostri scripii. Gron. Cur OmDifa. vel •ditor qaispiam prior prouomen mataverit in eiuSf peroipcre ' aeqaeo. Consiancer MSS. cum p1eri«qae Cdd. Vett. servaat miui, m supra. ^d amicum eiue eiiam in,Cd. Omuib. Ouo.
Conficitur hoc m.] Leid. lU. Bet hoc m» Oun.
Bgo.nutem eo ipso tempore] Cxiulat <miem Leid.LllL «r ipso f» Voss.. L eo deest Lcid. IIL Oco.
Relinquiiur] Sch. re/. ergo, Oro.
Ut ne confirmatio modum eic.] Legendom, ot habent libri retewt»i ut ne infirmatio modum, ctc. Lamb. Lambiniu esfteverat lo* DE INVENTIONE LiB,I. Cap.3o. fZO natio modum in se argamentationis solnm habeat^' eC qaamdam &ih^ilitadinem necessariae conciusionis ^ yeram ipsa argnmeniatio ex necessaria ratione consistat.
Probabile an^em est id^ quod fere fieri solet^ ant qnod in opinione positum esjt, aut quod habet in se ad haec qaamdam similitudinem^ sive id falsum est, sire Te^ rum. In eo genere, quod fere solet fieri, probabile liuinsmodi est: Si mater est, diligit filium; si ayarus est, negligit iusiurandum. In eo aulem, qUod in opinion^ po« Bitum est, huiusmodi sunt probabilia: Impiis apud inferos poenas Bsst, praeparatas^ eos, ^ui pbilosopbiae dent operam, non arbitrari deos ease.
CAP. XXX. Similitudo autem in contrariis, et paribu8, et in iis rebus, quae sub eamdem cadunt ralionem, maxime spectatur. In contrariis, lioc modo: Nam si iis, qai imprudentes laeserunt, ignosci convenit, iis, qui necessario profuerunt, baberi gratiam non oportet.
£x pari, sic: Nam ut locus sine portu nayibas esse, non potest tutus: sic animus sine fide stalj^ilis amicis non leodum ez Te(f. ne infirmatio, qvod iu nallo eit Doslroram, neqa« meminerXint alii edilores. Grut. Voss. I. ut nec conf. Oud. « Quod fere fieri s^ Leid. III. qiiod eemper fere f s. Oun* Verum in eo genere, quod fere solet fieri^ l(a in qoibutdam manuacripiii legilur; iu noauuUia abeat Verum, Brut. Yoai. II. Ed. Omn. perum in eo g. Leid. I. caret praepoftitione. Ous.