larem negationem; quippe haec onmibus aufert quod illa omnibus attribuit. Quod autem dicitur particularis nec secum in Dsdsitate posse pati universaiem, sed, si hœc falsa sit, illam necessario veram, hoc ad oppositionem non pertînet contrarietatis, imo ad di«- videntiam contradictionis. Quod enim £dsae non posstmt simul esse, id est quod non possunt simul non esse* ea quae dicunt, ad. immediationem potius attinet quam ad contrarietatem. Quod autem. verse non possunt simul esse, id est, quod non possunt simul esse ea quae dicunt, id solum ad oppositionem pertinet vel contrarietatem. Nulla enim contraria ex natura contrariorum destructa se ponunt, sed omnia posita sese mutuo auferunt. Quod tam in complexis quam ^ in inecHnplexis iicet inspicere. Quod 'Fol. 137 v^ itaque simul abesse non posait, oppositionem non exigit, s^d dividentiam, seu immediationem. Immediatio autem oppositio* nem non exigit. Sunt enim multa immediatorum non opposita^ sîcut infinitum speciei, et finitum nomen generis, sicut non homo, ^ Supplevimus: id est quod non posiunt iimàl non esse.
256 PETRI ABiELARDl DIALECTICA.
et animai Nec in his etiam ubi knmediatio compositionem iocum- bit, immediatio oppositionem facit majorent; qubd ex albo et non aibo et nigro perpenditur. Non enim tantum adversa sunt album et non aibum, quamvis nec simui absint, quantum album et nigrum quœ simul abésse contingit. Quae enim non alba sunt, non est necesse contrarium albi diccre, id est nigrum, sed crocea esse possunt, vel alterius coloris. Quod itaque quœlibet simul esse non possunt, ad oppositionem pertinet; quod autem simul abesse nequeunt, ad im- niediationem. Unde, etsi subcontrariœ simul abesse non possint, non tamen opposite videntur, eo videlicet quod simul possint adesse in contingenti. Sed materia propositionum, sicut earum, dividentes abesse^ universales* scilicét affirmativa et negativa, quas ex maxima oppositione, ut ostensum est, contrarias convenit appel- lari, caeteras vero contradictorias.- Ex his itaque manifestum est ei quœ dicit: omnis homo jastus est, magis repugnare: nallus homQJaS" tus est, quam: non omnis homojustus est. Unde merito ab universali affirmativa illa contraria ponitur quae universalis est negativa; haec vero contradictoria, quae particularis dicitur. Eadem enim hœc: non omnis homo justus est, cum ea videtur quae proponit: quidam homo justas non est;aXq\ie pro una et eadem utramque Boetbius accipit^ cum tamen earum sententia diversa appareat his qui eam perspica- dus inspiciunt. Multum enim refert ad sententiam enunciationis,. cum praeposita negativa particula totam exigit et destruit affinnatio- nem, et cum eadem interposita terminorum separationem facit, quod quidem ex hypotheticis quoque enuhciationibus ostenditur. Non enim eadem est sententia istarum: si est homo, non est justus, et: non si est homo, est justus. Illa namque demonstrat hominis positionem non pati justum, hœc vero non necessario exigerejustum; quod verum est, illud autem falsum. Et hœc quidem quae negatione praemissa totam hypotheticam perimit, banc scilicét: si est homo, est justus, ejus propria negatio dicitur ac recte dividens, quae scilicét nec vera Sic Cod. locQS autem mendosus nec facile sanandus esse videtur. — * Cf. Boeth. in de Interprétât, edit. secunda, pag. SU.
PARS SECUNDA, ANALYTICA PRIORA, IL 257 simui cum ea nec feisa esse potest, quippe ejus sensum simpticiter destruit. Illa vero simul esse falsa potest, nunquam autèm simul vera. Unde potius contraria ei videtur quam contradictoria...
Unde* ea sola est: non omnis homo est albas, proprie dividens *Foi. i38r* et recta negatio ejus quœ dicebat, omnis homo est albus^ non ea quœ e$t: nmllus homo est albus, quae et simul cum ea falsa potest esse, plusque denegat quam illa proponefaat; vel ea etiam, ut qui- busdam placet, separativa particularis quse dicit: quidam homo non est alhns, quae etiam, wostensum est, simul falsa esse poterit. Unde subtilius Aristoteles negationem universalem quam Boethius distinxit. Hic enim non omnù homo est alhns, recte sexnper opponit^; Boethius autem: quidam homo non est alhus\ particularefn negatione se- parativam quam eamdem esse cum ea quœ destructiva falso, ut osten- sum est', arbitratur, cum scilicet àliquando simul falsa cum universali reperiatur particularis, ut supra docuimu^. Dividentium autem. affir- mationis et negationis quûm una vera sit, aliam necesse est falsam esse, et cum felsa sit, veram, sive scilicet res ipsa sit de qua agitur, sive non sit, sîcut in oppositione affitmationis et negationis Aristote- les docuit*. Sive enim Socrates sit, sive non sit, semper in r'e est quod una dividentium dicit, et non est in re quofl altéra proponit, harum scilicet Socrates est, non Socrates est. €um enim ipse est, vera est affirmatio, et falsa negatio; cum autem non est, e converso. Portasse ta- men oppoiiitur, postquam Socrates péri crit, nec veram esse, nec falsam esse: non Socrates est Socrates ^ cum videlicet propositionis amittat proprietatem pro subjçcta voce, quaejam significativanon est sive etiam prœdicativa. Si enim, destructo Soerate, ipsius nomen priorem et propriam impositionem retineat, quae in ipso tamquam existente facta est, profecto, ipso quoque destructo, Socrates dicitur; unde etiam bomo, ^ippe ipsius nomen ut hoinini tali ^ quod ante fuit. At vero quod non est, homo dici non potest. Si enim quod non est homo di- ceretur, aequivocatio ad non exîstentem rem transferatur; jam non ' Aristot., pag. a à sqq. — * Boeth. edit. secunda, pag. 38 1 sqq. — ' Aristot. de Inter- prétât, pag- a6. ^^— ^ Sic Cod. an non nomen, ut hommis, taie?
. DIALECnCA. 33 25« PETRI ABiELARDl DIALECTICA.
erat pont» affirmationiB, quœ febaerat, negatio qua de existante âge- batur\ nec jam etiam vera^ quae, vocîs impoâitiooe mutata, idem a se removet, tanquam hoc cadaver a se ipso disjungeret. Opoitet ita- que Socratis nomen tam în affîrmatione quam in negattone in eadem significatione accipi, in designatione scilicet ejus qui periittamquam existentis; aiioquin non esse oppositio contradictâonis, msî scilicet în eodem sensu acceptis. Unde ipse Aiîstoteles, in primo Péri ermenias, cum contradictionem affirmationis et negationis descrifaeret, ait^: « Sit hoc contradictio, affirmatio et nfl^tio* opposite; dioo autem «opponi ejusdem de eodem, non autem asquivoce, et qu^Bcunque « etiam talium determinavimus contra argnmentorum sopbisdcas im- « portunitates^» Ac si aperte diceret: si contradictionem divideatium propositionum proponere velis, oportet utriusque propositionis ter- Fol. 1 38 v^ minos in eodem sensu accipi, omm videiicet " génère sophismatis ex- ciusq. Sex autem sophtsmatum gênera Aristotelem în Sophistftcîs Elenchis suis posuîsse Boethius in secunda ëditioae Péri ermenias com- memorat^, quae quidem omnia contradittionis oppositionem impe- dîunt. Hanc autem ipsam dixitasquivocationem, univocationem, di- versam partem, diversum tempus, diversam relationem, dîversum modum. Déficit autem oppositio contradictionis terminis âequivoce sumptîscum scilicet: i4/eîrancfer PapuitHcienam, Alexandernon rapmt^. Utraque enim vera est, affirmatio quidem ^ de filîo Priami, negatio veto de rege magno Macedonum. Saepe enim, voce in diversis accepta, de quihus univoce dicitur, contradictio périt; ut si quîs dicat Se^ cratem esse hominem, hominisque nomen cirça inferiora iatellîgat^ verum proponit. Quod si ad speciem iilam hominis quam fingunt puram per abstractionem accidentium ipsum nomen référât, yeta quoque erit negatio: Socrates non est homo. Nam et Socrates aiîqais est de individuis horainibus, et illa species quœ homo est vere de- * Locus aliquantulom perturbafcus. — * Cod. vemm. — * Aristot, pag. a 3. — * Boelh., pag. 346. Hinc rursus liquet librum Aristotelis de Sophisticis Elenchis pênes Abaeiardiun non fuisse. Cf. siipra, pag.!i29-a3o. — * Cb. Boeth. in de iilerpret edit prima, pag. a Sa edit. secunda, pag. 5iio. — * G>d. quod.
PARS SECUNDA. ANALYTICA PRIORA, IL 25» negatur esse; de utroque autem homine tam simpUcî quam indivi- duo univoce nomen homiinî» dicitur^ cum ea scilicet difiinitione quae est animal rationale mortale. Univocationem enim dicunt.cum circa eamdem rem vox accipitor, aed indeten&inate. Slcut vero aequivocmn ad multa dîcitur, ita univocum; Uttde Socratis nomea si commune non sit, neque »quîvocum neque univocuni dicitur^ Diver^œ partis acc^tio Gontradictioaem impedit, veluti si oculus et albus esse dica- tur propter hanc partem, etiion esee aU>us propter iUam, vera utra- que erit. Sed et diversum tempus contradictionem potest perîmere; veluti si dicatur: iste legit ac non legit, ibique legit prs&teriti t^siporis desîgnativum, hic vero prœseutia accipiatur. In diverso quoque relatu contradictio &)sa dscitur, veluti si dicatur: Anckises pater, et inteili- gatur iËneœ respeetu, verum est; atque idem non esse pater intelli- gatur, respectu Priami « hoc quoque verum est, Diversus quoque modus enunciationis contradictionem auferre dicitur* Si enim dica- tur: rasticus est episcopus, et id^secundum poteutiam sumatur, verum est; si vero non esse episcopus, et ad aetum negatio referatur, hsec quoque vera est. Apparet autem ex suprapositis determinationibus Ari&totelem contradictionem affirmationis et negationis non tam ' sec^ndum sententiam quam secundum coastitutionis materiam démon- strasse. Si enim sententiam in rébus ipsis acciperet, dixisset idem in uegatione de eodem auferri quod in afi&rmatione proponebatur, rem* que eamdem ab eadem re dixisset removeri. yEquivocatioiiis exclusio quae ad voces pertinet, inutilis videtur. Qu» enim eamdem rem ab eadem aufert, negationis sententiam tenet, etsi quandoque in consti- tutioae defieiat, vehiti cum dicitur: Sacrâtes est ensis, non est Sacrâtes mmcra; Soerates est homa, non Sacrâtes est animal rationalemortale. Hse* eaim contradictionem in sensu custodiunt, sed non in voce propo- nunt, cum vocum materiam permutent. Quia vero Aristoteles non so- lum sententiamxiontradictionis, verajon etiam conatitutionem démons trare intendit, quse in eorumdem tcrminorum voce consistit, recte post- quam ôosdem termines negationem habere dîxit secundum prolatio- * Tam excidîL 260 PETRI AB>«LARDI DIALECTICA.
neniy caetera secnndam sententiam determinanda videbantur. Ai vero illa sophismatum gênera de diverso modo vel diverso rèiatu, quse Boethitis annumerat\ hls cpii rationem bene perspiciuat inutilîter ad- juncta videntur. Diversum autem enunciandi modum in eo inteliexit quod ait: « ovum est animal, ovum non estanimal^, » ad potentiam hoc, ad actum illud referens. Nam iij affirmatione, ut veritatem conservet, est verbi significationem secundum potentiam sumit: quod tamen nec in auctoritateinveni, nec ratio tenet. Si enimsubstantivenonponiturquod subdituranimal, scilicetpraedicatiminon copulabit. Quodsi est anima/ totum nomeii, nonnisi ea quae jam animatasunt continet, ovum vero non erit aliquod horum quae jam animata sunt. Ita quoque nega:- tio: jEneas non estpaterj non potest simpliciter ostendere ipsum non esse patrem vel Priami, vel alicujus alterius, sed omnino eum esse patrem denegare, atque omnem qui in patris nomine continetur ex- cludere. Nec qui dicit ipsum esse patrem, cujus sit pater monstrat^, sed simpliciter quod sit pater enunciat. Non enîm demonstratio fit ejus cujus pater est, cum nomen ejus reticetur. At licet, secun- dum rei veritatem, determinationes ejusmodi non essent apponen- dae, propter importunitates tamen sophistarum fuerant tangendae, qui non tam rationem quam opinionem usumqvie sectantur, Unde et ipse Aristoteles^: « quse nos, inquit, determinamus contra sophisticas arguniientorum importunitates ». Est itaque recta ac propria tam voce quam sensu negatio, quae negatio praeposita propositae enunciationi sententiam ejus exstinguit. Cum autem sententia eadem perimitur, vocum significatio non mutatur. In bis autem recta contradictio con- tinetur. Ex bis itaque manifestum est subtilius Aristotelem considé- rasse negationem universalis affirmationis quam Boetbium. lUi enim quae ait: omnis homo justus est, particularem iilam separativam quae ait: quidam homo non est justus, Boetbius opponit^: cum tamen utrasque, ut ostensum est, falsas simul esse contingat. Afistoteles au- * Cf. Boeth., in de Interpret. éd. secunda, pag. SSy. — * Illud in Boethio (pag. 338) non invcnimus. — ' Cod. non monslmt. — * Arislot. de Interpret, pag. a 3. — * Boeth. în de Interpret., éd. prima, pag. a 34 sqq.; éd. secunda, pag. 343 sqq.
PARS SECUNDA, ANÀLYTICA PRIORA. IL 201 tem ^ eam assignat quœ dicit: non omnis homo justus est, quae nun* quam simul vera est vel falsa; sed semper invicem ita verum et falsum dividit quod, quotiens hœc vera est, illa falsa est, et e converse, sive scilicet res earum sînt, sive non sint. Cum tamen res non sunt, non videntur orationis constitutionem habere, cum jam partinm signi- ficatio perierit, ut supra quoque docuimus. Sed si eis constitutionis proprietas quandoque deficiat, divisio sensus nunquam deest; sem- per enim aiterum erit quod dicitur, alterum non erit. Omni enim tempère constat esse, vel id quod omnis homo jastus est propenît, vel quod non omnis homo justus est dicit, ac similiter non esse; undé rectam contradictionem faciunt. Quasrent autem fortasse de hujus- modi n^atione: non omnis homo justus est j cum particularis senten- tiam non teneat, ejus scilicet quse ait: quidam homo non est justus, quœ sit proposifie dicenda. Nos vero nec particularem eam proprie, nec universalem dicimus negativam, sed propriam universalis nega- tionem. Nunc itaque necesse est eas quœ destructoriae sunt ac proprise negationes sub ea divisione categoricarum cadere quam Boethius per universalis ac particularis modum ^ proponit, in qua^ tamen omnes conclusit categoricas, opinons, ut ostensum est, non omnis homo justus est, particularem sententiam habere, ejus scilicet: ^aû^am homo jUstus non est. Quoniam autem signa quantitatis subjectis appesita ' vel subtracta midtas faciunt diSerentias affirma- tionum et negationum, cum videlicet alias universales, alias parti- culares, vel modales esse secundum ea contingat, oportet eorum officia subtilius distinguere, et quam in propositione ^ vim significa- tîonis et locum obtineant, considerare.
262 PETRI AB.«:LARDI DIALECTICA.
De sigais quaotitatâs.
[Id est de onmi, de quodam et de nuUo. Fol. 189 recto, fol. iSg verso, fol. lAo rrcto. QiuBritur an haec tria terni inorum vim ia propositione habeant. Deinde agitur de oppositionibus propositionum contradictoriarum, contrariaruip, etc. ] [Cf. Aristot. de Interprète, pag. 47; Boetfa. edit. prima, pag. s66 \ edit secunda, pag. i^k] Harum itaque, id est modaliom propositionum, alias adverbiales continent modos, aliaa casuales. Adverbiales qtiidemmodi sunt ut: bene, possibiliter, necessario; casuales vero iit: possibile, necesse. Modi itaque dicuntur tam adverbîa quam bujusmodi nomina quae modum inhaerentiae vel remotionis déterminant, ut ctun dico: &h . crûtes bene legit, qualitèr lectio Socrati conveniat, cohœréat, par bene determino; vel cum dico: Sacrâtes pombiliter est epis<»pm, episcopum quidem non simplîciter inhierere Socrati, sed possibiliter • propono. Id quoque per eas qum casuales habent modos contgigit enunciari, ut cum dicimus: bonum est Socratem légère, vel possibéle est, vel necesse. Resolvuntur enim hujusmodi nomina in adverbîa, quas videiicet adverbîa proprie modos dicimus, et înde adveibia vo- camus, quia verbis adposita eorum déterminant si^poificationem, sicut adjectiva nomina subatantivis adjuncta, ut cum dicitur: homo albus. Idem itaque dicere: Socratem possibile est esse episœpum, et Sacrâtes' possibiliter est episcopus. Et, ai sensum attendamus, idem quod in simplicibus prsedicatur vel subjicitur, et in istis~; ut in ea quae dlcit: Sacrâtes est episcopus. Sacrâtes subjicitur et episcopus prœdicatur. Similiter et in ea quae dicit ': Sacrâtes est possibiliter, vel possibile est Socratem esse episcopum. Idem enim de eodem mo- dales debent enunciare modaliter, id est, cum.determinatione, quod illœ de puro inesse simpliciter, ef de bis oportet fieri deter- minationem, de quibus sinrplicem facimus enunciationem. Unde PARS SECUNDA, ANALYTICA PRIORA, IL 265 sîmpiÎGes îpsis modalibus, quasi compositis, priores sunt: ex ipsis modales deseendunt, et ipsarum modificant enunciationem; in qua quidem modificatîone tantum ab ipsis abundant et discrepant. Cum autem in sensu modales cum simplicibus eosdem retineant termi;- nos 5 in his tamen modalibus quœ casuales hab^it modos, quantum ad constrtictiones, alii considerantur termini, ut cum dicimus: possibile Socratem episcùpam esse, e^se quidem subjicitur, et modus ipse, id est, possibile, prsdicatur. Neque enim, secundum régulas con^trtictionum, est copula obiiquis poterat conjungi casibus. Unde esse locum obtinet in constructione recti casus. Similiter et non esse in affirmationibus illis in quibus ponitur, ut cum dicitur: possibile est non esse episcopum. Modi vero ubique praedicantur, ut: pos- sibile, contingens, impossibile, necesse; unde ad prœdicationem mo- dificatio îMa refertur. Cum autem plures sint modi qui modales fatciunt propositiones, horum naturam tractare sufiGiciat quorum propositiones ad se aequipollentiam habent, ut sunt: possibile, con- tingens, impossibile, necesse, quorum propositiones Aristoteles inde ad tractandum eligit ^ quod ad se habeant ^uipoUentiam. Et ex istis ettam alîarum modalium in quibusdam proprietas apparet, in quibus etiam sîmplicium naturam supradictam licet inspicere, id est, quod alise sunt affirmative, aliœ négative, aliœ universales, aiiœ parliculares, et estera que de simplicibus sunt data. Prius ita~ que in eis que sunt affirmative, que négative, demonstremus. In his enim que casuales habent modos, multi, Aristotele teste, in assignandis negationibus peccaverunt, inducti ex simplicibus propositionibus, in quîbus ille que secundum esse et non esse disponuntur, af- firmationem et negationem reddunt. Sic etiam in modalibus con- tîngerct, ut videlicet cpiecunque secundum esse et non esse dis- ponuntur, essent affirmatio et negatio; et ita: possibile esse, et possibile non essé, et alie; cum tamen simul vel vere reperiantur utreque, ut: possibile Socratem sedere, wel possibile non sedere; vel utreque false, utj necesse est ipsum sedere yei necesse est non sedere: * Ans lot. de Interpret, pag. 47 sqq.
264 PETRI ABiELARDI DIALECTICA.
Sed si quidem et iliam regulam' ita in modalibus, sîcut îd 5ini|ilîr cibus, acciperent, ut videlicet esse quod copulativum est, non quod »ubjectum, négative particulae adhaereret, quod videlicet esse in- hierentiam et in bis facit, sicut in siihplicibus, negationem rectam facerent, ut videlicet ita dicatur: Socratem possibilc est esse, Socraiem non est possibile esse, non ita: Socratem non esse est possibUe. Simi* liter et in aliis, sive de contingenti, sive de impossibili, sive de necessario. Nam impossibile est esse negationem habet, non est im- possibile esse y non impossibile est non esse; et contingit esse, non^con- tingit esse, non contingit non esse; et necesse est esse, non est necesse esse^ non necesse est non esse, Oportet enim ut et in îsti$,negatio pras- dicatum removeat, modum soilicet ab eodem subjecto, ^ve scilicet esse, sive non esse. Tôt enim fiunt de non esse affirmationes et ne- gationes, quot de esse^ ut in exemplis apparet: possibile est non esse, non possibile est non esse, contingit non esse, non contingit non esse, et similiter de impossibili et necessario. Yariantur autem hujusmodi affirmationes et negationes, sicut simplices^ per universales, parti- culares, indefinitas, singulares propositiones. Sunt autem universales, ut: possibile est omnem hominem esse album, vel njallnm kominem possibile est esse album, quemdam hominem posûbile est, vel quemdam hominem non est possibile, vel hominem possibile est, vel hominem non est po^ibile, \elSocratem est possibile, \el Socratem non est possibile; de c[ua quidem variatione in hypotheticis ait Boethius syllogismis. Longe au- f em nimierus propositionum multiplex existeret, si in esse significan- tes\ et necessarias et contingentes affirmativas propositiones per uni- versales ac particulares et oppositas et subalternas variaremus. H«c autem variatio secundum subjectum sententiae, non constçuctionis, - contingit. Neque enim a^àesse \elnon esse, quœ subjecta sunt, secundum locutionem signa quantitatis apponuntur, sed ad bominem, quod hic quoque, si sensum attendamus, subjectum. est*, sicut etinsim- plicibus ex quibus descendunt, et in eis quae adverbialem habent modum; quod itaque in istis: omnis homo est albus, vel omnis homo * Id est m 7» iignificare.
PARS SECUNDA, ANALYTICA PRIORA, IL 265 possibiliter est albus, subjectum est vel praedicatum., et in ista: possi- bile est omnem hominem esse album, quantum quidem ad sensum. Aliter enim istius sensum non constitueret, vel illius sensum non mo- dificaret. Quia ergo et iliius quae simplex est praedicationem modifi- cat, et illius in quam resolvitur sensum explanat, oportet idem cum eispraedicatimi aut subjectum habere, saltem secundum sententiam.
Sed nunc quidem qualiter prœdicationes modificent, aut qua- liter ex simplicibus descendant propositionibus, monstrandum est, Cum ergo dicimus: Sacrâtes est episcopns possibiliter, et venim enun- tiamus, quomodo per possibiliter inhserentiSLm episcopi ad Socratem determinamus, cum ipsa omnino non ^t? Nullo enim modo pro- prietas episcopi Socrati laico * ccftiaeret. Nec posse cohœrere dicen- * Fol. 1 4o v*. dum est cohœrere. Quomodo etiam impossibile deteftninare cohœ- r^ntiam potest quam omnino destruit? Qui enim dicit: Socratem impossibile est esse lapidem, non tantum lapidem dici monstrat non e$se in Socrate, sed nec posse. Aut qualiter necessario inhaerentiam hominis déterminât, cum nuUam habeat ad aliud ex necessitate inhserentiam, nec talis inhaerentia hominis sit inhaerentia? Nulla enim res homo est ex necessitate. Sed prius quae sit proprietas sin- gulorum modorum inspiciamus ^ Possibile quidem et contingens idem prorsus sonant. Nam contin- gens hoc loco non ^ quod actu contingit accipimus, sed quod con- tingere potest, si etiam nunquam contingat, dummodo natura rei non repugnetad hoc ut contingat, sed patiatur contingere; ut, cum dicimus: Socrafem possibile est esse episcopum, etsi nunquam sit, ta- men verum est, cum natura ipsius episcopo non repugnet; quod ex aiiis ejusdem speciei individuis perpendimus, quae proprietatem epis- copi jam actu participar&videmus. Qulcquid enim actu contingit in une, idem in omnibus ejusdem speciei individuis contingere posse. arbitramur, quippe ejusdem sunt omnino naturae; et quaecumque uni communis est substantia, et omnibus; alioquin specie differrent quae ' Cf. Aristot. de Interpret., pag. 47 »qq. Boeth. de Inteq)ret. edit. prima, pag. 266; ediL secunda, pag. 4a 4. — ' Non excidit.
DIALEGTICA. 34 266 PETRI ABiELARDI DIALECTICA.
solis discrepant accidentibus. Impossibile vero possibile est abn^a^ tivum, et soiam in sensu negationem possibile facit, etsi privatorio "proférant vocabulo* Necessariam autem id dicitur, quod ita sit et aliter esse non possit. Hoc loco necessarium id accipiatur quod ine* vitabile; quae quidem consueta et propria significatio est necessarîi. Nunc autem singulorum modorum dictis significationibus, quae sit eorum modificatio inspiciamus, et qualiter simplicem déterminent, ut aiunt, inbœrentiam.