Vex filet won mea tantum.[ed & Angelerum. Dwb. VII.
quando nonerat..Szp C o N T R A:Si emanario proce. Videtut male dicere, Angelorum, quia vox non eft nifi] densà Deo eft ei cozterna, ficut emanatio! reque i| |,ibentiumorgana,& refpirationem:fedAngeli hzc non creatura eft ei cozua:ergo cum resexierint á Deo, vide- habent.Si di a quod t benc voces fr dn ipi pro-— e d eereffüs fplendorisà J|. latas, ficut dicit Damafcenus, quo tradant fibi intelli- E s P. Dicendum quod cgreffus fplendorisà Sole, à | pentias fuas fine voce prolatas, quaro, qua fit neceffitas uce,velig e,eft egreffus connaturalis,& v eftegrefio ci fpiritualis, & quis modus loquendi, & quis modus hilijd patte, non autem egreffus creaturzá Creatore, im- | É audiendi. moeít voluntarius: & argumentum e(t bonum in pro- R x $ p. Breuiter hic dicendum eft ( quia hoc extra [P ofito.; principale propofitum eft, quancum ad partem iftam, tem fi Déifiliur, inquit Auguflimw. qua fit in Angelis neceffiras locutionis) quia ficut vni-Dub. 1ILI. cuique natura rationali data cít voluntas libera, fic con- Vn T (cientia fecreta. V nde ficut non poteftaliquis voluntaté, Heeefifecundarario AuguflinisilinsDeiefvitus,| anecinsin aliud vertere, fed folum inducere, nifi ipa fc P de ernus, aliquando fuit/7eu$| [inclinec, precerfolum Deum, in cuius manu funt corda €— I ient icd ds Bump olfibile,ergo,&c hominum: ita nemo poteft conceptiones alterius cod Ens Nen ue obiicitur:Si en E gnofcete,fed folum coniicere, prater Deum, nifi ipfa in-T apientiam geniram,non Ct 27]. |rellisentia exprimat: ipfa expre(fio, locutio nuncupape quod fi fap EE fapientia genita; quod ex- tur.Ratio autem huius eft, quia folus Deus format men-| I tem & quanti ad intelle&tum, & quantum adaffedü; x Aat. Anfinsiam conem rtrpit e| |i modaroqgenditmiloe modosddsnd Nee: E [nim nos perfenfum addiícimus, ita quod fpecies pet in anosslecnamauivaretficlasrenehii «ft apien- teriorem fenfum peruenit ad intelledum, fic exprimi-; ap Puer aum Uaprens t/10, qui etZapICn-]. Imusania verbum cogitationisinternz vritur vocrin exur genita:íed use eadem eft fap lentia genita, & ingeni- cogitatione, & poítinodum voci fenübili in pronuncia-| tione, &ex hoc j expreflio inactu.A ngelusautem vnica Eidem quoque Arrianice queflioni, Dub. V. cationé fpeciei innata ad ipfum cognofcibile ipfum cognofcit, lic ordinando fpeciem innatam ad alium ange-Haec eft tertía ratio quam adducit, & eft Ambrofij|. |lum cognofcentem, conceptus fuos aperit:fimiliter alius fumpta ab auctoritate Efaiz: Ante menoneftDeus, &| |mutuaco nuerfione recipit, & fie vnusloquitur;alteraus poft me nó erit:ergo nec | esi filium,necfilliuspoft| |dit. Simile eft de duobus fpeculis fibi oppofiris, fi patrem. S & » contra:In diuinis perfonis eft ordo:fed or- voluntarie poflent abícondere aliis,& auferre quain fe do non e(t nifi prioris ad poftcrius:ergo,&c.: relucent. | i | | G 4 Dicaniu laliud;non ficin diuinis, & non eft fimile dealbo, quiaal-| A| ' R 1s». Dicendum quod ficut infra patebit,non eftivirtute facit qj nosplurib. Vnde Angelus ficut per appli-| dhpo-fido oa. | Dicamus yerius, (empor natus.
Dub. V I I l..&co* Gregorii ratio hac eft, vt Deus aeternus & perfectus valeat defignari.: | -* — SEp contra hoceft, quod inter omnia tempora przfens maiorem cóuenientiam habet cum zternitate: quia verius dicitur, e£/, de Deo, quam fuit,aut erit, ficut expo-|nit Auguftinus, & habitum eft in precedenti diftindtione. Ratio huius cft, quia przíens dicit ensina&u, alia tempora non.; R Esr.Dicendum quod ficut fupra ta&um eft, quod verba diuerforum temporum dicta de Deo non fignificantaliquos cemporalcs actus: fed important duratione diuini effe, fine initio, vt preteritum:fine intetuallo, vt prefens:fine termino vt futurum:& quia omniaifta eque vere reperiuntur in Deo:ideo omnia zque vere dicuntur deDeo.Sed tamen quia mult errauerunt in generatione quantum ad initium, pauci vel nulli quantum ad interuallum vel terminum:ideo facri Doctores, vtora hareticorum obítruerent, cam per verbum preteriti temporis quod femperfignificat, —, & ita nunquam habere principium expreflerunt. Alia ratio cft, quia nos generationem diuinam manuductione quadam intelligimus per generationem, quz circa nos eft,& quia videmus in hacgeneratione, quiagenitus dum generatur, eft imperfectus, ne credere poffet aliquis, quod Deifilius effecimperfe&us, ideo decreuerunt dici: Semper genitus, Dicendum ergo quod quantü eft ex parterei, aeque vefw»er ob. |reac proprie dicitur vnum, ficut reliquum. Quod vero ^r. 19. Mtr. | dicit Gregorius dicit quantum ad maiorem fidei expla-P SCA * Inationem, neerror habeatlocum, & ficexponit Magi-Cet Am er. Magis ergo conuenit dicere: Semper genitus, quam fempergeneratur. Nec eft (imile de hoc verbo eff, & fuit, quia hocverbum,ef, fignificat per modum quietis:& ideo effe, dum eft, perfectum eft: fed hoc verbum generari, penes hac inferiora, per mod fieri: quia in pluribus hoc N verum eft quodaliquid dumfit, non habet effe perfectü,| [ideo noneft fimile fecundum rationem incelligeutix.
* Ego bodie genui te. Dub. IX.
intelligi de die, quo ex matre natus eft: fed hoc nihil vi. detur valere, quia fecundum hanc generationem non habuit patrem: fed tantam matrem.
R 25s ». Dicendum: Verbum illud intelligendum eft caufaliter: fecundum enim generationem ex marre di- Queritur quo modo hocintelligitur. uia hoc ish ci:urgenuiffe,quia fecit generari. Similis expofitio füper| illudMatthei:Potenseft de lapidibus illis fufcitare filios Abraz. Gloff. in huiusteftimonium rei Deus de Sara genuit filium jid eft,fecit generari..
Matt. 3. b Splendor «utem non (esnel. Dub. X. Contra:Si hoc fimilere&um eft, videtur quod filius non femel nafcatur:ergo queritur,quare magis generatio filii affimilatur iplendori,quam aliis rebus, maxime cum| non generetur aluce on ad prefentiam corpolius dicitur lux: non ergo fplendor risobiecti? Preterea ; |Iucis.
R5». Dicendum quod generatio filii habet in fe perfe&tam conformitatem,coazternitatem, & qualitatem: & quia in creatura vna fimul hzc non poffumus inuenire: ideo capimus ex multis: & idco multas ifti atfimilamus.Quantum ergo ad conformitatem, fimilis eft gencrationi verbi quod eft proles perfecte reprefentans illum àquoeft.Quantum i coaternitatem, íituilis eft egreffui fplendorisà luce, in quo eft coxternitas, propter lucis a-&ual tatem.Quantum ad zqualitatem, fimilis eft generationi viuentis ex viuente, quigenerat fibi zquale omnino,& fic diuerfimode comparaturà San&is. Comparat ergo Origenesad egreífum fplendoris, non quancum ad 'terationis affimilationem: (d quantum ad priuationé intermiffionis,fiue interpolatrionis.
Lib. I. Sententiarum Etrtota quod dif- À |ferunt fplendor,radius, & Jumeh, cum omnia dicant influentiam à luminofo, quia radius dicit emiffionem fe. cundum diametralem diftantiam:lumen, fecundum cir. cumferentiam: Vtrinq; tamen ín profundum rransferentis:fplendor dicit repercuffionem ad corpus tranfparens, teríum,&limitatum:fed camen hicOrigenesnotat fplendorem,lumen progrediensà luce. |: Ad illud ergo quod obiicitur quod filius eft lux dica. dum quod lux habet in fe naturam manifeftandi, & ita refpicit cognitionem, & appropriaturfilio. Haber infe vim multiplicandi,fiue generandi (plendorem, & ita appropriatur patri. |!
B Et quod cum Sacramento [cientia fua ex eo nafcitur, Dub. XI. | Videtur enim male dicere, quia fecundum hocquod pater fecandum Sacramentum fcientiz generat filium: ergo fcientia eft ratio generandi. — Rzsr». Dicendum quod Hilarius vocat hecSacramentum facrum fecretü: dicit autem filium nafci cum Sacramento fcientiz,quia filii generatio non tantum facra,fed etiam fecreta eft: non, inquam, Dcofecreta: fed nobis, quia nos eam non comprehendimus, ipfe autem perfe-&e nouit eam:ideo dicit cum Sacramento, &c.
Qued «utem ex viuo. — Dub. X11.
Videtur hocfalfum,quia puer nafcitur de patre, S&matre viuentibus,& tamen vtrumque habet, ícilicetimperfectionem & nouitatem. | Rs». Ratio Hilarii (icut patet per literam fequentem intelligenda eft de viuo per effentiam; vbienim eft viués per eflentiam,non fit ex non viuo viuens ficut fitin viuétc per participationem, vbi non gengratur viuum ex viuo,nili per non viuum, vt patet, quia horno non generatur ex homine nifi mediante femine, Neque ex deriuatione: fed ex virtutenatiuita eff. Dub. XIII.
Videtur male dicere, quia fecundum * Dionyfutm,& |4 Doy b Anfelmum,Patérfe habetad Filium, & Spiritum fan- i44». &um,vtfons:& illi,vt riuulifed riuus cft à fonte perde- " riuationem. rds Rxsp.Dicendum quod natiuitas quz eft per deriua- amc, tionem, attenditur quantum ad tranímutationem ali-|«7quam circa illud quod tranfmuratur, & ita dicit paífionem quandam:ac per hocinfirmitatem:fed viuens quod eft vita;eftactus purus, & ita vita pura, in qua non elt infirmitas:fed pura aGtualitas, & idco vult Hilarius dicere quod pater generans eft tota vita,& quod generatnon eft per patfionem, vel demutationem, feu djminutionem, quzattenditrin deriuatione: fed per omnimodam virtutem:ergo filius genitus,eft virtus,non per mutationem natus.; | D Vbi autem pater auGlor eff ibi C» matinitu eff. Dub. XIV.
. Vidcturquod improprie dicat, quia auctoritas dicit! pij fare caufalitatenfed hzc non recipitur in diuinis:ergo,&c. R £s, Dicendum quodaudGoritas dicit quandam E principalitatem, fiueau&oritatem in perfona, quenihil habetab alio:íedab ipfo omnes, & ifta auctoritas in patte eft innafcibilitas:vnde non dicit caufalitatem,fed priuationem principii: & per hoc fummam principalitatem. | Qued eb eterne. Dub, XV.
Innuit Hilarius hic taleatgumentum Si filius non eft gencratus,fiue natus ab zterno,generatio eius non eft zcerna:etíi hoc;pater non generat ab eterno:ergo patet nó eft zternus:ergo qui deroga eternitati filii, derogat ater nitati patris. SED iftaratio non videtur valere, quia fimiliterego arguam ex parte Creatoris, & creatura:ífed cireatura non eft eterna,nen enim ab zterno creauit Deus, & ita non eft Crcator zternus, sl Art. l. Quaft. L. 8 2 | R £5». Dicendum quod non cft (imtle,ficut patet ex| A entis in potentiaminor im motu fecündüm locum: ergo É | (equenti eius quod Hilarius fapponit quod cffe patrem cum inDeo non fit -— nec m Lans ur Du ficproprie proprium illius períonz: ergo cütalefemper| [iam illaque minima eft, vtloct mutatio:erg ge " conueniat,autaliter res non habet effe perfe&um,fequi-| ratio. - -—— iE. s turde neceffitate,auc filius eft eternus,aut pater ab ater- 3. IT3M vbieft generatio, ibi eft corruptio. * nce 22 no non habet eífe perfe&tü:creare vero,etfifolius Deifit| | |&ot de caufis ait,quod propter longe ftare à principio re, | ramen arione connotati habetimperfe&ionem cóiun | |liquo modo compleuit efle Deus continua ettam IP his: &am, fecundum quam non tantum impoffibile,feder | |faciensgenerationem:& huiufmodi fignum eft quod fobi. iam non intelligibile eft aliquid ab eterno creari. ^| |lacorruptibilia generant, & generantur in creaturis: fed B | in Deo nulla cadit corruptio:ergo nec generatio. "ig | Sed feipfum demuterema[cendo. — Dub. XVT. 4. Irz« vbieftgenerario,ibi nutritio. Vnde ad tot & CoNxTRA: Quiafetundum hoc, cum filius Dei prius pluresfe pui vis buta quam sies - -n! effet, poftea ex virgine natus,fic ergo effet mutatus. Deo nonet vis nutritiua ergo nec gener ges: Hos di-Rs». Dicendum quod Hilarius intelligit fecundum nutriti, nec generatio: ergo generatio no - eandem naturam, fecundum quam prius erat: fi enim fe-| ^ |Uni$» s cundum eandem naturam prius erat, & poftea natus eft, iai neceffe eft quod fecundü illam naturam mutatus fit: fed Cou crvito. fi(ecundum aliam naturam, oportet mutationem fieri in " JEN: i illa natura:fed non in perfona, cum illanatura non dicat Cum p Pui fit pps, eril UH aliquid in perfona, fed magisaliquid curn perfona. V nde NO MIII CONINRUM (18 PHASE PETUES fa nulla firmutatio ini illa natura. Ga generatiu. Mo wb ARTICFLFS L R x s ». Ádarg. Dicendum quod generatio ponenda u—— " T eftin diuinis. Huiusratio potiflima eft, vt credo quia o-AP intelligentiam corum qua dicit Magifter degc| mnisnatura eft communicabilis: & quia in Deo propter | AA ncratione aterna, In prafenti diftinctione quatuor| |(iinobiliratem eftaptitudo actui coniuncta, imo ipfea-. principaliter quaruntur.P rimo quritur, vtrum in diui- &us,oportet quod natura fit pluribus communicata: fed]: js nis fit ponenda generatio.Secundo,dato quod fit, vtrum| 1o poffunt ellc pluresab vna natura, quin vnus fit ab ageneratio in diuinis fit ponenda, períonarum diftindti- lio,vel ambo tertio: ergo cum ante diuinas perfonasniua Tertio queritur, vtrum illa generatio fit eterna.Quar-| C i] fit,oportet quod vna fitabalia: & quoniam fünt conto & vltimo quaritur, vtrum illa generatio fit termi-| | |formesin natura, & generatio eft emanatio fecutidum |l | conformitatem natura: ideo credo quod neceffe eft in diuinis porieré generationem. Vtautem intelligatur per quem modum: notandum quod genere dt fui propria QV£ESTIO An in diuinis generatio ponenda fit. ratione eft fimilem fibi in fubftantia & natura produce-MT re, Sibivero fimilem in natura prodticere cvipliciter cft. gricucale A nt — 6$ 1. | Autperimpreffionem fuz fimilitudinis in alio, & fic gcgt duni (din NP | |neratur characterá figillo, lumen àluminofo, fpecies ab: $eot. t. Semt.diff. 1.4.0. | obiecto. Alio modo per edu&tionem fpeciei coníimilis J gid. Romi. Sent. diff. 4.4.1. ab alio,& ficgeneratur elementum ab elemento. Tertio]., New mummaatiao mh modo per productionem fimilis de fimili, fiue de feipfo,] Rich 1. Sent.diff. 9.3.1. ' & fic generatur animatum ab animato, & ifte certius modus eit perfectior. Vnde non reperitur nifi in fubflantiis p habentibus formam nobilem quz eít vita. Et ifte "nodus Vod generatio fitin diuinis, oftenditur primo i| |enerationiscft fecundum nafícentiam, & eft in Deo, & minori. Multo fortius debet effe generatio ineo| | |creaturis,fed differenter:quia producere alium ex feipfo, qu generationem aliis tribuit, quat in his quz — poteft effe dupliciter, vel ex fe toto, vel ex patte füi. Ex fe edgeneratio eft in creaturis: ergo & in Deo quitribuit| jtoto, non poteít producere, nifi ille cuius effettia poceft Hv, d Ethoceft quod dicitur in Efaia:Si ego qui generationem| | effe inpluribus vna, & tota. Náfi nó poteft effein pluri ; aliistribuo,fterilis ero?dicicDominus,quafidicat non. | |vna,& totafi generans dattotáfüam fübftantia genera ITz M oftenditurillud idemá pofteriori.Perpriuse-| |to,turicfübftantia tora tranfit iri gerieratum, & generans nimeft paternitas in Deo quamiin creatura:fed paterni-| |perdit fübftantiam cotam generarido,quod effe non potas,&generatio vere eft in creatura:ergo & inDeo.Quod| |teft.Ideoadhuc neceffe eft quod t&lem habeat fubitan-|priusíitibi, dicit Apoftolus ad Ephetios: Ex quoomnis| | |tiam,qua vna, & tota fit in pluribus:talis autem fubftanpaternitas in ccelo, & in terra nominatur. tia non eft nifi fubítantia fabens fummam fimplicita-Ir£M oftenditur hocipfumá fimili. Quiaomnequod| | |rem, hecautemeftíola diuina Effentia, in qua propter perfedtioniseft,attribuendum eft Dco,in quoe(tfumma| '(ümimam fimplicitatem fuppofitum non addit ad Effen-4nifet, 1. | omnis perfe&tionis:ícdeeneratio eit perfcCtionis in ctrca | tiam. Vndenecipfam coartat,, neclimitát, necfórmam & ema, tura vt vultPhilofophus, quia perfectum ef quod poteft] | multiplicat: & d inco poteft effe generatio cornmu- Francifcus de Mayr i. íent. 45), 4.4.7. Thom. dip. y. Samt.dif. 4.q.1.ert.1.
baa ne M. [generare quale ipfum eft:e:go, Gc.; E|nicanis eandem fubftantiam totart, & ralis generatio eft IrzM illud idem oftenditurilla rationc. Divina ratu-| |omnimodzperfectionis,& in folo Deo reperitur, ratio-- raeft(umme bona, & actualiffima:ergo fum poteft, &| |neiam dicta. Alio modo coritingit aliquem ex fe produvult fe commuinicate:fed prima & fummara::o commu-| |cere quantumad partem fui. Sic pater riaturális generat nicandi eft in generatione: ergo neceffe eftin diuinis po-| |filium, partem (ebftancix tran(mitterido & defícinden- TE nert generationem. T | do.Et hecgeneratio neceflario eft cam rranfmutatione, n 1. CourRa: Generatio in creaturisaut eft perfectio- quia enia pats deciía non habct actum totius, neceíle nis, autimperfectionis. Si perfe&ionis, tuncetgo cum fubftantiz fpirituales & incorporales fint nobiliffimz, | debet incis generatio effezergo cum rion fit in eis,non eft nobilitatis: ed quod non eft nobilitatis, non eftin Deo: ergo, &e. 1 IreM vbieftgeneratio,ibi eft variatio: generatio e- . Jim eft fpecies motus,& interomnes fpecies motus ma lor eft variatio in motu fecundum fübftantiam, quia eft eft quod per mutationem acquirat: fed quod acquirit quod nah habet, variatur: idco lixc generatio e(t mutatio, & habet variationem coniunctam. Eft étiam cum corrtiptione adnexa: quia enim aliqua párs generaritis deperditur, generanseítà quo potett heri ablatio, & ita corruptio. Eft etiam cum conuerfione adiuncta: quia e. nim fit depetditio, rieceffe eft quod per nutrimentum fiat reftauratio, & ideo generatio in creatura P. up am an c e 82 Lib. I. Sent. & perfe&ionis & imperfedionis eft. Perfe&tionis à parte virtutis producentis, imperfetionis 4 parte fubiecti diuifibilis: & ideo eft in folisanimatis que habent formam perfectionis, id eft, animam, & ipfüm fcilicet corpus demnimodz perfectionis.Quod enim non eft ex parte, idco cít,quia habetactü fpeciem. Et ideo,nec ibi eft in natura imperfectio,nec variatio,quia nihil nouum acquiti-| tur. Neccorruptio, quia nihil adimitur. Nec nutritio, quia nihil reftituitur. Ec ex hoc patet folutio obiedtorü, quia generatio de toto eft tanta perfectionis, quod non potefteffein creatura aliqua: generatio vero ex parte tantam habetimperfe&ionem adiunctam,vt non poflit effe circa fubftantiam inuariabilem, & pccnpdiden,& fimplicem,non folum in nature increata,verumetiam in eftex parte, &c.
QVASTIO II.
Anin diuinis generatio diflinguat inter gignen-. tem,Ó" genitum, Stepb. Brulef. 1.Semt.di/]. 9.4.1.
Petrum de Taranta(.1.Sent.di9 9.4.1.
Fun da- Y Jr&v M generatio in diuinis fitperfonarum diftinuen [ &iua.Etquod ficoftenditur hoc modo:Auguftinus pus PR - dicitcirca principium de Trin. Nullareseíft qua feipfam Jom. 3. Et Big at » Vt fit:fi ergo gignit aliam gignit: fed interaliam lbr.deim |rem & aliam eft diftin&tio:ergo,&c.
mortehte.|— |rEM generatio eftemanatio:fed vbi eft emanatio, ibi t6 animác. e(C multiplicatio,fiue plurificatio: vbiautem multiplica- V droes (tioibi & diftindtio:ergo vbi generatio, ibi neceffario eft IB4 có»ttx. diftinctio. - «$.Et dw. | [EM generatioin diuinis eft relatio:fed relatio imporfel. Mim. tac refpectum, & ordinem:fed vbi refpectus & ordo, ibi €4LIe9 $. ('yppofitorum & relatorum fiue ordinatorum diftindtio, IrcM maior diuerfitas fuftineturà fuppofito, vel in fuppofito com pofito & multiplici quam in fubftantia fimplici & vniformi:fed relatiua oppofita non ftant (imul in eodem indiuiduo creato:ergo necin fimplici hypoftafi. Probatio medix. Bene fequitur:Sortes eft paterPlatonis: crgo non cftfilius eius,vel eft diftin&tus ab eo:ergo multo fortius in diuinis. | Adeppo| 1. CoNTR A: Patergenerando filium dateitotum uodhabet:fed habet Effentiam & perfonam: ergo dat ei Effentiam & | view ra ergo ficut filius non diftintut.
2, ITEM pater communicat Blio Effentiam fuam propter fummam (uam fimplicitatem: fed zque fimplex eft perfona & Effentia:ergo qua ratione communicat Effentiam,communicat & perfonam.
Ir&M in patreidem eft natura,& períona'ergo impoffbile eft quod communicet vnum, quin communicet aliud:ergo fi dat naturam,& perfonam..
4. ITEM videtur quod relatio non diftínguat aliqua ratione, quia vnus & idem punctus eft Sii darin & finis refpeétu diuerfarum linearum:ergo fi ifte relationes non (unt diftin&iuz, videtur fimiliter quod nec paterriitas & | filiatio. | IM $1Dp1cASs quod nonomnes relationes diftinguunt; fed folum muruz, vt principium & principiatum, finis & finitum, m CowTR A:Dater & filiusfe habent,vt intelligens, & pn PR intellectum, vt dicit Anfelmus:fed idem poteft efle intelligens,& intelle&um:ergo,&c. ——! | j.IrE M maioreftrepugnantia in contrariis quam in relatiuis:fed albedo, & nigredo qua funt cótraria non fafectibile & reftaurabile, Generatio vero in diuinis eft o- |.
natura creata. Aliz rationes probant de generatione quz B I guiturà patre c entialiter, itanec perfonaliter, vt vide- Diftin&. IX. | ciunt diftin&ionem circa Pecrrum,quia idem poteft mo. do effealbus,modo niger: ergo multo fortius vnusin diuinis modo erit pater,modo filius; G.IrEM quaritur,quate potius relationes faciunt diftin-Gionem perfonz quam Eflentie, cum eque benepolfint Pee naturz in vna períona,ficut econ- — CewuNucrLVvsto.
Generatio im diuinis facit realem diflindtionem inter generantem," genitum contra Sabellium,non ramen e[fentialem contra Arrium.
R £s». Adarg. Dicendum quod generatio in diuinis ficut oftenfüm eft, facit realem diftin&tionem inter genetantem & generatum, non rationalem vel intellectualem folum,fticut dixit Sabellius: fed realem quantum ad perfonam,non quantum ad Effentiam,ficut dicitArrius. Quod fic patet: Generatio in creaturis, dicit emanationem per modum actionis fiue mutationis, in Deo emanationem per modum relationis. In quantum enim e: manatio dicit diftinctionem ratione emanationis, eft diftin&io:quia ficut dicit Anfelmus: Nec intellectus capit, | agg 4 necnatura permittit;illum qui eftab alio, effe illü à quo|prefom eft, riah ss quod pofitiue dicituraliquis effe ab alio. |5^* Nam pater prinatiue dicitur e(feà fe, id eft, non abalio: rs in quátum autem talis emanatio ponit diftin&ionemin),, 4, perfona. Generatio enim eft etéducho conuenientis ini c52.4mJ. hatura: rationeigitur naturz non poteft effe diftindtio: Ergo vel erit ratione fuppofiti, vcl proprietatis. Si propriecatis,aut abfolute;aut refpectiue. Non abfolute,quia tunceffec diftin&io in natura.Nec refpetiue, vtputa relationis, quia in relatione fecundum fe noneftmotusin creaturis:necorigo in diuinis. Vnde filiatio noh generaturnifi in alie: ergo neceffe eft quod fit diftin&io infupofito.Similiter ratione relationis eft diftintio, quia nif ilad ferefertur,necordinatur. Ratione verotalis rela tioniseft diftinctio perfonalis, quia generare & generari cum dicantrelationem per modum actionis & paflionis, dicunteam in fuppofito, & refpe&tu füppofiti. Et ideo, quia relatio inter extrema notat diftin&tioné, pater quod diftin&io eftibi fuppofitorum. His vifis patet facileíoluere ad obiecta. Qvo p ergoobiiciturtPater communicat filiototum quod habet, verum eft przter generationem, & gencrationis diftinctionem. Ipfa enim ratio comrnunicardi dat intelligere diftin&ionem, quia nullus communicat Íibi, fed alii: & ideo id in quo diftinguit non communicat. 2, Àp illud quod cbcirar qued zque fimplex eft perfona, vcEffentia,dicendum quod fimplicitas Effentizeft quod fit in pluribus: fed fimplicitas (uppofiti eft quod noníit inpluribus. Nam füppofitum iue indiuidum quantum eft de fe,dicitureffe quod eftin vno olo: idco non eft fimile. | 3. Àp illud quodobiicitur quod idem efteffentia, & perfona, dicendum quod quamuis int idem, non tare" funt ad idem:quia perfona eftadalium, ideo generat. & refertur: effentia vero non:ideo effentia communicatur, & perfona diftinguitur. Sicut ergo, quamuis idemfitin patre effentia & perfona, tamert períoma generat, ci €Dtia non:ficeconuerío: Effentia cotrmmunicatur, & perio" 4. À n illud quod obiicitur de principio & fine in puncto, patet refponfio, quia ills non funt mutuzrelationes: quod propric requiritur ad diftinctionem, vnde non valet. | Qvop obiiciturde intelligéte, & intellecto,dico quod]. ibi non eft relatio fecundum effe, fed (ecundunrdia. A hocautem quod relatio diftinguat,oportet quod int relationes mutuz, quia aliter rion diftinguunt: oportet et^ iam quod dicant relationem fecundum effe, f. Ap illud quodobiicitur de albedine, & nigredine, dicendum quod nulla eft oppofitio formarum, n! confiderentur refpe&tu eiufdem temporis:& impoffi: eít quod F D E US ote; Tus Intdii P Dos ICüt etre fh^g.
lr; Hisl Ni uta | amo Sd dT td tec;.— [Punda.
menta, u. Mtaf. cm tif.
Ad oppef. Anfat, s.
Py tn.
LI LI mum peratur quam citius poteft, & de perfe&tione agentis eft, T aeg. tn principio erat Verbum.
Am l — Qugft. III - e(t quod idem fubiectum eodem tempore fit album &[A | | nigrum:relationes autem in diuinis fimul funt. A» illud quod vltimo quzritur, quare magis relationes faciunt diftinCtionem in perfonis, quam ín effentia, patetexiam dictis refponfio. Poteft ctiam alia ratio reddi,quia pluralitas naturarum impedit fimplicitatem perfood nen ficeconuerío,quod patet fic:Plures nature (untin vna perfona. Aut ergoper gratiam, aut per naturam.Sipet gratiam vnionis, fic: quia natura vnita confequitur vnitatem períonz, non impedit. Sed (i naturaliter,vtin Petro,eftpluralitaseffentiarum,fiue naturarum, tunccum intelleGus naturz przcedit perfonam, & non natura ex períonis, fed períona ex natura fit: neceffe e(t perfonam effe compofitam, & indeeft quod in diuinis magis eft vnitas naturz cum pluralitate perfonarum, quam econucrío.: CowNecrwvsioa.
Generatio im dininia eff eterna propter fummam generantis fe» cunditatem, C geniti (ummam equalitetem, cy v« iriu(que [fummam aclualitatem.
* Rusr. Ad arg.Dicendum quod generatio filii eft zter- QVESTIO III An in diuinu generatio fit eterna. non effe, & idco ponitterminum finalem. Sed generatio aliquando dicit mutationem, vt in creaturis » & ficponit cerminum initialem:fed in diuinisnon dicit mutationem ex honente,fed emanationem ab ente.
2. Ap illud quod obiicitur quod effentia nihil producit nifi ex tempore,dicendum quod ficuc períona producit aliam Uu ars effentia aliam effentiam. Aliam autem naturam effentia ex feipfa non producit, cum ipfa fit immutabilis:nec ex alía,quia fimiliter cfletquerere,vnde producit illá aliá: & fic neceffe eft in productione prima C [creature quod producat ex nihilo, & omne ficprodu- Cum habet effe poft non effe, & ita initium. Períana autem non de nihilo producit perfonam, & ideo non facit de nonenteens, & ideo nullum ponit initium ralis productio.
dlesender 4tlenfis 1.5.4.41. Membro (.art.1. Guill. aitrfiodoremfis bb.t. Bent. Ca). 1.
Trum diuina generatio fit aterna.Q uod fic,oftenditurhoc modo:In creaturis operans naturaliter oquod citiflime poflit operari: ergo cum produáio filia atrefit per naturam & fummam potentiam, quam cito fui pater,genuit:fed fuit ab «terno:ergo,&c.
IrzM de perfe&ione generationis eft,vt quod generaturzquecur generanti:ergo cum diuina gener atio fit perfe&tiffima, filius erit patri per omnia zqualis, fed pater eft infnitus duratione:ergo & filius.
ITEM intelligerefe, coecernum eft menti diuinz. Nunquamenim eft ponere quod dc non intelligente fit Deus factus intelligens: fed verbum e(t coeternum mend intelligenti, ex hoc enim quod mens Íc intelligit, verbum gignit.Si ergo propriiffime filius eft verbum; eft cozternum patri, & hoc eft quod dicit beatus loannes: In pium effendi,dicédum quod principium dicitur duplex, | 4/15. Ícilicet originale,& initiale.Secundum quod principium dicitur originaliter, fic filius tam quantum sj effe quam quantü ad durationem habeat principium:quia verum q; habetab alio. Si autem principium dicatur initium, fic dico quod nec habet principium effendi nec durádi. Primum qm non aufert rationem &terni,fecundum| ' verofic.
4- A» illud quod obiicitur vltimo, quare pater com. D imunica: filio carentiam initii,non principii, patet iam refponfio:quia temporale & zternum differunt de neceff;- |. tatc per effentiam:princi pium & principiatur nó fic, idcononeftfimiledc hoc & illo:quia ergo quod habet iniuum eft temporale:quod caret, eft eternum: idco cü pater& filius fint vnius cflétiz, patet, cc Rurfüm cum a bere principium, & non habere dicat differen tiam pero nz,& hazceft inter patrem & filium, idco ficut pater non communicat filio perfonam,fed rantum haturam fiue ef: Íentiam, fic communicauit einon habere initium: fed non communicauit non habere principium, QVAESTIO Ivy. An generatio Fil terminatafíg, ITEM idemoftenditur perimpoffi bile: Qmne quod cepit effe,eft mutatum fecundum fübftátiam: fed omne quod incipitgenerari, incipit effe; ergo omne quod inci-Pit generari,eft mutatum fecundum fubftantiam: fcd goaerauo eftde fübftantia generantis: ergo vbi incipit effe generatio, fubftantia gencrantis mutatur: fed fubftantia Deipatrisfecundum effe eft immutabilis: ergo generatio| nonincipitindiuinis. — I. CoN TR A: Sicutfc habet cotrüptio ad non effe ex partefinis,fic eeneratio ex parte principii:fedomne quod corrumpitur definiteffe ergo omne quod generatur incipiteffe fed mullum tale eft eternum:ergo, &c.
2] rEM quidaui ucit diuina Eíflentia, eft ipfi po- (lerius ie i n: ram ioi à O pari mii " pispats did mig "HPOIE;: uratione; ergo par i qui. JEptdsms Rom. I. Sout.di/T. 9. p.1.9, 5, quid eu diuina perfona, cum ellentia & períona | Richardut 1.501 ufi 9 rr. 1.4.1.
(imtidem,: | | 3 Ir£w inDeo idem eft (aum effe, & fua duratio:fed V Trumgeneratio filii (it terminata. Et quod fic vide-| Ad oppo.
filius habet principium effendi: ergo habet principium y tur per Auguftinum:Qui ring nafcitur, nüquam| fitum.
durationis:fed quod habet principium cílen incipit ef- eft natus, ac per hocnun quam eft filius. Nullus Ergo per up br.
ergo, Cc, generationem dicendus eft fili us, quoufque generatio fi;] ^ f: 2f* 4. ITEM pater caret rincipio,& caretinitio:ergoqua| |terminata: fed verbum Patris recte dicitur perfe&us fi.
"tione communicat filio nonhabereinitium,eadem ra-| |lius:ergo generatio eius eft terminata, tione communicat einonhabere tincipium:aut 2. ITEM ratione oftenditurfic: Produci termipaturad finon hoc,necillud, Ee e effe: ergo generariad generatum effe: (ed 6 * ox ius Deicft generatus & natus: ergo eius produdio, fiue generatio efl cerminata. | j. IT M nobiliusefteffe generatum quam generari, Dc cL M e EP. M 3. Àp illud quod obiicitur quod filius habeat princi- Vide fufrak.- B4 — Lib. L Sent. quia generati e(t viaad generatum effe, & ton econuer- |/ Ío:fed quod nobilius eft,Deo eftattribuédum: ergo magis debct eiattribui generatum effe quam generari: ergo generatio filii dicitur ig terminatione.
4. IrEMgeneratione quz fempereft in generando,femper aliquid vel aliquis producitur:fed &on produciturid quod produ&um eft fecundum id quod eft produ&um: ergo oportet vel quod iteretur, vel quod fuccedat generatumin tali generatione:fed in filioDei nec eft íucceffio, nec ibi iteratio:ergo nec continuagencracio;ergo filiiDei generatio eft terminata.
CowTR A per Damaícenum:Deus infinite & fine tempore ens, infinite & inquiefcibilicer generat: ergo gene-7 |ratio nunquam terminatur.
IrzMratione videtur hoc idem poffe monftrari:Eternum non habere aliter nunc quam prius: fed femper omnino vniformiter: ergo fi fempcr patera principio generatadhuc generataalioquinaliter fe haberet nüc quam prius,& ita generatio eterna mutaretur. | IrrM fimplex & infinitum caret omni termino:fed generatio filii eft fimplex & infinita: ergo generatio filii caret omni termino. Quod fit infinita, patet, quia filius eft infinitus, & iterum ipfa generatio eft etecna, & aeternum eft duratione infinitum.
ITr£M perfectiorcítpotentia femperactui coniuncta quam quz non femper: ergo perfectior eft fecunditas (emper actui generationis coniuncta, maxime cum fecunditas generandi non perditur, fed perficitur: fi ergo in Deo eft fecunditas perfecta, íemperergo generat; fed non generat alium nifi filium: ergo filius fempergence-IStur., Cencrvsro.
Generatio Filij in dimimis efl terminata, fi perfelionem eius vefpiciam; quod fi durationem intueamur, cum femper duret interminata dici debet.
R sr. Adarg. Adpredidorumintelligentiam, notandum quod quzdam fint in quibus idem efteffe & fa-Cum effe, differttamen fieri & effe, vt füuntilla quorum effe cft permanés,nec dependet omninoà pinctid producente,& hoc proximo producente in facto efle immo [habent rationem fubfiftendi aliquam intra fe, fiue per principia ps fui fubiecti, vtfubftantia & accidentia innata. Quadam funt in quibus differt effe & factum cf-(eidem tamen eft fieri & effe, vt funt fucceffiua, quorum efle dependet omnino à principio producente exiftente in fua actualitate, vt funt motus, & mutationes. Quadam funt inquibus cft idem fieri & effe & factum effe,vt funcilla que habent effe permanens, & totaliter depen-[dent principio [asperis, exiftente in fua actualitate pereundem modum per quem funr in principio, nó tantum infe,fcd etiam refpectu produdti,ita quod confimilis modusadcualitatisattendatur quantum ad vtrumque & talia funt inluendiz, fiue corporales, fiue fpirituales. Vnde Auguftinus fuper Genefim ad litteram dicit quod lumen femper nafcitur, & dü nafcitur eft, vnde aer empereftilluminatus,& femper illuminatur. Similiter omnino dicendum de lumine fpirituali quod eft gratia. Si igitur filius Dei habet effe permanentiffimum, & cffe coiunctiffimum principio produGtiuo, vt in fui actualitate exiftenri, quia ipfe eft ilius & purusactus,omnino idem|E eftin ipfo nafci, & natum efle,& idco femper naícitur,& (empereft natus, & femper eft, & nunquam definit nec zeli generari, nec pater generare. Cum ergo quaritur, an generatio filij fit terminata, diftinguendum eftterminatum, quia aut excludit imperfedienem, & fic generatio filij eft terminata, quia perfecta, cum fimile,immoidem fit generari & generatum effe. Si vero excludat durationem, falfa eft, quia (emper durat. Concedo ergo quod generatio filij eft interminata ratione defitionis: quia numquam definit generari, ficut probant rationes ad fecundam partem adductz, B |fempereftin generando, cc. Soluendum eft per inter- Sicut verbum Dci proprie dicitur fapienzía,& tamento-