Ideo dico quod neque ratio seminalis, quae est forma seminis, vel qualitas consequens formam seminis, ut semen, neque semen ipsum potest esse activum in generatione, neque in alteratione.Sed mixta inanimata possunt aliquo modo fieri per rationes seminales, quantum ad alterationem primam, quia mixtum unum potest fieri ex multis concurrentibus juxtapositis, et tunc sicut in putrefactis potest esse aliquid, quod alterat ad similem qualitatem, sic potest esse in istis juxtapositis, commiscendo aquam cum terra. Et sicut illa qualitas, quae est inducta a coelo in putrefactis, ante inductionem formoe substantialis, polest dici ratio seminalis, itaqualitas inducta per miscibilia adunata, potest dici ratio seminalis, respectu lalis mixti, et sic mixtum secundum jux- SemeD facit allerationem primam» et quomodo.
Qualitafl causata per miscibiiia, dicitur ratio seminalis.
Perfecta aoimalia non generantur ex elementie.
Quomodo spiritu mali raDas generant.
Ad argumeDtum.
taposilionem, frequenter habet unam qualitatem, quae potest dici ratio seminalis, et in instanti corruptionis est una materia ex omnibus elementis concurrenlibus, acsi esset materia unius elementi tantum. Et sic sequaliter ex uno elemento posset fieri mixtum, sicut ex multis, licet frequenter non fiat hoc modo. Similiter posset esse quod aliqua qualitas esset inducta in elementa mundi, scilicet ignem et aquam, elc. quoe posset dici ratio seminalis; et sicdicit Augustinus 3. de Trin. cap. 9. ubi ponit in elementis mundi talem qualitatem, et talis potest esse in mixto secundum juxtapositionem, similis rationi seminali in vero mixto. Sed perfecta animalia non generantur sic immediate ex elementis, sed mediante semine; et elementa contemperata et propdrtionata, sufficiunt ad generationem imperfectorum animalium. Et sic dicuntur mali spiritus generare ranas, quia ipsi noverunt quanta erit pasta ex elementis contemperatis et proportionatis necessaria, etponunt eam in tali aspectu ad coelum, et tunc coelum general.
Ad rationem principales pro prima parte patet.
Ad rationesin oppositum dici posset quDd singularum formarum sunl singula? rationes in materia, et ita rationes seminales omnium formarum. Et potest concedi quod materia simul est informata diversis formis specificis sub esse imperfecto. Nec habent diversse forma3 incompossibilitatem in maleria simul secundum gradum remissum, sicut palet de mobili in motu, quod simul est sub formis contrariis remissis, non autem in actu completo.
Vlrum formabatur corpus Evae de costa ut de ratione seminali?
1. Richard. a. 2. q. i. Gabr. quxst. unic. art.
2. et 3. Scot. in Oxon. hic q. unica in fine.
Dico quod proprie loquendo de 1. semine, illud dicitur semen, quod in potentia propinqua, et proxirae se habet ad formam inducendam, secundum Aristotelem 5. Metaph. cap. 6. Quia igitur non fuit potentia in costa, ut immediate ex ipsa fierel corpus mulieris per agens naturale, ideo non proprie potuit corpus formari ex costa per rationem seminalem. Similiterper multas transmu- ^^'^"on tationes adhuc natura non posset potuu for- ^ man ex ^ man ex formasse totum corpus mulieris excostaAdae. costa, sed tantum partem corporis; ideo duplici de causa non potuit formari ex costa per rationem seminalem; tum quia non fuit sufficiens respectu totius corporis; tum quia non fuit potentia propinquarespectu aequalis partis; ideo solum improprie potuit dici semen respectu corporis, quia non fuisset conveniens susceptivum animde intellectivae, esto quod illa materia posset ad tantamquantitatem rarefieri, velnon fuit possibile forte materiam costae in tantum rarefieri. Vide Magistrum in litteracap. ultimo.
DIST. XIX QUyESTIO UNIC.
yi DISTINCTIO XIX.
QU.ESTIO UMCA.
Uirum in siaiu innocentiee homo fuisset immorialis?
2. D. Tbom 1.
aH. 3. Piligian. in cap. 2. Gen. Scot. in Oxon hic.
Circa hanc distinctionem deci- Argnmeoi. "^^«1 nonam queeritur ipTimoiUtrum Kimwn. /ti siatu innocentise habuisset homo corpus immortale? Quod non, nullum immorlale indiget nutrimento; sed homo in statu innocenti» indiguit nutrimenlo, quia, ut habetur Genes. 2. concedebatur sibi esus cujuslibet in Paradiso, excepto ligno scientiflB boni et mali, et sicut nutriebalur, sic aiiqua pars materialis deperdebatur; aliter enim fuisset Adam immoderatee quantitatis, cum fuisset formatus perfectae quantitatis; igitur aliqua pars fuit fluxibilis, et similis ratio est de tofo et de parte; igitur totum fuisset corruptibile. Smndom. Item, omne generabile est corruplibile, per Philosophum 1. Cceli et Mundiy text. comm. 102. et ratio est, quia non est majoris virtutis active rem corrumpere quam ipsam producere; sed in statu innocenliae fuisset generatio; igitur poluisset fuisse corruptio. TartimD. Item, nullum violentum perpe^ tuumy primo de Ccelo, text. 18. sed duo contraria simul sunt in tali corpore mutuo acliva; igilur ibi conservantur violenter.
Oppositum, ad Roman. 5. per q^^^^^^ peccatum intravit morSy etc. igitur prius non fuit homo mortalis.
Sentenlia D. ThomaB (et vidctur D. Bonavent.) in statu innoceotiffi hominem non potuisse mori, et rationes hujus.
Dicitur ad quaestionem quod prae- 2. positio cum suo casuali aequipollet opinio d. adverbiali determinationi, ita quod in statu innocentide aequipoUet ei, quod est tunc. Et duplex polest esse intellectus, vel quod impossibile fuit hominem mori tunc, secundum quod homo, lunc refertur ad possibile, vel ad terminum potentiae. Primo modo est iste intelleclus, quod homo in statu innocentiae non habuit potentiam ad mori, et hoc est impossibile, quia cum postea moriebatur, certum est quod prius habuit potentiam, quiaperpeccatum nulla potentia fuit sibi data positiva, quam prius non habuit. Secundus intellectus, ut ly tunc, componitur cum termino potentise^ ita quod fuisset potentia ad simul esse iu natui^a mors et innocentia, et hoc esl impossibile, quia ista sunt repugnantia, et praeter hoc poena non fuit ante culpam, mors autem pcBua LlBRl n.
est. Sicut igitur album possibile est esse nigrum in sensu diviso, sic possibile fuit hominem mori, sed non simul sicut in sensu composito.
Quare autem non starent simul mors et innocentia.
Dicunt aliqui quod propter plenum dominium animae super corpus, non fuisset improportionabile animae. D. Thom. Alii dicunt quodnihil inlrinsccum 67^aVt.^i. sufficit ad immortalitalem, ideo dicuntquod per donum supernaturale fuisset immortalis, ut per justitiam originalem. 3. Quantum igilur ad primum membrum, dico quod potentia fuit ad mori stante innocentia, quia non fluxit aliquid ex innocenlia in corpus, quo fuit impossibile mori, quia actio naluralis agentium intrinsecorum et extrinsecorum, non auferebatur per innocentiam; igitur nihil repugnans morti aderat per innocentiam. Ideo dico quod in stalu innocentiae homo habuit polenliam ad mori, sicut postea manifesle apparuit, el habuit potentiam non mori; polentia ad mori nunquam fuisset reducta ad actum, si stetisset. Poteratho- Illud declaro, quod natura post in inno- uipsum cst corruplibilis a corruplino^n^mol-e- vo iutriuseco vcl extrinscco. Primo retur. ^^q^Jq^ yel proptcr actionem contrariorum in virtute, secundum quod calidum agit in humidum, vel quod careat nutrimento, vel quod habeat abundantiam vincentem naturam. Secundo modo estdispositiocorruptiva continentis naturae lapsae, et violentia illata penitus extrinsece. Prima causa corruptionis post lapsum est aclio conlrariorum in virtute, qucBestin nobis, secundum Aristolelem deJiive?ilute etSenecliUe^ et libro de Morte et Vila.
Ulterius dico, illa causa ila bene 4. fuisset in slatu innoceiilicie, sicut du» causae generanunc, quia cum innocentia stat les moni?, compositio corporis ex contrariis, quia in stalu innocentiae non fuil homo Angelus. Neque posset dici quod fuit lunc immortalis propter proportionemhumorum, et quod sic fuisset ablata qualitas contraria activa, vel forma elemenlaris quantum ad gradum intensum, secundum ponentes elementa manere in corpore. Quia quod est maxime pro- ^^ *• «^^i" portionabile anima^ inlellectiva}, est fuisset cormagis corruptibile ab intra, quam ab intri^e-...,.,.. co dupliciminime proportionabile, quia mi- ter. nera minime est corruptibilis ab intra, et tamen maxime improportionabile anima^; igitur a causa intrinseca fuisset corpus corruplibile tunc sicut nunc, etsi aliquantulum tunc potuisset diulius mansisse.
PrcEterea, dupliciter fuisset corruptibile ad intra sicut modo, quia pars organica agit in partem aliam, et ab ea repatitur. Alio modo, quia in quacumque parle calor naluralis agit in humidum radicale, et sic per accidens consumil se per exhalalionem, sicut ignis in lychno. Tamon secundum ponentes quod agens et patiens separantur subjecto, non est facile quomodo forma potest agere in suum subjectum. Meliori lamen ^^'^^ P»''* ** ^ secuQdam modo, quo potest salvari dictum »peciem, ^ r, e^ para secommune, videtur esse ponendum cuncium quod pars habet cerlum periodum, el quandiu potest agere et resistere corrumpenti, dicitur pars secundum speciem. Poslea cum in agendo tantum debilitatur quod non potest ulterius agere, sed incipit fluere, DIST. XIX. QUiESTIO UNIC.
0.
i>lor debl litaretur li^estione frocliis ligoi vilffi.
^ot trauliali.
dicitur pars seciindiim materiam, et sic siprius sunt secundum forinam, postea dicunlur secundum materiam. Illa igitur, qua3 est prima causa corruplionis in nobis postlapsum, luissel in statu innocentiee.
Aliqui tamen dicunt quod illa causa non fuisset tunc, quia ut habetur Genes. 3. quando Deus expulit Adam de Paradiso, dixit: Ne forte sumat de ligno vitds, el vivat in aelernum. Igitur per lignum vitae potuisset fuisss restauratio illius perditionis, quai fit per actionem calidi naturalis in humidum radicale.
Contra, nulrimentum quod convertitur, in principio est dissimile, el in fine simile, pnmo de Generatione, texl. 35. Principium illud activum convertens nutrimentum sumptum de ligno viU-e, fuisset agensPhysicum; igilurin agendo fuisset debililatum; igitur non potuit restaurare prius, quam fuerit activum in instanti restaurationis. Igitur fuisset debiliusin sumendo de ligno vila3, et tandem sequitur mors, sicut vult Philosophus 1. de Gener. text. 42. do vino lymphato, quod tandem sequilur corruptio.
Dico igitur quod quilibet potuisset mori, tamen quilibet fuisset lranslalus,anlequam virtus suafuisset improportionabiliter debilitata adhoc,quod anima esset in corpore. Et illa translatio fuisset justa, ila lamen quod non simul fuissenttranslationes, sed successive. Quia si omnes stetissent usque ad ultimum hominem transferendum, tunc primus, si continue mereretur quamdiu viveret, semper regulariter esset beatior. Contrarium est manifestum, quia adhuc beata Virgo non fuisset prima mulier, ettamen fuisset beatior quam aliqua alia. Si autem primus homo meruissetad certum terminum, nihil ultra, sed in illo staret, expectandoultimum transferendum, non fecisset sibi Deus justitiam cum misericordia, quia cum quis plene meruit gradum beatitudinis, quem debet habere, non esset justitia quodpermomentum careretillo. Sic igitur stant simul, quod nullus fuisset mortuus, et tamen quilibet potuisset mori.
In statu innocenliae univcrsalis non evenissct mors, excessu vel defectu cibi, nec a conlinenle disconveniente; nec ab Angeio, bestia, vel honQine vim inferente. Et explicat singula.
De causa secunda corruptionis 7. intrinseca3, scilicet de abundantia s>?nie ju»- alimenti accepti, vel carentia, dico versaii ,.,...nullus moquod stante innocentia in particulan reretur fa- . • j' •.•. me, vel posset mors accidisse innocenli, quia crapuia. parvuli tunc non habuissent usum membronim, et sine alimento non diu mansissent; igitur si alius non dedisset eis alimentum, quamquam ille peccaret, alii tamen morerentur fame, stante innocentia, et eodem modo adultus; si alius gulosus vi rapuisset cibum suum, et comedisset, et simul plus a^quo acceptum nocuisset tunc, sicut nunc. Sed stanle innocentia in universali, non fuisset aliquis morluus ex illacausa, quia si adulti non darent parvulis, ipsi non essent innocentes; similiter comedens plusquam sufficeret, peccasset.
De tertia causa corruptionis in Nonsequcnobis, quae est dispositio continen- «"conu-** neote dis- tis, dico ut prius, quantum ad alite in pri- quiQ, quia si quis posuisset aliquem mo siaiu. j^ ignem, fuisset combustus tunc, sicut nunc. Sed stante innocentia universali, nullus potuisset se, nec alterum ponere in ignem, nec etiam in aquam, nec in terram, quae corrumpunt simililer, quia prohibeat respirationem, imo majores custodivissent parvulos, donec scirent se custodire. 8. Quartum est continens, ut aer, qui non ita sensibiliter corrumpit, illud non multum nocuissel; quia ipsi fuissent tunc in optima regione, ubi aer est maxime temperatus.
Quintum estcorruptio ab extrinseco per violentiam, ut b^stia, a qua non fuisset aliquis corruptus, quianulla fuissel tunc nocens. Sed malus Angelus potuisset, sed non fuisset permissus, sicut nunc posset, el non permitlitur omnes corrumpere, quos vellet. Neque fuisset homo corruplus ab alio homine, stante innocentia in universali; bene lamen potuisset stante innocentia in particulari in moriente, quia bonus pater poluisset generasse malum filium. Sed Deus non permisisset talem malum interficere innocentem, quia vel malum ab habitatione bonorum expulisset, sicul fecitAdamde paradiso; vel si non, sed simul stetissent, praeservasset bonum a malo. Ad «rgum. Ad primum principale, dico quod pri"cipaie. corpus illud acccpissct nutrimentum, ettotum potuisset fuisse corruptum, sicut pars, sed prius fuisset translatum. Nec etiam oportet quod quando pars et tolum sunt ejusdem rationis, si totum sit corruptibile secundum partes, sit etiam secundum tolum, quia elementa sunt corruptibilia secundum parles, et non secundum totum, quia quando ex una parte corrumpitur ignis, ex alia parte generatur.
Ad aliud, concedo quod ab eadem ^**j*^^°°" virtute activa, a qua potest quid produci, potest corrumpi, non tamen fuisset tunc corruptum.
Ad aliud, dico quod non fuit ali- 9. qua violentia partium in toto, nec ^^ i««'- qualitatum, quia licet aliquid possetdici violenter pati secundum se consideratum, hoc non est violentum absolute, quia quaelibet pars magis naturaliter est in toto, quam in esse separato, et quod partes sic sint in toto, est naturale toti, licet non pati secundum se consideratae.
Ad aliud ad opppositum,dico quod Ad oppoeide facto ita est, quod mors inlramt per peccalurriy praefuit tamen potentia.
Ad rationes primae opinionis, ^ri°*d-^t^' cum dicitur, poena non fuisset ante ««f corre- * - ' lativuQi culpam, dico quod tunc non fuisset cuip«. mors, sed transferrentur; quod si non transferrentur, sed sequeretur mors, quod lunc mors non fuisset poena, quia conditio naturalis rei non dicitur poena; non enim morituf quis in poenam alicujus malefacti; ideo pcena solum dicitur proprie aliquid inflictum ad puniendum in vindictam malefacti. Unde vult Augustinus 3. de Libero arbitr. Etsi Deus fecisset hominem in miseria^ adhuc fuisset laudandusy non enim fuisset vituperandusy eo quod non fecisset sibi injuriam.
DIST. XX. QUiESTlO I.
DISTINCTIO XX.
SecaadQm.
QUiESTlO 1.
Utnim filii in slatu innocentix fuissent confirmati in justitia?
1. Quod sic. Anselmus, cur Deus ArgTnneot. homo, primo libro, cap. 18. Si pri-- P"*"""- niM5 homo vicisset primam ientationem^ ipse cum tota propagine vel progenie fuisset confirmatus in ju^- titia.
Item, in stalu innocentiae non potuisset aliquis generare aliquem finaliter damnandum; igilur nec aliquem, qui posset peccare. Antecedens patet secundum Gregorium 4. Moralium, cap. 36. Si parentum primum peccatum 7ion corrupissety ignis gehennse posteritaii non nocuisset. Consequentia patet, quia qua ratione posset peccare, posset in peccato perseverare.
Item, secundum Dionysium 4. cap. de divinis nominibus: Donus estpotentius quam malum; sed malum primi hominis fuit sufficienter causa demeritoria toli poslerilati; igitur bonum fuisset sufficienter causa meritoria omnium posterorum. 0«MUffln. Et confirmatur per Aristotelem 6. Topicorum: Sipropositum estcausa propositif et oppositum est causa op- Contra.
Tertiiam.
positiy ergo si peccatum patris est causa peccali filii, similiter et justitia ejus erit causa justitiae hujus.
Opposilum, fuissent viatdres, quamquam patrem habuissent in. nocentem; igitur ipsi potuissent peccare.
Si filii in statu innocentisej^vioissent priroam tentationem, conOrmarentur in gratia. Ita Anselm. Loca qusedam Augustini contra boc 14. Givit. 10. et 9. de Genes.>d lil. 3. solvit Alensis citatus.
Dico ad quaestionem, quod con- 2. firmatus potest dici dupliciter, vel confirmaquia nunquam potest peccare, sicut *'° "^^** Beati in patria, vel quia nunquam peccabit, quamquam posselpeccare, sicut viatores, qui nunquam peccaverunt, quia aliqui erant confirmati, ut sanctificati in utero; potuerunt tamen aliter peccare, quam posset nunc S. Michael, vel S. Petrus, et forte omnes peccaverunt, saltem venialiter, licet aliqui nunquam mortaliter, secundum illud Joannis 1. cap. 1. Si dixerimus quo7iiam peccatum non habemuSy nosmelipsos seducimus, ei veritas in nobis non esi. Primo modo, dicere quod aliquis sit ita confirmatus, quod nullo modo possit peccare, et quod sit tamen viator, est oppositum in adjecto; Christus enim non solum fuit viator, sed etiam comprehensor, et certitudo de non peccando est mam LIBRI II, ximapars beatiludinis ex Augusling 13. de Trinit. cap. 13. Sed viatorem et beatum esse, est ipsum eumdem simul esse in via et in termino viae, quod esl impossibile.
Secundo modo posset mere viator esse confirmatus, saltem quod uunquam peccaret mortaliter. Non autem primo modo posset aliquis esse confirmatus, nisi haberet objectum praesens, in quo est plenitudo omnis boni; sed sic est impossibile quod omnis voluntas viatoris, vel intellectushabeat objectum beatificum prse^ sens bonum.
3. Tamen de filiis procreatis instatu ™reDtu'^' innocentifle dico quod nec sic fuisin graiia'' g^jjt statim coufirmati, Quin postea primam nosscnt ueccarc, ct forte peccarent nem. dc facto, quia sicut Deus dedisset justitiam primopatri, si stelisset in prima tentatione, ita regulariter habuissent filii a Deo immediate, si vincorent primam tentationem. Sicut igitur Deus dedisset justitiam patri pro filio. si stetisset, et ante primam tentationem non dedit, sic esto quod pater conservasset innocentiam in prima tentatione, Deus rcgulariter daret filio, si ipse vicisset primam tentationem. Et sic intelligitur dictum Ansefmi, quod Deits dedissel palrijusliliam pro ioia prole^ si non posuisset obice?n/et deinde filio, si non posuisset obicem. si Adam Diccs, fuissetnc Adam causa mean meruis- riloria respcctu justiticB collatee ii\m"por. posteritati? Dico quod non oportet ^®^'** hoc ponere, quia sicut posset dari justitia Adai sine causa meritoria prsecedente, sic potuit dari filio AdcC, si Adam conservasset innocenliam absque omni causa meritoria praecedente. Nec fuisset filius Adae statim confirmatus, esto quod Adam stetisset, quia adhuc non habuisset filius perfectius justitiam originalem, quam habuit pater ante tentationem, et tamen pater non solum potuit peccare, imo peccavit; igitur non fuissent filii confirmati ante primatn tentationem eorum, magis quam fuit pater ante suam, quia si nullum meritum fuisset praecedens respectu justitiee collata^ proli, non plus impedivisset illa justitiaillum posse peccare, quam fecit patrem.
Vel esto quod Adam meruisset 4. justitiam filio suo, adhuc potuisset filius peccare, sicut modo possunt post Baptismum, quia Adam non tantum meruisset filiis suis, sicut modo Christus meruit, qui fuit secundus Adam, gratia accepta in quocumque Sacramento non confirmat recipientes. Sed Christus non meruit quod nos simus stalim confirmati post Baptismum; igitur nec Adam meruisset filio suo, esto quod non peccasset. Bene tamen fuisset habituatus tunc per meritum patris, et per informationem, cum non habuisset occasionem, videndo aliquem prius peccasse.
Ad primum principale, dico quod Ad argum si Adam vicisset tentationem, ipse ^"■""™* fuissetconfirmatus, quod postea non peccasset, sed non, quod nonpoluisset, quamdiu fuit viator, et sic fuisset confirmatus pro tota progenie, quod filii vicissent primam tentationem, fuissent confirmati, non auteni prius, sicut nec pater.
Ad aliud, concedo quod in statu Ad mcud innocentiae nullus genuisset filium ^^^ damnandum, si generans prius vi- DIST. XX. QU^STIO II.
cisset, neque fuissent tunc nati damnandi, licet potuissent damnari. 5. Ad aliud, concedo quod in ratione fol. 454. qui cum omnibus Scotistis tenent prius a Deo volitum ordinem grati» quam natur». Scot. htc in Oxon.et in di$t. 39. etAi. et 3. dist. 7. quxst. ultima.
^^tim. causae, poienlius est bonum quam tx^l^ ^^^^^; tamen aliquando pluribus poteoiiM polest unum malum nocere quam unum bonum prodesse. Nunc autem esto quod Adam stetisset, bonum suum non fuisset causa meritoria boni filii. Vel potest dici quod sicut malum Adae fuit dispositivum ad damnationem, et non necessilans, quia tunc per illud malum fuissent omnes posteriores obstinati; sic bonuin, si stetisset, fuisset dispositivum ad salutem filiorum, non tamen causa necessitans. Adqoar- Ad aliud, dico quod illa regula mtpro' Philosophi habet instanliam univereT^m Baliter:Si propositum estcausaprot« ex^ positi, et oppositum causa opposili, ^'^"^ quando unum oppositorum polest produci univoce, et aliud tantum cequivoce, sicut patet de qualilate corruplibili et incorruplibili, quia qualitas incorruptibilis producitur aequivoce, qualitas vero corruplibilis ab agente univoce; nunc non valel, si qualitas corruptibilis potest causare qualilatem corruptibilem, igitur incorruplibilis incorruptibilem, ut calor potest causare calorera; qualilas autem incorruptibilis non potest generari ab alia incorruplibili, sed a soIoDeo.
Utrum in statu innocentise fuissent solum Hli generati qui modo sunt electi.
ToM xxni.
dum.
Quod non. Probo, quiamulti filii 1. reproborum sunt sancti, ut filii Pa- ^d.argum.
* ' pnmum.
ganorum; et de sancto Martino legitur quod matrem convertit, et pa-Irem dimisit in infidelitate. Sed iidem filii fuissentex eisdem parentibus, et illi parentes, qui modo sunt damnati, non fuissent salvati, etsi Adam non peccasset; igitur non solum illi, qui modo sunt elecli, fuissent geniti in statu innocentiae.
Item, tunc fuissent mares et foe- SecunminaB in numero aequali, sed non est necesse quod nunc in numero a^quali sint mares electi etfoeminae; igilur non soIi,'qui nunc sunt electi, fuissent tunc. Major patet, quia tunc fuissent electi producti per propagationera, et quilibet implesset hoc praeceptum, Genes. Crescite et multiplicaminiy et nullus fuisset conjunctus cum aliqua, nisi in linea laterali, quia contra legem naturaf^ fuitcopulari ad invicem aliquos de linea ascendente; ideo' Adam si esset nunc, non inveniret niulierem, cum qua posset contrahere. Nec fuissettunc bigamia, quia nec nunc est laudabile, nec propter hoc, quod mas viveret ultra femellam, esset necesse quod caperet aliam, quia ipsa posset vixisse quousque mas explesset actum generalionis. Minor patet, quia per rationem non polest probari quod nunc aequales mares salvantur, et femellae, sed solus Deus novit.
Opposituni, Greg. 4, Moral. cap. conira. 36. Si primum parentum peccatum ^ non venisset, posterilas damnata non fuissety etsoli illi electi nali fuissent^ qui per Redemptorem erant salvandi. Nec potest glossari, quod intelligant, quod tol numero, non vero eaedem personae, ut aliqui sustinent, quia dicit quod solum illi iidem qui nunc sunt salvandi, fuissent tunc nati.
Soli nunc electi fuisseni nati, si status innocenlis perseverassel. Ita omnes citati praeter D. Thom. et Capreol. est Gregorii expresse loco cit. EAtio est, quia prius folita est beatitudo eieclis, quam ullus lapsus prsvisus. Itaque si decrevisset Deus slatum ilium conservare, consequenter decrevisset nuliura crcare, nisi finaliter perseveraturum, et h\ sunt qui de facto sunt elecii. Ad id de numero virorum et mulierum in illo slatu, vide Schol. btc in Ozon. num. 4. Alens. tenet quod tunc fuissent plures filii. D. BonavcDt. et alii quod ex utroque scxu esset numerus aequali^.
2. Dico ad quaestionem quod sic, ordo voii- proptcr hanc auctoritatein. Et ratio p?ffid™tii° ad hoc est, quia omnis ordinate naiione. yQJgjjg^ ppi^g yu|t quod est immediatum fini; sed Deus est ordinatissime volens, et immediate post dilectionem ui vult beatitudinem illis qui eam habeant, ita quod primo vult beatitudinem suarn sibi, et quasiinsecundo instanti vultcuilibet beatitudinem, qui eam habebit; et posterius vult quodcumque, quod est ad hoc ordinatum, scilicet gratiam, et talem modum accipiendi esse^ et cousimilia. Igitur eleclio determinata esl in secundo instanti, quantumcumque eleclus debeat illo niodo gcnerari, ut ab illo vel ab isto; ideo non oportct gaudere de lapsu Angelorum, quia non propter lapsum Angeli sunt homines reslituendi, quia etsi Angeli stetissent tot, et iidem sicut nunc, et illi iidem qui nunc, fuissent omnes salvati, quia totum, quod fil circa electos, est prius natura completum, quam aliquid fiatcirca reprobos.
Dices, si medicus primo amal aliquem,secundo amat illi sanitatem, tertio vult sibi medicinam; si determinate velit sibi sanitatem, et non potest per aliud medium, nisi per istam medicinam determinate volet hanc medicinam determinate. Si-idemhoiuo militer, si vult determinate islum Hui uniu» salvari, et non potest esse nisi ab?e aiicriur hoc parente, igitur determinate vult istum parentem esse; dico quod si nihil substantise filii sit de substantiapatris, sed tanlum de menstruo, ut vult Philosophus 2. de Gen. animaliumy tunc idem filius numero potuisset fuisse hujus patris et illius, et tunc, qui nunc est filius Pagani, idem numero fuisset filius alicujus prffidestinati. Nec etiam oportet quod idem filius numero sit ex ista matre, quamquam admittatur quod habeat corpus ex matre, sicut semen ex masculo, quia idem nutrimentum nurnero, ex quo fit menstruum in hac matre, et semen in hoc patre, potuisset fuisse sub alia forma nutrimenti, ita quod materia nutrimenti nunc fuisset in paradiso sub forma pomi, et fuisset idem filius numero.
Conti^a, efleclum oportet vaiiari 3. numero, si non sit idem efficiens, sicul si non sit eadem materia.
Dico quod hoc non est necesse, non enim requiritur idem agens numero, esto quod passum sit omnino eodem modo dispositum, quia ille idem ignis numero, qui genera- DIST. XX. QUiESTlO II.
Adargmo, pruDom.
tur in hoc coinbustibili ex hoc igne, generaretur ex alio igne nurnero ejusdem virlulis, itaquod si sil eadeni materia numero, caBleris paribus, sive sit idem generans numero, sive aliud, idem erit effectus. Ex hoc videtur quod oportet concedere eumdem ignem numero, quantum ad aliquid sui, posse redire per naturam.
Per istam patel ad primum principale, quod multi, qui nunc sunt ex partibus damnalis, fuissent tunc ex praedestinatis. Etenim pater Paganus B. Martini, et universaliter parentes damnati cujuscumque electi, tuncnon fuissent, et tamen Martinus tunc fuisset, quia fuisset filius alterius patris salvandi. Vel dicendum est secundum opinionem Magistri, quod filius generatur ex aliqua particula generata de substantia patris, quae in se ulterius augmentatur ex superfluo alimenti; possibile fieret quod illa particula, quflB data fuit patri reprobo B. Martini, daretur patri alteri salvando.
Ad secundum, dico auod mascu- ^d Becunlinumet foeminmum sunt diuerentiae accidentales ex 10. Metaph, texl. 25. etsic qui nunc esl masculus, tunc fuisset foemina, et e contra, et de faclo fuerunt mulieres aliquae, quae in viros abierunt.
DISTINGTIO XXI.
QU^TIO UNIGA.
Utrum primum peccaium Adx potuit esse veniale?
1.
Circa distinclionem Secundum.
vigesimam Argument. primam quaeritur primo: Utrum primum peccatum primi /lominis potuit fuisse peccatum veniale.
Quod sic. Rectitudini innocentiae magis repugnat mortale, quam veniale; igitur si primum potuit fuisse mortale, mullo fortius potuit fuisse veniale.
Item, ab extremo in exlremum fit transitus per medium, i. Physic. 5. Physic. et 10. Metaph. Sed peccatum veniale est medium inler mortale et justitiam; igitur prius peccavit venialiter.
Opposilun^, omne peccatum est contra reclitudinem rationis et voluntatis, aliter non esset peccatum. Sed omne primum peccatum priini hominis necessario corrupisset reclitudinem rationis et voluntatis; tale non potuit esse nisi mortalo; igitur, etc.
Item,omnipeccalo debetur aliqua poena; sed quamdiu Adam nonpeccasset mortaliter, fuisset immortalis, et tamdiu fuit immunis a poena; Contra.
igiturprimum peccatum necessario fuit mortale.
Sententia Alensis, et D. Thomffi est negativa. Refutatur primo, quia justitia originalis non jungebat voluntatem Deo perfectius, quam gratia B. Vipginis, vel Baptist», et potei-at veniaiiter esse in istis (sed Deus spccialissime protcxit virginem). Secundo, polerat Adam primo proferre verbum otiosum. Resolvit ergo Doclor potuisse primo peccasse venialiter, transgrediendo consilium, vel praeceplum, cujus violalio aon separat a fine. Sic se expiicat infra dist. 41. ubi babet veniale osse contra prcceptum.
Diciturad quaestionem, quod pri- 2. mum peccatum Adae non potuit opiaio fuisse veniale, quia veniale non aThonT^. poluit corrumpere illam justitiam, quia nihil nisi morlale simpliciter avertit. Neque potuit stare cum justitiaoriginali peccatum veniale, quia tunc posset stare cum beatitudine.
Item, deordinatio virium inferiorum non potest stare cum summa ordinalione virium superiorum; sed peccatum veniale flt in viribus inferioribus; igitur non potest fieri stante superiori portione in summa rectitudine; sed omnis deordinatio in suprema portione est peccatum mortale.
Contra, non perfectius conjunge- Poiuisse . bat justitia originalis primum ho-mo^^ccll' minem ultimo fini, quam gratia gra- *® ^ter.*^^' tum faciens alicujus viatoris, ut beatae Virginis vel Petri; sed non DIST. XXI. QUiESTIO UNICobslanle conjunclione cujuscumque viatoris, qui est mere viator, adhuc potest stare quod venialiter peccet, ut vult Augustinus super illud Joan. 1. cap. 1. Si dixerimus quoiiiam peccalum non habemuSy etc. igitur stantejustitia originali Adae potuit ipse peccare venialiler.
Item, supposito quod aliquis posset aclus esse ex genere peccatum veniale, ut verbum jocosum, quia saltem hoc aliqui admittunt, sic poluil Adam peccasse stante justitia originali. Nec propter hoc fuisset extra innocentiam, quia quaraquam posset habere consilium ad non faciendum talem actum, tamen non habebat praeceptum conlrarium. Deus enim non preecepitquod semper simpliciter melius sit necessario faciendum, sic enim ad nimis difficile obligasset viatorem; igitur primum peccatum potuil fuisse veniale. 3. Dico igitur ad qusestionem, quod Yeniaieei sic, et praemitto quod peccatum ve- ^«Tdiffei" niale est actus habens aliquam deor- ^^^ dinationem, sed non simpliciter. Et sicut potest esse deordinatio circa finem, et circa ea quse sunt ad finem, sic circa utraque potest esse deordinatio mortalis et venialis. Et non distinguuntur morlale et veniale in hoc, quod mortale est circa finem, et veniale circa ea quae sunt ad finem, quia circa utraque potest esse veniale et mortale, sed distinguuntur in hoc quod est esse contra praecepta, el non contra praecepta. Prima deordinatio est mortalis; secunda est venialis, quae potest indifTerenter esse circa finem, sicut circa ea quae sunt ad finem, etsi non ita regulariter accidat. Unde Adam potuisset peccasse venialiter primo, secundo, tertio, et adhuc stetisse in justitia originali. Unde non facere ea qua^. judicat a recta ratione esse expedientia ad beatitudinem, vel facere retardantia non simpliciter, sed quantum ad aliquid, est peccatum veniale, et non obligatur Adam ad contrarium in statu innocentiae.
Ad primum pro opposita opinione, dico quod peccatum veniale potest stare cum justitia originali; et cum dicitur, cum summa rectitudine non potest stare aliqua obliquitas, dico quod cum summa rectitudine habituali et intensissima viatoris mere potest stare aliqua obliquitas, non simpliciter, sed aliqualiter retardativa, vel non expediliva. Imo cum summa reclitudine actuali,hoc est,cuni actu elicito meritorio, quasi intensissime in viatore potest stare forte aliquod peccatum veniale, sicut cum actu valde meritorio elicito, potest stare aliqua parva vana gloria,et frequenter convenit, sicut cum certa scientia conclusionis demonstrativae potest stare haesitatio de eo quod non perlinet ad conclusionem.