i 474. |tucrhoc modo. Auguftinus 7. de Trinitate: Patrem dici-| Al ideft nó dicimus folum Patrem effe Deum. Si autem aliter ponatur, videtur (ermo babere fuperfluitatem,& improprietatem, quia hoc excludit quod excludebatur ex natura ipfius przdicati. Aliter additur hac dictio, folw, termino fübftanciali cum termino numerali, ficut cüm termino, vnss:& tuncexcludit pluralitatem, & hoc modobene additur predicato,& ficaccipit Auguftinus con-| zug. lj^. s. tra Maximinum cum dicit; Trinitaseft vnus folus verus| «4.9.10.6. Deus, itaquod non plures, & tunceft verusfermo, & proprius, & contra hzreticos qui dicebant Trinitatem efle plures Deos: & importatur periftü terminum, folu, priuatio multitudinis, & ita diftinctio: & magis proprie dicitur de Trinitate quod Trinitas fit vnus 1: Deus, [quam de Patre, cum tamé poffet dici de vtroque. Etnulilusvmquam dixit, Patrem effe plures, fed de Trinitate, BI fiuc detzibusaliqui dixerunt: & ideo congruentius dicicut: Trinitaseft vnus folus Deus.Concedendum eft ergo quod, f«/us, poteítaddiad przdicatum termini fübftantialisvere in diuinis, fed non proprie, nifi cum determinatione, & adiunctione termini partitiui.
i. Àp illud ergo quod obiicitur quod, folus, eft difpofitio (übieGti, ficuc hocfignum, emnu, dicendum quod nencftita propria difpofitio fübiecti ficut hoc fignü, omni. Quia emn diftribuit pro fuppofitis, pro quibus terrninus fubiicicurnon pro quibus scdicuu (alte (imul futnptis. folus autem, no folum dicitur ratione füppofiti verum etiam ratione formz, quia excluditalium, & ctiam poteft excludere aliud.
2. Et per hoc patet fequens, quia non femper excludit alium mafculine: fed etiam poteft excludere aliud neutraliter, veletiam pluralitatem, quando additurtermino numerali, vt vifum eft. V 3. A D illud quod quaritur, vtrum teneatur fyncácegorematice, vel prout eft nomen importans formam denominantem, vt idem (it folw quod folitariu, dicendum quod fyncategorematice. Quod obiicitur quod fequitur compofitionem,dicendum quod, foli, importat duo infe, fcilicecintellectum huius nominis, aliu, & intellectum negationis. Quantum ad intellecum huius nominis, 4/1, refpicit terminum circa quem ponitur, & lequityractum. Quantum ad intelle&ü negationis przcedit, & hocnó eft conueniens quantum ad diuerfa pra--cedere, & fequi: hoc patet exponent&Si enim dicam: Video folum Conradum:Seníuseft: Video Conradum, & non vidcoaliumà Conrado. Similiter intelligendum eft in propofito.
4. Áp illud quod qu *urquid excludit cum additur przdicato, dicendum quc d quando additur fine determinatione, excludit aliam formam, & tunc re vera efl ibi fuperfluitas, & improprietas, eft nihilominus veritas led quando additur cum termino partitiuo,tunc exclu-]. dit pluralitatem, &tunc poteft locutio habere veritatem: pater enim & Filius funt vnus Deus & non plures, & ita vnus folus Deus, &c. | [4 [4 Ontequentet fecundo loco eft queftio de fecundo articulo quaftionis;ícilicet vtrum dictio exclufiua polliradditermino relatiuo. Circa hoc quatuntur duo. Primo queritur,vcrum dictio exclufiua vere addaturtermino perfonalirefpectu pradicati proprii. Secundo, vtrum vere addaturtermino períonali refpe&tu praedicati communis,vt vere dicatur: Solus Pater eft Deus.
QVESTIO kí An didlio exclufiua, Solus; vere addatur termino perfe salire[ectu pradicati proprys JEgid. Rom. 1.Sen£. dif z14.2. — Henricta in [umma p.2.tn fine. Ricbard.1.Sent.d;/fl.21.2.4.
Ioan. Baccon. Sent.difl. 21.4."vnica.
7 Thbom.Arg.'
-—»—- f ache cds b Funda. Qi refpedtu predicati proprii vere addatur, vt (cimenta. licec hzc fit vera: Solus Pater e(t Pater. Videtur per pos Auguft.?.de Trinitate fic: In illa Trinitate folus Pater jn P dicitur Pater quia nullus nifi ipf eft ibi Pater.
2 IT£M hoc videtur per expolitionem,quia perfona Patriseft Pater,& nulla alia cft Patet;ergo haec cft vera; Solus Pater eft Pater.
Irzx Nihileft magis proprium alicui, quam quod eítidem fibi re & ratione: (ed Pater e(tidem fibi re & ratione: ergo Yo pesi dicitur de fe: fed quod proprie conuenit alicui, conuenit foli; ergo Pater dicitur de folo Patre. | | AdOppo-| ^ CoNTRA: Solus, vt vult Philefophus, idem cft litum. |quod noncumalio: fed impollibile eft.Patrem non effe cum alio:ergo femper quando additur huictetmino,Patec, vel alii cermino perfonali,eft locutio falfa.
1 ]vgM Selw,excluditalium: fed alio eftDeus,alio eft Pater:ergo addita huic rermino Pater, excludit Deü: ergo (i hzceft vera: Solus Pater eft Pater, & hzc fimilicer: Deus non eft Pater: quod fi hzc eft falía, ergo & prima.
3. Ir EM Selw,cxcludithocrelatiuum, «lius, fed aliusita cft relatiuum diuerfitatis quod nihilominus implicataliquam identitatem. Vnde fequitur: Ifte vadit cumalio homine, ergo ifte eft homo: fi ergo excludit alinm ab hocquod eft Pater,aut alium Patrem, aut alium Deum:fed quocumque modo dicatur, eft locutio falía, CoNcruwvs Io.
Hac didlio, Solus, categorematice, id efl, prout dicit felitudinem in diuina non dicitur: (ynvategorematice yero, ita vt vel perfonals, vel (ubflantiali iungatur predicato, vttque dici poteft.
Ras». ad arg. Dicendum quod fecundum quod hzc dictio Solus, tenetur fyRcategorematice, importat priuationemaffociationis, & locutio fimpliciter eft vera, exclufo illo fenfu quo importatíolitudinem, quia ficnon accipitur in diuinis, ficut fupra di&um eft. Secundum enim quod importat priuationem a(lociationis vera eft.
.—,[Quiacumtripliciter poffit eam importare, in quolibet Expl i fenfulocutioeít vera. Poteft enim hzcdictio So/w, im-VOR ME portare priuationem affociationis reípe&u formz ter-Aen: mini fubiecti,vt dicatur folus Pater, id eft, ille qui eftfolus Pater, & (ic abíque dubio veritatem habec: Solus Dater eft Pater. Vel poreftimpottare priuationem aflociationisieipectu przdicadi, & hoc dupliciter, vel in paiticipando, vt quiaalii non conueniat, & adhuc vera e(t, quía hoc przdicatum quod eft Pater, foli perfona Patris conuenit: illa enim proprietas Patri conuenit, & ita quednullialii. Vel poteftimportare priuationem aífociationis in compartici pando,vt cum dicitur: Petrus comedit fólus,vel vadit Romam folus, non quia alius non cat Romam, vel non comedat: fed quia nullus comparticipat cum eo,quamuis patticipet, & fic locutio adhuc eft vera, quia perfona Patris non participat. vel comparticipaccum alia in proprietate paternitatis: & idco (e- : cundum quod folus excluliue tenetur, iudicatur locutio vera.
t. Áp illud ergo quodobiíicitur quod Selw,idem eft | quod non cum alio,dicendum quod negatio illa nó fimpliciter excluditalium in eo exiftendo, fed excludit aliü reípeétu forma fubiecti, vcl praedicati, in compartici- |pando, vt vifum eft: & quamuis Pater cum aliis exiftat, & non poffit fine alio effe, quia tarnen proprietatem paternitatis cum alio non communicat, ideo habet fimpli-.iterlocutio veiitatem.
Lib. L Diit. XXI.
cft Pater, dicendum quod ficut di&um eft füpra, did dicit diuerfitatem fecundum rationem dicendi, vel intelligendi in verbo propofito: fed in expofitione huius dictionis, Selu;, dicit diuerfitatem, fiue diftincionem in fuppofito. Et quiaDeus in EpoRte non differt á Patre, immo fupponit pro Patre: ideo non fequitur quod di-| ' Quai TL 1. Àp illud quod obiicitur quod alio eft Deys, alig Cio excluítiua addita Patri, excludat Deum.
3. Ap illud quod obiicitur quod, Alis, implicarformam aliquam Conde quam conueniat: dicendum quod iftud non oportet,quod ifta fit forma perterminü importata, vere enim dicitur: Homo eft aliud ab afino, nili quando adueni: illi termino immediate, vt cum dicitur alius afinus, includitur conuenientia in natura cóimuni:íed cum dicitur:Solus Pater, non eft dicere quod B |Pater,& non alius Pater, fed Pater, & non alius à Patre: & idco non importatur conuenientia in forma proprictatis Paternitatis cumalietate; fed fufficit quod fitalia perfona:Pater enim e(talia perfona, vel etia alia effentia: & iftaexcludit hoc quod non eft Soli, & fic patet illud, QY £STIO IL An dictio exclufiua, Solus, vere Addatur terwiwo perfonali. ve(pectu. predicati communi.
Et de Pot.q.10.art. 4. ad 12. Scotus im Reportatis 1.Setutent.difl. 31.4. v. ZBgid. Rom. 1.Sent. difl. 21. princ. 2. q.1.
Trum diio exclufiua vere addatur termino pet^ 4 uie fonalirefpectu przdicati communis, vt vere dica-| cum.
tur:Solus Patereít Deus. Et quoad fic, videtur auctoritate & ratione, Auctoritatofic: Ecclefia cantat: Tu folusaltiffimus lefu Chrifte. Et illud: Beo Patri fitgloria, eiufque foli Filio, &c.& confimi]es multa inueniun tur.: 1. Ir: Nemo nouit Filium nifi Pater:fed nemo nifi| Matri.
Pater & folus Pater conuertuntur: ergo folus Pater nouit, & hocprzdicatum eft effentiale,ergo, &c. 3. lreM ratione videtur. quia dictio exclufiua addiraalicui, non excludit nifi alium; fed tres perfona non habentalietatem refpectu praedicati fubftantialis: ergo addita vni non Erb aliam refpectu calis predicatiied Ii non excludit, locutio eft vera,ergo,&c. 4. IrEM di&tio exclufiua addita alicui, non excludit quod eít in eo vt pars, vti dictio exclufiua additur Petro,non excludit pedem Petri; ergo cum maiori idenitate fit Filius in Patre quam pes in Petro,dictio exclufiua addita Patri non excludit Filium.
CowrR A: Nec Pater folus,nec Filius folus,necSpirt-|Fandi- — cus fanctus folus Deus eft: ergo nó vere additur refpectu menta.
cermini communis. IrTEM omnis propofitio in qua pradicarum communius eft (abiecto additaexclutione ad fübiectum eft fil E ía,quia nullum tale przcife conuenit fübiecto: (ed ralis eft hzc,& confimilcs.Solus Pater eft Deus:ergo,&c.
Ir£M dictio exclufiua addita alicui, excludit omne illud quod ponitaffocfationem cum termino, & hoc pa tet, quia priuat affociationem:fed Filius ponitaffociatio" nem cum Patre, vnde Pater cum Filie,eit Pater cumalio.
IrtM dictio exclufiua excludit omne aliud, & maxime oppofitum, fed relatiua funt vna differentia oppeficionis, ergo addita vni relatiuo, excludit aliud: ergo addita Patri excludit Filium, & fi hoc, om- nes tales fant falíz. * * RA * CoNcLYe E -. ol ig -- a dui Y Coucrvsrieo. Bis. tlü, N n Didlie exclufiua vere additur termino perfonali refpeim pra-Pi » dicaticommuni, fi faciat exclufionem compofitionu m ^ intellecle circa fubicibum non autem exclu-1 fionem refpectu compofitionis prinaff cpalá. VH ja 153 — INefpbfio aliorum- |impliciter & fine diftindione concedunt has & confi-— |miles:Solus Pater eft Deus,& pofitio eorum eft quod di-&io excluftua addita vni relatiuorum non excludit reliquum. Et ratio huius pofitionis eft, quia non excludit quod — ad terminum, & intelligitur in termino,vtaddita homini,non excludat animal: fed vnum relariuorutm intelligitur in altero, & confequitur alterum: quod, So/u, excludit oppofitum, dicunt quod relatiua [unt differenti oppofitionis & entis, Oppofitionis, (ccundum quodad idem, & fic addita viii excludunt aliud. Vnde fequitur: Ifte eft tantum Pater, ergo non eft Filius. Secundum quod ad diueríes comparantur, funt differentiz entis.& fic pofito vno, ponitur & reliquum, & vnum non excluditurab alio,quia dictio excluftua illa, fo-^um, aliud excludit quod non neceflario concomitatur. Sed hec pofitio non videtur conueniens.Dictio enim exclufiua priuat affociationem, ergo excludit omneillud quod ponit circa ipfam affociationem:& ideo addita Paai,excludit Filium. Et propter hocaliaeft opinio quod dictio exclufiua addita Patri, excludit Filium, & hac po-(itio magis eft probabilis. Secundum hanc pofitionem procedendo, diltinguend v funt huiufmodi locutiones, * |fecundum quod diftinguit Auguftinus, & Magifter tangit, quia, Solus, poteft facere exclufionem refpectu compofitionis intellectz circa fubiectum, vel refpectu com-De pofitionis principalis. Si primo modo, tunc eft fenfus: E Solus Pater eft Deus, id eft, ille qui folus eft Pater eft Deus: & tunc remouet formam termini fübiecti ab aliisynon formam pradicati, & fub hocfenfu vera funt omnes. 4«.4.de |^ 1. Erfub hocfenfüaccipit Anguftinus: Solus Spliitus Ir».14)4. (anGtus eft rantus, quantus eft Pater & Filius. Si autem ""* lfciat exclufionem refpectu pri ncipalis compofitionis " locutio eft falfa, &c omnes falis funt, proprie loquendo, — Imptobatio.
— Imptobatio.
Refpófio propria.
P. |cum dicitur: Tu folusaltitfimus Iefu Chrifte cum fanéto " Spiritu,& fic patet primum. 2. Àp illud quodobiiciturfecundo quod folus Pater . jaquipollet huic: Neto nifi Pater, dicendum quod falfum eft, quia, Nemo, dillribuit pro natura,non pro períona:Soi w autem additur termino perfonali,ideo excluditperfod nam, ideo proprie loquendo, hxccfttalía: Solus Pater nouit Filium, quamuis hzc ftt vera: Nemo nouit Filium nili Pater,quia tenfus eft: Nemo,id eft,nulla creatura, nifi | ille quieft eiufdem naturz, vt Pater. " Due 3.4. AD illud quod'obiicitur quod dictio exclufiua ex-2 cuditalium: dicendum quod excludit omne aliud vel alium, quod non przdicatur, nec fubiicitur, fedaffocatur, fiue fic aliud in forma, fiuein fuppofito: & quo-| niam Pater cum Filio refpectu praedicati fubftancialis af-Üo lociantur: ideo refpectu illius excluduntur inuicem: &: quia pars non affociatur,ideo nó excluditur, Vnde iden-| itas maior vel minor nihilfacitad exclufionem, fed rauo affociandi, vcl nonaffociandi. Etfi obiiciatur quod di&tio exclufiua addita diffinito non excludit diflinitio. - nem,& antecedenti non excludit confequens, breuiter dicendum quod fi contequens ita fequitur quod non ponataflociationem, & diffinitio non claudat in fe di-| uerfum, tanc non excludir.Si vero alitereft, tunc exclu-| dit, & contradictorie oppofita implicantur in antecc-Li 5,4, | dente. Vndehicim plicatur contradictio: Tantum Pater I.t5 jy et. Huicautem politioni concordat Auguftinus qui ne- "mi. [gathanc:Solus Pater eft Deus,& confimiles.
Pd Dit XXIL — - RzsP. Ad Arg. Hiceft duplex pofitio. Quidam enim ergo addita vni, non excluditalterum. Et fi opponatur nifi addatur determinatio vt artetur excluíto, vt patet!
E DISTINCTIO XXIL DE NOMINV M DIF- FERENTIA, QVIBVS V.
TIMVR LOQVENTES . DE DEO.
ae 05T predicla nobis differendum vi- |Sexnomis E detur demominum diuerfntate; quibus num diffeehm, loquentes de Vnitate ac Trinitate inef- TARDO EN fabilivtimur. Detmmde » demeor:f!ran- |logi ad fen-C.) dum efl.quibus modis de ea aliquid di- |/*" catur. illnd ergo precipue teneamus, quedam effe noma diflincte ad fimaulas perfomas per.inentiayut ait Augufltrus in 4.de Tripitatequa de[igeulis tantum dicuntur perfonis, Quedam vero vnttatem effentie [fenificantia [unt,que e de [rraults fieillatim, c deom»ihus commusitter duuntur: Alia vero funt qua translatiue ac per finilttudinem de Deo d:euntur.Vizde » Ambrofius in fecundo libro de Trinitate,ait: €uo Duritis | In prip.proniteat fides,tripartita videtur deriuanda diflincfio. Sunt Pgite«eexin nomina quedam,que euidenter proprietatem jper-[onamque deitatis offendunt. Et funt quedam que per[bicuam diuine mateff atis exprimunt nitatem. Alia "vero [urit que translatiue "x per familitudinem de Deo dicuntur. Proprietatis itaque |idicia fant, Generatio, Filius, Verbum, Cj buin(modi: Fuitatis vero eterna, fapientia, virtus, c" veritas, C buiufmod. Similitudinis vero, A i oh Hebr.1.4 Sap.p.d Przmiffis addit quedam effe nomina, quz temporaliter Deo conueniunt, & relariue dicuntur.
Hi adiictendum eit,quadam e[fe nomina, vt Auou-| Cap. 19. fimus att im s lb de Trinttatequa ex tepore Deo conue- HE piunt C relatiue ad creaturam dicuntur: quorum qua: damdleomnibus dicuntur perfonis,"vt Dominus, Creator, Refugium:quedam autem non deomnibus, vt dona-Ius, datus,mtl/]us.
De hocnomine,Trinitas,addit.
PRAETEREA eil vnum nomen,quodde » mella perfona [ueillatim dicitur, fed de omnibus ffmul, id eil, Trinitas, quod non dicitur fecundum Maubflantiam: fed quaficalleciiuum pluralitatem de[ranat perfomarum.
Dealiis omnibus quztemporaliter Deo congruunt, & non relatiue dicuntur.
Sunt etiam quadam nomina, que ex tempore Deo conuentupnt, necvelattue » dicuntur, vt bumanatustncarnatus, eo buiumodi. Ecce fex wominum drfferentias alfignauimus,quibus vtimur loquente5 de Deo. Dequibus fjmgulss agendum elf. AE NE Lj 76. Lib.I Sent.
Quod nomina, quz ad fingulas pertinent perfonas, pro: prie relatiue dicuntur, ea vero quz vnitatem effentiz fignificant, ad fe dicuntur, & de fingulis, & de omnibus communiter dicuntur perfonis, & fingulariter non pluraliter. in fumma accipiuntur.
Sciendum eff ergo, quod illa que proprie ad fingulas ters C Filius, cvtriu[quedonum, Spiritus (ancius. Fa vero que unitatem e[fentie franificant, ad fe dicuntur. Et ea que ad fe dicuntur, fabflantialiter vtique dicuntur, c deomnibus communiter, e de fémaulss froillatim dicuntur perfonis, cy fenaulariter mon pluraliter accipiuntur in [uyimá,"vt Deus, bonus, potens, magnus, c? buiu[fnodi. Que autem relatiue dicuntur, Jfnbflantialiter non dicun-.Iur.Pnde Auguflinus in s ib.de Trinitate att: Quidquid Ad fe dieitur,preflanti[Trsna illa, ci diuina fublimitas fabflantialiter dicitur. E Autem ad aliquid. dicitur, won fubllantialiter dicitur, fed relatiue. Tantaque eit vis citrfder (ubflantie im Patre ci Filio,ci Spiritu fanéfo, vt quidquid de frngulis ad feip[os diettur, non pluraliter in fumma, [ed fpmgulariter accipiatur. Dicimus entm, Pater eff Deus, cr Filius ef Deus, ei Spiritus [ancfus eff Deus, quod fecundum [ublautiam dici memo dubitat. Non tamen dicimus banc Trinitatem effe tres deos, fed vnum Deum. lta dicitur Pater magnus, Filius magnus, c Spiritus [anclus magnus: non tamentres magnt, fed vnus emagnus.Ita enim omnipotens Pater, omnipotens Filius, ormnipotens Spiritus anctus: non tamen tres omntpotentes, fed unus omnipotens. Couidquiderao adfeipfum dicitur Deus,et" de fingulis perfonts (yrmiliter dieitur c fGmud deipfa Trinitate, mon pluraliter, fed ffnaulariter dicitur. Et quoniam son efl «lud Deoe[fe, c altud magnum effe, easdem ef illi effe quod efl pmmagnum e[fe: propterea ficut non dicimus tres elfentias, fic mon dicimus tres magnitudines: fed vnam e[fentiam, e vnam magnitudi- Zem.
' [Quod Deus magnus eft ea magnitudine,qua Deus eft, fic de bonitate, & deomnibus quzíecundum fubftapntiam dicuntur.
Sequtw in| Detsenimnoneit magnus ea magnitudrme, que non cato tom.3 ef] quod ipfe,vt quafi particeps eius fit, alioquin nator e[-fet ila magnitudo quam. Deus:Deo autem non eff aliquid pnalius:ta ergo magnitudine magnus eft qua ipfe eff. ideaque nectres magnitudines dietmus,fed vnam magnttudinem: nec tres magnos, (ed-vnum magonum: quia non articipatione magnitudinis Deus magnus eit, fed feipfo [emagna smmagnus eit quia tpfeeit [ua magnitudo. Ita ef dc bonttate, e? eternitate, e omnipotentia Dei dicendum est o deomuibusomnina qua de Deopo ingula in drintate perfona dicitur, Ut 4H Augufnus i ne nullomodo ad ferp[um y fed ad Aliam IBUICETH, "UE E Cap. t1. in prin. &j imirmnedtate hoff bragrerfomas pertinent relatiue adinuicem dicuntur (icut Pa-| zi CONES id: adcreaturam dicitur. Et ideo relatiue nonfub[lantialigey diamanifeflum eff. m | DISTINCTIO: XXII. De Trinitate & Vnitate fecundum quod credita & intellecta rationabiliter & catholicé exprimitur.
Poff predicta nobi differendum videtur de nomi. fum diuerfitate, Expofitio textus, ferentias nominü diuinorü fecundü Auguftinü,& fecundü Ambrofiü.In fecunda ad maioré ex | mnibus fimul. Infecunda oftendit hoceffe verum ibi: Deus enim uon efi magnus ea magnitudine. | . Hüadyciendum eff, quedam etiam nomina, Gc. . Dub. I.
Rzsr.Dicédum quod necdiuifio Ausuftini,nec Am. b:ofti eft diminuta, necadditio Magiftu fuperflua.Nam membra diuifionis Magiltri includunturin membris diuiftonis Ambrofii:illa enim eft perimmediata:cum enim lit trimembris, reducitur ad has diuifioncs, quiz omne nomen Deiauteft propríum, aut translatiuum. Si pro prium,aut fpectat ad (übftantiam aut ad pertonas. Magi (ter autem ifta membra magis fpecificat, quia nomen ali quod poteft ípectare ad vnitatem fü bftantiz,velab zterno, velextempore | fimiliterad pertonas vel ab eterno velextempore Etad perfonas dupliciter, vel diuifim, vr hoc nomen, Parer: vcl (imul & coniunctim, vt hoc nomen, Trinitas, & ifta funt fex membra.
Quaft collediuum. Dub. I I e Videtur male dicere quod Trinitaseft quafi colle&iuum, quia vnitas collectiua, vt dicit Bernardus, eft mininomine proprie collectiuo. Primo, quiailla quxnomen collectiuum colligit, habent Íimplicizei diuerfitatem: & fecundo,quia habent vnitatem fecundum quid,& econ-|traeftin nomineTrinitatis. Tamen in hoc eft fimilitudo, quia . pit XXIL ger EN Amd.
nullo perfe przdieatur;ità nec hoc nomeh, Trinitas, dicatur de An períonarum,&tamen omnes fimul importat: ideo Magifter non dicit quod fit collediuum fimpliciter, fed quaí1.
Sciendum eid ergo quod illa que pro- - pio&ce.
Circa hoc notandum quod ex verbis Auguftini quz | hic ponuntuc& in libro deTrinitate,elicíüntur quedam regulz de nominibus diuinis. Prima eft hec: Omne nomen quod dicitur deDco, dicitur vel fecundum fubftantiam, vel fecundum relationem, excepto hoc nomine, bome.Secunda eft hxc: Omne nomen, quod dicitur de fecundum fübftantiam, exceptis nominibus partitiuis. Tertia cít hec:Omne nomen dictum fecundum fubftantiam,przdicatur de tribus perfonis fimul fumptis fingulariter,excepto hec nominc, perfona. Quarta cft hzc: Oe(fentiam,exceptis his qua pertinent ad vnionem.Quintaefthzc:O mne nomen quod dicitur deDeo ex tempote,& non dicitur de perfonis (ingulis,predicat notionem velquafi,& hoc dicitur propter o nomen,miffus, quod dicit effc ab alio.
Nontemen tres omnipotentes,&cc.
Contra, quia cuim dicamus tres potentes, videtar quod pari ratione poffumus dicere trcs omnipo-| tentes. | |.. Ress. Dicendum quod verbum femperadiectiue & in adiacentia fignificat, & ideo femper trahit numerum à füppofito. Similiter participium manens participium, quia habet naturam verbi. Sed nomen, quia inquiete fi- |. guificat, aliquando fübífantiuatur: & quando numeratur, tunc numeratur ficut nomen fübítanuuum 4 parte fuz form. Et ideo quia potens, poteft efTe participium, omnipotens eft nomen tantum, ideo non fic recipitur. Tres omnipetentes, ficut, Tres potentes, nifi omnipotens fit adiectiuum, & adic&iue tantum. Ratio autem quare omhiporens non poteft efTe participium, eft propter com- |. Ipofitionem quam non admittit verbum. Participium enim, vt dicit Grámaticus, tranfitin nomen quatuor modiscompefitione, vtindoctus:comparatione,vcdoGtior: couftructione,vt amans illius: temporis amifione, vt amandus,fecundum quod idem fignificat vel idem fonat, quod amari dignus.
Dew enim non efl magnm ea magnitudine, &cc. H Dub 1.
. Quatiturde ifta ratione Auguftini. Si Deus eft participátione tnagnus, ergo magnitudo eft maior quá Deus. Et videtur ifta ratio non valere. Non enim valet: Ifte cft albedine albus per participationem: ergo albedo eftalbiorquam ipfe. | | Rz ». Dicendum quod ratio Auguftini bona eft, & fundatur füpraipfam nomirits expofitionem, quia parti- EN eft partem capere, etíi partem capit, ergo minus eitquam totum. Quod ergo obiicitur dealbedine, dicendum quod eft maius dupliciter, vel quantum ad effe, vel quantum ad poffe: dicendum ergo eft quod participatio fubiecti attenditur refpectu forma vaiverhll,& quamuis ipíà fit tota in fubiectoquantum ad effe,non tamen quantum ad poffe, quia poteft in aliis effe: Deo tamer nihil poteft effe maius nec quantum ad effe, nec quantum ad poffe, & idco argumentum Auguftini bene tenet quod Deus nihil poffit participarc.Aliter poteft dict quodargumentum Auguftini behe tenet in his formis qua nate funt aliquid denomimare per effentiam, & in mne nomen di&um de Deo refpectu creatura, indicat | E |qualitate:fed in Deo eft fubftantia mera fine quantitate, prónomen.
Iterum: Quam admirabile eftnomen tuum in vniuer(a terrá,ergo Deus habet nomen. mE Quaft.. 172 quia (icut nomen collectiuum plures fimul dicit, & de|A ralibus,quod eft per patcicipationem, reduciturad illud 5 pre. [quod eft pereffentiam:& quandocunq; fic eft,illud quod eítens pereffentiam,excellit illud quod eft ens per participationem.Siergo magnitudo cít magna I effentiam, & Deus per participatiouem, neceflario fequitur quod magnitudo eft matorquam Deus. Nori fic eft de albedinc, quia non eft nata fe denominare, nec de aliquo per eílentiam przdicari denominando illud.
A D intelligentiam eorum qua in hacparte dicuntur de nominibus diuinis,quatuor quaruntur.Primo quaritur vtrum Deus fit nominabilis. Secundo, vtrum folo nomine vel pluribus debeat nominari. Teruo, tribus perfonis,ita quod de qualibet fingulariter, dicitur; p |fuppofito quod plura fint nomina diuina, quaritur vtrum omnia dicanturtranslatiue, aut etiam quzdarn dicantur proprie. Quarto, vtrum nomina di&a de Dco dicantur fecundum fubítanciam, an etiam aliquo alio modo. | QV./ESTIO LL An Dew nominabilu fit.
Vod Deusfitinnominabilis oftenditur audctorita- AdO»votibus & rationibus. Auctoritatibus fic. Dionyfius ed i de diuinis nominibus:Deum neque dicere, neque intel- | Ca».: 8f j. ligere poffibile cít. e libello de :: Myfi. T beo- 2.1rzu:Deineque nomeneft,neque verbum, neq; ra- qeu tio,neque opinio,ncque phantafia; ergo Deus eft omnino innominabilis. | | | y. Ir Philofophusinlibro de caufis: Prima caufa] 44». Li. füperier cítomni narratione; (ed quod eft fuperius omni re de cannarrarione,eft inenarrabile, & omnetale innominabile, |//5?rep9fiergo,&c. HASC: 4. Ir2M ratione oftenditurfic: Nomen proportionem,& (imilitudinem aliquam habetad nominatum, vt vox ad fignificatum: fed Deus eft infinitus omnino, vox| 5, s. autem ornnis finita: ergo cum hullafit proportio finiti | p^yf. eitex. |.
adinfinitum,nulla pet vocern erit expreflio,ergo ne no-| tr. 6 t. 4e ' minatio. Caso conjy Irz omne nomenimponiturd forma aliqua, fed in Deorion eft ponere certam formam. Vnde Auguftinus: Detüs quiompem formam fubterfugit, intellcQui peruiuscíle non poteft,ergo, &c.
6. It'tM omnenomen fignificat fübftantiam cum Stper Ioan mem fermo & qualitate:ergo non conuenit Deum fignificari per no- 7. IT * M quod necDeusfit nominabilis per pronomen. Pronomen enim non habet fignificationem determinatam nifi per demonftrationem, vel relationem. Demotiftratio autem fit mediantibus accidentibus que poffunt oculis confpici: fed hec non füntin Deo, ergo videtur quod Dei neque fit nomen, neque CaoNTRA per Pfalmum:Dominusnomen eft illi Et i-| Phada. mentà, Ir?M Stot us vult quam in- | tionem expreffionis,(ic dicendum quod ficut Deus fibi relligi. Dift. Voi eft intelligibilis fic fibifoli eft effabilis & nominabicitra gent. loquitur Dionyfius & Philofophus. Si vero dicatur effa- ^39.-P4. bile & nominabile fecundum qualemcunque nomina- — - — QuaftL&ll — | oe QV ESTIO IL 8. Lib. I. Dift. XXII.
Ir x Dionyliusfecitlibrum de diuinis nominibus. Áut ergo Deus eft nominabilis, autícientia ibi tradita caffa eft & inutilis, ITEM ratione videtur, quia omne quod fe exprimit verbo,poteft fe exprimere figno verbi: fed fignum verbi — AnDeiw babeat ynym nemen, vel plura.
cftvox:ergo cum Deus fuo verbo exprimatur, poteft ex- or pci 1.4-48.Membj. imi voc*: oteít voce exprimi, poteft nomi- SDERRER A HER: primi voc::fed quod poteft voce exprimi, poteft n Hisce nari,ergo,&c. Ir£M quod conuenitintelligi,conuenit fignificari fiue enunciariíed contingit Deum ánobis cognofíci,hoc cer-|' tum eft, & fupra probatum eft,ergo,&c.: Ir£« quod conuenitlaudare, conuenit & nominate: fed Deum conuenit laudare, imo i píe fumme laudabilis, ergo & nominabilis.
JEgidisa Rom. 1.Sent.difl.22.4.2.—. Richardus 1. Sent. diff.1 2.4. a. | cue de Mayr.1.8ent dfi. 22.4.2. Thom. Arg 1.Sent.difl.22.4.1.art.2. Marfilius Inguen. 1. Sent.q.25.art. 3. dub. r. Petrus de Taranta[1.Sent difl 1.2.4.2.
Trum Deus habeat vnum folum nomen,an plura.]
Et quod plura, videtur autogitate Scripturz, quz ie ipfum diuerfis nominibus appellat. Legitur in Exodo: Exed. é.1 Nomen meum magnum, Ádonai,non indicauicis, * Ir£«:Omnipotens nomen eius. Et in pfalmo: Dominus nomen illi.Si ergo ifta funt diuer(a nomina, patet au-Coritate Scripturz quod Deushabet plura nomina.
Ir£M Dionyfius in lib.de diuinis nomin.plura affignar], jrinc nomina Dei, & Ambrofius fimiliter in lib. de Tr. & Ma- grologili, gifter fimiliter in litera.
Ir£M hocipfum ratione videtur,quia nullum nomen fufficienter exprimiteffe diuinum, nec in fe,nec in comparatione ad intelle&um.Quod patet,qnia omnis perfe-Cio & eft, & intelligitur efle in Deo, & nullum nomen exprimitomnis conditionis perfe&ionem:ergo cumnan| poffit fieri per vnum,indigemus pluribus.
Ir£M illud in quo res conueniunt & in quo differunt, aut necefle eft plurib. modis dicere, aut neceffecítvnum equiuocari. Sed zquiuocatio generatambiguitatem, & tollendaeft:ergo congruum eft diuerfis exprimere nominibus: ciim ergo in diuinis fit commune & toprium, & hocin pluribus,neceffe eftplura nomina efle. - a IrrM quamuis fit veritas vna; tamen articuli fidei (ant multi: fiergo fides de Deo multos articulos credit, & g corde creditur ad iuftitiam,oportet ore confiteri ad faluté, multos poteft & debet araculos ore cófiteri (ed multi articuli vno nomine non expreffe & explicite exprimuncur,ergo oportet habere plura nomina. a I.CoNTRA perHilarium:Non fermonires,fed rei fertno eft íubieus: ergo cum in Deo fit omnimoda realis vhitas,ergo & vocis & nominis. | | i 1. Ire omne quod eft in Deo eft Deus: ergo quod fi- | 7 ^"^ gnificat aliquid quod eft in Deo,eft Deus: (ed Deus vnus| 77, Cowxcrvsro.
Deu, licet fecundum pesfeitam expreffionem innomimabilia fit, - fecundum tamen femiplenam nominationem, nominalili dicitur.
Exed.154 Res». Ad Arg. Dicendum quod ficutintelligere dicitur dupliciter,(ic effabile & nominabile. Vno enim modointelligere dicitur per perfectam comprehenfionem. Alio moi per femiplenam cognitionem. Siceffabile dupliciter dicitur. Vno modo pet perfectam expretfionem. Alio modo períemiplenam narrationem.Sicetiam nominabile, | 1.Sidicatureffabile fiue nominabile fecun dum perfclis,nonalio nomine quam ipfe fit, necalio verbo quam jn fit: & ficut nobiseftincomprehentibilis, ita & inef-.[fabilis, itaetiam & innominabilis, & perhunc modum tionem:fic quemadmodum Deus eft nobis cognofcibilis, ita G effabilis & nominabilis, & qui melius cogno-Ícit, melius effatur, & meliusnominat & expreffius. V nde expreffius nominat Fides, & Scriptura qua fidci fuffragatur,vt facra Scriptura, quam ratio vel philofophia. Ethoc modo procedunt rationes & auctoritates ad fecundam partem. E 2.3. ÀD illud ergo quod fecundo obiicitur deDionyfio, & Philofophoiam patet refponfio, per hoc quad loquitur de nominationein qua eft perfedaexpreilio. ^ 4-AD illud quod obiicitur quod vox inhomine eft proportionabilis verbo interiori, (iue fignificato, "Hed quod hocintelligitur de nominatione quz totam reifi-| gnificationem includit, aliter non habet veritatein,nifi intelligatur effe proportio ad rem füb ratiene cognofabilis, & fic poteft «i nomínabilis: quamuis enim Deus (it infinitus,tamen finite cognofciturá nobis. | f. Ap illud quod obiicitur qnod Deusnon habetformam, dicendum quod non habetformam peruiam noftro intelle&ui, cuiufmodi eft forma, cuius eft imago in enfu:habet tamen formam, quiaipfeeít forma qua eft ratio cognofcendi,quoniam etíi nos non cognofcimusin ejipfe cognofcitfein fe,& noseum in forma creata, Vndea forma creata nos nomina imponimus, quam intelli-£gimus& videmus...IE 6. 7. AD illud quod obicitur qnod nomen fignificat| E fabítantiam & qualitatem,dicendum quad fubftantia& qualitàs non accipiuntur proprie, fcd communiter, prout füb(tantia dicitur quod cognofcitur, qualitas dicitur quo cognofcitur,& hoc pcr modum uer, & hocdico propter verbum, & participium, & aduerbium quod eft difpofitio verbi. Et quoniam in creaturis vt plurimum differt quod cognofcitur, & quo, ideo nomen in creatutis vt plurimum hoc importat per diuerfitatem. In Deo vero idem eft cognitum & ratio cogneítendi quantum eft defe, ideo fignificat &omen diuinumilla duo perindifferentiam rei:& ita faluatur ibi tatio fubftantic,Scqua-[cem congruit nomini.
Ad oppo. fitum.
Hilar. 4. d: omnia taliafuntfynonyma, nominibugautem fynony-| 6» P mis non plus dicitur pluribus quam vno, ergo videtur| quod omnia alia ab vno non fint neceffaria. [1 3. Ir£« multiplicatio diuinorum nominum aut venit à parte reí;áutá parte intellectuum, aut à patte eftectuü. Sid parte rei,cunc bonitas & veritas non (unt nomina di-[| uería,quia res omnino vna.Si parte cffcctuum: tunc ergo vnitas,& zternitas non funt diucría,cum non connotenteffectum. Si parte intelle&uum folum: ergo videturquod utunodi nomina eafla fint & vana, cun non habeantaliquid correfpondensinre, — 4.Ir&w in Scriptura nomen Dei fingulariter proponi-|. tur (iuc additur vni,vt cum dicitur:Dominus noien ilii! Pfal. 67.: Siue pluribus,vt cum dicitugIn nomiue Patris, Silii; |. S piritus fanctiergo cunt eadem fit raciorci, & vniusrei| & nominis, & vnius nominis; ergo Deus tantum vnum| habet noinen.. MT CoNcrvsto.
Debeff ynamnomen, fi nemen capiatur pro re fignificata e[fen-Kali, C proratione innote[cendi ex parte Dei; plura fi pre voce, C pro f;enificato perfonali, «* prora-. Mone sinnotefcendi ex parte | Creaturarum.
Rxs?. Ad Arg. Dicendum quod in nomine tria funt, fcilicet eft, ergo diuina nomina habent vnum fi gnificamum: (ed | Periberp. | c.de Subfi. |.
MEE oup WEE ETE E SEDE Dift. XXII.
(cilicet vox, & fignificatio, & ratio innotefcendi. Vnde