ptnm> titi «li^d prbbare yeUt, non ae^piitatis praetkb» id facere conarL ^ Si qaid igitnr ex hac ipsa qnidpiato ao«» ciisator deroget, otanikMM partibas' iiiMaa; et probabilins' accoMre TideaUm Nam superior bratio hoc omoit 'faoie** bat^ uti iudioes^ etiaswi 2U>ilent, nBceste esset; haeo altCea^ etiamai neoetae noa easet, nt veUtnt oontra iadio«re.
' Id anten» £ety ar, quibiis ex locia culpa demonstrabi*' tii9 Bdn ease in eo, ^i- comparatiose, aut remotioney/aut relaftione crunlnisiy ant concessionii partibus se de£endit, (de qaibQS ante, ut pqtnimns, diiigenter pesscripsimns) de hia locis qnae res posluiabit, ad caussans.adTersariomm improbandam franf fioremus: aut caussae et rationee adfe^ r^itur, quare, et quo oonsilio ita sit iu lege y out in 460 testamento scriptnm: ut sententia quoque,: et Toluntate scriptoris, non ipsa solum scripturae' caassa confirmalum Si quid igitur ex hac ipsa quippiam acc, deroget] Locu»,negligenler «dmodam li«biius,.ui pdtei ex filenlio omnium, et tameii cootpiraDtittm in lianc letiionem. At, o boui, iibi Cicero tcripfit t si quid quippiam?- Id qvod viiiofte •• habere bou tu%ii TeCaiiiomiy oade ia uno codioe peoitiM ciniiti ytdeo to [v*].quippiam. Mariitt "V icieriiiofciU|pU: si quidem igUur ex hac ipsa quippiam^ aane muHo iDcIiof, qaam omuea hodie per ivpof editne, iino ei alter MStns: Set quid igitur ex hac ipna quipiam, vitiaia scil. prima tOcoU ei nolay}f quae fere eft fpBnm ei, et lemeB lalel expvimeM ««4^ ItBquB alteratrum qaisqne cligat. GKOir. In nno Grjrph. codtBB ?!uippi€un arbMt. 8i quidem igitur Aldu«' edidii: • qnae mihi tame» BCtio iMud pTobatur. Batnr. Sch. a nu J. cnm Mediceo caveS tooo qukj^utmf intpU'iane> coat. praecedat quid, Leld. lU» acc» quic'^ quam» Vel igitnr delo«4a est, vel cnm -«itero Med. ^tt^fain.aiTO quispiflm ait legendnm. Jjferogat Sch. « m. I. Oan. Hi quidem pTO 'T..#f quid habet VictoriaiM. Hoc -ai admitlitnr, le^endnm Siiippiam, ot rccie Tidit Orellina. Aiqne iiii, omiafro igitur, legenmia cenfoerim. Quippiam deletnr a Scb* aed eihibeior a Codd. Oxonn. duobos, T. B. Omiititnr ab Erfuitenfi ot reliqnia OxauM»!^ Nam et^erior oratio koo omtiie faoiebat] Lambinua iranfponit: Sam superiur omnie oratis hoc faciebat, non Toleniibna Mfs. niloiruitt ignorabat hoc po!>itora bio uiril toi/ huc autique. Grvter. Ed. Omn. haec. Deiu MSS. O. ut i. non uti /• Oun. Huc acripait Scb. Haec B. c«m aliifc. Hoc Krf. L.
Haec autem, etiamei- n^c] Deeat tiutem Leid. 111. OviH Ncn eese in eo] Sch. a in. I. et Voaa. 11. cum £d. Omn. careni negaiiva parlicnla, uii ei Vosa. 1. Leid, III, in qnibna Mt in^-^ esse in e0, Ovd. Pro vt. non eese Sch. et Orell. inesse, lamb. ei Cod. T. esse^ oinitfo non, L* De his locis]_ Vota. 1. si de his l, Oud.
Quae res postulabii] Sch. a iii. 1. Cd.Omn. quos r, p, Lcid.lL quiU r, p, Duu.
l/t sentenfia quoque, et poluntate scriptoris eic.] Unnc locnm pttlBTeram oliqa fic «««e legeodum: ut seutentia quaque et poimtk^ toB scriptoris^ non ipsa scium scriptwrae cems€a, confiirmQ/ta css9 € A P. XLVIJ. CentM scriptni «otem qtii dice^ pri-BHUD eam indocet locnm) per quem «eqiiilaa riminMf de-BMmstretBr: ant oaleiuleC^ 9110 aaimot qao conailio, fn de canaaa fecerit: et^ qaamciiliiqae canasam ads«mety adsmntioBis partibas se defendet, de qnibas.ante diciom eiL Atqae hoc in loco cnm diadae commoratua, ani fadt zationem, et aeqoitatem canssae exemayerit, iom ex liis Jo* cis^ fere cpntni adversarios dicet oportere cmBtuaa acdpi: demoBstrabit, nttllam esse legem, qoae aHqaam rem inotilem, avt iniqnam fieri velit: omnia snpplicia, qoae alcf^-bas proficiscantur, cnlpae ac auditiae TiudicaBdae caoBt eonstitnta esae: I Scriptorem ipsam^ si exiatat, fiictom hoc probaiBna: et idem ipsnm, si ei talis res accidissety fiictiirum fiusw: ct ea re logis scriptorem certo ex ordine iadices, certs sttate praeditos constituisse, ut essenti non qai scriptum saora > recitarent, qubd quivis paer facere possety sed qai cogitationem adsequi poseeiit^ et Tolnntatem interpretari. De^tde illum scriptorem, si scripta sua stultis hominibns, et bsr-461 bari^ iudicibus committeret, omnia summa diligentis pera^ripturam fuisse: naac vero, qaod intelligeret, qaales mdsaturf qQooiam io aliqoot librif maatticr. comfirmaiaf pro casflrmatumf •cripiom repereraoi. Nanc «aiem «Uler tOTiiio: cc reccptam. teriptunim tucor ^ tiTe confirmatum legatur» aivo cQnfinmtt^ Nam ti confirmatumt tobfnlelligeiar, tetiaaaeolara; eio comfinmai*, lex. Lamb. LeiH. III. eonfirmata -e, v, Oua. SiaUm aaio p» t. seripturae Sch. de cooi. dedit scriptura^ qnod receplt Orell. ^9m confirmata Scb. et OrelL Atque ita etiam T. h,.
Aut aliia etc. coarguetur'^ Exaulant hacc omnia Vosa.L eearguaiur, Leid. h. lil. Oud.
CAP. XLVlf. Aeguitas.causeas dsmonstrgtur} Yoai. II. Ed, Omn. aequitatis c. demonstrentur, Voat. I. demonetrareiur, Oos.
Qua de cauesa f,] Abett prnepotiiio a Leid, U. III. Ooxl Ante dictum est] Leid. III. iam ante d, e» Oud« Demonsirabit f nuUaml Leid. UU. dsm* quia L dsmonstrahitqus* Ot/D.
A Ugibus projic'} Leid. T. Voti. 11, ab L pr,^ Oud.
Mt ea re iegis scr,] Abett copiiU Lt-id. III. et m. I..Sch. Ova^ Sed qui cogitationem a^sequi possent] Sic omoeg qnideB h*-beol libri: ted ego tic omoino "legeudum contendo: ^ed qmi cegi^ tatione sententiam assequi ppssent; niti dicamua^ cogitaiionsm kic ette potitum pro dnivoiav^ quoil luiiiit etl. Lamb.
Qucdes viri iudicaturi essent] Ex duobot- codicibi» MftiiqQif obtervtTi: quales viri res iudicoturi sssent, quod furtau aoa «iicnam ab 'Cioerouit maun, m cap. %b, Cum inisllsxsrint, pos sx ia- DE INVENTIONE Lib. II. Cap,47.48. «24 viri indicaliilri essent, idcirco eain, qn&e perspicua yide** ret esse, non adscripsifue: neque enim vos scripli sui reci^ tatores, sed voluntiitis interpreles fore putavit Postea quaerere ab adversariis, qnid si hoc fecissem? qaid sa hoc aocidisset? eorum ^di^uid, in quibus aut caBssa sit boiiestissimay aut neoessitudocertissima^ tumne aecusaretis? Atqui boc lex nusqmam excepit. Non ergo omnia scriptis, sed quaedam, quae pers{acua sunt^ taeitis exoeptionibus caTeri Deinde nuilam rem neque legibus, Tieque seriptura uUa, denique ne in sermone quidem quotidiano, atque imperiis doinesticis recte posse administrari, si vnusqi^sqiie velit Terba «pectar/By et non ad Toluntartem eius, qui Terba haboerit) accedere.
CAP. XLVIU. Deinde ex utilitatis et honestatis par'*' tibtis oatendere, quam inutile, aut quam turpe sit id, quod adrersarii dicant fieri oportuisse, aut oportere: et id, qnod nos fecerimus, aut postulemus, quam utile, aut quam ho* geni^ eiu^^. rem iudicare, 8. famil. ep. i4. Vid« ad Liviam 111,44. Gaon. Sch. Lcid. II. VoMt II. tm iud, ese. Ouo^ Quaies piri m*-dicaturi e^9eni tciipierunt Scb. et Oveli. qualee viri res iudm e^ X. ErC Ozonn, sres. Vid. ree •bett a B. X», Bum, quae persp. pid, esse] Voat. 1. eam, lo Leid. III, baud comparet esse, Oud.
F^oiurUatie interpreies] Vost.I. pol, iriterpretatores, Odb.. Stiu^ t»m poet Scb. de coni««cinra tcriptit: Postea quaeret — > ostefidet — deicribet, Oxonn. duo: Postea quaerere — ostendere — descr^be^ debet. Non enioi bab^nl» nnde pendeant, iniiaiiivi. L, Si hec accidisset] £d, Omn, si haec accidissent, Oud, Aut caussa sit hon,] Deett prima vox Leid. 11. IM. Ooi}. ^ Tumne accusaretis] Scb. a m. I. tunc ue accusarent, Ouo.
AtqUi hoc lex nasquam excipit] Leid.^ll. atque, Scb. a m* L ha0C l, numquam mxc, yoM.I.II. Leid, II. excipit, Ouo* QtAOfi perspicua sunt] Oetont baec Sdk^ siat Vota. I. Leid. L Neque legibus] Leid. 11. n, legei Oud« Denique ne in sermone quidem] Scb. a m. f. com Vots. II. deiade» Scb. a m. II. VoM. I. X>eid. 1. 111. neque in. s, q, Ouo. Denique ne in sermone quidem Erf. D, neque in sermone quidemU» D» nts sermone quidsm Lamb. It, Ferba spectare] MSS. O. Ed. Omn. p, exspectare tcI ^«^tfciare^ Ouo.
Qui perba habmtit] Sch. Voaa. L Leid. L 11. qui ea perba h. Qvod- Cicerpnianae pertpicnitati convenientiua «tt vnlgato. habuit Voaa. I. Leid. 111. Ouo. Qui ea perba habuerii Scli.'OreU. Aiquo Ua BT. Erf. &e«ie. XT.
CAP. XLVUl, Freri oportuisse^ aut oportere] Noa probata Lamik. emendatione »>^eri cportuiese^ aut potuisee^ edidimna^ lia^ ileiB auiem Tcrbia alibi eaadem io bia lihiia aeaUatiam oompUKoa a§U fiiLOT. Patisieee aut aportuieee Lsja^,L* '.
Q3S Bi T. CIC. RHETORICOR. sed nettnni sit. Demd^ leget nobii ctras ease non propter litoras, quae tenaes et obscurme notae tint Tolantalis^ ied propter eamin rernniy.qaibns de scriptum est, ntilitatea, et eoram, qui seripserint, sapientiam et diligentiam. Pcatea, qoid sit lex, describerey ut ea videatur m sententiisy aoa in Terbis consistere: et iadex is Tideatnr heff, obtemperare, qui aententiam einsy noa^qui scriptaram sequatnr. 'De> inde, qoam indignom sit^ eodem adfici supplicio eum, qoi 462 propter aliquod scelos et audaciam contra legem fecsrit, et eum, qui houesta, aut necessaria de caussay wm ab aententia, sed ab literis legis recesserit: atqne his^ €t liniasmodi rationibus, et accipi canssamy et in kac li^ accipi, et eam caossam, quam ipse adferaty oportere at-.cipi demonstrabit.
£t quemadmodom ei dicebamus, qui a scripto dicere^ hoc fore utilissimum, si quid de aequit^te ea, quae oBm adyersario staret, derogasset: sic iiuic, qui contra scriptum dicet, plurimum proderit, ex ipsa scriptura aliquid ad suam caussam convertere, aut ambigne.aliqaid. scriptaBi ottendere: deinde ex illo ambigno eam partem, quae sOn protit, d^fendere, aut Terbi definitionem indacere, et illius verbi vim, quo argueri videatur, ad suae canssae commodum traducere, aut ex scripto non scriptum alijiiod induoere per raiiocinationem, de qua post dicema&.
Quacumque autem in re, quamvis leviter probal^ Borum qui sar^Brint] Sch. Lehl* H. Ed« Oab. eorumf f* scripserunt, Oud. Paallo «nte quihut de rebu$ scriptum est LiM. Sch«.4n Ed« mai« prolwiitc Ordilio. Quibue deeoriptum met B, Gam Bt iadex ie yideatur\ OeMC oopuU a m» I.Sck. ut imd. ¥00.?. Oin>ENDoap.
Contta le^m fecerit] Sio Lsid. II. In rtliqiib ct Ed.OttB. c. legee f, Ouo.
Qui a ecripto diceref] Sie Vom. f I. In cetorif ah «cr. Ovo.
^ote utilieeimum] Leid. 111./. utittimum* Oud.
jiut ambigue aliquid ecriptum] E4, Omn» tum ambigmum ak-^iittL OuD. • JBam partem] Leid. II. iliam p* Ovd.
Non ecriptum aliquod ind*] Seh. Leid.l. VoM»IL aiiouid* Om, De qua poet dicemue] £d, Omn. poeterius, Leid« L didmu, Oitdsndoiu** Lepiter probabili] Leid. III. Ed.Omn. UniterpM. Ovn, ^eoeuiuiue autem in re, quampie lenter probabili, at rulf o^ TB. EiC nisi quod sife •deuettm T^ Qaaewique autem rations ceL ecripeii dr ^mimu Sek» flipoiitn enim etSe eit io evipp* ploree raiioneft^ qeibas ie, qiii ooatra 8€ciptari»*4Ucat|. poeMi «li^aid ea ipie soBptafft seripto ip^ se^dfend^rit^ etiam oom aeqditate Cfi|i4la alraiidabit, necesAairio mnltam proficiet^ ideoquod^ ai idy qap nititfir adrersarioram caussa, gubdaxevit, oirinem illam eias vim, et acrimoniam leuierit, ae diliierit. Loci aut#m communes certis ex adsumtiotm partibua in utramque partem Conveuient Fraeterea eiii«, qui a seripto dicet^ legee ex «e, non ex eius, qui contra commiaerit, utilitale sfeir 463 ctari oportere, ei legibua antiquius haberi nihil oportere. Contra scriptum, l^ge^ in consilio acriptoiis, et Htilitate commviai^ non in verbi» consiitere.. Qoam indignui]^ ait, ^eqnitatem literis argueri, quae Tolakitale eiua,. qui 4Qripserit, defendatur.
CAP. XLIXr Ex contrariia autem Iegibu3 controVersia nasci^ur, cum inter se duae videntur ieges^ aut plnres ad toam caQftSAm convertere, Jn re autem orlum esae patirt el eoiD.pen(rio rone j^to. ratione* ^(on probAbile eit^ in re ex rone orm.iQ. ^fti9» s^d re tiKi^ifieai ratione^ qi^apToa^r io optim.o T. re omitsa in praep., legitor; addiiura deiude m ab iis, qui nudum illiid rr non inlelligerent. Recte igitni^ Soh^ raiione repoauiMe yi* detor, X..
Scripto ipeo defenderit'^ tJterque MSS. ^Scripto ipeo sedeferk-' derjt* ^lU quoqne babent edtif priorea. In ]|.ambini q.oibutilan^ edilionibai i^ideo primuja^ omitsnm eaae, nnlla facii cautsa addiia, quo^l pacunoi taue prob^ri poietl. Exttiiitte enim et- in MSSlit, qii6t vit ille dociut vidii, Tel biac tqapicor, quod iu n^argioe eiiam ootOTlt: fuacumqUM autem. in re scripto ipeo quamvU leviter proba^ilis^s^ dL laque Cicerooi Tocem necettariam rettilui. Gaoir. Sfripto ipjo *a defcnd&it* 9cb. beid. JU. ipse» Vott. L Ltid. 111. £d. Qmiu do^ f^ndet,. Se abett male a Sch.. Ous.
OlTDBMpOSP.
Quo nititury yoia. II. quo utitur. Ovn, Vita et acrimoniam] tf^d, II. inm atque acr. Oud, Omnem eiu4 pim^ omitta v. illam, tcripternnt Sch. et Orell. lia e MS« CaMelano iam ErU'. tcriptezaL Omnem iUius vim Oxon* unnt. ts* Lenierit ac diluerit] Veiuerit, ut ftQpc & etiAm deluere. Bau^.
Loci autem communee 'c^grtis ietc.} Editlo ▼eterrima ceteri; u»--que «liier GreTenb. Pal. pr, tec. nam lert. cetsrie^ quod et in Victorini antiqoiore edilione.' GaUt. Sch.' coeterie ^ ItneoU UtterM« •ubducia. In HSS. reiiquit et Ed, Omn.. ceteri, Venttime* Nam • hoc ufqpe a cap. 45. egit Cicero de locii qttibtiidsm comAinnibue ex attomiiooit partibut. Oin>. Ce/eri#' iiietnr-Ofell. Atqne iu exbibent T. et editionet Victorini autiquioret. Certit B« Cet€ri fiff.
JPraeterea eiue] Scb. Tott. I. Leid. IT; 111. Ed. Omn* praeterea aatem ei, Oud.
C AP; XLIX. £x coizirariis autsm /eg.] Deeit ^attem Leid.II.
OUDXJIfiORK ezr 9L T. CIC BHETOIUeOB. SBO ^mcrep$atey'hoo modo: Lex est: Qin TnAmjx gOllf ^ HAOIirrBATir DKFOSCROy JET JMAOOT^tATUB XI TOllCBUVa El «Itcra lex: TTiuuiiro occito, QV»fiQn sros noxuios ooMATion, MAOMTmATU» HXCATO. Alex«iidnim, qni apad Plieraeot in TkeMalia tyrinnideiii oecnparat, uxor sua, cni Thebe nomen fiiit, nocln, com «imnl cnbaret, oecidiL Haec fiHnm annm^ quem ex ^anno liabebat, sibi praemii loco depoedt Sunt qni ex lege puemm occidi dica^rt <mortere. Ke» in indicio eaL In boc genere utramqne a MTtem iidem loei, atqne eadem praecepU conTenienl, i^ qnod nterque «nam legem confirmare^ contrariam infirniare debebit.
Primum igitnr legc8 oportet contendere, consider&iido, ntra lex ad maiores, hbc cst, ad utiliores, ad honestiores MC magis necessaria» re» pertineat, Ex quo conficitnr, nl, ai leg^« duae, aut si plure», aut, quotquot emnt^ cohmtvari non powint, quia discrepent inter aej ea maxiae conservanda putetnr, quae ad maximas res pertinerd Tidet- Lex ett: Qui tyr.*\ Abett Tetbnm Sch. Leid. I/lT. B«a«. Vid. c bo.bx, OuD. Pariier •betl t. €St a Cod. T. Ltx^ erat C©i ' OWmpioniearum praemium c.J BlSSf O, Ed. Onia. O^^P*pf rum cum gloM» in Sch. #c. coronarum, quae <ianiur in Ofynfko l^do lovie. Male. Si qoid miiundom, poMci tcribi Ofympiaam oraemium. Sch. «t E<1. Omo. praemia. Old.
' Et altera iex} Deett oopaU Leid. 1. 11. Goolni oddhw «rf Noctu, cum iirhul cuharet'] Lcid.ir. noete. Vow. L Leid. Il.ni. Cubarent. Ouo. Cubarent eiiam Etf. Panllo aste luror a«a om». Cf. qua» dixi ad PlaOt. Milit. gl. II, i, 34. Xr.. i. ^ Sibi praemii loco depoecit] Qoidan^ liber manntcr. habel: a*« in praemii Ipcum, eic aliua: siBi in praemium deposcii. Xa«*. Voai. I. Lcid. III.' in praemii ioco. LAd. I. 11. Vots. II. Ed.OmB. Alcuio. p. 362. sibi in pr. loco. Plano nt L. III. in Verr. c. 61.: petivit in heneficii loco et gratiae. Plota limilia Tide apnd Wii^ iinm. Ouo. Scripicnuit iu Em. Scb. OireU. CoDaeBtiiint T. Ert 6. Biai quod B. in primum i^900, corrnplie, -^-, „...Dicant oportere] Poai haec addantur in Leid. IL w^ fu* df eoMt mairi oportere reddi loco praemii^ e glosaa. Oud.
Jitque eadem praecepta] Sch. ead^mque pr, Oud.
Contrariam. ir^m.] Leid. II. Ed. Oma. et contr. inf. Oj^ Primum ig. hopoHet cont.] Leid. 11. primo. Sch. Ed, Oma.
^^Coneideranda] Sch. • m. I. considerandum. Oud. Aut si plures] Leidt IIU aut pLerunt. Oud. Conserpari non possint] Ed. Omn. quae c, n, possunt. Oro. Quia discTifpit^] t^id. I. q. discrepant. Oud. £a maxime cons.] Sch. sed ea m. c, Ovv.
Digitlzed by VjOOQ lC DE INVENTIONE Lib. II. Cap. ^g. 628 tur. Deinde ntra lex poslerius lala sit; nam postrema quaeqae gravissima est. Deinde utra lex iubeat aliquid, utra permittat; nam id, qUod imperatur, necessarium: 464 illud, quod permittitur, voluntarium est. Deinde in ulra legc, si non obtemperatum sit, poena adflciatur, aut in utra maior poena statuatur.
Nam maxime conseryanda est ea, quae diligentiasimo sancta est Deinde utra lex inbeat, tttra vetet; nam saepe ea, quae vetat, quasi exceptione quadam corrigere videtur iliam, quae iubet Deinde utra lex de genere omni; utra ^e parte quadam*, utra communiter in plures; utra in aliquam certam rem ^cripta videatur. Nam quae in partem aliquam, et qnae in certam quamdam T^m scripta est, promptius ad canssam accedere videtur, et ad iadi- Poend adficiatur] Deest nomiDativQf. OmniQo legendnm exi-' •timo poena adiiciatur. YicioriD, erplicfet p. %a8. Uira lex poe-» nam coMtituat ei, qui non obtemperet, utra maiorem poenam* Yoc. afficiatur delevit Sch. secaodam Victorinam. Orelliti« coniecUy eed dubitaoter: utra lege, ei non obt, sit^ poend eancidtur? «blegatque pd Orat, pro Plaocio cap, 34. Codd. a yalgata nibil difcednnt. L» Conseruanda eet ea"] Scb. a m. I. Vois. II. conaideranda est ea^ non xnjile. Ouo.
Quae diligentissime eancta eet] Sic retltlai« coDiectbra doeCns, cnm in lihris omnihut legeretar, guae diligentissima et sancta est^ plane mendoie atqoa inepte; sancife legem aatem, et diligenter saom citap, tca sancta lex, aaitata tuot Laiinit genera ioqaeodi. Non dittimulabo tamen, me in ono codice manatcripto tcriptom reperitaoy diligentissima et sanctissima, ted ego hoc, sanctissima, tnppoti« tum este puio ah eo, cui vorx sancta post Tocem diUgentissima oon probareiur. Licet eliam legere» diligentfssime sancita est* Sed malo sancta, qnod propiut aberit ab aoiiqua tcriptara. Lamb, Sio 1*. Man.et Lamb. n^m priot e^cusi, quae diligentissima et sancta est, qood et io Pal. I. ct III. qoippe tec. diligentissime scripta Sst^ ^ GauT. Viligentissime sancta est. Oplime.8ic exbibet Scb. a m. L In ceteris diUgentissima et sancta est, Ed. Ooiu. diligentissima est et sancta. Odd. Quae d, saneita estT, quae diligentissimaei sanctiesima est B. ju diligentissime saiicta est Evt^ aiqne ita £m. Scbl Orell. Ab Oreliio iubemar cf* BeiarBm ad Olf. Tom; 11, Vorrigere f^idetur ] lu Leid. I. reliqoi praebent c. pideatur»' OUDSHDORP.
I>^ genere omrii] Tbai. I, omni de genere^ beae. Tosf. IL de gen, sit omni; Ovd» Scfipia yideatur] ' Etmlat prima tox m Voss.L Leid. III. Ovd.
In certam quamdarn rem] Abest pennliima rox a Leid«11. Oud« . Promptius ad eaussam] Sic scripii omnet) malait ' Lamhipas prtfpius, non a se tameo^ sed ft Petro Fabro^ qui ▼ideatnr ad L. ttXXXff' <^^ regulis iuris, Grut. Propius dederaut Scb. et OtelL Atqne Ua Tnric. £rf. Propinquius dao Oiontf. L% ^ Xx 629 M. T. CIC RITETORICOR. stu ciam magis pertinere. Deinde ex lege atrom statim fieri necesse sit: utrum habeat aliquam moram* et sustentatianem. Matn id^ quod stalim ^Eiciendum sit, perlici prius oportet Deindft operam dare, ut sua lex ipso scripto Yideatar niti. Contraria autem aut per ambiguum, aut per ratiocinationemy aut per definitionem induci; qao sanctios et ' ^mius id videatur esse, quod apertius descriplum sit: deinde suae legis. ad scriptum, ipsam sentenliam qnoqoe adiungere, contrariam legem item ad aliam sententiam trtducere, ut, si fieri poterit, ne discrepare quidem yideaii- ' tur inter se: postremo facere, si canssa dabit fiacaUateaB, 465 ut nostra, ratione utraque lex conservari videatuTy et adversaiiorum ratione, allera sit necesaario negligenda.
jCocos autem communesy et quos ipsa caussa det, videre oporl^biti et ex utilitatis et honestati^ amplissimia partibot aomere, demonstrantem per amplificationem, ad utna pbtiua legem accedere oporteat CAP. L. Ex.ratiocinatione nascitur controversia, com ex eo, quod nspiam est, ad id quod nusquam scriptnffl est, pervenitur, boc pacto: Lex est: Si fuuosus esr, Ut sua lex ipto scripto pid. niti] Tu lege, ut nto iex ^pM ^Cnptc; qnomodo io antiqaiM. Grypb. libro •cnpiam euui ec talw dp«tt legendam. Brut. Leid. IIL £d. Omn. ex ipso Mcripto r. n.
K}VDaMDOBV, Quosanctius et firmius id pideatur] Soh. Lcid. 111. et soMct.elU, V.OM.1. uti eancti deent ^uo Leid. I. Vost.lL id abett Leid.ll. Ovd.
M ecriptum ipeam. eententitim] Vom. L £d. Omn. spsuM. OoD. j4d ecriptum ipsum, sententiam Lamb. cnm daobttt Oxoaa. Ad scriptum ipsum quoque sententiam B. L» JJsscriptum sit] hl6S, O. scriptum sit, Ox7D.
8i fieri poterit] Sch, Ed. Omu. si f. potest, Vo». I. II. Latd. IIL si f. possit, OtD.
Nostra ratione] Sch. Vots. I.Il. Ltad. III. n. oratione, CXbik ' £t adversariorum rat,] MSS. O. carent copala e/, nervosu ei ▼tre. Oud.
Mx utilkatis et honestatis am, p,] Sch. Vom. I. Leid. 1. II. 9^'Ut^ et ex twnest, ain, p. Ood.
Detnonstrantem per amplific.] Leid. IL demonstratis^ pm ^ ampL Otro.
CAP. L. Pervenilur, hoc pacto} $cfa. Vom. L Leid. L 111. penitur, Leid. lU. h, modo, Odd. Venitur.T. Erf. ^ Si furiosus ^st] Htt ▼erbit haoc legem foitte pertcriplua trtdltam, eit: Si puaioaut asts incvm^ etc. tlii bit: Si tuKiism axtisTiT, etc. Laub. Lex est, Abeu Terbam est t SchL Lcid. L Ed. OmDlb. V. c, prtec. Oud. Deinde Si furiosus escit prebtbilittr lej^endom e»§e centet OrelL Bectittime. Cf. Dirktm^ Lk^, XU. ubb. p. 574. Et ZslL ad Lesg, XU. labb.. p. m. U DE INVENTIONE Lib. IL Cap.^g.Scx 630 ▲GNATUftC OENTILIUMQUE IN EO, PECUNIAQUE EIU8 POTESTAS SSTO. Et lex: PATEilFAMII.IAS UTI 8UPER FAMILIA PECUNIA-QUS SUA I.EOAS8IT, ITA lUS ESTO. Et lcX: Sl PATERFAMILIAS INTESTATO MOHITUR, FAMIUA PECUNIAQUE EIUS* AONATUM OXNTILIUMQUE ESTO. '^ i Quidam iudicatus est parenteni occi^isse. £i 8tatim> q^nod effugiendi potestas non fuit, ligneae soleae in pedes 466 inductae sunt: os autem obvolutum cst foUiculo, et pr^e-, Pboumiaqos 8ua LBGiflVTT} Sic rttiiini^ cnm \n THlgViiK legatar, l^gaperit. Legassit am.em «oliqoam pro legaverit* Sed iioo dinii-., luulaboy alibi lianc legem his terbi« ^ericr^ptam repetiri: pateh- FAMILIAS IJTI LBGASSIT SLPER PECUNIA, TUTELAVE REI 8UAE, ITA lUi * X8TO. Sed niendose. Lfgeudtim est enfm, tii supra a^dmoniiimua c*ce legendom, Simone Boesio a^ciore, patb&familias^ vti LRGAsfiT,- PaU fcc. ac lert. legasset; legeudaiu ^ciyicti. legcusit. Grut. Sisio dno boni codices <^uondam Palalini, si ipse sic 'corrigit, quid caoisa^ igltnr clar. Grotero fuh, ot editam ab Lambino ao restiintam, nt ipie profiietory etsi itoo addita aocioritale librorom Teternm, mutaret, et hanc emendatipoem ila teram subnecierel? Ccrie quniiC, ct ipae in nno membraiiaceGf nunc ita videam, non debui dubitarti cie iac veritaie^ quum illud legassit in libros scnploi Yeniurum" nniloa etset, ^isi ab ancloria manu per quosdam probos librariei foiavet propagaium. ' Qood tion in omulbus ita legatur, Ubiqne no-Yimns regnare nugatores. Purro <juae bic baeglutio et yarielas? In niraqne lege olim leg^batur agnalorum, Circa aonum i545. Ve^ neiii» ita dederont^io posteriore, at io priore agtiatdm, Omnea deinde probarunt istnd agnatorum, nec qtfidquam de snis librii fatentor. In meo nnO MS^. diserle reperio utrobique agnatiim, qui" qnum ait bonae oOlae,'- eogor credere similiier legi iu similiboty atqne adeo id quoque reddidi anctori tno, oipote quod io eitf, quae ad Herennium scripia snnti I, j5. iam feceram. G&ON. ^gndtum gentiliumque, Sic Sch. et Leid. 11. f^tutle pro agnatorum, qnod cst in reliqoii MSS. ac marg^. Sch. V^d. ad lier. L. 1. c. i3. agnati: Ed. Omo. OuD. Legassii 9 ubi vulgati legaperit, habet TelUiUiii-' mue, uunt Grjphii liber^ quemadmodom etiam Lamb. edidit., Ita antein legendnm fjtb. 1. ad Hereo. cap. l4. qnidqnid io eo hoc ipanm exemptar variare Tideatnr. Religiote enim pritca illa et horri<la Terba in vetutiis legibut cooserTaia. Brut. Sch. legesit^,*^> pratc. legaperit, qnod d^nt.teieri praeier Voss. 1. in quo tegapii, Ed. Odin. legasset.Otn, j4gnatum T. jtgnatorum B. Erf. Lega»^ verit T. Er^ Legarit 6. jignqtum ' recte tcriptil OrelL Legassit recte Sch. ei OreH. i.'
Jntestato moritur] SicSch. nt aUl>i taepiot; ted i6 MSS; ce* taritf atqne ed. Omn. intestatus: quod nibilo est delerins. Oub.
Agnatiim gentiliumque\ Vofcs. I. Leid. III. Ed. Omn. ^gnato^ mn^ g» OcD. jtgnatam T, jighatorum B. Erf. jignaium recte Orell. L.
Bi statim etc.] • M58; O. e/ slatim, Oud. ".
Inditae sunt] Libri yulgaU hAbeot, inductas sunt: dno 'ma-' Bnacripii^ inditae sunt\ uikde qoidam legi TOlont,. induta^ sunt, qnomodo tcripinA etl in uno iibro mauntcr. )ib. 1. Rlieiuric. ad Xx2 m M. T. CIC. RHETOEICOR. sm ligatiun: deinde est in caTceTem dednctos, at ibi esset tdiilisper, dam culeus^ in quem conieclus in proflaenteiB deferretur, compai'aretur. interea ^uidam eius familiarts in carcerem tabulas adferunt, et testes adducunt. Heredes, quos ipse iubet, scribnnt: tabulae obsignantur. De illo post supplicinm lumitur. Inter eos, qui beredes in tabD-Ifs scripli sunt, et inler agnatos, de beredilate controrersia est Hic certa lex, quae testamenti faciendi iis, qoi in eo loco sint, adimat potestatem, nulla profertur. £x ceteris legibus, et quae honc ipsoim ai^plM:io liaifimiodi adiiciunty et quae ad testamenti iaciendi potestatem pertin^t, per rattocinationem reniendum est ad eiosmodi rationem, at quaeratur, habueritne testamenti faciendi potestalem.
Locos aatem communos hoc in genere argam^rtandi, hos, et huiasmodi quosdam esse arbilramor. Primom, eiiis scriptiy qaod proferas, laudationem et confirmationeoi. Djeiude eius rei» qua de qaaeratur^ oum eo, de qao HerenDium. Videbaiiir Umen poliaf iu loqoi debaiste: pede» i* s^isas ligneas induti sunt, qaemadmodam dirima«, inducere m <■ laqueum, in nubem, Lavb. Inditae 4unt alii b«b«Qt, iu «aat Grypli. maQUicr., indutae aliafty iitd!ac/a«. nonaalli legont; qnaA leciioaem Leon. Aldut, Manatiat, Vicioriuty omaesqae adeo Tol* gaii praeier Lamb. agaoscant. Is enim indiue, ni nos, cdi^ Jndere iiatem catenae captivU Plautui [Capt. 1, 3, 3.] dixil, looaples.aoctor Latinae elegantiae, BauT. Scb. Leid. lU in p. indiise e. V. ad Heren. L. 1. c i3. Oud» Jndutae OrcU. In^tctae ^ch. Inductae BT. Inditae ErC Orellius ablegal ad lib. cd Uer. 1« i3. X. FoUiculo] Addunt quidam» lupine^ ot est lib. L ad iiercnntam. Lamb.
In quem conievtus] Pal* pr. iu fere baec eoacepat, nc lcp possity conlectue;' qdod ferri qaeat. Grut» . In projluentem deferretur] Ed. Omfi, in. pr. deveheretur^ Oro. Quos ipee iubet] Scb. quoe ipeoe libet capt. i/ksm, sed U. msnu ipse iubet. Oud.
Bt quae hunc ipsum suppL huiuemodi} Deesl eopale Scbt E^.. Omo. Tum eiusmodi MS^. O. Oup.
Ad eiusmodi rationem ] Leid. iU. £d. Qvio. ad Auimem. f. OuD, Veniundum est Erf. Z. ^; /..
Locos autem cdmmunes] Exsulat vox uliima a Leid, U. Ed« Omo. OuD. Itocos autem in hoc genere B. Absentianqk adi. cmimnhes non improbat (^ro. sed, uounie reclc OreHio, conira Qccfonis in bis coasueiudinem. JL.
Laudationem et confirmationem] Seb. in confirnuttionem, O»». Qua de qiiaeraiur] Sch. Leid. I. Ed. Omn. de qua qmaeriiur. Voss. II. quaeritur, Oud. De qua qu<^iU$r B. Qua de gaaere- De quo constat] Scb'. Leid. 11.,£d. Omn. ds quo amelet^ OuD. C9nsUt BT. ZiU L* DE tNVkNflONELiB, ir. Cap. 5o. 632 ^t / bolIatione»f'^it)kmodi*| ut id, de.quo quaeritur, 'i*ej, de qua con8tet,'dilliil0^8S<6 Videatur. Tostea' admiratioriem p€%-co^lktibtt«V'^^ficVf possit, 'ut, qui lioc aequiim esje -concedot, illud'li^get, quod^aut ae^i^sj"aut eodem^sit in geflferk • Deiridcr ' idcirco. d^ ^liac i*e'ritbil* esse scriptuiii, •citiod';''.*ctfm de 'illa eiset sci^iptum^,'cife hic re is, qui.467 ^c^ibeW, riemiViem diibita[tnrum arbittatAs sit.; i- ii^^FoBlea; ihultis- in legfbni multa esse' ]|[>rieterita',' quae idcil^o prrietenCa lilemp arbifretur, quod ex ceteri&,.' cl^ qttlbi&s' setipttitri nt,'iiri:ell^^i possirit t)csinde aequitas^r^i * deni'<^l^^ttanda est^ ut in iuridicialr absoluta. 'Contra aiitem qvri' dl&et, ' similitudirierii infirmare> debe%jt: quod facie^ ai- 'd^mcinstrabit, illud, quod Confeiratur, ' cib. eo, cui con^ foi^^tttr, diverstfm es8% genere, iidturaj* Vi,* ' magnitudane> tempore, loco, persona, opinione: si, quo in liumero iUu^ ^uod pejT similitudinem adfertnr^ et qup in loco iUud, ciiius qaofisa ad&rtur,. Jiaberi.coznrr^at^ ostendetur* < Did^ ' 'Cd^lahidhem ewmpdi]oe\L9 m, I.^abe|K tuitiimmodo eoUaii99 LeidJ It, coUatione huL Ed. Omiip c» kuiuem, Oud, j. -.\-i ' ' Fo^tda (kdmirationem \perconiaiione'} hkp^ bin nyi ip terp,OAi^U ^mi jl^'tioo'e librii; ils 'enim fideM per con/en/zo^ep, ^Beque iprfYeci^ft^ GlAt^*' Scli. Leid.l. tou, 11. per conieniiodem, L«id. II. fier pffjtn ctationem» IIL per cunciai^^/iem* ^pn^y h percuociiatione^ Ovd» T&tU postea adm. per contaiionem^ B. p. ^dm, per conieniiff9gm{ Otoiisit Stbiitziai VerbQm: percontaiione; $fn. scripsit per cQfH tiritionem, Bene Orelliaii, ad Lamb. EeTersus, Mripeit: ctf w» ^eiwi^ tatione. Lm ^ I. M De hac rej Leid. II. hac de rc Bene. Quo. De hac re "Bl!^ qn^m ordiuem lo tiis legom formulis praefert Orell. I^. - >...De illa eseet scriptumi de hac re^ 3cli. a m. ll. £d. Omn, d* illa re. Sed re post hac non coo^arei in MS. uUo. Ouo. Deest eadem y^ io Erf. cl TB. (|^aod pariier probat Orell. Zr.
' Jtfhiiratui sifl Le^d. U. arbitrcUurus. Voss. I. Leid. lil. 4^4 NeMo arbiireiur'] Seb. Voss. I. n, arbitratur. Oun. Nemf non^ afbitrituf M ieciio Lambini, qaam speciosam dicit Orelliu^.^^^ »cio qaid labqret jdem u\ stroctura, quam iu. se habero »\l',j,quae tevera esse jiraeterita nepio arbitretur, idcircoque id arbitr^ufe^ quodii^i, Mon peninet,ad priora idciroo^ sed ad seqaeus iaiil,ajq^i auod ip^lat, lanqiiam si scripiom sit: quae praeterita nemofirj^ oiir^ur.,mopierea qnod eet,, J^. ^ Iritefligt possini^ Sch. int» possii. Ouo.
Jn iuridiciali absoiuta] Sch. a m. L in negotiali abs, ALeid.L^ obest x6 [▼.] iuridieiaii, Oub.. \.;^ Jlb eOf cui conferatur] Desant.Leid. II. £d. Omuib. Ouii* JDiPersum esse generej Sch. d. e, in genere. Ouo. ' ' CoHpeniat, osiendeturi Seh* £d. Oiuu. conv, demonstrabitur.
OUDBMXH»JlVIU8.
633 M. T, QIC RHETOKICOR. sbd / indey quid res cnm re differat,.,d«iiionatrabitnr, ut idem YideaLur ^e utraque existimari oportere.
Ac, si ipse guoque poterit rajUocinalionibiia nti, ii»-dem ratiocinallonibus, quibns ante dictum eat, ufeCiir: st non poterit, negabit, Qportere qufdquain y niai quod acnptnm sit, considerare: peric^tari omnia iura^ ai ainniitBdines accipianlur: nibil ^sse paen^y-quod non alteri aimik esse videatuf:, multis dissimilibfts rebus, in unaoiqnimqiie rem' tantum singqlas esse leges:, omnia. posse inter att Wfi aiinilla vel dis^imilia dpmonsLrari. Loci communea a wwiioclhatione, oportere conlectura e^ eo, quqd aczipiiufli ait i(d id, quod^.n^^^ icrlplum sit, pervepire: et nenuAM posse omnes Te& p^r scriptnram ai^pleoLiy sed eum ceni-. modissime scribere^ qui curet| i^ quaedfmi ex quilMudui inlelligantur.
< ' Hsdem ratiocinttiionihuM, quibus ante dictum\ Sat/oniBut Ugiittr io oanibut tUao^evipfi*. Brot. - ^olxijintWiim ' abc<t a ScK Lcid 1. Cd. Omo. de quijfus Vo»t. I, ^uedictum Leid. I. praeditteniut VoM. II. OoD. ttisdem' r^tionibus B, iitdem raiiooi^ Erf. T. OxooD. aliquoi; Sch.$cit\piit:\'fftddm quibus ante, oiokw ^Oto BMdi». Orellrut conied^: si"ipse qudque poterit raJtiociiuir tione uti, iisdem rationihus cet.' Praedtctum est BT. Erf «iqcc iit -ccH^t Orelllot: quibus ante praedietum est; idqiHr *cx Bcrc <ttfc#ronit c«te affirittftt, ablegaat ad Otat. pro Planco p. 126. (sbjc ••• Fericliictritlc, pideutur] ' Etsolant hacc omnia Sch. V9M. 11. pOMratnr ttro in' l.eld. 1. pott vr. dissim. demonstrari, A LeidLU. abcat ti />.] esse. Oud. lata omnit: periclitari — — pida^im aiitmt a Codd."T. 'Brf. Otonn. nribtft. tJncit joclosit Em.' Tma hacc: nihil paene esse, auod non alteri simiie esse videatur abic-«% Schiitxios. lisdera rernis omnia IfgtiDtor apu(f Victoriaam, iiade Eru. ci Oreil. iQfpicaDtar, non Ciceroull essey ^ed Victorini« Si" AH deesse paene et — similes esse pfdtantur B. L, **-''^i simtlitud, accip,'^ Voss. f. simil. si dcf:. Oud.
Multis ' di^similibus rebus ] Miittii de dissimilihus X«umltnas Mle «fireodat. ft^ eniiti docci raiio esse^fegendom. fiB.nT...MSS. 0> praebcoi de similibus Voss. I. ht\AA.\l\. multas de s, Gitd. Qbo^ Vcrum puto. OiTD. ' De similibus cfiam Eil 2\fultas de^ ^imuAfu r«6e)peHlnt Orell.Sch. recte. L,