ma & equalis connexio: ergo necfüumma & aquilis diftinctio: ergo nec pedea Dessrudor qux omaia tanquam fumma impolfibilia refpuit pia fides.
CowNcrvsio.
Pater potentium generandi non communicat Filioquianon potefl ei communicare primitatem, C» propter originale diflinctionem C pleniffimam vommunicatzonem.
R x5 P. Adarg. Opinioaliquorum eft quod in filio E ad: porencial ii Improb4tio.
us Determinatio Pu DoG.
Art. 1.
qu a non poteft: (ed qu'a non conuen tei. Ecponunttimilein crea. urarü product one fiue creatione. Deus poteft infinitas creaturas producere: fed quod non producit hocnon eft ex impotentia, fed quia non conuenitei, fic & in propofito. | Sed contra:Ponaturtunc quod illa potentià que eft in filioad generandum ducaturin actum, conftat quod filius generabit Deum zternum:ergo aliquid poterat incierc habere effe,& efle eternum, hocautem eft impoffibile,& non intelligibile. Propter hocdicédum quod pater non communicat filio potentiam generandi propte l duo. Vnum eft,quia non poteft aliud, quia no debec.Ra-| tioautem quare non poteft, hzc eft, quia fecunditas ad generandum eft in patre, quia principium: & ideo principium,quia primum. Impoffibile autem eft quod, rincipium communicetalij primitatem. Nam hic eftoppofiüo in adiecto, quod perfona producta fit prima. Qui ergo fecunditas ad generandum ex primitate patri ine rat: ideo non poteft eam communicare filio,& hanc cre- | do propriam effe rationem huius, ficut infra patebit dif ítinQt.2 7. vbi ageturquare pater vec Sindier nó de bet communicare,quia inemanatione diuinarum períonarum deber attendi originalis diftindtio, & pleniffima communicatio.Originalis diftinctio, quia necefle eít ea, quz communicant in natura, diftingui vel per materiá, vel per originem. Per materiá diftingui perfonas eft impoflibile:quia vbi eft talis modus diftinguendi, eft com pofitio & variatio, & forma multiplicatio: quz omnia Deorepugnant qui eft implex,& inuariabilis, & vere vnum:& ideo neceffe eft diftingui per originem, fiue habitudiné:ergo per generare & generari: ergo fifilius po teft enerare,poteft etiam nó diftingui.Situ dicas, quod ladhuceft diftintio:quia vnus tátum pater, aliustantum enfel.li.1. Cur Dese bomo €. 1o.
filius generetur, non poteft liabere primítatem refpe &u ilius, alius pater, & filius. Tuncego opponotibi, quod fecundus filiuspoffet generare eadem ratione qua primus,& tunc duo effent, quorum vterque effer patet, & filius.Similiter propter pleniffimam communicationem non debet communicare, quia multiplicatio fuppofitorum fecundum fimilem modum egrediendi, non eft nifi aut propterdefe&um durationis, (icut eft in genetalibus,& corruptibilibus,vt per füccefliuam generationem A aet eíTe,aut propter defectum perfecte actionis, vt fiat per plures quod non poteft per vnutn, ficut fünt perfecta plures ftelle, quia noti ufficeret vna ad hoc quod faciunt omnes.Sic etiam plures Angeli,& plures animz ad implendam illam ciuitatem, & manifcítandam Dei bonitatem,quam nec vna anima, nec vnus Angelus poterat füfficienter manifeftare.Cum ergo in filio Dei fit pleniffima communicatio,quia totam infinitatem fuam dat fibi pater,nonfuit conueniens,quod communicaret ilio illa potentiam: & ideo fuit impoffibile: quia in conueniens quodlibet in diuinis eft impoffibile.
1. Áp illudauté quod obiiciturin contrari per auctoritatem Hilarii quod filius babet in Íc naturá gignétem, dicendum quod verbum (llud eftimproprium,& ex verbisimpropriisnon eftarguendum: (ed magis eorum improprietas exponenda, vt Magifter fuperius expofuit. Eft enim fenfüs:habet in fe naturam gignentem, d eft iiaturam pátris gigneritis. | | 2. À p illud quodobiicitur quod non potuit, dicendum quod Magifter bene belibid eft,non fuit ex hoc impotens. Vnde fecundum artem diftinguendum eft quando dicitur:Filius nori petuit generare,quia,mon,poteft teneri priuatiue, & tunceft fenfus,non potuit, id eft, impotensfuit,& tunc negatür potentia, & relinquirura Mepsec ip detruricato dicitür quod nori ngon gradi: ocmodo non poteft dici de filio,quia non habétad hoc aptitudinem, & in hoc fenfu loquitur Auguftinus. Alio modo nen poffe tenetur negatiue, & in hoc ferifu concedendum eft quod filius non potuit generare. |...ADillud quod obiicitur quod pater communicat filio potetitiam fpiratiuam; patct refporifio, quia cutu .. S.Bonau. Tom. 4: .|hum.
D E Qus TT ———— poten:ia gencraBdi:fed nom generat.Hocautern non eft,| À generationis: fed cum nor piretut, eít infpirabilis,& idco potuit habere primitatem, & fecunditatem refpectu illius,& fic iowt quod non valet ratio.
4. Ap illud quodobiicitur quod filius eft expreffiffima imago,&c. dicendum quod filius eft expreffiffima imago, quia reprafentat in omnibus in uos imago nata eft reprz'entare:fed tamen imago fic nata eft repra-Íentare, vt tamen ipfa non fit imaginatum, alioquin non eifet imago.Si autem filius reprzíentaret in actu generádi;iam eflet pater:& ideo nec intelligibile, nec poft bile eft ilium generare, fiue in generatione patrem imitari.
f. Apillud quod obiicitur deluce & fplendore,dicé-[ dum quod noneR (imile,quialux non perfecte fe multiplicat in primo fplendore; ideo in pluribus facit quod nonpoteftin vno. | 6. Similiter & infilio carnali intelligendum. Vnde vnus pater generat plures filios carnales. Hac tamen ratio non eft principalis fed illa quz dicta eft fupra: quia in his inferioribus non eft fecunditas per rarionem primitatis, ed per rationem perfectionis. In Deo autem quia eft perfectiffimum & primum, nontantum eft per naturam perfe&ionis,quia tuncin omnibus perfonis effer,& ftatuseíTe non poffet, fed per rationem primitatis.
Itemrationes ifte non procedunt per fimile, immo magis per diffimile. m QV ESTIO III.
An poffe generare, c po[fe creare fint vnicum poffe.
Vi pofle generare, & crearefint vnicum pof-| A dopsof, fe, & quod non int vnicum, videtur per Augufti- | awe. ob.7.
de Trí. t. t. Alio eft Pater;alio eft Deus: ergo alioeft generans, | 4^9» : i or | arid. r.de alio creans:fed potentia generandi eft generans,potentià | ^.; cl creandi eft creans:ergo,&c. NEN B 2. Ir&M petentíz diftinguuntur per actus, & aQtus pet obiecta: ergo figenerátio terminatur ad Deum,& creatio ad creaturam, & hzc funt omnino diuerfa: er- 3. Ir& M potentizplurificantüt per fubiecta,quia in pluribus fubíe&tis plures fant potentiz: fed potentia cre-Andi eft in Filio fiue poffe crearezin eo autem non eft poffe generare:ergo non fünt vnum — | » 4. ITE M quacunqueficíe habent quod vnum poteft intelligi;altero non intelle&o,& econuerfo,illa non funt .[vnum.Sed poffe generare poteft intelligi circumícripta potentia creandi:ergo,&c. | ME CoNTRA: Vnius potentisomnino fimplicis vnicum tantum eft poffe; Pater eft potens omnino fimplex: ergo vnicum tanturn habet poífe:fed habet poffe generare, & poffé creare: ergo illa duo furit vniciim poffe. | IrzM fipofleeftaliud,&aliud cá poffe generare refpiciat perfonam, poffe crcare naturam: ergo natura & per-(ona funt duo:ergo nec natura de períona, nececonuerío dicitur:quod eftomnino falfum. 2 IreMfieft diftin&io inter poffe generare &poffe creàre:ergo eftibi ordo. Quziro ergo quid fit prius fecundum rátionem intelligendi. Ec quod potentia generandi, videtür quia eft refpectti eterni, & atérnum ante ctempo-S£» CONTRA Intellectus communis eft inte intelle-&um proprii: fed potentia crearidi dicit commune tribus,potentia generandi proprium Da ttis:ergo, Gc, Cowcrivsio: | Poffe genér dri, C poffe creare; [unt ynicum poffe re ipfa, | licet ratione differant. — Rzsr. Ad arg.Dícendum quod poffe generare & poffe FP | £z atriffot. 5.
Fundamenta.
*- 52 Lib. I. Sent.
autem fecundum rationcm intelligendi: quia quod eft abfolutum cum dico effe Deum, idem eft relatum cum dico eff& Patrem: fimiliter & in poffe cft intelligendum. Vnde ficut effentia & perfona vnum funt in re,ramen eft differentia rationis in intelligendo, & in dicendo. Similiter dicendum eft de potentia generandi, & creandi:ficuteftibi differentia nonre, fed fecundum rationem, ita leftibiordo fecundum rationem intelligendi.V nde fecüdum diuerfas comparationes habentalium & alium ordinem. Comparando enim poffe creagg, óc poffe generare ad illud cuiusfunt, cum pofle creare fit naturz, poffe gencrare fit períonz,& intellectus communis eft ante intellectum proprij;ficabfque calumnia, prioreft fecundü rationem intelligendi potentia creandi. Comparando autem ad illud ad d terminatur,cum potentia creandirefpiciat temporale, potentia vero generandi zternü, prioreft fecundum rationem intelligendi potentia genetandi quam potentía creandi, & fic patent obiecta deordine.Concedendx funt ergo rationes oftendentes quod non differunt pofle generare, & poffe creare differentia fecundum rem,fiue fecundum d 1. À p illud quod obiicitur quod alio eft Deus, alio Pater,dicendum quod Auguftinus loquitur de alio & alio alietate rationis & non tei Ec intelligituralietas rationisperillum modum quo fupra dictum eft Diftin. s. vbi quaritur vtrum effentia generet.
2. Ap illud quodobiicitur: Potentiz diftinguuntur peractus,ec.dicenduin quod vetum eft hoc deillis actibus qui labent n ab obiectis: fed non funt ficactusdiuini. Vndc quamuis creatura, & Filius omnino diffcrant,attamen generatio, & cteatio idem funt, ficuteTentia, & perfona: Dcusenim inagendo non completurab obiecto,quia feipío agit. | j. Ap illud quodobiicitur quod potentiz plurificátur per fübiecta. dicendum quod iftud vcrum eft de fuübiecto proprio:fed Filius nonin quantum Filius cft fübie-&um potentiz creandi,fed in quantum Deus.Etconftat quod ficut natura diuina non facit numerum cumPatre, ita nec potentia refpiciens naturam cum potentia Patris.
4. À D illud quod vltimo obiicitur quod vnum poteft intelligi (inealtero& econuerfo,dicendum quodaut loqueris quantum ad fignificatum,aut quantum ad connotatum.Si quantü ad conotatum,verü dicis quod creatura poteft intelligi non intellecta períona Filij,& ecomuerfo. Siquantum ad princi pale lignificatum, dicis falfum; impoflibile eft enim intelligi potentiam generandi line potentia creandi, ficut im poffibile eft intelligere perfonam fine cílentia.
l QV EST IO TIIItI. 4n pojfe ycnerari C poffe rear fint vniuoeumpole. ——— Tn v Mpoflc generari & poffe creari (int poffe vniuocum, Et quod non, videtur quia quamuis idem [it generare,& creare quantum ad principale fi gnificatü, aliud camen cft gencrari,& creari licut Creator, & creatura: ergo cum non habeat effc vniuocum creatura, & Creator:ergo, &c.
2, Ir & «creatio dicitegreffum & mutationem:generatio vero omnem excludit mutati ounem:ergo cum pofle creari importet potentiam tranfmutandi, pofle generari non,cum potentiz differant in fua gencralitate in potenda tranfmutandi,& in hac non conueniüt:ergo in nulla.
3. Ir e momne,diftribuit terminum pro omnibus que vniuocantur,vel analogantur in il] ded cum dico: Omnipotens,nó fit diftriburio pro illo quod poteftgenerari, quia tunc Filius non eflet omnipotens: ergo manifeftum eft quod vtrumque poffe neceft vniuocum;necanalogü, alioquin Onfnipotentia non conuenitFilio. | SED Contra: Reseft commune ad fruibile & vtibile:ergo cum equalis ambitus, vel maioris fit poffibile, quá res,& non fit maior differentia inter generatum, & crea- Dift. V 1I. creare funt poffe vnicum,tamen dupliciter dictum. V num| A | curam, enim effe eft in re, effe Patrem, & effe Deum, differens|- Quaft. III & ILLI. quam interfruibile,& Vtibile:pari ratione poffibile,fiue poffe cft communead vtrumque.
Ir £M in ternis non potefteffe multiplicitas, necdi. uerfitas:ergo cum poffecreari & poffe generari ab eterno ante conditionem creaturz fuerint: erge non habent multiplicationem inipfapotentia. —"' - Ir£ Mcüdico:Creatura poteft creari,nihil dicit creatum:quia illud vere dicitur i eo quod omnino nihil efl, ficut deanima Antichrifti:ergo folum dico potentiam agentis: fed potentia Dei eft vnica, non habens aliquam iultiplicitatem: ergo eius poffe vniuocum eft ad poffe crcari,& pofle generari.
CowNwcrivsro.
p | Poffe generari C poffe creari, quo ad principale fignificatum v niuoce dicntur:quo vero ad connotatum, ánalogice, R x s P. adarg Dicendum quod cum dico poffe creari & polle generari,dico principale (ignificatum& dico cónotatum.Quantum ad prineipale fignificató, dico quod poffe creari idem dicit re,quod pofle creare,differeni folum in modo loquendi, vel dicendi: quia quod dicitur per modumadionis per poffe creare, dicitur pet poffe creari per modum palfionis.Q) uantum vero ad connotacum dicit effe&umin creatura. Quomodo ergo comparantur poffe creari, & pofle generari:Si comparentur itionc principalis fignificati,dico quod non tantum eft vniuocum,immo & vnicum,vt vifum eft:aliter tamen, & aliterintelle&um & enunciatum, ficut poffe generare & Clpoflecreare. Siautem ratione connotati comparentur, lic concedo quod eft analogum, ficat hoc nomen,res,ad fruibilia,& vtibilia. Quamuis enim Creator,& creatura non habeant commune vniuocum, habent tamenan. legum.Notandumautem quod duplex eft analogia. Eft quzdam per reductionem ad vnitatem naturz fecun. dum prius & pofterius, & hac poteft effe comparando creaturam ad creaturam, & in hac fi gnum diftribuit pro omnibus contentis; nifi fit diftributio reftricta ex additione,velex vfu:fiuc modo loquendi, ficut diftzibutiodicitur accommodata, vt fi dicatur celum tegit omnia; Àlia eft analogia per redu&ionem ad vnitatem fimilitudinis proportionis,non naturz:&quod fic analogatur,non eft inter alia. V nde diftributio proprie pro illo non diftibuit nififit extenfa. Vnde Deus non cft ens interomnia.
D Et hinceft quod Omnipotens non diftribuit pro poten- tiagenerandi proprieaccepta diftributione,nififiat qudam extenfio, & exilla per confequens fiat quzdamap: propriatio circa fuppofitum. V nde proprie Omnipotens conuenit tribus:quia non diftribuit pro potentia generádi: appropriate autem fecundum quod fit amplíatio cx paite figni, folius eft Patris.
Ex his patent omnia obiecta, procedunt enim perdi uerías vias, vt patet intuenti, MYTABILITATE,Er Sinwplicitateeffentiz Dei.
DISTINCT. VIIL PARSIL : FNCdevertate, fue proprietate, dy gendum eft. Ef] itaque Deus, pt ait AMT «tc pro- — Quaf. nme, prac.
Analopa duplex.
e tn- DS s coromutabilitate, atque fimpliitate dis | TRE URUE E yit. L8. CaReNqu. Menature, [pne[nb/Tartis, (Ite efiemttta" jn, "eek Diit. VIL. acpreprie dicitur c/Jemtiayzuins e[fentia non syouit preterit iri tum, velfuturum. 1 Vnde Hieronymus ad Marcellam mop |feribens ait:Dens folus quiexordium non babet, vera ef dedeémb | ferttYe omen tenet:quia in eius comparatione qué ver. ga » jofhquia incommutabilis eff quafrmon fimt, que mutabilia vi sem? | fnit. De quo eim dicitur futt,nón eff: C de quo dicitur epita De? | pij nondum efl. Deus auteym tantum eff qui non nouit fu-9 z aa Herve futurum effe. Solus ergo Deus tvere eff, cuius mitis: Qualiter intelligenda fint verba Hieronymi, Qum quazrendum eft.
" " nonnoutt fui[Jeyvelfuturum effe, tanquam nonpo[Jit dic: u.z.y. de Deo fuityvelerit: fed tastusm,el: cum deco opis 79-95 quenter reperiamus: Fuit ab eterno, fuit femper, C erit iv ioo fope [actla, Ch buiufemodi-vnde-videtur,quia non eff tant di d Ium, [uit:putaretur,quod defierit e[fe: fi diceretur tatum, m. — joh:putaretur, quod von femper fuerit, fed efe caperit: f. Edid. raptum diceretur,erit:ptitaretur no e[Je »odo.Dtcatur er to, quia femper fuit,efl,et erityvt intelligatur, quia nec eg tim » |//, Pec defit mec definet effe. De boc Augu[hirss fuper Ioa-Tredys. |nepa ita ait: Cum defempiterna reproprie dicatur, efl: feui e cundum nos bene dicitur fuit Cr erit, et eff-fuit quia nunus — quam de[üt:erit,quianunquam deerit:efl quia femper eff. non praicriit.quafiquod nom maneat;non erit, quafi quoc nonerat. Cum ergo no[fradocutio per tempora varietur,d.
co vere dicuntur verba cniuslibes temporisqui nullo temvore defuit, vel deeff vel deertt:efr ideo non efl mirum fid [piritu veritatis, Veritaa loquens dixit perfuturum: Qua.
cunque audiet, loquetur: audiet, feilieet abeo, quo prote dit. Audire illius eil fire idegmettasn effe. A quo ergo eft id efentia, ab illo audientia,id efl, fcientia, qua none aliud, quae[Jentia. Audtet ergo dixit de eo, quad amdinit: C» au ditdest quod femper [emit feit, Cr feiet. Eete bic dieit Angu[linus verba cutsselibet temsporis diei de Deo: fed tamen proprieeff. lnd ergo quod Hieronymus dicit ita intellige dum eit: Non mouit fuilfe;velfuturum efe.[ed tantum ef- €, tdeffcum dicitur de Deo quod futt, velerit,monest in telligendum quod preterit, velfuturut fit: fed quod exsat fimpliciter fime aliquoszporah motu. Licetentm-verba fubflantina drwerforum temporum de Deo dicitur (vt it,erite if, erat)nontamentemporales ssotus e/fe diftinguutrit, fetlicet prateriturm,velfuturum;tvelprateritu imbe ectum, velpreteritum perfccfusa, velprateritu plufquamperfeétum: fed cfentiam, ftue exillentiam fae diui Nrlepe etfatse [oopophsezter Iniftnuast. Deus ergofolus proprie dici qom Mur clfertia,velejje-vnde Hilarius tt 2.de Trintt ait: Effe non e] accidensDeoyed fubfeflens veritas, manens can. | fe. naturalis generta proprieta, Deincommutabilitcate Dci.
Deietiam fols e[festia incommmtabilis dicitur proprie sd Vh quia nec muet atur, nec mautari potefl. Vnde Aug.in 5. hib. de Tit. Alie inquit effentie, velfub[lantia capiunt accide-Hia quibus in eis fat vel magna vel quantacund, mutatio: Deoauten aliquid buiufsnodi etm non poteft: ch ideo fola fubff 4nttAyuel effentia,que eff Deut, incommutabilis £htit profecfo maxime,ac veri[Jime competit e[fe. Quoc CHIPI BEAR ALUF, Oni eruat ipfum verumeffe:ec quod mn fari pote/betiam [07 mutetur. potefl qued faerat none[(-d Mud folum qd nom tantum mutatur,verumeliam mutariomnino nonpotefl,veriffimme dicitur e[fe, id eff, Jfubflantia Patris, e$" Filii, C Spiritus fancfi, Ideo], A4- |n Tim.É.c poffolus loquens de Deo ait: Ole babet immortali | faterm.Vt entm ait Augu[f 4n lip.1 Trin.Cum animaquo.
dam medo immortalis e[fe dicatur c fit,non diceret Apoolus: Soles Deus babet immortalitatem, mifi quia vera spmomortalitas inconsutabilitae efl, quam nulla potefl ba. | bere eyeatura quoniam [olius Creatoris eft. Vnde Iacobus) cob. à. c ait: Apud Deum non efl tranfnutatio, neccvia[fitudimis | fal. vox.d obumbratio.Et Dauid. Mutabis each mutabitur-tu au- ii din e temidern ipfe es.1deo Augw[T. fuper Genef-dicit quod Deus| e$, o. ee ttc per loca,nec per tempora mouetur.creatura vero per lo. | Mal.3. b B |e4» (? teppora. Et per tempora moueri, efl per affectiones wii (m commnutari: Deus aute nec loco,nec affeilione mutari po- Md tff, qui per Prophetam ait: Ego Deus, c non mutor: qui eff immutabili folus.V nde recfe folus dicitur babere tm. mortalstatem. Inopni enimnutabili natura, vt ait Aun[Iirus contra Maximitiumnonnulla mors eff ipfa muratio,quia facit aliquid in ea non e[fe quoderat.Vnde ci-JJ antra bumana,qua tdeo dicitur tmmortalis, quia fecundum modum (uum nuquam definit viuere, babet ta- | menquandam morté /uam:quia fi iufle viuebat, ch pec-. jeatymoritur iu(litia: fH peccatrix evat ci inflificatur,mo ritur peccato, vt altas eius mulationes taceam, dequibus| modo longum efl difputare. Et creaturarum natura cele C 'ffrum emoripotwit quia peccare potuit.INaym Ci angeli peccAuerut, ei demonesfacfé [unt quorum efl diabolus prin-Ceps:(Àr quingn peccauerunt,pectare potuerunt XÓ"cuicunque rationalicreature pre[latur,vt peccare nonpo[fit, vo Á eff boc nature proprie, fed Dei gratie. Er ideofolus Deus, i. yim, à.c | vt ait Apoflolus, babet immortalitatem: qui nón cuiu[-quam gratia, fed natura fua necpotuit, nec potef! aliqua conmerHone mutari:nec potuit,mec poterit Aliqua mutationepeccare.Proindeyut ait Ang im 1. b de Trinit.fubflan- | Cab.teA. tiam Dei fene vlla fuicommmtatione mutabilia faciztern, C fene vllo fuo temporali motu temporalia creantem,intueri c no[fe,licet fit diffiile,oportet. Vere ergo ac praprie incommutabilis ejf fola diuimtatis effemtia: que (ine fui D iountatione cumbid as condidit naturas.
DISTINCT. VIIL PARS II De tinplicitate diuinz Effentiz, vel Naturz.
Eadema, folapraprie, ac vere fimplex efl, ubi mec par tium nec accidentium,nec quarumlibet formarum vla efl diuerfttas, fiue variatio,vel multitudo. Vt autem [cias quo modo (irosplex frt illa fabflantiayte docet Aug.in 6. bb.
de Trinit Animadnerte primo, quare omnis creatura fit multiplex: (nullo modo-vere fmplex: ed primi de corporalt,poffea de fpiritual creatura. Corporalia vtid, creatura ex partibus con[Tat ita vt [et ibi aliqua pars minor,alja matr. maius fit totum quam quelibet pars:ciimv-]moquog, corpore aliud efl magnitudo,aliud color, ahud e figura. Potefd enim imminuta maanitudine manere idem colorc eadem fiaura:ch colore mutato,manere eadem fgura ci cadem »ynagnitudo. Ae per boc multiplex effecon-|eineitur matura corporis: fimplex autem nullo modo.
Quo modo fpiritualis creatura fit multiplex, .& non fimplex.
Creatura quod, [Diritualis,"vt efl anima, in compara | ey end.li e. tione quidem corpori eff fimplex: fme comparatione vero | c«p. eedem. corporis,eft multtplex, e; non fimplex. Queideofimplex dicttur re[peciucorporss, quia pale non diffunditur per |/pacisem loci: fed in-vnoquad,corpore, e ttoto tota eff OOFoa C in *.
OOFoa C in *.
intototolaesl; ein qualibet eius parte tota efl. Et tdeo uum fit aliquid in quavis extgua particula corpori g fentiat anima,qnamwie non fiat in toto corpore,illa tamen tota fentit quia totam non latet, Sedtamennecin ipfa tota anima vera fimplicitas efl. Cum enim Aliud fit artificiofutm e[fe aliud inertemnaliud ecuturm, alind memorem: aliud iwpiditas aliud timor,aliud letitia, aliud triffttia: finta, hat ch alia buinfmodi innumerabilia in anima inueniri natura, c alia fine alis, C alia magis, i alia minus; manifefhum eff anima non (implicem,, [ed malti picem effe naturam. Nibilenim fimplex mutabileefl:omnis autem creatura mutabilis e|l mullaergo creatura vere fimplex efl. Deus-vero etfi multiplex dicatur, vere tamt CP fimme Jeemplex efl: Dicitur enim magnus botimeo, [apiens beatus,verue, C quidquid aliud non indigne dici videtar: fed eadem magnitudo eius efl, qua fapientia. Nonenim mole magnus efc, fed virtute: c eadem bonitas eims efiqua fapientia c magnitudo,» veritas: C non efl ibi aliud ipfum beatum efe, C» aliud magnum, aut fapientem,aut verum,aut bonum e[fe,aut omnino eje. Qualiter Deus cum fit fimplex,multiplex ta- . men dicatur.
Hic diligenter notandum e[l.cuon dicat Auguflsns fo- ]um Deum-vere fimplicem ejje, eur dicat eumdem mulitliciter dici. Sed boc non propter dinerfitatem accidemisi, velpartium dicit: ed propter diuer[itatem, ac muliitudifeguitur tmmedie. tec. ^ cia fint, vnum tamen fienificant, [etlcet diuinam naturam. Hacenimnon ita accipitur, cum de illa incommmabili eternad, fab[lantia sncomparabiliter ffmplictore o quam ft bumanus animus, dicuntur, quemadmodum cum de ereaturis dicuntur. Vnale Augufl in 0 lib. de Trin.
Deo,inquit,eft boc effe, quod ef fortem effe, vel[aptentem | lefé;veliuffum effe: e: fiquid de illa fempliet »ultiplicita-| peyvel multiplici fsmplicitate dixeris, quo y fub[lartia ein "enificetur. Humano autemanimonon efi boc e[fe, quod ejl fartem e Ouod autem innatura diuina nulla fit accidentium 'diuerfitas, nullad, penitus mutabilitas: [ed perfecta fimnlicitasyoflendit Aug. in B.s.de Trin.dicens: Intelligamus Deum,quantum po[jumus, fre qualitate bonum, fime quantitate magnum, [snein:" -entia Creatorem, fine fitu refidentem, fine hebituomntacontinentem, fme loco v--|Biquetotum, fime tempore fesmpiternum, fine vlla fui mutatione vmutabilia facteutem nibil, patientem. Q uifqués | Deum ita cogitat,et(i nódume potefl omsrino inuemire quid jt ip(e pietamen caueat quantum pote[f aliquid de » 1llo fentire,quod non fit. Eccefrfubtilter intendas, ex bis atá, redicfis eperitur illa pradicamenta arti dialeilice Det | scien minime conuenire, que nullis efl fubiecfa accidem-| Quo modo Deus non proprie, fed abufiue di-. caturíubftantia. | Vndenec proprie dicitur fabflantia,"vt Auc. offendit P lib. de Trinit. Sieut ab eo quod eff e[fe appellatur effen-Imprtciaro Hasta abeo quod eft ubffleve fabflantiam dicimus: fi ta.
fequitur n men dignum efl,vt Deus dicatur [ubfiffere. Hoc enim de CP Dbisrebusrecfeintelligitur in quibus, vt fubiecfis, fumt ca que in aliquo fubiecTo effe dicwmtur y fiut sr corpore color, ]aut formma.Corpus enim fab[s]tit; c 1deo y fubflatia eff. Rer vero mutabiles,ned, fimplices proprie dicuntur [ubflantia.
Cap.g.to4.
Capt fo. 3.
Cep.q.8 . Sententiarum À lef] 1n eo aliquid tanquam tn febiecto: i non eff fimplex.
nem nominum,que de Deo dicuntur: que leet multipli- | C Deus autem fi fabfiflit,vt fubflantia proprie dicipo[fit,in.
Nefas efl autem dicere vt fab[rflat Deus er fubfit bonita. ti fue:atd, illa bonitas non fabflantia fit,velpotius effen. tía, neá, pfe Dex fit bonitas [ua, fed in illo fit tanquamin ubieclo. Vnde manifeftum ef!, Deum abufine (ubflatiam votari,ut nomine »vjrtatieri intelligatur effentia, quad | vere acproprie diatur,ita vt fortaffe folurm Deum did oteat e[fentiam. Efl enim verc folus, quia incommuta. bibsefl | Non eft aliquid in Deo,quod non fit Deus.
'a fn son po[funt Mem Aug.15 li. de Tris. Sic habeturinnctu- 00V ra-vnin cuiua, trium, quad qui babet,boc fit quod habet, ^ s fet immutabilis frmplexa, [ubflantia. Vnde fuor. ait: «m«. Deus fimplex dicitur, [iue mon amittendo quod habet, feu |i quod alind nenefl ipfe», cr aliud quod imipfo eff. Et cum fant e famplicitatis atque fimnceritatis fit natura dinina, c] tamen inta Trinil e« perfonarum. Vnde 4seuhin hib.rt. de Cinit. Dei: Non propter boc maturam fummi boni [mlicem dicimus, quia efl Pater íneafolus, aut Filiustnts ow Spiritus fanctus in ea foltes: aut quia efl folaifr nominum Trinitas, ftue fub/lantia perfonarum, ficut Sa-|Belliami putaueruete.Sed ideo fimplex dicitur, quia ef br ]quod babet:except qmod relatine qua quepévfona 4dalieram dicitur,necefl tpfa. Nam vtiquepater babet filum, ad quem relatine dicitur: mectamen ipfe ^ eff flus: cf lius babet patrem: sec tamen ip(e ^ eit pater. inq vero adfemetipfam dicitur non ad alterum, beceii quid babet, ficut ad (emetipfmm dicitur vium habendo vitam, C eadem vita efl ipfe. Propter boc wvtiquenatura b«c dicitur fimplex, qtd nen fit aliud babens, c» aliudid quid babet, ftcut im caterie rebos efl. Nomenize babens liqiorem liqmoreff mec corpus volor, nec anima ej fapientu. Ecce quanta efl identitas, quanta efFvnitas, ipemoutabilfar, Jrmplicitas, puritas diuine fubflantia, iuxta infirnitatis noffre c aliudnem a[franaummm. DIS T. VIII PARS 5 Nunc de veritate, fiue propiietatc; ce.
Expofitio texrus, Y'Ekwx:iNAT:S faperius duabus partibus iftius pio partis rincipalis, qua e(t de Trinitate, fecundum quod intel itur, in quibus ad probandam Trnttacem ] ' EMEN UU Sá grita fim- "Difünct VIII tatem Magifter adduxit raciones, & remouit dubiratioes: In hactettia parte detcorminar iftius Trinitatis & V- | nitatis proprietates, & conditiones. Et quoniam qued [funt proprietates refpicienteseffentiam, vt veritas? quadam perfonas,vt gencratio:quadam vtraque, vt zqualitas: idco hzc parstres habet partes. In prima parte agit Magiller de proprietatibus eífentialibus. In fecunda,de proprietatibus perfonalibus, infra diftin&. 9. Nc ad di. fndionem per[onerum,&c.. Intertia. de proprietatibus & conditionibus quodam modo effentialibus, &c quodam modo perfonalibus, ficut eft qualitas perfonarü, inaternitate,magnitudine,& vnitate Infra dift. 19. Ni poflquam coaternitatem trium per[omarum,&c.. Prima pats quz continet przfentem diftin&ionem, tres haber pattes, fecundum tres proprictates quas affignar. dc veritate. Secunda eítde immurabilitate. Et hzc ponitut ibi: Dei eti«m folius effentia proprie incemmutabilis dicitur. Tertia de (implicirate. Et hac ponitur ibi:E«demque fola proprie,c vere fimplex efl, &c. ITEM prima pars habet duas partes, quia primo attribuit Dco proptietatem veritatis. Secundoremeuet dubitationem habentemrortum ex predictis, ibi: Hic diligenter aduertendum eff, &c. Similiter fecunda pars habet duas. In prima affignat Deo proprietatem incommutabilitatis, & pro-"|batau&toritate Auguftini: In fecunda confirmat per Apoftolum, ibi: Ideeg, Apeffolus loquens, & c. Tertia dc fimplicitate infra fübdiuidetur.
Nunc de veritate, [iue proprietate, diuine ef- H fentie,&c. — Dub. I.
Videtur male dicere,quia omne quod habet propriü, diftinguitur: (ed diuina effentianon eft diftinguibilis:ergo non habet roprium, - R £s P. Adquoddicendum m diuina effentia co modocít diftinguibilis,quo medo habet proprietates, & cconuerío. Quia quamuis in fe non fit es mem per plurificationem fui necáperíona per diuerfitatem, eft tamen diftinguibilis refpe&u effentiz creata, refpectu cuius habet has proprierates.
Dub. 1L IrrM quaritur de illis tribus proprietatibus,quas ponit,ícilicet de ve ritate,immutabilitate,(implicitate,cum multzalix conditiones fint diuinz eflentiz, quare folum | |de histribus agit. i: | |, Rrsr.Dicendumquod perhastres ptoptietates fufficienter diftinguitur efle increatumd creato. Nam creatum ab co ipfo quod creatum,habet effe poft non effe,&. ita e(Te vanum,&pollibile:deo habet efle permixtum cü poffibilitate, & propter hoc deficità veritate, à ftabilita-Tee. |te,& fim plicitate. TIncreatum vero effe habet contrarias vers, quia fMCOmim sg -tabileCtin littera, ideo ettam efl Gera, plex, €3.
ideo t, mss tabile, ritas refpicit quod eft: immutabilitas, quo eft: fimplicitas vtrumque. Idco patet fufficientia,& ordo.
Sicut enim ab eo quod eft (apere dicitur fapientia. Dub. 1l.
Non videtur dicere verum. Sicut enimalbedo fe haberadalburm,ita fapientia ad fapere: fed albedo non di citur ab albo, immo magis econtra;ergo,&c.
Rs». Dicendum quod fecundum intellectum cóponentem, fapere diciturà fapientia, quia intellectus pitx. Vnde 1t.de Cie, Oer.c, 10.
tf esum |Componensprocedit ab abftra&o ad concretum. Secun-| folum fim |dum vero intelle&um sefoluentem eft econuerío, & bec sco.: «ij, Iquod loquitur fecundum confiderationem Grammatimutebile |.
Pes, C$ ob Quantum ad hunc — Auguftinus: Vel poffet dici, . Quis magis efl quam ille,qui dixit famulo. Dub. IV. Videtur male dicere, quia Effe non recipit magis, & minus,& maximein Deo., | Krsr. Dicendum quod magis & minus.dupliciter poffunt confideraii,fcilicetin com parationead iden, & . S.Bonau.Tom.4. | À ficnondicuntinteníionem & remitfionem.
Prima eft B proprietates, & in his fufficienter diftinguitur. Nam ve-| hr ii td Pars I. 65 Velincomiparatione ad diuerfas fübítantias & naturas, & fic dicunt gradum & exceflum,& ficeftbene ponere magis & minusin ente refpectu Creatoris, & crcaturz,, & refpectu creaturarum ad inuicem: íedin com paratione creaturz ad Creatorem éft exceffuüs im roportionabilis, & infinitus:reípetu creaturarum ad fe inuicem, eft proportionabilis. Cuius EJentia non nouit preteritum, velfuta- rum. Dub. V. m