Irr M quod eftin alio fecundum veritatem non eft inillo fecundum exemplar: fed filius eft in patre fecun-[dum veritatem: ergonon procedit (ecundum ratienem CoNcrvsio | Filiu generatur à Patre per modum nature, C? exemplentis, fiut ratio exemplandi,non exemplati.
Rzsr. AD ARG. Dicendum quod ficut procedere per modum voluntatis & liberalitatis eft dupliciter: vno| ' *[non eft liberalitas, fed quod fic, vel daturex liberalitate, & fic creatura procedütà Deo. Alio modo ficut id quo e(t ratio liberalitatis, vtamor,& fic procedit S piritus fan4 &us vtamor, qui eft donury, in quo omnia dona donantur.Sic per modum exemplaritatis eft procedere dupliciter. Vno modo ficut exé X ain proprie, fic creatura procedità Deo, tamquam exemplatum ab exemplari, & fic importat exemplar caufalitatem formalem refpectu exé- | plat. Alio inodo dicitur procedere per modum exem plantis, ficut ratio exemplandi, & (ic videtur procedere ipfe filius, M dicitur verbum patris quo non tantum fe loquitur:fed etiam cetera difponit. V nde filius fecundü Auguftinum dicitur plena ars omnium rationum viuentiü.Echinchabetortum illud quod confueuit dici, quod qui negat ideas effe, negát Filium Dei cffe. Et ille modus producendi fccundum exemplaritaté non repugnat proceffui naturali,immo non poteft effc nifi naturalis. Alius vero modus repugnat proceffui naturali, eftenim fecun. dum voluntatisimperium,ita quod producens& produ: ctum differunt ficüt caufa & caufatum: & vnum fecundum veritatem non clt in alio.
Vnderationesinductz ad hanc partem procedunt fe. cundum hanc viam: & fecundum banc. verum concludunt:(ecundum aliam vero nulla concludit, immo ad omnesreípondendum efl per interemptionem.
1, 2. 5. Illzautem quz obiiciuntur incontrarium omnes procedunt fecádum aliam viam,quia dicunt quod procedit fecundum modum exemplaritatis, quod eft ratioexemplandi: quod patet, quia fumunturá ratione ziden. uH Pind inis. Vltima vero ratio concludit quod procedit per nodum exemplaritafwe hi c. de Tr.c.10. 4nte anod.
«é disp. To. 1 ferm. 1.49 Hexe "tr, Pro funda mento có clnfionis. Refp.ad Átg.in op. | cedat vtimago, eadeni ratione per modum exemplari-|.
CITER POTVERIT, VEL. VOLVE- Ifílze, eo quod fetum genutt Deurn creatorem, filius autem patentiorem e[fefilo. Ad quod refbondens Auguflinus atjcere videtur, quod filtus etiam potuit glanere, voles offenoreeiim ————— —ÁÁ— —(——— ORE TS PRSE )Ó | Lib. Ll. Sententiarum - | | 4. Áp Illudergo quodobiicitur quod omneprincipium rei producendz, fi habet cognitionem, producit perexemplar,dicendum eft quod illud falfum eft;nifi ratio cognitionis pracedat, ira quod habeat przcognitionem,faltern fecundum rationem caufz ad effedum:quz ordinatio exigit effentialem diuerfitatem, fiue fubftantialem. Exemplatum enim fecundum quod exemplatü, non eftinexemplante fecundum veritatem,fed per fimilitudinem:quz,inquam,fimilitudo cum fit ratio cogno-Ícendi & exemplandi, dicitur exemplar. Proceditergo hilius fecundum rationem exemplaritatis, non ficutexcplatum per exemplar:fed ficut ipfum exemplar, vel ratio cxemplandicetera.; Etfi tuobiicias quod exemplar commune eft toti Tfinitati, reípond.ad hoc Altifiodorenfis de mundo arche-| Gil. at typo, fiue de ideis, quod idea, fiue mundusarchetypus 4444 2« non tantum appropriaturn eft ipfi filio; verum etiam, um proprium.
Velaliter poteft dici, quia fecundum quod exemplar dicit rationé cognofcendi, fic commune eft coti Trinitatl; & — filio, ficut fapientia. Secundum vero quod vltra hoc dicit rationerh emanahdi, fic eft propriü hilij,& ficimportatur per hoc nomen, Verbum, vt melius patebit infra. | HIC QVJ£RITVR.AN PA.
RIT GIGNERE FILIVM:ET SIHoc Porzsr NATVR A: & an hoc fit potentia que nonfitinFilio.
DISTINCT. VIL X IC olet queria quibu/dam vtrum Pater à j | ber ipi j potuerit,vel voluerit generare Filium. Si E0HIBIBQUIMPH potitt vel velut generare Magura Sae Ne» d Filium: ergo potuit aliquid, c veluit, :|enim modo procedit per modü liberalitatis ipfum quog| / quod nec huit, pec potuit Filius: nam Filius necpotutt, quid po[fe vel-velie fabiecfum potentie,velvoluntati.Efl famen aliqua potentia-vel voluntas fcilicet poffe,vel velie gienere fium, c ideo diflinguenda efl intelligentia prooftti verbi poffe velvelle eionerefiliurm, ct poffe vel velle T Neque enim generatio fily aliquid eorum eff, que fabiecfa fant diuine potentia c voluntati: nec efl aliquid inter omnia, veldeomnibus, fed/uper omnia, ci anteoynnia. Non enion apte voluit velpotust, quam genuit: [icut nec antefuitquam genuit:quia ab eterno futt ci ab aterno genuit. Ex fimili quoque boc videre po[Jumus. Pater. nim potefi efepater,Ci-vult effe pater:filtus autem non poteft, nec vult effepater: ergo pater potefl vel-vult [fe Altquid, quod non potefl velvult effe filius,non fequitur:quia effepatrem non ejl efje aliquid, fed eff efe ad aliquid, vt im cquentt o[fendetur. Ponit quzdam verba Auguftini: vnde poteft . moueri Auditor. Sed vebementer nos mouet quod Auguft. ait in I. con- | rs imf tra Maximinum, qui afferebat patrem potenttorem efe ieu non:diecbatquepatrempotuil/e esanere non alium:erideo derepatrem e[Je non potentiorem filio bis verbis: Abfit,vt ideo potentior [itpater filio, fieut putas, quta Creatorem genuit l is " x de Tri.€.1, ten.
Mer.nectamen bocex impotentia fui eff. Nam c pater fr-V yy ing qua oportet eumnon efje F tium, ci" Filius proprietate na- | enim non potuit;fed non oportuit:Vide,e* diligenter atte: de hec verba non enim non potuit)fed non oportuit. Vide: qurenim dicere quod filius potuit aicnere:fed mon bportuit, diitapotuit quad non oportuit. [p Autem non oporpin feudi dicens: Immoderata enirn efJet diuina generatio fi genitus filbus nepotem vigneret patri, quia (tpfe neos tiff 440 u0 promepotem gioneret, fecundum vefiram mirabilem (dpientiam, ipipotens diceretur. Si»iltter et iam ille, [V pepotem non gigneret auo fuo, C pronepotem vouuo fuo, non à vobis appellaretur omnipotens, necirnleretur generations fertes, fr femper alter ex altero nafce.
Diflind. - eutt Pater, Filius AHIOC» »o0n gehiat Creatorem: neque À VIL o pd gnere A5 aliamqua Films potens efl atoni, falfa tf] intelleéfus.Si autem dicas, Patrem po[Je babere altam proprie -tatemfiue notionem,qua genitor efl ci Filium aliam,qua jgenitus efl verus efl intelleclus. Aliam enim babet Pater roprietatemn qua Patereff:alam Filius qua Filisu eft.
Quomodointelligendum fit;Filius habet,vel non habet potentiam generandi.
Itaetiam cum dieitur, Filius non babetpotentiam ge- Jperandi quam Pater babet dupliciter intelitai potefl. Stenim dicatur: Filius non babet potentiam generadi quam C Pater fcilicet qua potens [it ad enerandum,idefh,vt eeretur: rec eam perficeret vilius, fd non (ufficeret vnus omni-| B muerit vel-vt generet ficut Pater,verum efl. Si-vero intelligatur fic: Non babet potentiam quapo[fit gtani,velpeni-| otens. Maque omipotentem genuit fitum patris natura, pen fecit. | | Opponitur predi&is verbis Auguftini. Hoc autem videtur quibufdam nonpo[fe Hare, fcilicet quod filius potuerit gtanere. Sienim potuit filius etemere, etuit effe pater:c ft potwit ejfe pater, potuit ergo efJepat velfui, vel Patris, vel Spiritus fancti, vel altcuius aliens nom:quia nullus alius femper fuit. Nee Patris:quia pater effingenitus chrinnaftibilis.Nec fui:quia mulla res fe tpfa jgnere potefl: Nec Spiritus [antfi: quia nafci non potuit: Stemim nafcipotuit, potuit e(fe fius, Cir tta mutatis eff. otuit. " Hic quztitur quo modo intelligenda fint.
- Quomodo ergo acciptatur quod fupra dicfumefl: Non enim non potuit gionere:ed mon oportuit: quafrpotuit: fed non oportuit. INonefl nobisperjpiuum aperire quo modo fit bac-vérum, ed tdeofub fHentiopotius effet pratereundum,nifi me fuper boc aliquid loqui cogeret tiftantta querentium. | . Hicaperiturex quo fenfu accipienda fint.
Potefl ergo fic intelligi. Nom enim potuit, ed nonoportuit idefl, nom ex impotentta futfuit quais n2 gerat, f(dei nom conueniebat: (eut. Deus filins non ef Deus pamiliter non ef filius nec boc efl ex impotentia patris. Sed querit Maximinus Arrianorum Fpifcopus:Vnde ergo eff quod pater nom potefl e[fe filius, "velfilius pater? non-vtid, eximpotentia: fed pater proprietate generationis Pucrell finiLalis Filius cfl, qua oportet eum non c[Je Patrem. De quibus proprietatibus poflea plenius tracfabitur.
Vtrum Paternatura fit potens gignere Filium,& an hocíitaliqua potentia que. — — non fit in Filio.
Item queritur à quibufdam. $i Pater potens fit natura Vergnere Flur, Cr av»boc fft aliqua potentia que non fit in Filio. Ad quod dicimus, quod Pater non efl potens mft na-Iura:cius enim potentia natura efl vel effentia.At inquit Hi fi potens cfl aighere, babet ergo potentiam aianendi. Filius autem non babet potentiam gienendi fi nonpote f£ ere. Habet ergo aliquam potentiam Pater quam nà bae Filius,non fequitur. Eandeentzh potenttam babel pent.
tus Files quam e? Patey:qua Pater potuit gignere, etr Fi. lus AIghti potiitt. Eadem enim potentia eff tn Filio dta po. tutt glent, qua efl ba Patre qua potuit gignere. Sed contra bocoppositur: Aliudeff poffe eignere, aliud eff poffe giami, quia aliud ej] renete et ueliud giam. Hic difftimgnendum ej. Stenim cum ditum, altud ejl poffe eienere, aliud poffe dient, dliam frontficas potentiam, qua Pater potens. effci- E jii, yi ae £u5 effe, qua cadem Pater potens efl ut genuertt, velut generet falfum ef. Sicut ditur: Pater babetpotentiam qua otefl ejfe Pater: Filius vero non babet potentiam qua po[-frt ejfe pater: econmer[o, Filius babet potentiam qua poteft effe Filitus:babet erao aliquam Pater, quam non babet Filius chr econuerfo. Abfit:quia eadem eff potentia Patris, qua potefi ejfe Pater: C Fily.qua potefl efe Filius. 1taet-14m eadem efl voluntas qua Pater vult e[fe Pater, non F;-lies:eiy Filius vult effe Filius, mon Pater:e? eadern efl voluntas Filj,qua-vult effe genitus, ci Patrem oenui([e: ch Patris,qua vult effe genitor, Filium gemitum effe DISTINCTIO VII. Dc comparatione potentie generandi ad períonam, Hic felet queri a quibu]dam vtrumPater potuerit, yel veluerit, &c.
- Expofitio textus.
[5 przfenti Diftinctione ponicMagifter dubitationem ex comparatione potenciz generandi ad perfonam, vtrumífcilicet,ficut eft in perfona Patris, ita fit in perfona Filij. Et habet hzc pars, duas. In prima Ma gifter quarit, & determinat vtrum Filius poffit generare. In fecunda vtrum potentiá generandi fit in Filio, ibi: Item queritur 4 quibu|dam, fi Pater potensfit, Sc. | | ITEM prima pars habet quatuor particulas. In prima mouet quaftionem, vtrum poffe,& velle generare fimiliter comparentur ád perfonam Patris, & Filij. Secundo opponit contra folutionem per auctoritatem Augu ibi: Sed vebementer nos mouet quodAuguffinus &c. Tertio o pponit contra predictam auctoritatem perrationem, ibi: Hot autemnon videtur quibufdam. Quarto redit fupra, di-Cam auctoritatem exponens,ibi: Quo modo ergo accipiatur quod fupradicum ef. — | BM IT£M parsfecunda huius Diftin&.in qua querit Magifter, vcrum potentia generandi fit in filio, babet duas particulas. Primo quzrit & determinat hanc quzítioné, virum aliqua potentia fit in Patre quz rionifit in Filio. Si enim Pater natura potens eft gerierare Filium, & Filius ncquazftionem refpondit Magifter, quod omnino éadem cft potentia iri Patre, & Filio. Sed quia hocerat dubium: ies opponit contra pizdidtám folutionem,& determinat per diftinctionem. S ecuhdo refpondetad primami quzftioneni diftinguendo, vtram - Ícilicet Filius habeat potentiam generandi, ibi: It«etim| cum dicitur, Filiu non babet, & c. Sienim iritelligatur actiué, falfas eft intelle&us, fcilicet quod Filius poffit generate. Si verointelligitur paffiue, fcilicét Fais habet potentiám qiia poffit generari, vera eft. Ex furidaturilla diflinctio fecandumalios fuper hoc, quod ly,geserandi po-| teft iritelligi in fignificatione paffiua, vel actiua.Si in paf-|fiua, tunc vera eft:& eft (enfus: Filius habet poteritiain 'generandi,ideft,potentiam qua generatür. Sed in atiua E potcft efTe dupliciter quia poteft effe gerundium verbi perío- Diuifio, - s8 Lib. I. Sent.
eft falfa.Eft enim fenfus:Filius habet,& c.ideft, Filius habet potentiam qua ipfe Filius generat. Vel imperfonalis, & tunc non habet certum fuppofitum, & eft locutio verà, Eft enim fenfus: Filiushabet potentiam generandi, ideft habet potentiam qua aliquis generat, tamen hunc |fen(üm non ponit Magifter., Dubitatur de folurione Magiftri qua hic innuit, non fequitur;Pater poteft generare,quod non Filius:ergo po-|teftaliquid quod non Filius.Et refpondet quod pofíe generare non eft poffe aliquid fubiectum diuinz potentia. Sed hoc non videtur foluere: fed aggrauare argumétum. Cum enim generare eum poffe,íit poffe maximum, vide- [uf quod maius incohueniens fequatur,& magis derogetur petehtiz Filij, fi in hoc deficit, quam fi enm generare Filium effet aliquid (übie&tum potentiz diuinz.
R £s ». Dicendum quod Magifter bene foluit.Potentiaenim Patris habet comparari ad inferius, & ad equale: fcd ad fuperius non, cum careatfüperiori. Cum compa- [raturadinferius,tunceft potentia effentialis, & effentia-|litertenta,quia connotat effe&um, feu refpectü in creajtura, & refpectu calis potentiz inconuchiens effet quod aliquid "i Pater, quod non poflet Filius, quia tunc diferreht per effentiam. Cumautem Web ae ad znullum inconueniens eft, fi aliqua proprietas perfonalis eftinPatte,quz non eftín Filio: ideo nenfequitur quod aliqua potentia itin Patre,qua non fit in Filio.
Generatio Fili, &c. non efl de emnibus.
Videtur ehim R ichard.de fancto Victore dicere contrariumzqui dicit,quod quia omnipatens eft, excufari nó , [poteft quin Filium genuetit:ergo generatio Filij continetur füb Omnipotentia: ergo Filiusinter omnia continctur, & eft. | mE Rs r. Dicendum quod ficut dicit Magifter, gencratio Filij non contineturfüb omnipotentia,nifi acciperetur omnipotentia per appropriationem. Et qued dicit Richardusnon intelligitur, tamquam Filius fit inter omnia:fed tamquamante omnia, vnde arguit ex pofteriori.Sienim emanatio naturz fecundum rationem intellicendi, przcedit emanationem fecundum rationem vo - luntadis, numquam Deus eflet potens producere creaturam per voluntatem, nifi ctíam produxiffet Filium per naturam. | Efe Patrem mon efl effe «liquid. — Dub. HL Contra: Quiacuminret aliquid, & nihil non cadat medium,fi pater non effet aliquid,etgo effer nihil.
Res r. Dicendum quod efle aliquid, dicitur düpliciter,vel communiter ad effentiam, & perfonam, & licneé cadit medium,&in hocfenfü eflePatrem,eft effe aliquid. Alio modo prout tráhiturad effentiam, & fic cadicinter effealiquid & effe nihil, medium, fcilicet effe aliquem: perfona enim predicarur, vt quis,non vt quid.
Si enitn nafci potuit, potuit efe Filius, &c.
Dub. 11li.
^ Videturillaillatio Magiftri non valere, quia in creaturis vbi magis differt relatio à fuppofito, poteft dici quod ' [idemíimilis, poteft effe alteri diflimilis fine fui mutatione:ergo cum filiatio,& fpiratio fint relationes, pati ratio-.|neFilius poterit effe Spiritus an&us, & ecenuerío fine mutatione. Item omne mutabile eft aliquid prater illud fecundum quod mutatur, vt (i nonalburm fiat album, eft aliud quam albedo: ergo fi intelligatur Spiritus fanctus mutari, fi generetur, tunc aliud effet in co generatio, aliud ille qui generatur: fed hoc eft falfum: ergo, &c.
Rxsr.Dicendum quodfecus eft intelationibus creagitur effe hypofta quale,vtad perfonam, tunc trahitur ad perfonam, & tüc[ C E Dift VIL perfonalis, & tunc habet fuppofitum determinatum, &|Alture, & Dei, quoniam relationes in creaturisnon dant relatiuis exiftere, vnde fine illis poteft reseíTe,& cum illis. In diuinis autem dant perfonis exiftere, & ideo fi in perfonis intelligatur mE proprietas in(it hypoftafi, intellii. & fimiliterfi intelligitur nonineffe, intelligitur hypoftafis nó effe: cum ergo Spiritus fanctus non poffit (imul fpirari, & d » (quia quamuis vtia períona poffit duobus mo — tamen vna per-Íona non poteft nifi vno modo produci, fequitur de neceffitate, fi poteft Spiritus fanus effe Filius vel potuit, poteft non effe Spiritus, fiue non fpirari: & fi potuit non [pirari, potuit non effe: & iterum fi potuit generari, potuit effe,& itapotuit fieri deente non ens, & denon ente ens,acper hocmutari.Et fic patet vltímum,quia non dicitur mutari propter diuerfitatem ptoprietatum citcaidem fuppofitum,ficut eftin mutatione naturali:fed proin corruptionem, & inceptionem eiufdem. Neceftilud fimile:Pater poteft generare, & fpirare fine fui mutatione:ergo Spiritus fanctus generari, & fpirari:quia non eftinconueniens vnum prineipium pluribus modis producere:fed vnum principiatum pluribus modisprodua, eft impoflibile,& incompotfibile,& idco pater illud.
Pater non eft potens,&c. Dub. V.
Contra: Quia fecundum hoc, generare, quod nullo| modo eft efIentiz,nullo medo effet potentia.
noneft nomen adco abftraQum, ficut effentia, trahitur ad perfonam. V nde potentiagenerandi non dicit natu ram diuinam fimpliciter: (ed naturam veincali períona, (cilicet inriafcibili: ideo non eft fimile de hoc nomine, Effentia, & de hoc nomine, Potentia, Aliam fignifices potentiam qua Pater, &c. Dub VL | ' Contra: Quia potentiz diuifio fufficiens eft per adi uam, & | pene Sed poffe gignere dicit potentiama- Quuá;polle gigni potentiam pafsiuam: ergo nó poteftalia potentia fignificart. Si cu dicas quod generare non eftagere proprie, fimiliter nec generari pati, obiicitur quod potétiz diftindili incur per a&us: fed aliud eft gignere, & aliud gigni: ergo alia eftpotentia huius, & illius.
R £s r. Dicendum quodifta iP HE s ponit Ma apa en. eni H.
gifter de potentia gignendi actiue, & paffiuc, fundatui| fuper hoc, quod potentia poteft confiderari fecundum id quod eft, & fic dicit naturam: & ficut vna natura eft in generante, &genito: (íedalio, &aliomodo ) fic] . |eádem potentia, Poteft iterim confiderari fecundumid ad quod eft: & f1é dicit modum exiftédi naturam in per | Íonain comparatione ad alium, qui eft principium, vel| principiatum: & fic cum diuerfi modi (int, diuerfz dici tur proprietates, poffe generare, & poffe generari, & di ftinguuntur fecundum actus perfonales: (ed primomo: do non.
Filius babet potentiam-qua potefl cffe Filius, fiue qua petfl gigni. — Dub. VII. Videtur hoc dubium velfalfum, quia gigni omnino età gignere, & gignere eft à potétia Patris: ergo & gigni R E s P. Sicut potentia gignendi in atre non dicit nili] naturá in perfona, vt rniaram ex fe producere aliá, fic pote tiagignendiin Filio,non dicithi(i naturam in perfona;vt natá produci ab alia: ficut énim hypoftaíi Patris cóuenit generare, fic hypoftafi filij conuenit generari. Nec valet quod obiiciturin contrariü. Nam omne quod habet F* lius,fiue effentiale (iuc perfonale,habeta parre.Ideo quà uis ipfum gigni fit d potentia Patris, non excluditurtame].
quin potentia gignendi paffiua fit in Filio. Sedilla pottia non eft principium generationis: fed idoneitaspetfonz,fiue hypoftafis, cà fua proprietate ad generari. Vnde quod dicitur poflé gigni porentia: poteft intelligi ort ginaliter, & ficeft in folo Patre: vel formaliter, & ic po* nituPefle in. Filio Alio autem modo non, &c Art.
l.
M ARTICVLVS L m À D euidentiam eorum quz dicit Magifter de po- " rentia generandi,quatuor quztuntur. Primo quzritur, vtrum poffe generare in diuinis, dicat quid, velad aliquid. Secundo vtrum Pater communicet potentiam gencrandi, ideft vtrum in Filio fit potentia generandi. m Tertio vtrum poflc generare, & creare fit vnicum poffe, vel non. Quarto vtrum pofle generari,& creari fit poffe: vnicum, | | QVESTIO L " An po[fe generare in diuinis dieat quid, vel 4d aliquid.
ZEgid. Rom.i. Sent.difl. 7.9.5. Henrtcsu 1m (umma av.15 q 8.Et quol.3.9.5. Kitbardan v.Semt d /).7.4.1. Francifc.de Myr. Sent.di].7.q. 2. Usrands 1. Sent.d:/).7.q.8. lo. Baccom.1. $ent dif. 5 9.1. Thom. p.i. Sent.duf. 7.4 Y drf.t. Gabr. Biel eff.7 2.1. — Moppol. Q Vod poffe generare dicat quid oftenditur primc | perauctoritatem Magi(tri in litera. Paternon efi potens nifi natura, quia eius potétia natura eft, vel effen | tia:fed natura & effentia dicunt quid, non ad aliquid: er go & potentia generandi. 1. IT E M ratione oftenditur fic: Generare eft (ibi f imm. imilein natura producere:fed fecundum Ifaac: Natura ef.
E visinfita rebus fimilia, fimilibus procreans: ergo visge ai ais. nerandi ii irn ipfam naturam,fiue effentiam de fe, nor.
y perfonam:fed omne tale dicit quid:ergo,&c.
pfer.— 3. ITE M inperpetuisnon differt elle, & poffe, & pomust. cria, &ceffentia:fed effe, & effentia in diuinis dicüt quid, nonadaliquid, fiue per fe dicatur, fiue cum adiuncto. Vnde effentia Patris i icit quid: ergo pari ratione poren tia generandi. | | 4. ITEM indiuinisidem eftfecundum rem poffe fcire,& velle.Sed in diuinis non eft fcientia propria, vel voluntaspropria,fiue (cientia [RIEN aliquidjim mo fcientia dicit quid, & cft trium, fimiliter & voluntas:ergo potentia generandi dicit quid, fiue eflentiam. | S £ p contra: Magifter dicit in littera poft principium: Poffe generare non eft pofíc aliquid:ergo non dicit quid: (edad aliquid:ergo,&c. | ITE M ratione o(tenditurfic:Potentiz diftinguuntu: ' per a&us:ergo fi actus potentiz dicit quid, &porentia fimiliter. Sed conftar quod generare in diuinis non dicit quid,fed ad aliquid:ergo nec poffe generare. | Ir £z Mquamuisin creaturis differant virtus & opera tio, tamen in Deo idem funt ficut vulc Dionyf. ergo in Deoidem eftpoffe generare, & generari. Sed generare in diuinis dicit ad aliquid, & non quid: ergo fimiliter pofle.
Ir EM Pater generat, & poteft generare:aucergo idco poteft,quia generat:aut ideo generat, quia poteft.. Conflat quod non ideo poteft zenerare, quia generat: (ede conuerfo. Si ergoratio proprij debet eflc propria: ergo potentiagenerandi debet eíle propria, & nihileftproprium in diuinis, nifi quod dicitad aliquid:ergo,c.
I rz « omnispotentiaactiua quzineft creaturz,inefi (ecundum aliquas conditiones, & proprietates, vt patet Poffe enim illuminare ineft luminofo per lucem, poflc calefacere calido per caliditatem: quamuis autem'potentia generandi non fit actiua, tamen actiuz fimilis cft:| ergo cum infit Parri,ineft per aliquam proprietatem; illa proprietas autem aut dicit quid;aut zd aliquid. Si, quid, inet omnibus perfonis, & ita poffe generare, quod manifefte negat Magifter: ergo dicit ad aliquid: ergo & potentia quz ine(t fecundum illam: ergo, &c.
Is difri- PE ES ERE cd t ORO RERO . Quatt. E $9 CoNervsIo. Potentia generandi, quamnis fecundum opinionem Magiftri dieat quid C ad aliquid, verius tamendiit — — 4d Aliquid tantum, de fe.
R 2 s ». Ádarg. Dicendum quod circa hec problema tresfuerunt pofitiones. Fuerunt quidam qui diftinxerunt potentiam generandi,dicentes quod potentia generandi poteft dici potentia nuda, vel potentía difpotira: fi dicatur potentia nuda, fic voluerunt aliqui dicere, quod dicit quid, & in omnibus perfonis eft, quoniam hac potentia fic dida, confequitur naturam. Vnde cum natura ficin qualibetperíona, fimiliter & potentia huiufmodi. Secundumautem quod dicit potétiam difpofitam, quia non habet difpofitionem, nec conuenieftiam, vt exeat inactum generationis nifi in fola perfona Patris,voluemüt dicere, quod dicit ad aliquid. Sed verba iftius pofitionis non videtur vera,necfana.Non, inquam, vera, quoniam cuius potentia eftnuda, nata eft pariter difpofita effe: fi ergo trium eft ian generandi, vt eft potentia nuda, fimiliter & difpofita,& ita qualibet poffet generare.Przterea non videtur fana:ponere enim potentiam nudá que fimiliter fe habet ad cfi, & non efle refpectu generatio-|[nis, quam omnino neceffariumeft efTe, non videtur fane dictum effe,fiue proprie.
Fuerunt etiam alii qui dixerunt, qued cum in diuinis fitidem poffe, & effe,& potétia,& inna quod quemadmodum potentia,& effentia dicunt quid,fimiliter effe & poffe. Et quemadmodum cum dico effentiam Patris, C|& effentiam Filii,& Spiritus fancti: fiue effe Patrem, fiue effe Filium,fiue effe Spiritum fan&tum, nó dico aliam ef-(entiam, necaliud efle, fed alterius: ita quando dico potentiam Patris, fiue Patrem poffe generare, Filium poffe gigni, non dicoaliud,& aliud pofle:fed alterius, Et huiufmodi pofitionis fuit Magifter ficut euidenter apparet in litera. Vndeifti dicebant, quod poffe generare non tantum dicit quid, fed etiam refpectum d aliquid, quiacft effentiale tra&um ad perfonam. Cum enim nó fit omnia modzabfítra&ionis,poteft ad perfonam trahi. Et ifta poitio fatis eft probabiliscfatis ene videtur fuftineri pof-(c.Fuerunt etiam tertii moderniores, qui dixerunt,quod potentia generandi dicit ad aliquid in diuinis defe, & ratio eorum eft, quoniam potentia dicit habitudinem o-|: riginalis m: ad principiatum.Et quoniam habitudo poteft efle perfonz ad perfonam (& tunc vere eft habitudo)& effentiz ad creaturam, & tuncfecundum modum dicendi, fiue intelligendi: hinceft quod principium de [fuiratione, nontrantum eft effentiale appropriatum per additionem, immo etíam dicit proprium perfona. Pari rationé,cum potentia dicat originalem habitudinem:nó tantum effentialiter dicitur, vel trahiturad perfonam, vt dicat effentiam perfonaliter: immo dicit proprium, & ita ad aliquid defe: & pofitio ifta (ine veulide videtur probabilior, | | | | Nam potentia generandi non videtur dicere nifi fc; cunditatem ad actum generationis, & illa eft proprium períone,vnde fimiliter & potentia.Nec eft (umile /A pof-(c & effe nifi vno modo.Hocenim verbum, eff, aliquando perfe predicatur,aliquando eft tertium adiacés. Quádo perfe dicitur, tunc dicit adum abfolutum, quia dicit actum entis rátione effentiz; & tunc oportet quod dicarurabfolute,& quod dicat quid.Q)uando vero efttertium adiacens:vt quando dicitut:Pater eft pater:tunc hoc verbum, ef, dicit habitudinem przdicati ad fubiectum.Et quoniam poteft dicere habitudinem ad praedicatum ef fentiale,vel perfonale:ideo poteft dicere effe effentiale,& modum eflendi perfonalem.Poffe auté de fui ratione propria, dicit habitudinem fecundum originem: & hinceft quod fpecificatur peradiunctum, vt dicat conditionem principii effentialis,velperfonalis.Hanc ergo pofitionem fuftinendo refpondetur argumentis probantibus quod dicit quid.
1. Quod enim primum obiicittr,patecconcedoenim Magiftrum fuiffe huius pofitionis.V nde dixerunt, quod Printà pofitio.
— $ecunda pofitio.
Tertia pofitio.
- cadem Defenfio |Siquisautem vult füflinete pofitionem Magiftri,de faci-Magiftri. |li poteft ad omnes rationes in oppofitum refpondere.
Nomiaü |it2dicitadaliquid:fed hoc eft folum rationeadditi.Item in diumnis notandum quod quatuor funt genera nominumin diuiquatuor |nis.Ouzdá.n.effentialia funt dicta cffentialiter, vt diuinigenera.
Diff.17. |patebitinfra. Duabus vlumisrationibus difficile eft be- Adoppof.
60 — Lib. Ll Sentent.
" 3: M - Ó— M o M H—ÀnÀ— t;.:! D Q rti. eadé potentia poteft filius gigni, qua pater poteftgigne-:A| — 2. IT E M Auguft.inli.contra Maximinum: Nequeere: quod nen effet ni(i potentia diceret quid. V nde dixit, quod potentia generandi eft in filio, fed nori ad generaré (ed ad generari. Hzc autem pofitio dicit quod eft in folo patre: quia non taritum refpicit naturam, fed propriesatem perfona.
"2. Ap illud quodobiicitur quo modo generare con- | fequitur naturam, dicendum quod in diuinis non fequitur naturam fimpliciter: fed naturam vt in perfona, quia non in qualibet perfona eft natura fecunda, fed folum in períona patris:& hoc eít per aliquam proprietatem qua eft foliusilliusperfonz: non ficeft in inferioribus, ficut iam patebit:zideo patet quod illud non valet.
4. A p illud quod obiicitur quod in aeternis eftidem| effe & poffe,dicendum quod verum eft: (ed tamen argu: ntenrum non valet. Quamuis enim omnino fit idem in diuiniseffe, & effe patrem, nontamen fequitur quod fi effe n eftproprium,quod effe fit proprium. Similiter dicendum in propofito. | | 4.À n illud quod obiicitur de fcientia quod dicit quid fiue per fe dicatur,ítue cum alio,dicendum quod non eft fimile de Ícientia,& potentia.Scientia enim quantum eft de fe, dicit qualitatem abfolutam,&ideo quantum eft de fe femper dicit quid, nifi trahatur:fed potentia dicit habi-Itudinem,& originem,&ideo poteft dicere habitudinem propriam, & períonz ad perfoná. V nde illud fimil: Magiftrinon valet fecundum hanc pofitionem: quod ficut vna eft voluntas qua pater vult effe pater, & non vult effe filius,& econuerío:fimiliter vna eft potentia, vt videtur, Nam nulla ratio probat quod potentia de fe dicat proprium:fed quod potétia generandi aQiue dicta, fiue poí-Íe generare,dicat exadiuncto refpe&um ad perfonam,& tas, deitas, & maieftas.Quxdá effentialia perfonaliter di-Ca, vt potentia generandi.Quedam períonalia dicta perfonaliter,vt generans, & genitus.Quzdam perfonalia di-&a efTentialiter,vt miflus,incarnatus, & huiufmodi, qux dicunt refpectum ad perfonam, & ideo perfonalia, & effectum in creatura, & ideo effentialiter funt dicta. Duabus rationibus fequentibus facile eft refpondere, quia illud non habet veritatem nifi quando actus complectitur totam potentiam:non ficeft in potentisDei,quia eadem eft potentia gigRerc,& gigni in Deo. Ap illud quod obiicitur quod idem eft poffe generare,& generari,dicédum quod non valet. Quamuis enim [idem fit & pater, & fübítantia, non tamen fequitur quod fi pater dicitur ad aliquid,quod & fubftantia, ficut melius nerefpondere, tamen poteít quis dicere quod rationes illz non concludunt quod potentia dicat «d aliquid de fe: fed folum ratione adiunti, quod eft generare, & fic pa- An potentia generandi fit in Filie.
Guil. atliiftodoreníst lib. v.Semt.e. 6.4.3. Scotme 15^ Reportetm q.1. JEgid. Rom 1.Sent.diB. 7.3.9.2. Henricma in (umma art.5 4.3.8. Framcif/cm de Mayr 1. sent.difl 7.4.5.
videtur auctoritatibus,& rationibus. 1. Primo fic: Hilar. 9. de Trin. dicit: Filius habet in fe naturalitcr naturam gignentem:ergo tiatura in filio eft natá generare.
Y J785v« potentia éenerandi fit in Filio,& quod fic, bos mm cp cp EE OREDE C NIMM CKXI MICH NOME E LC QC aM Acc CES Jg E lomne verbum immediate fit à mente: ergo íi recte fimile | ] CDuvi nim non pottiit filius generare:fed duz negationes zquiualent vni affirmationi:ergo potuit generare.
j. IrEM rationibusoftenditur fic: Plus ordinatur pe. f nerare ad generandi potentiam,quam ad potentiam fprrandi:fed pater generans filium communi«at potentiam fpirandi:ergo multo fortius potentiam generandi.
4. IrEM filiuseftexpretliffima imago patris:ergo tantumimiratur patrem quod non poteft cogitari fimilior: fed fi filius cogitatur vc generans, - Cogitatur imita: ri:ergo fi imitaturamplius quam poílit quis cogitare: ergo & ina&u generandi. | f. ITEM períimile videtur fic:Maior communicatio & diffufio eft in lucezterna, quam in luce creata: (ed lux creata dar fplendori potentiam producendi alium: & fic procedendo, fi effet infinitz virtutis, produceretinfinitosfplendores:ergo,&c. — '.
6. IrEM ingeneratione carnalipaternondiciurpe-| — | fe&ü filiü generare, nii det ci porenjam generandi:ergo | pari ratione, imo multo fortiori nón erit filius perfedus, nifi habeat potentiam ad id quod pater poteft: ergo ad generandum.Aut fi non eft ita in diuinis,tuncego quzro | rationem,quare de perfectione generationis zternz non ficeft communicatio potentia generandi ficut ingene- | rattone creata. | | SED contra: Áuguít. contra Maximinum dicit quod Tus nó oportuit filium generare:fed fi non fuit opportunum, [neu nec conueniés:fed omne inconueniens inDeo eft impof p: übile: ergo impoffibile fuit filium generare: ergo filius |, Pu non poteítgenerare: ergo non habet potentiam gene. randi, quiaomni potentia eft potens ile qui habet eam: ergo, &c. | Irex Anfel.inProfolog.Qui poteft quod fibi nó con- rift c; uenit, quanto magis hoc poteft, tanto magis aducríitas, |/ ^? & peruerfitas poflunt in eum:ergo cum filio non conuc- | niat generare,fi poffet;potentia illa effet ineo miferia:ed nullam habet miferiam:ergo nec potentiam generandi. | Ir£M ratione probatur hocidem: Sicut omne illudin e P quo aliqua duo neceffario diftinguütur, fi neceffario có-|" ^- uenit vni,impoffibile eft vnquam conuenire alii,vt ini ficiSi Petrus & Ioannes neceffario differunt in albedine, & albedo conuenit Petro, impoffibile eft quod Iohanni conueniat:fed pater,& filius funt perfonaliter diftindiyta quod necefle eft efTe diftin&os, & non eft dare inquo diftinguuntur, nifi in hoc quod ille eft generans, ifle genitus:ergo cum generare conueniat patri, impoflibile cft quod conueniat filio:ergo filius non poteft generare: ergo non habet potentiam generandi.
ITEM gencratio filiià patre fimilis eft expreffe p rationi verbià mente: (d verbum genitum non habet potentiam generandialiud verbum, 1mo oportet quod eftverbut increatum, non habet potentiam generandi: (ed generandi potentia eft in folo patre.
ITEM fatargumentatio Auguítini ducensad impoffibile.Sifilius habet potentiam fiue poffe generandi, ponatur quod generet:quzro de fecundo fimiliter, etfi non eft (tarein primo, oportet ponere infinitos filios. Qui Angl; cotra Mox (eie f | tt.6.
qua ratione non flatur in primo,ergo nec in aliquo: ergo (t eft ftare, quia hoc repugnat diuine completioni, qua rationc ftatur inaliquo,ftatur in primo:ergo primus non habet potentiam generandi. pura. Ir z « fiatargumentatio Richardi, vt fi generaret filius alium filium: ergo cum filius genitus magis attincat ad patrem quam alius, fecundum hoc non ellet jbifum