ie proprium perfonz quod dicit modum emadide fed a eft huiufmodi, vt probatum eft: E m verbum fe habetad Filium,ita amor adSpiritum lan ctum:fed situ ^ proprium Filii:ergo & arium Spiritus fancti, E C oNTA A y s 15.lib.de Trinitate:Patereft cha: [ritas & Filius eft charitas, & Spiritus fan&us eft charitas, & (imulomnes vna charitas: ergo charitas non dicitur [proprie deSpiritu fan&to. t14IrzM amor non procedit aliter,quam amando:ergo [cum amorde necetfitate infit amanti, & Pater, & Filius amando producant Spiritum fan&um,impoffibile videtur quod ei conueniat propric. Aut ergo S piritus fan&us |non eft perfona, non eft amor proprie, fiuc non procedit |per igi sds amoris.
3. ITEM ficut fe habet fapientia ad Filium,its amorad Spiritum fandum:fed fapientia non cft Filii proprium,imo appropriatum folum: ergo amor fimiliter S piritui |lancto:ergo,&c. | 4: Ir£« omneillud quod dicitur propric, im portataliquam relationem:ergo fi amor proprie dicitur, impor-|tat relationem. Siadamantem: ergo amans non eft amor.Similiterfiad amatum, tuncergo Spiritus fanctus jaut non amaret;aut non amarctur: hoc autem eft impof- [fibile, Cowcrwvsre.
Charitas perfonaliter «ccepta,eff proprium Spirit (andli, DE Rxrspr.Ad arp.Dicendum quod dilectio in diuinis poquia quilibet diligit fe. otionaliter vero,quia Pater & Filius concordantinfpi- [randoSpiritum fan&um,quz concordia amor,fiue dile- Qiocft. Perfonaliter vero quia ille, qui producitur per [modum perfe&z liberalitatis, non poteft effe nifiamor, ](tue dile&io. Vnde effentialiter didum dicit complacé-]tam: notionaliter vere concordiam in fpirando: perío-[naliter vero, proceffum in illa concordio. Huiusautem exemplum ed poni in amore creato quo fponfus & |fpon(afe diligunt. Nam diliguntfe amore (ociali uiuendum, diligüritfe vlterius amore coniugali ad pro-Jlem procreandam:& illa fi produceretur ex fola concor. [diz voluntate amor effet:nunc vero eftamatus, nifi dica- & hypoftafis. Amoris, propter hoc, quia ex voluntate li- : beraliffimaprima utiubi | aci, quia cum diftinguatur producente,& non poffit diftingui effentialiter, diftinguitur peifonali-|ter:non fic autem eft in amore creato, 1. 2. Ex hoc patet illud quod obiicitur primo & lecundo,cum dicitur quod eft proprietas amantium fiue profubftantia.
». Ap illud quod obiicitur de fapientia, dicendü quod non eft fimile, quia Gpientia non dicit refpectum adalium: & ideo ng dc fe, diciturad (e, & eft efTentiale, nifLapproprietur: cdamor refpe&um dicit àd eos quiamore nedtütut. Vnde ficut verbum eft proprium Filii,& Donappropriatur, quia cónotat refpectum ad dicentem: Icctiamamor fiue charitas non can tum eft appropriatü, —————————MÓ—aumeia ITEM hocidem oftenditurpereundem fuper Cano-| A veiumetiam 5í liusá Patre per modum verbi; ita [nifi fpiritus cius, qui eft Quetlll —— ]- proprium 5pititus fancti. Et [icut procedit Spiritus fanctus per modum amoits: Etex hoceft ficut melius patebitinf.a quod haxcadmittitur: Pater & Filius diligunt fe Spiritu fan&o, non autcin quod Pater fit fapiens fapientia genita. | 4.ÀD illud quod vitimo obiicitur,ad quid dicitrefpe. &um, dicendum quod ad amantes: fed hoc quod cft,;. PANEG cencecuc nodonaliter, (icut practactum eft. Vno enim modo d;liverc fedem eft quod concorditer Ípira:e: hoc modoSpiiitus zen cítamans, quia non fpirat: ipfe autem obiici: dc eflentiali, quod non dicit egreflum ab amante: fed folum dicit complacentigm voluntatis Qua quilibet amat, & amatur.
4n Spiritus fanchu flt nexu, r nitas Patri, e Fil. diesander lenit 19.2.43. Membro j. 4.3. S.Thom.i p.u 7 art. V ad,.
Richardi Y. Sent dif vO at. 1.4.1. Steph. Brulef. L.Semt.d.1o.g. f.
Y J Trum Spiritus factus a in fit nexus, vel vitas | Funda amborum.Et quod fic, videtur hoc modo. Augy- | ser.
que coniungitur: fed coniungitur Dexu:ergo nexusnon Ir 5 « amoriin creaturis eft nexus:fed (icut probatum eft, Spiritus fan&us eft amor perfectiffimus: ergo, &c. Quod autem amor fit nexus, patet per Dionyfium: Amorem fiue diuinum, fiuc P wo inia: nag mus virtutem.
Irt M Spiritusfan&us fecundum Grzcos, procedit à Patre perFilium:fecundum Latinosà Patre, & Filio. Sed quocunq; iftorum modorum procedit, vniuntur inSpirituPater,& Filius:fed ille in quo vniuntur,eft nexus amborum:erpgo Spiritus fanctus eft nexus. | ITE M autSpiritus Patris eft S piritus Filii aut non.Si non, ergo cum nemo (ciat, qua funt in aliquo homine in illo, ficut dicit Apoftolus: & paternon nouit voluntatem filii, nec filius patris: ergo fiidem eft fpiritus amborum, in fpiritu vniuntur.
De din. m.
rum. Quz cnim non feparata (unt, non indigentaliquo conneGente: fed Paternon eft Íeparatus à Filio, necce-| conuerío; quiaFiliusin Patre; &PaterinFilio: er-1.ItEM nexus eft in quo duo aliqui conueniunt:fedPa: ter & Filius non conueniunt in perfona:ergo nulla perfonacftnexusPatris& Filii, —— | 5 ITE x ncáidicuntur illa quz conueniunt in 'alique in quo vniuntur. Si crgo Filius & Spiritus fanctus originaliter conueniunt in Patre:ergo Pater eft nexus Fijii, & Spiritus fancti: non crgo Spiritus fan&us cft nc-XUs,. h!
4. IT 5 & nexus dicitur, aut quia nectitur, aut quia nectit. Siergo Spiritus (an&us eft nexus, aut Crgo quia nectitur, aut quia nectit. Nó quia nectitur, quiatuc Íitniliter alia períona effet nexus.Similiter pater effet nexus.Si, quia nectit Patrem à: Filium:er-£o dat aliquid Patri & Filio:fed hoc eft inconueniens: ergo, &c.
?
cft aliquis duorum:ergo eft tercia perfona proprie. Í Li ftinus 6 de Trinitate: Non eft aliquis duorum quo vter- | ^41 '**.
1, Cor ad t CoWrmxA: Non eft nexüs nifi (epatato- | Ad oppof.
S rn CoNcrvsto.: Amor cum fit proprüffume nexus, dicitur vnitag Patri C Fily.
R 5 s r.ad arg. Dicendum quod nexus proprie diciturde fpiritu fan&o, fiue vnitasamborum:Ratio autem huius eft;quia Pater & Filius communicánt in Spiritu: & ideo amborum eft vnitas.Et rurfum ille fpiritus eftamor, & idco communicantin eo vt in vnoamore: & quiaamor proprijffime nexus eft: idco Spiritus fan&us proprie nexus éft, quiaamor mutuus efl,amor vnicus,& fubítantificus.: i. AD illudergo quod obijciturin contrarium quod non eft nexus nii epararorum, dicendum quod fepara- [tio dicitur tripliciter. Secundum diftantiam, & fic dicicitur feparatio localis: & fecundum differentiam per effentiam, & fic dicitur feparatio fubftantialis: & fecundum differentiam propuetatis relatiue, & fic mon dicicur feparario proprie, fed diftin&io.In quolibetiftorum modorum contingit cfTe nexum: quia ergo Pater & Filius funt diftin&i: 1deo re&e dicuntur conneái.
1. Àp illud quod obiicitur quod nexus eft in quoaliquiduo conueniunt, dicendum quod eft conuenientia eienciali,& conuenientia originahis, & nexus vtroque modo poteft dici effc: & quamuis Pater & Filius non communicent formaliter in perfona vna:tamen originaliter conueniunt;quia vna perfona oriturab vtroque, vno & codem modo. | 3. Ap illud quod obiicitur quod Filius & Spiritus fan&us conueniunt in Patre,dicendum quod conueniétia originis dicitur dupliciter, aut quia oríunturab vno, Aut quia ab eisoritur vnus. Si,quiaab vno, ficnon dici-[tur nexus,quia nexuseft vnio cofcquens diftinctionem, fed vnitasin origine antecedit diftin&ionem. Si vero quiaà duobus,vnius origo fit, cum ibi fit diftin&dtio,& co-Íequens vnio, propriiffime eft nexus:& fie eft in Patre & Filio refpe&u Spiritus fandi. Aliter tamen poteft dici uod no eft (imile,quiaFilius & Spiritusfan&us non coji modo producunturaPatre: fed Pater & Filius codé modo fpirantSpiritum fan&tum. Et iterum: Patris& Filii conuenientia eft in Spiritu fan&to vt inamore cuius cft ne&ere, ficnon conueniunt Filius & Spiritus fan&tus in Patre. | 22 4. Ap illud quodobiicitur quod nexus dicitur, aut quia nectit, & cetera, dicendum quod quidam fünt verbaquz in voce actiua fignificant paffionem, vt verba «d fenfum pertinentia, vt video, audio, & fimilia. Quadam in voce actiua fignificant actionem, vt facio, & percutio, fimiliter in patliua.. Dicendum igitur quod hoc quod eft nedtere, cum neGtere dicatur Spíritus, quia ab vtroque procedit,& rede in voceactiua paffionem fi. enificat, & in paffiua actionem: & ideo non fignificacur quod aliquid det Patri & Filio: fed quod magis recipiat.
$eparátio criplez.
QV.ESTIO III. Am Spiritus anclus preprie. Spiritus fit.
AT Spiritus fan&us proprie fit Spiritus. Et quod dpiipg | fic videtur hoc modo N Los perfona Spiritus fan-. |& ifto nomine propriiffime defignatur, quod dicitur Spiritus fan&us: fed hoc nomen, S«n&w, non coartat hocquodeftSpiritus,cum fit zque commune; ergo Spiritus proprie dicitur illa perfona.
ITEM Spiritus dicitur quod fpiratur: fed j'vus fpiratur,nongeneratur,nec econuerío: ergo cum pirari non conueniatPatri nec Filiojergo conuenit Spiritui fanéto.
Irz Mhomineseoncordesin vno malo dicuntur conpiratores,non quia idem cogitent, fed quiaidem malü , Funda.
À B C D — Quat. III. 91 'appecunt,& adidem malum vnus omnium eft colligaitus affectus:ergo cum fpiratio d piratione veniat,non | dicitur fpirari niflamor; ergo nee Spiritus fan&tus dici Itut nifi amor: ergo,&c.
1. Con rn a: Spirituseft Deus, & eos i adorant, | Ad oppof. cum,in fpiritu & veritate oportet adorare: fed cota Tri-| Ie. s.c nitas eft adoranda:ergo tota Trinitas eftSpiritus:hoc idé | dicit Auguftinus.
1. Ir£ M ratione oftenditurlioc idem fic:S piritus diuiditur contra corpus: ergo quod non eft corpus, cft fpiritus:ergo eft nomen abtolutum, non relatiuum;. ergo,&c.
x Irs*x 2 dicitur, aut fpiritualitate, auc [piratione. S1à ípiritualitate, fic djuiditur contra Corpus, & conítat quod conueniat Trinitati. Sid fpiratione, Contra: Spirate actiue dictum, conuenit toti Trinitati, quia tota Trinitas dicitur infpirare: ergo a&iue dictum non dicitur relatiue:ergo nec pafhue. 4. IT EM fecundum quod dicitura fpiratione, videtur quod magis preprie conueniat Filio,& hoc patet per | auctoritatem Iob: Infpiratio Omnipotentis dat intelle- Dobgn. Cum:fed hoc appropriatur Filio:ergo,&c. Parm f. ITEM fpiratio eft actus naturalis;fed folus Filius vefdmratio procedit per modum naturz: ergo folus Filius fpi- js ratur.
CowNcrvst:oa.
Spiritus pro vt a [piratione dicitur, efl proprinm Spiritus fancti: licet prout dicitur à [birit&alitate, fit proprium ipfius Dei.
R zs». adarg. Dicendum quod hocnomen,Spiritm, reperitur in corporibus, in fubftantiis rationalibus, & in Deo: & licet in Dco fit proprütfime, quia propriiffime eft inco fpiritualitas & fpiratio, tamen ratio cognofcendi & dicendi tamquam à pofteriori incipit à fubftantia corporali. In fubftantia autem corporali fpiritus dicitur dupliciter,aut à fpiritualitate, contra corpulentiam, & fic dicitur ab(olute,& vocatur fpiritus corpus fubrile,ficut accipiturin lib. de differentia fpiritus, & anima. Aut àfpiratione, & fic dicitur fpiritus flatus, ficit accipit Chryfoftomus in homilia fuper Ioannem: Spiritus vbi vult fpirat, &c. Ecin Pfalmo: Ignis,grando/fpiritus,&c. Secundum modum hunc duplicem, accipitur in fübftátia fpirituali, fiuerationali. Áut à fpiritualitate contra corporeitatem, & fic fubftantia rationalis, vel eius po-| « rentia interior dicitur fpiritus: Quis nouit fi fpiritus fi- Ecc: d liorum, &c. Autàa fpiratione, & lic affe&us vel amor dicitur fpiritus. Etratio huius eft, quia actus fpitationis in corpore eft actus internus, aCtus continuus, aus viuificus, & habet originemá calore; quia ergo egreffus amotis, vt amor eft,venitab intrinícco, & amor efta&us viuificus, quia amor eft vita. Etiterum, amor eft actus continuus, quia continue debet reddi amor, & tunc eft perfe&us, quando homo fic amat. Rurfus, eft calor fpiritualis, ideo folus amor dicitur, [piritualiter fpirari, & fic accipiturillud ad Thef. Vt integer fpiritus, &c. Se- 'Tbeff.s.
cundum hunc duplicem modum accipitur in diuinis. 4 avid.in hé. de pe. Iob.3, b conuenit toti Trinitati. Nam tota Trinitas caret corporeitate, & materialitate. Etficeftnomenabíolutum,vt in Ioanne: Spiritus eft Deus. Secundum autem quod di-|I9-4:6 citutd fpiratione,fic conuenit illi (oli perfonz, quz procedit vtamor rationc iam dicla. Spirare enim in Spiritualibus folius eft amoris, & quoniam amor poteft fpirari re-Ce & ordinate, &fic eft purus: vel indirecte &immunde, & fic eft libidinofus:ideo perfona illa quz eft amor non tantum diciturfpiritus,fed Spititus fatus: non fic filius dicitur Spiritus fanctus: quia generatio Eft motus naturalis,circà quem nonattenditurfandtitas, vel puritas, ficut attenditur cireaamorem voluntatis. | | 1.2.3.4. À D illud quod obiicitur quod fpirare eft A, totius rouus Tiinirads,dicendum quod fpirare dicitur dupliciter, Vno modo eft fpirare idemquod S piritum fanctü | producere, & fic non conuenit toti Trinitati. Alio modo eft fpirare, idem quod infpirare, & illa conuenittoti Trinitati. quia infpirare diciteffectum fpiritus, qui eft àtota Trinitate:dicitur enim infpirari quod in n noftro fpititualiter immittitur, fiue affectio fiue cognitio. | j. Ap illud quod obiicitur quod motus eft naturalis, dicendü quod fic eft in corporalibus, quz infpirant propter nature indigentiam:fed non fic in fpiritualibus fubftantiis quz fpirant ex liberalitate voluntatis. Vnde radone huiusnon transferuntur, fed rationc aliarum proprietatum.
QVOD SPIRITVS SAN- CTVS PROCEDIT A PA-. TRE ET FILIO.
DISTINCTIO IX.
dup s. d. IC dicendum eff, Spiritum VancTuom à Patre ] du oa RRLERR [52 effe s C Filio.C procedere à Patre, c Filio, urs ad 2 quod multi beretici negauerunt. Quod anidem ad. | Rei? tera de-vtroqueprocedat, multis diuimorum eloquiorum teffimontis comprobatur. Dicit enirn Apoflof Ie. 14. d loco:f Quem mittet Pater in nomine meo.Et alibi ipfe File. 15. figs de Spiritu [anéfo ait: De Patreprocedit. His e aliis auctoritatibus pluribus offenditur, quod Spiritus ancius 4 Patre, e Filtoprocedit.
Quod Graci non conceduntSpiritum fan&dtum procedere à Filio.
Gracitamen dicunt Sptritum (anciInm procedere tana. um Patre, nona Filto. Quodideo dicunt, quia veritas tn Euangelto fidemintegram conttnente, de proceffto- T Io. ig, d ne fparitua loquens, folum Patremcommemorat dicens: b s E aSymrttus qii a Patre procedit, Et etiarn ideo, quia tn prin-DESC cipalibus Conciliis que apudeos celebrata funt, tta fyen-^ Confla bolt eorusm v fubiuncfis anathematibus fenctta. funt, vt "PL nulsge Trumtattizfide aliud docere, vel aliter predicare quam ibi continetur, liceat. 1m quibus quide:fymbolts Cum à Filio: Quicumque, inquiunt, A Filio eum procedere addunt, anathema incurrunt unde c nos araumnt anatbematis reos. Addunt etia ad affertionem fua opinionis c in teffimonium noflra damnationis de (ymbolo fidei, quod fecundum traditionempradicfori Conciliorum Leo 111. Rome trajcriptum in tabula argétea pof! altare beatiPaul tHae ver | pofita poflerzs reliquit.pro amore("vt pfe ait) Cy cautela fi justo un! desortbodoxe. 1n quo quidem fymbolo in procefGone $pi-| vuano i, |Pi£ts v folus commeroratur Pater bis-verbis: Et in Spirijecs.fed. |tupa fancfuna Dominum,T c viutficatore ex Patye pyo-2 am eenflan cedentem: cum Patre C Filio coaderandum, c? glurificab o« |dum,tc. Illudefi (bolum quod in Mijja cantatur, maíro P«- editus ip» Niceno Concilio:tn fne CMEUS Jfubiuncfum eff: l o diet Qurialiud docuerit,vel aliter pradiuauerit, anatberna fit.
t1n0pol. 1.
( C€ onte; die did Ideoque Greci nos anatbematizatos dicunt,quia dicimus Lib. 14. Sententiarum À Spiritum [ancTum à Filioprocedere, quod ibinon contine- Spiritui fancius commemoretur procedere a Patre, et no| E B |ceret.fibi ipff, -vt ait AugulHixrus, preiudicaret: qui cupie- Mitre mea, c Patris arbitrio, quia infeparabilster eff à me tur. Ouod enim (écundum nosibidicitur: Quja Patre Filioque procedit: alterum à Latinis eft additur, [Gili set Filioo, Refponfio vbi determinantur przdicta.
. Nosautem illa verba ita determinamus: Quialiud docuerit, velaliterpradicauerit,id efl contrarium docuerit vel cotrario modo predicauerit,anathema fir. Aliud ergo pojuit, pro oppo[ito,qualiter e Apoflolus m epiflola 4d Gl. $i quis aliud euangelizauerit idefl contrarium, c.l, p anatbema fet. Non dicit, fi quis addiderit. Nam fi illud dibat venire ad quo(dam,quibus feribebat, fiut ad T beffa-vhef.;. lonicenfes ut uppleret,que illorum fidei deerant. Sed qui Mpplet quad minus erat addit:mo quod inerat,tollit. du Autem pretergreditur fidei regulam, non incedit inia: fed recedit Avia. Ad illud autem quod de Euangelio oppo-! punt,re[pondemus ita:quia cum dicat im eo Veritas,Spiritum [anifum à Patreprocedere,non addit folo e? tdeo. Jetiam à fe protedere Hor negat: [ed ideo Patrem tantum Horinatquia ad eum (olet referre etiam quod ipfius eff, quia ab illo babet.
X Quod Gracciin fenfu nobifcum conueniunt, & fi verbis differant.
Sciendumefl tamen quod Greci confitentur Spiritum Janctum effe Ftly: ficut C Patris:quia et Apoffolus dicit: Spiritum Fily, Et Veritas in Euanaelio:Spiritum veritatis. Sed cum no [it alind Spiritum [ancfus e[fe Patris, vel Fily,quam effe à Patre ef» Filio, etiam in boc in candem nobt/cym fidei fententiam connenire videntur, licet in|. verbis dilfentiant.
Audoritatibus Grecorum oftendit Spiritum fancum ctiam procederea Filio.
rocederea Filio. Pnde Atbanafis in fmmbolo fidei: Spiritus [anis à. Patre et Filio, non faéfus, nec creatus, fed procedens. Ecce Spiritum fantium aperte dixit procederea Patre (f Filio. Didymus etiam eorum maxime Doctor in libro de Spiritu [antfo,. Spiritum fanctum à Filio procedere dicit: Saluator inquit qui eff. Veritas: Non entm loquetur A fernetipfe, bocefl, non [ine me, c?
d 4 Patris voluntate: quiaex fe mon efl fed ex Patre D meeff. Hoc enim ipfum quod [ubfifhit eb loquitur,à Patrect Ameilleefl. | Item Spiritus ariéfus,qui efl Spi-VIUMS "Veritatis, Sptritusque faptentie, "non potefl amdire à Filio loquente, que nefcit cum boc tpfum frt quod proferra Fito, d eft procedens Dem de Deo, Spiriti veritatis procedens à veritate,. confolator manans ex confolatore ». Nam Cyrillus epi[copus im. Epiflola iNeflori direifaatt: Sptritus intellteitur perfefecmndum qued Spiritus 0ff, i mon Filius: fed tamen non eff altenusabeo, Spiritus enim «veritatis nominatur, e prewit beo ficut ex Deo Patre». loannes quoque Chry-Joflomus in bomilia quadam de. expo[itione fyrmbodt fie 4H: dfleefh Spiritus procedens de Patre C Filio, qui, cog ya. diuidit dora propria prout vult. Idem tm sia bomilia: b Credendum efl Spiritum [ancium Patris efe c FiM.| lf/um NE teg * —, pit XLAr. l1 Quit L — » 17 EP SS ET | ^ Ifum Spiritum fancfun dicismus Patri ef Filo coequa- À Sed cum nonfit aliud. — Dub. 111.
ij. lem, é? rocedentem deP Maii e Filo. Ho eredtte diti Contra: Aliud eftdicere, cappa Sortis quam cappa | colloquia mala corrumpent bonos smores.. Ecce a doctori |. aa à Sorterergo fimiliter videtur in propofito. Autíi | pus Grecorum aperta babensus teflinsonia quibus Spi- | * |non, quaritur ratio. | ritu /amilua à Patre, Co Filio precedere ofi editur...O- R zs». Dicendum quod genitiuus, quamuis deno-" muli erqo fingua confiteatur. Spiritum fancium proce- tnineturab habitudine | geni tamen aliàm habirudim dere à Patre c» Filie. nem importat, vt poffeffionas: (ed cumin diuinis non cad | | dat diuerfitas,nec habitudo nifi originis, ratione mate, i DISTINCTIO XI riz in diuinis determinaturad habitudinem principii & d ideoin Deo idem eft dicere: Spiritus Filii, quod Spiritus "M Deatetna proceffione Spiritus fancti quantum ad procedit a Filio. Pratereaalia eft ratio, quia Spiritus fe-| s principium quo procedit. cundum quod eft nomen abfolutum icut hoc ncmen,|: - Deus, non habet proprie conftrui cum genitiuo, quia ii | Hic dicendum efl, Spiritum [antium 4 Patre p |tuncidem effet dicere: Spiritus Filii, quod Deus Filii:| vy effc, € Filio. ergo oportet,quod acciptatur Spiritus fecundum quod aho: dicitura fpiratione, & ficeft nomen importans origi-H | Expofitio textus. nem:ergo ficut fequicur:Filius Patris,ergo Filius qui ett al * Dioifie. 9 Vpra cgit Magifter de proceílione Spiritus fancti in pu & ita eft dicere, Spiritus Flo espinas que ái | ud comparatione ad Per procedentem:haceft fecun- | jl dapars,in qua agitur de cadem in comparatione ad prin- Non fine me, & fine meo, & Patrü arbitrio, &c.
li cpiumáquo. Et diuiditur hzc pars in duas. In prima Dub. IV. z ' oftendit gSpiritus fanctus procedit à Patre &Filio In fe- | ( cáda determinat qualiter procedit ab cis. infra Diftinà. Videtur male dicere, quia qui habet arbitrium fuper ^, 12. Irem queritur cum Spiritus (andius procedat Pare, Q" Fi-| aliquid,habet dominium (uper illud;ergo videtur fecun-| lie. Prima pars habetquatuor. In prima oftendit Magi-| |dumhoc,quodSpiritus fanctusfit inferior Filio. S1 Tv | fter per multas auctoritates quod procedita Patre &Fi-| Ipn1cas quodarbicrium dicat voluntatem,hoc nihil eft, | | lio. Infecunda vero econtra per rationes Graecorum o-| |quia fimiliter cum vna voluntas fit trium, fimiliter Filius | ftendicquodá folo Patre, ibi: Greci teen dicunt Spiritum C |nonloquitur fine arbitrio 5 piricus fanQti, & Pater fimili-* | Anci tanti procedere aPatre.In tettia,auctoritates&ratio-| |ter: quod non diciturproprie. — | nes Grecorum foluit & determinat, ibi: Nos autem illa Rrspox. Dicendum quod Spiritus fanctus eft Patri ui & Filio confubftancialis,ita quo APatre & Filio proceverba ita determinamw. lInquatrta oftendit confeffionem fideiGrecorum implicite conuenire cum noftra,ibi:Saedum temen quod Greci confitentur.
In principalibus Conciljs. Dub. I.
Quazritur quz funt illa quatuor principalia concilia, & dicendum quod fuerunt quatuor concilia -— quatuof dicit quedam glofla fuper Apoftolo- rum in Eccle(ta primitiua, vt dumad ele&ionem feptem diaconorum A&. 6. Tertiü fuitad nonimponenda legalia gentibus Adj. Quartum ad tolerandum legalia ad tempus Ad. 21. Concilia Concilia | vero Patrum principalia apud Grzcos fimilicer fucrunt quatuor, Ícil;cet Nicznum,E phefinum, Calcedonenfe & Conftaninopolitanum. |!
Qui «liud docuerit, vel aliter predicauerit, &c. Dub. 1I.
Exponit ifta verba, ideft,contrarium docuerit, vel cótrario modo, &c. Non videtur ifta expofitio probabilis, co quod ille qui contradicit articulis excommunicatus efipfo iure: ergo non oportebat pro contrario dare fententíam; ergo videtur quod pro diuerío tulerunt fententiam. Przterea, vnde venit ifta expofitio? & quzritur quare non dixcrunt:Quiíquis contradixerit?
Rs ».Dicendumquod ficut dicit Anfelmus:O mnis qua facra Scriptura noncontradicit, propter fuam generalitatem & igni- .- maluerunt dicere aliud, quamuis intellexerüt contrarium, vt magis compefcerent ora przfümptuoforum, ne adinnil tradicentes, quia non fuit corum intentio przcludendi viamad explanationem fidei faciendam maiorem, fiDe?
tima Cóliahe. alios magis illuminaret: fi hoc dixiffent, f conftat quod iuímodi errare nó poffunt.
yt. " lenda eflct.
la&us. Primum fuit ad ele&ionem Matthiz AG. 1. Secü-| nonbene moti fuiffent, & fententiaeorum merito abo- MEME NNNM nO it: operatio ergo Spiritus (anti communis eft Patri & Filio,& fimiliter zque habet effe à Patre &Filio,ita quod nó eft dicere quod habeat locutioné propriam,nec qn» habearlocutionem à fe,& hac duo voluit excludere Dominus cum dixit:Non loquetura femetipfo, vt exclu datur rario proprii, &ratio primi principii: hocexponens Didymus contra proprium dicit, Ne» fine me. Contra rationem primi principii dicit: Sine meo C Patri arbitrio, & arbitrium non importat dominium, fiue caufalitatem: (zd folum auctoritatem in Patre &Filio refpe&tuSpiritus (an&i,vel eius operationis.
ARTICVLVS Iobi&h L D intelligentiam huius partis duo principaliter queruntur. Primo quaritur de proceffione Spiricus fancti quantum ad principium, & quaritur vtrum Spiritus fan&us procedat Patre & Filio. Secundo vtrü procedat à Patre & Filio inquantum funt vnutn, aut 1nquantum funt differentes, QVESTIO I An Spiritus [anciw à Patre, C 4 Filio procedat.
Von folum à Patre procedx, probant Graci radone, & auctoritate. Ratione fic: Emanatio| p aciones Spiritus fancti cft proceflio, — eft motus ab pro parte |vRO in alium:ergo fi recte proceffio eft in diuinis,Spiritus negatiua.
. fanctus Àd oppofi cum fan&us zterna procellione preceditab vno in alium. Si ergo procedità Filio;aut preceditin Patrem,autin aliam perlonam:non in latrem,quia Pater nihil accipit à Filio, necinaliam perfonam, cum non fit dare quartam: ergo non proceditàFilio. — 2v | 1. Ir £ valía ratione fie, quia Spiritus (an&tus proceditper modum fpirationis,ficut verbum per modum locutionis: fed ita videmus in creaturis quod exitus locutionis non przcedit fpirationem,nec egre(fus Spiritus eft là Verbo:ergo nec in diuinis Spititus fan&us à Filio..
j. ITE M Spiritüs (an&us, vc omnes dicunt, procedit per modum nexus:fed nexus tenet rationem medij:fed fi procederetà Filio, teneret rationem tertii; & extremi, non medij:ergo non procedit à Patre & Filio: fed à Patre in Filium. | | 4: Ir £M Spiritus fanQus proceditá Patre, aut fuffi-4nift1. |cienter,aut non. Si non füfficienter & plene, ergo Pater pbycm. [imperfectus in fpirando.Si füfficienter: ergo fuperfluum Top. ca.: cft heri per duo; quod poteft fieri per vnum fulicienter ergo (1à Filio procedit, cum procedat plene à Patre, in illa fumma Trinitate eft (üperfluitas, quod abíurdum eft | j. Ir£ M hocipfüm nitunturGraci oftendere perau- Ctoritatem: fed non poffunt per facra Scriptura indu- &ionem,ideo arguunt per priuationem in Euangeliis,& maxime in Euangclio Ioannis,'& Epiftolis, vbiintegre traditur noftra fides: fed in nullo dicitur quod Spiritus 1.15.4 fanctus procedat nifià Patretantum. Ioannes:S pirictum Veritatis quia Patre procedit:ergo aut Euangelia infufficienter fidem docent,aut Spiritus fan&us rantum procedit à Patre, | | 6. Ir Minquatuor Conciliisapud Grzcoscelebratis, vbifidesá Patribus fufficientereft explicata, dicitur quodSpiritus fanctus procedatà Patre,& nihil diciturde Filio:ergo fi Deus illis fuficienterfidem reuelauit, ergo, óc | uox 2 Adeppo., ITEM hunc errorem tutari nituntur per Dodcofium. — |res,quinonfolumapud cos,fed etiam apud nos celebres Audorta| T, Er primo perGregorium Nazianzenum qui dici- Di dis tur Theologus: Filius & Spiritus fanctus geminus Patris suns * |radius, víq; ad nos miferunt claritatem fuam: ergo exeüt à Patre, vt duo radij. 1. ET Dionyftusctiam dicitinlib de diuin.nom. Ex immateriali, & impartibili bono, cordialia exorta funt lumina,!equitur de Paire: ergo exeunt, vtlumina: fed taliaficfe habent quod vnum non eftab altero:ergo, c. Libydef.| 3 1TEM Damafcenus expretfhius; Spiritum fan&tum erthe.u;. | CxDatredicimus, & Spiritum Patris nominamus: S piritum vero fan&tum ex Filio non dicimus, & tamen Spiritum Filij nominamus. | 4. 1T E M fiLatini hoc cognouerunt, tamen Graci non cognouerunt:aut fuit hoc sat auctoritate, aut przdicacione;aut ratione, aut reue ationc.Scripturz au-'&oritate non, quia eandem peromniafcripturam habet Grzci.Similiter nec predicatione, quiaidem eft Do&or n: Gracorum, qui eft & Latinorum, quieis fidem perfecte Dedit nom d ud AME lad tradidit,fcilicec Paulus Apoftolus.Si ratione, fed ratione D«mef — |non fufficitaliquidaffirmari in his quz funt fidei. Vnde ' Dionyfius & Damafcenus dicunt quod nihil eft dicende fs.orib..
dum,nec cogitandum de illa fumma Trinitate;przter id quod nos facra eloquia docuerunt.
j. Ex Hieronymus: Nil credatur mihi nifi confirma uero per Nouum & Vetus Teftamentum.Si reuclatione, :quzritur cui fueric reuelatum: & cum Deus velit omnes homines faluos fieriquare hoc non reuelauit Grxcis? Et iterum quo modo conftat quod hocfueritàDeo? — CoNTRARIV warguiturratione oftenfiua fic:Spiritus fan&tus fecundum omnes fideles procedit vt donü, ficut ex multislocisScripture probatur,S& iterum omnes tam Grzci,quam Latini dicunt Spiritum fan&umá Filio nobis donari:ergo omnes concedunt procedere ab vtroque,cum non detur nifi à quo procedit.
I r: MSpiritus fanctus fecundum omnes, & ficut (u- ; Fanda.
fmenta. —- : Rationes : ua.
E [ritus fan&tus procedit à Patre & Filio. Ad intelligentiam Difürà. XI.
Á|pra oftenfum eft, procedit vtamor, fed amatenon uu cft Patris, fed etiara Filij, vnde & peromnia amatFili, | ficut & Pater:ergo fià Patté amante amor procedit cadi rationea Filio, culi M E AT ITEM Spiritus fanétus fecundum omhesfrocedit vr nexus: fed perfectior.nexus eft qui ab estremo vtroque procedit, quam quiab altero: crgo fi$ piritus dandus e( nexus perfectiffimus,non folum à Patreprocedit, (edet. iamá Filio. | | I r € M hoc idem oftenditurratione ducente adim- s, 44, d | poffibile fic: Omnis diftin&tio perfonarum in diuinisat- «23, | | tenditur fecundum relatjionem.& originem:ergofi Spiri. he tus fanctus non procedit Filio,nec econuerfo, null; e| ^4: ibiorigo:ergo nulla eftibi mutua rclatio:ergo nec diftin. n t! Chio. Wo. de 07 tmi [* Ir £M maiorgermanitas eít inter duos, quando vnus cd: |: procedirab altero & ambo tertio, quam fi vnus nihil|^4-iée habeatab altero, hzc eft per fe nota:ergofiS piritusfan-|" &us non eftàFilio,nececonuerfo, nec cft perfeca vnio: MM ergo nec fumma,necperfecta beatitudo, Dus t IT £ M perfectioreft expreffio quando generans com. reu, se municat genito non tantum fübftantiam, fed etiam acti | e | qui naturz geniti non repugnat: feda&us fpirandiuon ^ repugnat Filio, quianullum ex hoc inconueniens fequitur,fi fpiret: ergo fi pater hunca&tum ei non communi: cat;Filius non eft perfecta imago.
Ir £u hocipfum oftenditur auctoritatibus, & primo! cup i, auctoritate Apoftoli:Mifit Deus Spiritü Filij fui, cc er-| aas, go cü Pater non mittatSpiritum nifi Filij, idem e(t Spiri- «spo | tus Patris & Filij:fed eius eftS ps tus à quo procedit:ergo| pinrei& Cis piritus procedit à Patre & Filio. Si dicas quod nó fequi- | 79 tur,quia non dicitur Filij, quia procedità Filio, fed quia i eftinFilio. Ergo eadem ratione cum Filius fit inSpiritu fancto,poteft dici Filius Spiritusfandti. 1 IrrMperIoannem: Quemego mittam vobisSpiri- 19 tum V eritatis:Ex hocarguitur fic: Nullus mittitaliumnifi habeat auctoritatem fupra illum: nullus autem habet auctoritatem fupra alium,nifi aliquid. tribuat ei: fed nul, [ la perfona tribuit nifi ab ipfa procedat:ergo à primo, Spi-: ritus fanctus procedit à Filio:S 1 dicas quoda Filio mitti tur ex tempore & ex tempore procedit: Coxra «tilius | non idco habetau&oriratem, quia mittit, fed ideomit- " ( Y [ tit, quia habet auctoritatem: ergo ante habetaudtoritatem, quam mittat temporaliter: ergo antequam mutat z temporaliter, neceffe eftSpiritum fan&um procedcrea IN Filio:etgo,c*c. | mE uud | Ir £ M perIoannemillleme clarificabit, quiademeo/* accipiet.Ex quo arguitur ficQuifquiseft omne quod habet, eftomne quodaccipit: fed Spiritus (an&us cumhit Deus fumme fimplex, eft omne qued habet: ergoomne quod accipit;ergo fi accipit aliquidab aliquo;accipit ci | e:fedà quo accipit effe, ab illo procedit: ergo fi aliquid I accipit à Filio,proceditá Filio. $1 dicas quoi accipereil- | lud, eft temporaliter:tuncobiiciturexhoc, quiaomne '— [ quod téporalitéraccipitaliquid,ab aliquo mutatur, ^ d D Cowcrvsro. Spiritus f[anclms procedit à Patre C» aFilie.
R 2 s r. adarg. Dicendum quod ficut oftenfumeft | auctoritatibus & rationibus, fidei veritas eft, quod Sp! n n: x ste 4k. autem conttouerfiz Latinorum & Gracorum, & origo jree : ] - ide Alio D: " nem eius, notandum eft quod circa proceflionem Spir ^^ m