1. Videtur quod non. Eadem faclione ArRurn. fit compositum, et formain materia.
quia forma non fit m malena, nisi per accidens, quia totum fit per se, ex 7. Melaphys. lext. 22. e/27. ubi Philosophus, quod nec forma fit perse, nec maleria, sed totum compositum; anima aulem est forma corporis, etipsum composilum, scilicetAdam, non fuit crealum, imo corpus factum de limo terra?; ergo nec anima ejus, etc.
Item, cujus est per se esse, ejus est fieri per se; sed anima non per se est in corpore, quia sic non esset pars; igilur nec ejus/?^n fuit per se, quia fieri est via ad esse.
Contra, Magister in littera cap. i. opiniohas-dicit animam Adae fuisse creatam in corpore exponendo illud Genes. primo: Inspiravit in facieni ejus spiraculumvitse^ hocest, animam in corpore creando. Quaedam opinio haBretica poniturinlitterac. 1. quod Deus creavit hominem de substantia sua, propter hoc quod dicit in- Secundum.
2.
spiraoity sive insufflavit. Flatus dicitur esse de substantia stantis. Unde dicitur/oan. 20. de Christo quod insufflavit in discipulos, dando Spiritum sanctum.
Sed iliud non habet apparentiam ^^fJr.***" veritatis, non enim concipit perfecte Deum, quiconcipit ipsum esse divisibilem; sed si anima esset creata de substantia Dei, oporrtet substantiam Dei, vel animam esse Deum; sed Deus non est perfectio inhserens alicui, ut forma, et sic anima non esset forma corporis.
Item, anima permutatur ab ignorantia ad scientiam, aviliis ad virtutes; nuUus autem concipit Deuni cssc mutabilem.
Primum dictum: Anima est per se producibilis; vide Scholium htc num 2. ubi multa contra errorem teaenlem animas esse de subslanlia Dei. Secundum: Philosophi non admiUerenl animam esse creatam, de quo 4. d. 43. q. i. et 2. Repor!. d. i. q. i. quia dicerent productionem terminari prius ad totum. Tertiuro: Anima Aiiae simul cum corpore producta est. Ita con- Ira errorem Origenis ponentis animas extitisse ante corpora, tenct Hier. ep. 27. ad Aug. el ep. ad Demetr. cap. 2. Gyrill. in id Joan. i. Erat tux vera. Leo ep. II. Aug. 12. civit. 13. et 12. Trinit. 5.
Alia est opinio, quod anima habet 3. materiam. Sed ha^c opinio absolute An aniE .. ^ habeatn ponit eam fuisse creatam quia non teriaa proeexistebat aliquid ejus; sed tota simul fuit creata, quanlum ad materiam et formam.
DIST. XVII. QU^STIO I.
Quidquid sit de hoc, dico quod ^mat^. possibile est animam creari sine corpore, quia licet forma, quse non producitur in esse^ nisi productione totius, non producatur nisiperaccidens (non enim est per se, loquendo deenteper se, quae non convenit coniposito, patet ex 7. Metaph. text. 42.), sed fornia, quae nondum est producta productione composili, sed aliqua productione sibi correspondente, illa non tantum cum entitale compositi, sed etiam per se potest produci, quia non necessario dependet in sua entitate ab esse compositi; ideo dico quod aniraa creari poluit in corpore, non ita quod aliquid praesupponeretur sibi, quod sit pars producti. i. Sed utrum fuerit creata, vel non? Cfeaum Dico Quod uou Dotest probari per poiestpro- ralionem naturalem, sicul nec anioeDaiQra- mani Gsse immorlaiem, ut visum est in 4. d. 43. qudesl. 1. et2. ergo nec quod sit per se producta produclione propria, supposito tamen quod eslimmortalis, etitaperconsequens, quod non subest causalitati natura^, necquantumad me, nec quanlum ad yion esse^ et ita si sil, erit immediate a Deo. Non tamen sequitur propter hoc quod creetur, nam nos poniuius illud chaos confusum natura prsecedere perfeclionem coeli, nam ex illa factum est coelum; et tamen non dicimus coelum creari, cum illud chaosantecesserit formam coeli, licet non fuerit pars formae coeH, et nihilominus licet haec forma ccbH non prsesupponat materiam praejacentem,quee sit pars producti, et non subditur nisi causalitati primi entis, non tamen creatur, quia Deus non aUa creatione creavit formam coeli, quam ea qua produxit totum coelum, et ideo non prius natura forma coeli fuit primus terminus creationis, quam totum coelum. Eodem modo diceret Aristoteles de anima, nam non creatur anima a Deo ex materia praejacente, quae sit pars iliius productse, sed creatur in passo sicut est producta, et hoc necessitate naturae, ita quod non terminalur actio Dei ad animam, sed ad totum compositum; unde non concederet ipse animam creari. Non enim imaginatus est ipse, sicut nos imaginamur, quod aiiqua actio Dei terminetur in primo instanti naturae, vel temporis ad esse animae, et poslea in secundo instanti infundatur, sed ponit actionem Dei terminari ad esse totius in primo instanti naturae.
Sed esto quod luerit creata, 5. utrumne simui cum corpore? Au-utrumfuegustinus 7. super Genes. videtur di- Adfficrcait . simul cuui cere animam esse creatam cum An- corpore. gelis, et postea accessissead corpus, et ponitur quaestio in liltera cap. 3. dist. hujus. Sed manifeste hal^etur ab Augustino de Eccl. dorjm. cap. 17. et ponitur 18. dist. inultimo cap. ubi dicit Augustinus animas non esse ab initio creatas inter caeteras inteliigibiles naturas, nec siniui creatas, sicut fingit Origenes. Vide litteram.
Item, omne opus Dei perfectum est, Deuter. 33. Dei perfecla sunt opera; anima autem sine corpore non est opus perfectum et compietum inspecie; ideo extra corpus non fuit formata.
Item, ralionabiie est si fuisset creala ante corpus, quod haberct aliquem actum sibi competentem.
ut intellectionein et vuiilionera; ergo posset mereri et demereri anteejus unionem in corpore; sed hoc negat Aposlolus de omni alia anima a prima anima primi hominis, ad Rom. 9. loquens de Jacob et Esau; ergo, etc. 6. Ad primum argumentum in op- Adi.prioc. positum, dico quod non omne compositum et forma fiunt eadem factione, nec forma fit tantum per accidens et compositum per se; sed aniina etsi fiat in corpore, tamen aiia factione accipitme, saltem quae praicedit ordine factionem compositi. Etsecundum hoc possunt assignari duae facliones passivse; una forma}, aitera compositi.
objectio. Dices quod forma non potest habere partem sui de qua fiat; ergo creatur.
Soiutio. Non valet, quia dicent quod aliquid prcBsupponit formai necessario ad suum esse recipiendum.
^^aum°" ^^ secundum, eodem modo currit de forma, quse accipit esse productione compositi; in tali enim produclione ^'m totius est via et ratio ad e55e partis. Non valet autem de parte, cui non repuguat esse per se seorsim, et cujus esse est via ad esse totius. Unde talis pars in toto habet per sce56'e, inquantum terminus creationis, licet tamen pars talis habeat esse in toto per accidens, inquanlum est informans materiam, tamen non repugnat tali esse per se, ideo talis pars potest terminare creationem per se. Non sic est de aliis formis, quarum esse non est, nisi tantum in materia, quia educitur de potentia materice, et ideo illa, quae non educitur de potentia maleriae, potest per se esse, et non alia.
Ulrum Paradisus sit locus conveniens habitalioni humanx naturae?
Alens. 2. parl, quaesi, 87. membro 2. ari, 2. l). Thoraas i. pari, quxsi. \02, art, i. ei 2. D. Bonavent. hicdub, 2. Richard. art. 2. quxst, 5. Pererius lib, 3. in Genes, qussit. 3. Abul. in cap, 13. Genes, quxst. 98. et 107. Scotus in Oxon. hic, Quod non, quia Magister dicit i. quod pree aititudine attingit globum Argum. i. Lunarem, ul habetur in littera; igitur non est conveniens habitationi humanae naturoe.
Item, aquae diluvii ascenderunt Secunaltius quindecim cubitis Genes. 7. omni monte, et non ascenderunt ad Paradisum; igitur est altius. Sed ultra cacumina altissimorum montium non est conveniens habitalio humana, quia Philosophi ascendentes hujusmodi montes, portabant aquas ad ingrossandum aerem; aliter enim non poterant expirare et respirare propter subtilitatem aeris, ut dicit Solinus de monteOlympi.
Oppositum, Genes. 2. Tulit Deus contra. hominem^ et posuit eum in Paradiso.
SGHOLIUM.
Paradisus est locus habitationi aptus pro ulroquo hominis statu, quia ibi Adain ante lapsum, et post, Ciias et Enoch, Genes. 5. el 4. Reg. 2. Non esl in suprcma, vel media regione aeris. Putal dod esse sub yEquinocliali, quia Zona torrida est inhabitabilis, quas est scntentia Aristotelis et antiquorum; tamen ez navigatione Hispanorum in novo orbe, constat in multis partibus habitabilem, et valde fertilem esse, sicut el Antipodas esse, quos August. 16. Civit. 9. Bed. lib. de rat. temp. 31. Lactant. divin. institut. cap. 24. et alii omnioo esse ne* gant; vide Gonimbr. 2, de GoqI. cap. U.quaest.i.
DIST. XVH. QUiESTIO II.
2.
De silu Pttmdisi lerreelris.
Dotas eie- Deo torDoi maoi festat ^mem es- §e »oper elemeDta.
^aprwnt ■*^#«o teris iimn calita* el me- <ii^ aimis >-jri'la. et qoare.
Adqua3Slionem, dicoquod sic, ut patet Genes. 5. e/ 4. Reyum 1. de Elia et Henoch; et non soiuin de natura humana absolute, sed etiam post lapsum. Tamen modus ponendi est varius. Dicunt aliqui quod secundum altitudinem altingit globum Lunae, secundum longitudinem attingit ad Orientem, secundum latitudinem est sub ^4ilquinocliali; et quamquam propter approximationem ad Solem esset nimius aestus, dicunt quod minus exurit seslus ibi, quam in loco distantiori, propter velocitatem motus Solis, quia velocius movetur circulus major quam minor.
Contra illud, non suntalia puncla in coelo, quae non possint esse Oriens, nisi poli tantum, quia sicut in magno circulo quilibet punctus potest esse Oriens, exceptis polis, sic in parvo.
Item, motus elementorum manifestant nobis quod ignis est supra aerem totum, quia etsi parvus ignis non possit ascendere ultra totum aerem ad spha^ram ignis, hoc est propter magnitudinem virtutis continenlis, et parvitatem virtutis resislentis, quae corrumpitur antequam deveniat ad sphaeram suam; igitur lotum quod est supra aerem est excessissime calidum. Similiter snprema regio aeris, propter appropinquationem ad superiora, et motum circularem, est intemperate calida habitationi humanae, medium interstitiuni aeris est excessive frigidum, propler duas causas privalivas, ut propter non refractionem radiorum, quia sparguntur, et propter distantiam a superioribus, et propter aliquid positivum forte, quod habet ToM. xxni.
aspectum determinate adistam partem; nihil igitur ultra infimam regionem aeris est conveniens habitationi humanae naturae, nisi fiat miraculum.
Nec movet auctoritas adducta, de 3. altitudine, quia vei metaphorica est, ^^ p"- vei falsa.
Nec vaiet secundum, de ascensu Ad Becim- ' dum.
aquarum diiuvii, quia^ miraculum est quod aqua ascendebat tantum ultra cacumina aitissimorum montium in vindictam peccatorum, et quod non ascendebat ad iocum Paradisi, non fuit miracuium, quia aqua naturaliter essetjn locis prociivioribus. Et non fiebat miracuium in hoc, quod non in tantum ascenderet ad Paradisum, quia non erat ibi aiiquid vindicandum, quia tantum fuit ibi Henoch; ideo soium ex carentia miracuii non ascendebat aqua in tantum.
Etiam quod dicitur quod sub Sub aequi- ^qumoctiaii est regio temperata, giononest non estverum, quia Paradisus dis- ^"^p®*"**- tatsoium per 25. gradus a Zenith capitis, quando pius approximatur, et pius distat a nobis quando maxime approximatur, quam distet ab eis inhyeme profundissima; ideo foret ibi iocus intemperate caiidus, nam oppositum Augis magis appropinquat ad terram quam Aux, per 5. gradus.
Item, Sol appropinquat ad nos per 25. gradus pius uno tempore quam alio, et si in maxima eiongatione Soi ab aiiquo ioco, sit propinquior iiii^loco, quam nobis in aestate, igitur in a^state ibi erit regio intemperate caiida.
Simiiiter si per eievationem distat improportionaiiter ab aiiquo loco, g2 LIBRI II.
ita quod plus quando maxime ap- Dico igitur quod Paradisus est proximatur, quam distet a nobis in locus conveniens habitationi huraaprofundissima hyeme, in elongatio- nee, nec oportet quod sit extra infine erit ibi excellens frigiditas. mam regionem aeris.
DIST. XVIII. QUiESTIO I.
DISTINCTIO XVIII priiQajs Utrtim in materia naturali sit ratio seminalis ad formam educendam de ipsa?
D. Aagust. 3. Trinit. 7. 8. et22. civit. 14. Nyssen. orat. de resur. Alens. 2. part. qusest. 60. membr. 2. etS. D. Bonavent. hic art. i. qumt. 2. Richard. art. i. qu3S3t. 3. D. Thoin. i. part. quaest. iib. art.2. Conimbr. 2. Physic. quaest. 12. et I. de generat. cap. 4. quxst. 26. art. i. Scot. in Oxon. dist. -18. quatst. wica.
1. Quod sic, quia] si nihil formae ArgQm. praecedit in materia, quas sit pars forraae, sequilurquod generatio erit creatio, et similiter cum forma resoivitur in idem, ex quo fiebat, sequitur quod in nihil sui resolvitur in corruptione, et sic corruptio erit annihilatio formae.
Item: Naturaestprincipiummotus et quietis ejus in quo, est definitio naturee 2. Phys. text. 3. non tamen compelit principio passivo, imoprincipalius dicitur de forma quam de maleria; igilur in generatione naturali erit aliquodprincipium activum inlrinsecum, non nisi pars formae in materia; igitur, etc.
Item, 7. Metaph. text. 29. a casu fiunt quaecumque sic movent intrinsece, sicut esset motus ab extrinseco, si principium esset extrinsecum utcorpus coeleste, sicut patet ibi de generatione sequivoca, quia sic generata dicuntur fieri a casu; igitur secundura Philosophum, in tali ge- SeoindafD.
fwtioia.
neratione univoca ita est, quiasic generata debent fieri a casu; igitur secundum Philosophum, in tali generalione est principium intrinsecum movens eodem modo, sicut in generatione aequivoca est principium movens extrinsecum; igitur oporlet quod in illa pars formae sit principium intrinsecum.
Oppositum, si sic, aut ista ratio se- 2. minaiis esset eademinhoc et in isto, Conira. vel non"eadem? Si eadem, sequitur quod idem numero nunc est pars formae ignis, nunc parsformae aquee, quia quando inducitur forma ignis, pars formae est pars formae ignis, et si postea debeat induci forma aquee, etnon potest esse ejusdem rationis cum aiia parte formae aquae, quae nunquam potest esse pars formae ignis, igitur talis forma erit composila ex talibus partibus secundum rationem. Si non est eadem pars formae aquae etignis, aut igitur ista est unapars tantum, vel totpartes, quot sunt formae inducendae. Si tantum est una, oportet dicere quod illa est in materia, et non informat ipsara; vei quod ista informat, et non aiiae partes supervenientes, et tunc aiia erit pars formae informans materiam, et aiia non, iicet non potest fierinisi per miracuium. Si detur tertiura membrum, quod est alia et aiia pars formae respectu cujuslibet inducenda^, sequitur quod materia erit simul inforraata specificis diversis, quae non sunt ullerius determinabiles per formas specificaSj sed consliluunt suppositum in genere substantiae. Et sequilur quod in materia sint infinilae formae,et quodlibet in quolibet, ut posuit Anaxagoras.
Ratio semiaalis Don est polentiae receplivaB roatcris, quia sic omnia essent ex ratioaibas seminalibus; et Christus ex Abrabam per rationem seminalem, quod Augustinus negat. Ncque est pars aliqua rormae indueeDdfle in malcria pr/ecedens, quod probatur contra Aibertum, et aiios fuse quinque ralioaibus, in qui* bus multa, et varia Pbiiosopbica ezacte discutiuntur.
Circa istam quaestionem primo ^- videndum, respectu quorum non est ponenda ratio seminalis? Et primo, quia ratio seminalis posset poni aliquid materiee secundum potentiam passivam remotam, ideo primo declaro quod sic non est intcliigenda ratio seminalis, quia secundum Auguslinum 10. super Gen. Levi fuit in Abraham secundum ratiohem seminalem, et secundum corpulentam substantiam; Christns aulem secundum corpulentam substantiam tanlum ^ Ad flebrdBOsl. Sed uniformiter secundum potentiam passivam remotam fuit Christus in Abraham sicut Levi.
Poientia Itcm, Augustiuus 6, superGeu. 6.
maierifiB aliquid facit Ucus m corponbus, non tioscmi- secundum rationes seminales, ali- "^^^**' quid vero secundum rationes seminales; sed nihil potest Deus facere in materia, cujus materia non sit receptiva; igitur potenlia recepliva matericTD non potest dici ratio seminalis, sccundum quod de eo ioquitur Augustinus, aquo tractum est hoc nomen.
Aliter potest inteliigi ratio semi- opinio ai nalis, ut dicatur actus ejusdem es- Probaiuri sentiae cum forma inducenda; et sic dicunt aliqui quod aliquid forma3 inducendae praecedit, quod coagit ad inductionem formae secundum esse compietum; et ponitur primo, ne generatio sit creatio. Secundo, prop- secundo ter differentiam, quae est inter productionem naturalem etartificiaiem, quia 2. Physic. lexl. 3. artificialia hal)ent tantum principium passivum intrinsecum; igitur naturalia habebunt principium activum intrinsecum.
Tertio sic, 6. Metaphys. text. 1. a., probat Philosophus, quod Philoso- Tertio. phia non sit scientia factiva, quia in talibus principium faclionis est in faciente^ sed in naturalibus principium est in moto; et formaliter accipit principium,aliter non concludit ratio, sed principium activum est in cognoscente; igitur et in moto.
Quarto sic, 3. Ethic. cap. 1. ViO" Quano. lentum est cujus prificipium est extra^ non conferente vimpasso; igitur generalio esset violenta, si nihil essetactivum intrinsecum.
Contra illud, quaero an ista pars Refeiiui formae, quae praecedit, sit aliquid, et ^^*bL*J^ illud idem quod de novo causatur, extendendo ad omne id, quod habet aliquam entitatem, vel nihil? Si detur quod illud, quod de novo causatur, nihil est; igitur nihil de novo causatur. Si detur quod sit aliquid novura, cujus nihil praecessit, tunc illud creatur; vel oporlet dicere quod nihil sit tolaliter novum, quantum ad aliquam partem ejus, et tunc oportet dicere quod prius fuerunt omnia, quia quantumcumque pars parva detur nova, nisi aliquid prae- DIST. XVIII. QUiESTIO 1.
Poteoi caasire lerfectiof, poteit el iiDperfe^ tia3.
lUil pTooator de poteDtia ^y- eit JjBjdem ralioQij.
cesserit, sequitur quod illud creatur.
Item, iilud praecedens, quod dicitur pars formee inducendae, est imperfectius quam sit forma completa, qua3 inducitur ab agente, et est ejusdem rationis, aliter enim componeretur forma ex partibus diversarum rationum; sedin cujus virtute acliva est perfectius, in ejus virtute est imperfectius. Cum igitur agens nalurale habeat in ejus virtute acliva formam completam, igitur potest ponere in esse iHud completum ejusdem rationis, et iilud potest destruere, et itanihii ejus praecessit nec aliquid remanebit post corruptionem; igitur iiiud totum potest creare et annihilare.
Item, quffiro de secunda parte formae, de cujus potenlia producitur? Si de patentia materise, frustra ponitur pars ejusdem rationis praecedere, quia de ejus potentia non educitur. Si educitur de potentia partis prioris, sequitur inconveniens, quia tuncaiiquid educitur de potentia partis sucB, quae est ejusdem rationis, vel de materia per parlem suam. Sed impossibiie est quod aliquid educatur de potentia aiicujus, quod est ejusdem rationis; vel quod aliquid ejusdem rationis sit ratio recipiendi iiiud, quod est ejusdem rationis.
Igitur dicitur quod oportet ut sit unum istorum, vel quod causa secunda nihii producit, vei quod causa secunda aliquid creat, vel quod aiiquid producit, cujus nihii praeexietit, et tamen non creat, quia creatio est prima productio, ideo excludit omnem causalitatem priorem preeter finalem. Ubi igitur est creatio, nec praesupponitur causa materiaiis, nec formaiis, igitur per oppositum ubi materia praesupponitur, non est creatio. Cum igitur forma producatur praesupposita materia prius natura, elsi non duratione, non tamen de aiiquo sui, ita quod aiiquid formae praeexistat, neque de aliquo sui totius, per cujus productionem forma est per accidens, sed de potentia materiae, et ideo de nihiio, hoc est, post nihii praeexactum, quod sit pars sui, producitur ad esse, post non esse^ ideo forma non creatur, et per consequens destructio compositi non est annihiiatio formae. Generatio tamen naturaiis differt a generatione artificiaiium sufficienter per principium passivum intrinsecum. Quod probatur primo sic, secundum Aristoteiem 8. Physic. texl. com. 3. liia naturaliter feruntur, quae sic feruntur, sicut nata sunt transferri, ut patet de gravibus et ievibus. Sed hoc non arguit principium activum intrinsecum, quia non propler aclivum est motus naturalis, sive sit intrinsecum, sive non, sed quia natum est sic moveri, non sic artificiaiia.
Item, nalura est principium motus et quielis ejus^ iii quo estper se^ etc. igitur principium, quare motus est naturalis est intrinsecum moto, inquantum motum. Sed licet activum sit intrinsecum moto, non lamen est intrinsecum moto, inquantum motum, quia ut habetur 2. Physicor. text. com. 3. Sanatur medicus^ non inquantum medicus^ sed inquantum segrotus; igitur moto, inquantum motum, accidit quod habeat principium intrinsecum.
QuQDdo forma producilur prflBsuppoflita DiQtoria prius oaturu, aa creatur.
MotUB noo est natura- Us practer actiTum.
Item, si nunc esset ponendum tale activum intrinsecum, ut ponit opinio prior, quod esset pars formce sequentis, et diciturratio seminalis, qua^ro an ista ratio agat prius naturaliter quam extrinseca forma, quae ipsam excitat, vel excitans prius agit naturaliter, et tunc ipsa excilala coagit? Si delur primum, igitur perpetuo ageret illa ratio in materia, quia agit prius natura, quam excitetur ab extrinseco; ergo nunquam quiescit naturaliter. Si detur secundum, igitur in primo instanti, quo agens secundum excitat iilud intrinsecum, est actio naluralis, ettamen sine coagente intrinseco, quia si actio sit naturalis, igitur principium actionis est nalurale. Natura du- Videtur igitur quod nalura dicitur ^^mitur' dupliciter, uno modo, ut distinguitur contra intelleclum, et voluntatem et artem, et agens a proposito; et isto modo natura est principium determinatum ex se ad agendum, et sic nullum agens agit violenter, quia agit secundum suam formam; passum tamen potest violenter pati, quando naturaliter contrafertur. Alio modo accipitur nalura pro subjecto naturalitatis, in quo est naturalis inclinalio ad aliquid, et sic animalia habent potentiam naturalem in motu augmentationis, nulritionis, elc. in hoc scilicet, quod naturaliter possunt augmentari, a quocurfique agente hoc fiat, el accidit quod activum sui motus naturalitcrmovetur deorsum, quia habet naturalem inclinalionem ad talem motum. Sic igitur dicitur quod natura potest accipi pro agente, vei pro passo naturali, nec sequitur quod generatio naturaiis sitcreatio.
Solvuntur rationes adductae num. 3. et 4. Buadentes aliquam partem formaB inducend.-b praecxistere in maleria, eamque esse rationem seminalem. Ad priraum, oatendit naturalitatem rootus esse a principio passivo. De quo agit 2. Physic. quaest. 4. Ad secundum, de distinctione naturalis et artiflcialis, vide eum 2. Physic. qusst. 2.
Ad primum igitur pro opinione ^j priori, patet quod non est creatio, ^d argum. quia materia preesupponitur; et*-^J*°>*' cum dicitur, definitio nalurfle 2. Physic. convenit aequaiiter materiaB et formae, dicitur quod convenit principio passivo, quia in eo quod movetur naturaiiter inquantum tale, debet esse principium passivum motus. Unde quamquam nalura Naiuraudicatur de forma, dicitur quod forma ^a» m.otua , ex princiest principium passivum respectu pio pa?aimotus naturaiis, quia materia prima non inclinatur ad deorsum magis quam ad sursum, nisi per formam; sed totum grave habel inclinationem naturalem ad esse deorsum; ideo forma moti non est activa motus sui inquantum tale, sed passiva, sicut forma subslantialis specifica, esl proxima ratio recipiendi propriam passionem, quia non magis recipit homo risibilitatem in materia quam asinus.
Ad aiiud, dico quod dilTerentia Ad eecan est inter naturalia et artificialia, non ^"™ in hoc quod naturaiia habeant principium activum sui motus, sed quia in naturalibusesl inclinatio passiva inlrinseca; sed in artificialibus, vel est naturaiiter contraferri, sicut accidit cum lapis ponitur superius super aiium lapidem, vel saltem habet inclinationem naturaiem, in- DIST. XVIII. QUiESTIO I.
UaD.
quantum artificiale est ad talem PoienUa motum. Ideo aliquando polest esse ^&s*!*" polentia passiva naturaliter respectu neoi^^iie alicujus, quaudo est inclinatio natuqao q. i. ralis; aliquando est reinclinatio naturalis, cum lapis fertur sursum; aliquando neutro modo, et talis dicitur potentia passiva neutra, sicut superficies, si esset separata, esset neutra respectu colorum, quia nec haberet inclinationem naturalem respectu alicujus, nec reinclinationem propter quam color esset in ea violenter, licet modo non sic sit, quia consistit in supposito, quod habet talem proportionem humorum, ex qua proportione consurgit talis color, vel talis. g Ad aliud de 6. Metaph. concedo quod Physica non ideo est practica, nec activa, nec ex illa differentia sequitur quod quia principium factivum est in movente, igitur principium activum naturalium est in moto; sed in artificialibus nuUum principium, nec activum, nec passivum est in moto inquantum artificiale, quia nihilest in ligno, vel lapide, nisi naturale tantum. Omnis enim incisio ibi causata violenter est, ideo non est ibi principale passivum naturale respectu incisionis; in generatione vero naturali nunquam passivum patitur violenter. Licet enim totum, quod corrumpitur, patiatur violenter, ut aqua ab igne, tamen principium passivum, quod subest utrique formae, non violenter recipit; sed in artificialibus illud quod subest, violenter recipit incisionem; sed materia naturalium vel habet inclinationem ad formam quam recipit, vel non babet reinclinationem.
Nalloai ttl pnocip«Bm ia malo. Di %rtifici4le.
Ad aliud cum dicitur, mofen/wm, elc. non conferente vim passOy tunc universaliter est violentia, accipiendo conferentem pro contraferente. Sic loquitur Damascenus, ubi loquitur de violento, quia non est conferens naturaliter, sed potius contrariam inclinationem; generatio vero nulla est violenta ex parte principii passivi.
Dicitur igitur quod cum pluralitas non sit ponenda sine necessitate, ideo non est in materia naturali aliqua ratio seminalis, quae sit pars formee, quee est pars ejus, neque est ipsa materia, nec potentia receptiva materiae, nec actus; neque est necessaria h^ec ratio seminalis ad vitandam creationem, aut annihilationem.
SGHOLIUM HI.
Primum diotum, dod requiritor semeD Id ageDte aequifoco saltem univereali, oeque ia univoco Immediate generanle sibi simile, ut quando ignis generat ignem, sed rcquiritur in generantc simile mediate, ut id animatis. 6ecundum, ratio eeminalis est ipsa semiDis forma, vel qualitas sequeDs. Tertium, semen unirorme Don est activum respecta animfle; tum quia dod est io instaDti generationis; lum etiaro, quia imperfectius geoito; de quo iu OxoD. 4. d. 43. quflest. 2. Quartum, semeD dod agit in virtute peminantis, quia forte non est, et per accideDs est, si est, ad aotioDem semidIs.
Declaro igitur in quibus est ratio seminalis, et in quibus non. Aliqua enim nunquam producunt similia, sicut Sol non producit Solem, sed ranam vel plantam, etc. Alia sunt, quee producunt sibi similia, et hoc dupliciter, vel immediate, ut ignis ignem, vel mediante propagatione. In primis duobus non oportet ponere semen medium, quia semen est Ad quartum- 9.
imperfectius generante, secundum Eiemenia Commentatorem, 12. Melaph. Sed nou cau- ^ ^ sant per elcmcnta sunt infimainter substan« tias, per Commentalorem 6. ae Ccelo^ et com. 67. igitur elementa non generant mediante semine, neque agentia a^quivoca.
Sicut ariificialia tantum insunt ab extray sic qusedam naturalia^ iit ifjnis. Cum igiturSol generat semper dissimile, non est semen; nec in generatione similis ex simili immediate, ut ignis ex igne.
Intertiaergo generatione tantum estsemen medium, et ibi sunt multa media, ut forma seminis, forma sanguinis et corporis, et talis forma media non intenditur propler se, sedutsimile producatur in essCj et procedendo per talia media, et duplex processus; unus ascendendo, et alius descendendo. Ascendendo a forma seminis fit processus quousque deveniatur ad id, quod immediate prsecedit inductionem anima^, e contra fit processus usque ad cadaver inimediate. Natura igitur non sistit in mediis per se loquendo, neque potest per alia media ire, ut nolum est sensui; est ergo semen corpus quoddam, cujus forma non est intenta per se, nec propter se, sed propter aliud. 10. Quid igitur est ratio seminalis?
Quid est Dico Quod forma seminis, inquanujioaiis. tum scmen, vel qualitas consequons forma seminis. Et ex hoc patet quod in adventu formse non remanet ratio seminalis, quia nec pars formai, et ideo esl ralio seminalis pars fornicB sequentis. Semennon Sed ad quid ponitur semen? Dico est acti- i. ivum. quod tanquam medium necessanum.
et non tanquaiu principium activum i generationis, intciligendo per semen aliquid uniforme, quod non est divisibile in duo, quorum alterum sit activum, et alterum passivum, quia illud uniforme non potest inducere animam in instanti generationis, quod probo dupliciter, primo sic: Forma seminis in instanti generationis non est, quia tunc forma incompossibilis perficit materiam; igilur vel in illo instanti simul est, et non est; vel in isto instanti non inducitformam, quia nihil agit, nisi sil; igitur in ilio instanti in quo non est, non generat, nec formam inducit. Secundo sic: Imperfectius non.*°«D»om.
* tura neqmt estsufficiens causa acliva respectu perucere perfectioris; igitur esto quod lorma seminis maneret in instanti inductionisanima^, adhuc semen esset imperfectius quocumque animato; igitur non producit animatum. El licet posset fingi quod ccBlum producil formani mixti, tamen impossibile esl quod inanimatum habeat in virlute sua animatum.
Dicitur quod semen in virtute 11. decidenlis potest inducere animam. Semen Contra, in virtute non entis, eo iq virtute modo quo est non ens, non potest aliquid agere, quia magis impossibile est diccre quod non ens est superius ente, cum in virtute illius agat, quain dicere quod semen in virtute propria inducit; igitur cum generans post decisionem seminis possit esse non ens, antequam inducatur aniina, non plus inducit in virlute illius etsi existat, quam etsi simpliciter non esset.
Item, causae per se ordinaloe Caup» e» differunt a causis accidentaliter eiper^acd Disr. XVIII. QUii:sTio i.
deos ordi- ordinatis in hoc, quod queelibet "^*' causa per se habet ipsam causalitalem, et illae simul omnes faciunt unam integram, et ideo omnes essenlialiter ordinatae necessario simul requiruntur. Sed causae per accidens non simul concurrunt necessario, quia causa per accidens non fuit necessaria, nisi quia causavit medium, ideo una istarum existente tantum sufficit, sicut si essent mille. Sed generans est causa tantum accidentaliter ordinata, quia esto quod semen esseta nulio, vel immediate a Deo per creationem, aequaliter induceretur anima. In virtute igitur generantis non magis agit postquam est, quam si esset ab alio generante, vel a nullo; igitur in virtute propriaagit quidquid agit.
Ideodicoquod semen non est activum in generatione, nec est aliqua anima in virtute aUcujus inanimati, nec in virtule Angeli, propter generalem articuium, quia ipse non agit •vidtsu- nisi mediante motu locali '; ideo ieiae^q.concedo quod omnis anima est immediate a Deo.
12, Sed estne semen principium altes<ai€onoD rativum praevium ad inductionem a^iiDdoc animcB? Dico quod inlelligendo per ^^^^'semen aliquid uniforme, quod debet per transmutationem recipere animam, impossibile est quod agat preevie alterando ad inductionem animae, quod probo dupliciter, prinio sic: Nihilper gradum qualitatis, quem habet, alterat se ad istam qualitatem secundum gradum ulteriorem, sicut ignis per calorem, quem habet formaliter, non polest alterare se movendo ulterius majorem calorem in se; igitur semen uniforme per nullam virtutem in eo, potest alterare se ad hoc, quod magis disponatur ad susceptionem animae.
Secundo sic: Agens uniforme in passum uniforme secundum eamdem qualitatem, impossibile est quod agat ad difformem effectum, quia secundum Aristotelem, 8. Metaph. si agens idem, el passum idem^ et effeclus idem\ sed in fine illius allerationis est illud receptivum animee organizatum, et per consequens habet partes difformes. In principio fuit uniforme, ut supponitur; igitur non polest esse causa sufficiens allerans ad organizationem. Ideo concedo quod virtus divina concurrit, sive sit coelum, vel Inlelligentia, ut Deus, sicut posuerunt Averroes 2. de ccelo, text. 60. et Galenus, adscribendo virluti divinse aliquid in effectu.