& nomen multipliciteraccipitur. Aliquádo pro voce fifc conftat quod ín Deo funt plura nomina. Aliquando nomen accipitur pro re fignificata:vt cum dicitur, bonü, &honeítum funt idem nomine, & fic in diuinis quoda modo eft dicere nomen vaum, quodam modo plura Si enim res fignificata dicatur effentialiter,fic omniavnum. Siperfonalite ficplurcs, & plura nomina correfpondentia. Aliquando nomen accipitur pro ipfo notamine, (iue ratione innotefcendi, & fic dicendum quodam modo nomen vaum, quodam modo plura. Si enim accipitur ratio innotefcendi ex parte Dei, fic E jnnoteícit per virtatem qua vna & magna eft, & to I4 Ificvnum nomenDei cft, S: magnum fiue maximum. V nde Hieremias: Magnus estu &: magnum nomcn tuum, id eft,quantum ad rationem innoteícendi, fiue virtutem erquam innotcíoit, fecundum quod dicitur in pfalmo: : yn Notusin Iudza Deus, in Ifrael magnum nomen efus. Si autem accipiatur ratio innoteícendi ratione effectuu — noteícit nobis tripliciter, fcilicet per caufalitatem, per ablationem,& per excellentiam,& (ecundü hoceft mul Ititudo nominum. Si enim nominetur per caufalitarem, multa funt nomina, quia multos habec effectus. Si per ablationem,multa funt nomina,quia multa remouétur, (cilicer omnia creata.Si per excellentiam, multa, quia in multis,in omnibus fcilicet conditionibus nobilitatis excedit creaturas. | Ex predictis patent obiecta Quod enim obiicit quod Scriptura nomen Dei exprimit hin gulariter,di cendum g Scriptura, vt plurimum nomen Dei predicat magnum, admirabile,fanctum,& laudabile, & fic non loquitur de nomine,fecundum quod vox, fed fccundum quod ratio imotefcendia parte Dei,& fic vnum: tamen non fequitur: Loquitur fingulariter, ergo vnum folum: quia ftequenter quod dicitur fin gulariter, dicitur & vniuerfíali ter,vt patecin multis exemplisin — dicebatur, homo de Iírael, velhomo qui fecerit hoc vel illud, in:elligebatur de quolibet homine. - ' Apilludquodobiicitur quod pluralitas d parre rei eftdicendum quod pluralitas d parte rei eft vt accipiatur t5 pro períona.Si autem pro natura, & fic (1non fit pla. ralitas in fe, tamen inquantum innotefcit. Et ideo plura nomina. | Apillud quod obiicitur quod nomina talia funt fynonymajdicendum quod tunc funt fynonyma cum dicunturà parte vocis folum.Hicautem eft differentia, fecun. dumrationem innote(cendi,& ideo non fynonyma.Alia ratio dicta fuit fupra in primo ptoblemate.
Ap illud a obiicitur quod fi venità parte intelligendi folum:ergo talia nomina funt vana,dicendü quod non venitab hecfolum,quoniá illi rationi innotefcendi teípondet pluralitas in creaturis, & in Deo refpondet veta vnitas complectens illam totam pluralitatem. Vnde quia inteligimus Dei potentiam,& fapiétiam pet diuerdiuerfimode nominamus:& quia in Deo vera eft (apientia, & potentia, ideo non eft ibi vanitas.
QV.£E£STIO III. An omnia diuinanomina tténilatitia fint.
Alexand. "AHlenfis 1.54.48. Membr arta. S$.Thom.1.p.q.13. art. 3. Et 1. Sent. difl.8. 4-4. art.. Et de Pot.3.2.art.4. Agid.Rom. 1.Sent. dift. 22.4.3. Henricus in fura art. 32.per totum, Richurdm 1. Sent diff. 22. 4.4. Thom. ztrg. 1, Sent dift. 22.4. 1. avt.3. Merflius I 1. Sent. q.25.art. 3.dmb.s. Petrus dg Tarantn[.1.Sent dbife. 22.4.3.
Trum omnia nomina diuina dicantur translatiue, ene V m ancciam quedar dicantur proprie.Et quod omnia -— nificanre, vt cum dicitur.Petrus eft nomen A poftoli, &| fiuc creaturarum, fic diuerfa funt nomina.Nam Deus in-| D! funt.
A idicantur translatiue, videtur. In regulis fidei dicirur: Omne fimplex proprie eft,& improprie dicitur:fed quod improprie dicirur,im proprienominarur:cum ergo Deus fitftmplex, nominatur improprie: fed improprietasreducitur ad proprietatem:ergo nomina diuina de Dco dicuntur improprie de aliis proprie: fed quod dicitur dealiquo improprie,dicitur cranslatiue:fi de alio proprie,ergo, &c. —. 2lreM vnumquodq; ficut contingit intelligere, con. tingit & fignificare:fed non contingit Deum inrelliginifi per proprierates.& conditiones creaturarü, ergo nec nominare:fed quod nominatur fecundum alienas proptictates,fempertranslatiue nominatur,ergo,&c. — — . 3. Ir&M noneftnifi duplexthcologia fcilicet myftica | Dienyfiue & fymbolica fecundum quod vult Dionyfius: fed vtraq; | ^: B |Deum nominat translatiue. Nam mylkica per creaturas fpirituales & inuifibiles:fed fymbolica per corporales:ergo omnis nominatio Dci translariua eít.
4.Ir£eM omne nomen diuinum elt impofitum propter ' noftram inftru&tionem:fedomnis noftra doctrina incipit à fenfu:ergoomne nomenDcei accipiturfecundü aliquod fenfibile:fed in Deo nulla eft proprietas fenfibilis fecundum veriratem,fed folum translatiue;ergo, &c. |. CowrRA hocdicit Apeftolusloquens de Deo:Ex quo |Fundaomnis paternitas in celo & in terra nominatur:fef ii pa- | nenta. ternitas in terris nominatur,à paternitate Dei:ergo Deus Ephef. 2.« proprius & principalius dicitur Pater,quam alia.nó ergo s ranslatiue: hociptum dicit Dionylius, & Damafcenus | Íce.Sciendum quod non eftà nobistráslatum ad beatam fide orch. Li. C|deitatem paterniratis, & filiationis, & proceffionis no- |1«9. | men,ficut ait diuinus Apoftolus;Ex quo omnis paterni- | tas,ergo,&c.: | ' ItEM beatus Ambrofius dicit & habetur in litera quod triplex eft nominum djuinorum ditferentia,& vna ex illis (ant nomina translatiua: non ergo omnia dicuntur, cranslaciue, i | . Irz« quzdam dicunturde Deo quz habent oppofitó in omni creatura,vt zteinitas,& immenfitas: fed nomen rranslatiuum attenditur fecundum aliquam fimilitudinem:erpo taliá nomina non funt translatiua. a Ir£M quzdam dicuntur deDeo quorumffignificatum eft proprie in folo Deo, vt hoc nomen, Bonum, & Qui eil: Nemo bonusnii folus Deus. Et Auguftinus dicit quod| Matt.ig.b | folus Deus vere eft, cuius comparatione cetera non|Ex 4e Tr.
fe DIprprelogili.1. defsde ad Gza- HADMPP CowNcrvsrio.
Non emnia nomina que de Deo dicuntur translatiua cenferi debent,cum quedam proprie dicantur licet nonnul. la fecundum fimilitudinem de ipfo verificentur.
Ras».Adarg. Ad hocvoluerunt quidam dicere quod quzdam fünt nomina qux Deus fibi impofuit: quidam qua nos eiimpofuimus.Si loquamur de nominibus que Deus fibi im pofuic,curn ipfe fe proprie intelligat, huiufmodi nomina funt propria, & ralia dicuntur elfe, Bonum, & Qui eff. V ndeDionyfiusvidetur vellequod illud nomé,| p, zu; s. | Benit folum fit propriü & princi pale. Damafcenus quod si Hs illud nomen, Qui eff folum eft proprium & princi pale,& pr-Damef.| vnusattédit in nomine perfectionem, alter abfolucioné, |" r1. 4torvterque tamen proprietatem.Si autem loquamur de no: Moo: minib.quez nosei impofuimus,fic cum nos nó cognoíca- ml mus Deum nifi per creaturas, nos eü nó nominamus nili pet nomina creaturarü Jdeo folum translatiue, fiue quia pprius & prius cóueniunt creature:fiue quia prius impolita funt creature,quamuis non proprius conueniát creaturz.Echac eft translatio quzdam, quamuis proprie loquendo fit translatio, quando proprius conueniun iis 'áquibus transferuntur, vt ridere hominibus proprius, | quam pratis. Sed hecpofitio non videtur ftare, Cum enim nos cognofcamus Deum tripliciter, fcilicet per - effc&tum, Concordat q. 13.47. 5 veritas eft in Deo,& fimilitu tia, fapientia, & voluntas,& talia nomina transferuntura, creaturis adDeum,non fecandum rem, fed fecüdum imprius impofita funticreaturis quá Deo, cet priusfintin Deo. Quedam (unt nemina quz fignificantrem cuius veritas cít in creatura, & confimilis procffe&um perexcellentiam, & per ablationem, conftat| A quod omnibus his modis contin gir Deum nominare. Si pereffectum, nulla eft ibi wanslatio. Pariformiter (i per excellentiam Similiter fi perablationem.
Croniá translatio attenditur fecundum aliquam ífimilitudinem. Omnes enim transferentes, fecundum aliquam fimilitudinemtransferunt, Et proptereaalitet dicendá quod quajS he rem,cuius veritas eft in Dco,& oppofitum in creatura, vtimmenfus & zcernus, & talia nullo modo transferütur, nec fecundum rem,nec| fecundum Hj MR qi cipem fignificant rem cuius O etusin creatura, vt potédam funt nomina quz fessicirsa ios rietas in Deo, vt lapis & leo, resenim fignificata eft in| P gn: creatura,fed (imilitudo tudo eftin Deo, & i(ta dendum ergo quod in diuinis fincaliqua nomina trans- | latiua,non omnia.
1. Àp illud ergo quod obiicitur quod ümplex impro-| prie dicitur, dicendum quod dicere ibi non eft nominare fed enunciare, quiain fimplici non eft compofitio in| effendo: fed compofitio eft in enunciando, dictum improprie,eft didum translatiuc.
2. A illud quod obiicitur quod folum per creaturas intelligitur,dicendum quod quamuis intelligaturfolum percreaturas, nontamen folum per fimilitudinem, im- C & dillimilitudinem eft cognofcimo per negationem. ilis.
& idcoimproprie, non fic in nominando. Vcl dic quod non omne cà Theologia nominat Deum cranslatiue; dicendum quod quamuis myftica nominet Deum translatiue,quátum ad proprietates excellentie, non tamen (olum fic perábnegationem, & ideo non fonominat, fed etiam lum translatiue.
4Apillud quod obücitur quod omnis noftra doctrina incipit Zfenfu,dicendum quod verum eft quod omne nomen habet aliquid fenfibile fecundum vocem, vt au- | diatur,íed non oportet quod habeat fenfibilem fignificarionem, quia verbum intelligentiz quod eft infenfibile,induit vocem fenfibilem, QV.AESTIO IV.
An n0mina diia de Deo fecundum fubflentiam dicantur.
Stepb. Brulef-1. Sent dif 22. 4.
VM omnia nomina dida deDceo dicantur fecun- dum fubftantiam.Et quod non, imo aliter oftendi- '|turauctoritate Auguft. y. de Trin. Illud precipue teneamus quidquid ad fc dicitur, praftantitlima illa, & diuina fublimitas, fübítantialiter di citur:quod autem dicitur ad aliud, non fübftantialiter, (ed relatiue dicitur,fed pater, & Filius diciturad aliud,ergo,&c. Irt Boctiusinlib. de Trinitate, Deus eft (ine quan- 34le Trin.c. |titate ma gnus, fine qualitate bonus,(ed non eft fine 1claiene relatus:ergo relatio vere, & proprie manet in Dco, ergo & modus dicendi relatiue.
Ir £ M hocipfum vidcturratione, quia in diuinita:e funtaliqua nomina incommunicabilia, vt patetin omni- D E funt ipfe Deus, & eius bus P fubftantia eftcommunicabilis,cum fitvnaim tribus:ergo talia nomiria non indicam Íubítantiam: ergo in diuinis eft alius modus dicendi quam fecundum füb(tantiam. | Ire in diuinis cftalio, & alio modo (c habere, quia aliter fe habet ad Patrem Filius, quam S piritus fan&us; fed non eftaliud,& aliud effe fiue fabfiftere: ergo cb hoc| concingatintelligere, & intelle&um dicere » Deceffe e(t quod ác ibialius modus dicendi, & intelligendi, q fecundum fubítantiam,ergo, &c.
fubflantiam, aut (ccundum accidens accidens füfhcienter diuidunt egs.fed in diuinis nihil dj citur fecundum accidens, ergo íecundum (übítan. tiam. - 2. Ir£« omne quod dicitur,aut dicitür per feaut nor períe.Si perfe,cunc fecundum fübíftantiam finon perfe, tuncergo per aliud,& in alio:(ed omnia quz dicunturde [ubftantiam. zx | j.Ir£M dicifecundum fübftantiam, aut fecundum relationem,aut dicit diuerfitaré 4 patte tei,aut d parre mo- *- bonus, & in hoc quod eft magnas, & in hoc quod ef Deus, quia fi quaratur qualis eft Deus, refpondetur bonus, non magnus: ergo » fed etiam multo plures «4. Irs« quod refpondetur ad quzítionem faQtam per quid, dicitur fecundum fubftantiam &quantum ad rem, turad quzftionem fadam Perquid de Deo: tur fecundum fübftantiam. Probatio minoris: Augufi- : quaratur quid eft cus,conuenienterrc(pondetur, Pater, & Filius, & $ pi ricus fanctus. hu f. ÉreM cumquadam (int in diuinis, quz non dicuntur íccundum fubfariam,fed nec fecundum relationem, vt hocnomen, iscarmarw, hoc nomen, ingenitu i, vide quod ifta diuiio non complectatur omnia nomina diuina. - Comwecrvwsrio, Nomina quede Deo dicuntur, nom empia fecundam [ubftan. L4 de spé pradicautur, cum quedam fecundum rela-. Iienem de ipfo vere cy proprie . éàuanhtur, Rzsp.Ad Arg.Ad przdidorum intelligentiam eftnotandum quod cft dici diuer(i mode, fccundum triplicem differentiam. Vno modo dici diuerfimode attenditur fecundum diueríum modum effendi qui eft per fc, & per accidens: & hocquidem modo non eft dici diuerimode in diuinis, quia ifta diuerfitas modi ponit diuerfitatem e(lentialem in re di&a; & quátum ad oe vnus folus modus dicendi eft in Deo.Nam omnia quz dicütur deDeo, fubftantia. Alio modo dici diuer limode eft fecundum. diuerfum modum intelligendi, qui quidemattenditur Íccundum aliam, & aliam rationem,fiue modum cognofcendi, & (ic nontantum eft dici diuer(imode in nominibus diuinis imo omnimode: quia Deus nen tantum cognof(citur per diuería, imo per omnià rerum genera: & icnomina dicta de Deo quzdam dicuntur per modum fübftantiz vt Deus: quad: per modum qualitatis, vt bonus, & fic de aliis omaibus. lertio modo dici diuer(imode eft fecundum diueríum nodum íe habendi, quod quidem attenditur quantum à labfoiu:um, & ad comparatum, fiue telatum, & hic quidem modus diuerfitatis minor eft quam primus, & [maior quam fecundus, Minor quam primus,quia fecun- MEER D cd dui: D 1.CourTR A: Omne quod dicitur,aut dicitur fecandum Ad o » quia fubftantia, & fitum, Deo dicuntur per fe, ergo omnia dicuntur (ecund; n 4n. Ld Ded. Chri (Jom.
[o Quat. IV. M 7 m Dift XXIIL mi dur primum attenditur diuerütas effencialis, & com-1À pa ISTINCT. XXIIL pofito. Maiorquam fecundus quia fecundum illum nó | | e | omnino attenditur in re diftin&tio. Secundum autem D E, H O QC N O M I N E QVOD EST PERSONA,| iftum modumattenditur ineo vnitas,& pluralitas: Vnitas fecidum abfolucum, pluralitas fecádum refpectum. QYOD CVM SECVNDVM SVB. STANTIAM DICATVR, TAMEN Et quantum ad hunc modum folum funtduo modidicendi, fcilicet (cundum fub(tantiam ad fe: & fecundum relationem, vtilla quz dicuntur ad aliquid. Quia vero PLVRALITER NON SINGVLARITER IN $ V MMA ACCI ;PITY R.
' |hzcnondicuntalium modum effendi, ideo hzc pradi. cantur deillis, & funt vnum. Etquia dicunt alium mo- . (dum fe habendi, ideo fecundum illa vniras, fecundum hzc pluralitas. Ex hispatent obiecta. | | rQvonenimobiicitur quod omne quod dicitur,dicitut fecundum fübftanciam,vel fecundum accidens:dicendum. quod in diuinis habet inftantiam, vbi relatio non e(t accidens, nec tamen dicitur (ec ndum fubítai-. 1. Ap illud quod obiiciturfecundo quod omne quod dicitur in diuinis, e(t ens per íe, dicendum quod verum eft;jfed tamen non fequitur, dicitur vc ens per fe, ergo fecandum fübftantiam: quia nó dicitur nomendici fecun dum fubftantiam, vc fubftantia dicitur perfe; fed v: di- 3. Ap illud quod obiicitur, qualis fit hzc diuerfitas, autfecundum rem, aucfecundum modum intelligendi, | dicendum quod fecundum modum habendi, qui non tantum éft in noflro intelle&u,fed etiam in re.
4. Apillud quodobiicitur quarto, quod nomina relatiua refpondentur ad intettogatioriem factam de fubflantia, dicendum quod fubftantia dicitur dupliciter, autens períe, aut ad fe. Sivt ensperíe, tunc omnia, &|C telatiua & abíoluta dicunt ia. Dco fubftantiam: & quia hoc modo fubftantia refpondetur ad qualtioncm factà per quid, ideo omnia poffunt refponderi. Si autem dicaturfübfáanua vt ens abíolurum non comparatum,fic dicitur fecundum fubftantiam quod dicitur ad (c. Et fic nó accipit Auguftinus, & fic Pater, & Filius, & relatiua fe. | cundum fübftantiam non dicuntur.
S Redic?is adiciendum eff quad curi omnia Ma JS) nomina,que fecundum (ubflantiari de Dep S z ducuntur, [ingulariter, c» nonpluraliter de CA omnibus in [ümma dicantur perfonis, vt [mpra offenfurm eflefl tamen vnum nomen, (ailicet per[cna, quod fccundum [ubflantiarn dicitur de finaulis perfois, (D pluraler, non [imaulariter in [umma accipitur. | Dicimus enim: Pater efl perfona, Filius eff perfona, Spiritus [anicfus efl perfona, cr bocfecundum fubflantiam di citur.Nectamen dicitur Pater.eh Filius, cir Spiritus fanélus funt vnaperfona, fed tres perfona. Hoc ergo nomen excipitur Aprdicfa regula nominum, que fecundum [ubantiam de Deo dicuntur, quia cem boc ad fe dicatur, c ecundum (ubflantiam, pluraliter tamen, non fingulari ter in [umma accipitur. | Audoritas quod perfona ad fe dicatur, & fecundum fubftantiam.
Quod autern perfona [ecundum fublantiam dicatur. ^Angnjtimus offendit sm 7 4ib.de Trinitate, dicens: Nona- |...5.) lind Deum ej[e,aliud per/onem eJ€,féd omino idem. Mtem ops án» bac Trostate » eum dicimus perfonam Patris,non à-|uud dictus quam wage Patris, Oupcirca vt fub.
. An illud quod vltimo obiicitur quod multadicü-| PF. antía Patris ipfe disi. nét aud Euiere| l;fed quoci: de Decode non dicütur THp veh fabftantiamnec| 1^4 e A "o abii o il aliud quam tpfe Pater fr 4dfe fecundum relationem: dicendum quod dicirelatiuein| [q4/pe &ertwr perfona, nan ad Filtum, vel Spiritum fan diuinis poteft effe dupliciter. Quedam enim nomina di- CÉMPI: féeutad (c Deus dicitur ef PIAQHUS CT" bonus, C tucuncar relatiue cx principali nominis intelle&u,quedá| |fse i auimforoodi.Et quemadmodum boc efl uli effe.quod cx confequenti. Prima differeritia diuiditurintres:Quia| | | Dewsse]fe, qued magreum e[e;quod bonum effeira efl boc quzdam fignificant relationem, & dicunturrelatiue, t| |,/5e €, qued per/anasm effe. Ecce expre[fe babes, qued per-Pater:quzdam fignificant relationem, vt paternitas,que|T) Jóna fecundum (ebflantiam dicitur /vt cus dicitur: Pater nondicituradalterum, fed eft ipfum quoalterum refer-|. | lperfona, ic jit fenfus, Pater ef dia ina elenti ps rer! tur. Quxdam dicuntur relatiuc, quia priuant relatio- efip id boil J Qs cdiodue. sina efe MEET "DÉat. Inem,vt ingenitus,improcelfibilis,tamen ifta non eft pri- o poem dicitur: F tns efi perf 094 Spiritus fanclus eff perfouatio pura vt infra videbitur. Qnx áutem important rc- TOTEM | lationem ex confequenti intellectu, fimiliter funr fecun- Cur Pater, & Filius, S& Spiritus fan&us non dicantur vna pcríona, vt vna fübítanria, & dum ciplicem differentiarn. Quedam enim dicuntur divnus Deus.
'cirelatiué; quia ponuntur pro relatiuis: vt cum dicitur, Deusgenerat Deum, ideft, Pater Filium, Quedamdi-| |— esee ey boue iris ande fe pepimuticuntur. elatiue, quia claudunt in fuo fignificaco interius li, fei Mind diz bi | relationem,vt cum dicituriricarnatus,feníus enici eft, id: que quan: pu icd: iud didis à erona, e(t, carni vnitus: vnio enim dieit relationern, quefingu-| |j 7a efentia, eo "ums D ird HAT] ueflionem nlarem perfonam refpicic fiue affumere carnem, & hiuiuf- uisus diligenter traciat 414, congrue explicat in 7. As. de Trin.ita dicens:Cur non bec tria fimul-unam perfona di-Cine, (icut "orsa e|Jentiam, cj vnum Deum:[éd dia- | Ca.o.in pr.
modi.Quedata dicuntur relaciue, quia claudunt telátiongn in fappofitis,, vt (imilis & equalis,non enim i ' funt fimiles, nifi qui referuntur, E [sue tresperfonae,cum tarnen tres Deos, aut tres e[fentias | iom.
: & diftingauntur, non dicamus. Cua volumus vel vnum aliquod vecaba- : eg5 - Jum feruare buic figmficatióniqua intellegitur Trinitas i ne omnino taccamus tnterrogati; quid tres effent, cum tres ef efateamur. Cum ergo queritur, quidtres,vt ait | d AugufHnua in lib. y. de Trinitate: Mágna prorfus imópia| c. V in, "| bumand laborat eloquium.dicium ei tàmé, Y res; per- |iom.s.
j "-- Íona,nes vi illud diceretur, fed ne Laceretur omnino.No í DI enim rei inéffabilis exzinenita boc vocabulo explicari va- — |dit.Verius emim cogitatur Deus, quam dicitur, C7 "verius lidem im.| — Paterergo.C» Filius, Spiritus fanclus, quoniam tres - [quia Paterefi períóna, c Filus efl perfona, e Spiritus [fimiliter tres Deos, cum c Pater fit Deus, c Filios fit Scriptura non dicit tres Deos? Sed nec tres perfomas alicubi Quà nécelfitate didum it, T res perfonz;à Latinis:& à .. Gi&cis, Treshypoftafes,vel (übítantix. Oe nece(fetate nom folum Latimus [erro, fed etiam Grace, eadem pene fuper bac ve laborás neminum peuu- : [Pte ceartatur. Vnde Augu/Tinus quid AGrAcis, vel Latinis nece|fitate de ineffabils Trinitate dictum [it,aperiens in 7. libro de Trinitate ait: Loquendi cau/a de ineffabilibue, vt rialique modo pe[Jcmwe dicium efl à Grecisyvna e enim Greci accipiunt fublantiam quam Latt. A Latinisautem dicium efi, vna c(lentia, vel (ubftantia, Tres perfonz:quia non aliter in fermone noffro, id est, Latino, e(fentia quam ub[Tantia folet imellci. Et vt in- Ld aliquid cum quereretur quid tria fimt. C) tria, effe tria, des vera pronunciat tum C Patremnon dicit effe Fils, C Spiritum fantium, fcilicet donum Dei,nec Patrem dicit e[fenec Filium:Chergo quaritur,quid Y tia,"vclguid Tres conferimus nos ad inueniendum aliquod nomen, quo complecfamnr bec tria.IN tá, occurrit animo,quia faeminentia diuinitatis v[itatieloquy facultatenm exceeiiquam cogttatur.
Quid hoc nomine, Tres, fignifi. etur.
Junt,quid Tres fintqueramus, C quid commune babeapt. N en enimpo Spiritum fanum, vt dicimus tres perfonas,cum id quod Deus eft, fit eis commune:quia Pater cit Deus, & Filius eft Deus, & Spiritus faa- &us eft Dcus.
Sed queritur bic,cum dicam Patrepyn,c» Filius, e Spiritum anicfum ejfe tres pev[onasquia communeeit en quod perfona eff, idei/,quia Pater eff perfona, co Filius ef] yfena, C Spiritus (ancTus eff perfona: cur non dicamus Deus? Spiritus fancius fit Deus. C) nia fetltcet illud feritradicit.Vnde Aueullisus banc mouens quajlionem, atá, defimiens im libro feptimo de Trinitate ait: Stideo dimus Patrem, (o Filium, cr Spiritum [ancturn eje tres perfonas quia commune efl eis id quad perfona efl cur nt etiam tres Deos dicimus? Certe vt pradicium efl, quia. Paterest erfona, e Filiu eff perfora 0 Spiritus anciens eff per- Ona,r deo tres perfona dicuntur. Quia ergo Pater efl Deus, C Filiuses Deus, Cr Spiritus fanifus Deus, cur non dicuntur tres Dj? Ecce propofsit bane qua lionem. Attende quid refpadeat ubdens: An ideono dicuntur tres Dy, quia 182 Lab. 4. Sententiarum, telsgatur faltem tn enigmate,blacuit iA dici,vt diceretur B Quare non dicamustres Deos efTe, Patrem, & Filium,& | - À | Scriptura fextus commemorat. Ap ideo licuit, laquedi p, ) difputandi nece|fitate,tres per[onas dicere, non quia Scri.
ura dicit, fcd quia Scriptura noneontradidit? Si autem diceremus tres Deos,contradiceret — dicens: Audi Deu. 6., Ifrael, Deus tuus Demo sime efl Ecce ab[olutio que[lionhs: quare porius dicamus tres per/onas quam iyes Deor, qui feshicet illud non contradicit Scriptura.
Alía quarftio, cut non dicamus tres effentias, vt tres perfonas, cum Scriptura non contradicar. Verum (Cj hic alia emergit quefHio quam Aueuflinue,, confequenter annecfit dicens: Cur(inquit )rtres effentias, fip, non lecet dicere:quod fimiliter [ersptura ficut m dicit, ita nencontradicit? 4t [idicis quod propter unitatem Tris. tatis non dicuntur tres e(fertie, ed vna effentia: quero, cur son propter eandem vitatem Trinitati dicantur v. naper/ona,C non tresper ome. Vt enim efl illis commune namen c/Jentia sita vt (imoulus qui[a, diatur e[fentia: fic Mise commune ejl perfona vorabulune. Coujdiaitwr ref]at, nifi vt fateamur loquendi nece[fitate à Gracis C Latink, parta bac-vocabula — velerrores bereicorum? Cyyná conaretur a inopia lequedo proferre ad Finis. cos qupd in Pith ji vip net, [iue per piam fidem, fiue per qualemcuná, intellioentiam,ipsutt dicere tres e[Jenttaa, ne.» intellieretur iila wnorna aqualttate vlla diuer itae. Rurfum no poterat di-C mee trisquadam:quod quia dixit Sabellius, in hawefim lapfus ef). Deefiutt erwo, quid tria diceret? c dixit tres perfonae, [fne tres fub[lantias fecundum Grecos.
Sicut nos dicimussres períonas,ita Grzci tres fubftantias,quas dicunt hypoftafes,aliter accipientes ubftantiam quam nos, - Qusdeni»n deperfonis fecundum noffram boc de fab- Ica, pn. antis fecundum con[uetudinem Grecorum oportet iti- e aeri. tellgi Sic enim illi dicunt tres fublantias unam effentia, idefftres bypoflafes snam v[tam,quemadzmodi mos dici-| c, v ap. mus tres perfonas yam e[Jentia,vel fabflantia, C) zurn- | wap (e illi ft vellent, [utut dicunt tres /ubflanttas, tres D Detogite eicere trcs perfonas,trie"| pro(opa. tllud autem rmaipermnt dicere, quia forta Veyieon. ud con[uetudinem apto dicitur.
Quod in Trinitate non eft diuerfitas, nec fingularitas, velfolitudo:(ed V nitas, & Trinitas, & diftindtio,& identitas.
Tur fufficienter (tt puto") offenfusm ef qua mecefütat dicamus tre: perfonas,e? quare no (imilter tres Deos, vel effentias:quia. fetlice im altero obusat Scriptura, im altero dimerfitatis intelligentia quia ibi nulla penitus ef dimerfi I46, fient nec finaularitas vel[olitudo, fed i tas t Trinites.Vnde Aug 4n. 7.de Trai: Humane inopia quart; p diceret tria, dicit tres perfonas vel [ub/famtsas. uui- | us nominibus nou dier[itatem voluit truelljai: fed jimslaritates) noluit, vt non folum ibi nttas tnteidtoatur exeo quod dicitur vna e[fentia: fed Trinitas, ex co quod dicuntur treá perfone. Hilarius quod, tn [ib.7.de T: rin ait, Non longo Dominus dicit: Q uimevidet,videt cj- Patrem.Cum boc fms. | dicitur,excludttur [ineularitaa, sto, vri: ideff, (olitary 9€" ds intelligentia. Nam nec folsterium fermo [Vanificat, e in-V | differentens tamen. naturam profe(Jro docet. Vifus efi m in Filio Pater per natura unitam fimilitudinem. num enim funt natus cb generans: onum funt neque 2 Inns. Non itaque » (oltarius Filius ci!, nec fimoularis, |. atc difjar s Y * [pado jefe | tec e] par. itera 172 eodem: Sicut in patre, c F ' duos Deostmpingm efd3ta Patrem, e Filium [ingularem — [DeumpredicaVe faerilegume[l. Nibilin bis nouum, ma. nl diuerfum, nibil alienum,nibilfeparabileeff: De bac etiam Augu[Hinus in lib.que/lonum veteris ac noue legi» : att: Vnus est Dens, fed non folitarius. Item Ambrofius in 2 (nm lib.de fide ait: Ouod vins eff fubftantia, fepararinon po. teff:etfi non fit [imoularitart, fed unitatie, Deus-vnus cà dicitur, nequaqmarà deitatis Trinitateimextludm: ei ideo non quod [Tmanlaritatis, fed qued vitatis efl praedicatur. Ege ex predicfis off£ditur, quia nec ffngularm.nec diuer.
wlaritas,velfolitudoperfonarum plüralitaterm excludit dinerfitas vnitatem effentie tollit. Diuer/tao indudit feparationera diuinitatis, [ingularitas adimit dipiura inuenitur didum:Trei diuey/z patfone, c buiufmedi, diuerfas dieit Et [icut in Trinitate none[l diuerfttas, ita meconultilicitas Cr ideo non efi dicendus Deussmultiplex, fed Trinus c fimplex. Vnde Armbrof-im 1. lib. defide ait: Efl in| Patre C Filio non diferejans, fed vna diutmitae: nec conufum quod vnum eff, nec multiplex e[je potefl quod; differens eflc Multiplex itque Deustonefl.— Crap. fom.
DISTINCTIO XXIII..
Deíubítantialibus nominibus diuinis in fpeciali.
- Pradidli adjciendum eff, quod cum omnia nomina qua | fecundum (ubflantiam Gc.
; Expofitio textus.
- Dini. e Mags ain, n de diuerfitate diuinorum nomiy |iJ2um ingenerali. Hicincipit fecunda pars in qua agit| - deeadem in fpeciali. Ecquoniam quadam funt nomina "ubftantialia, quzdani relatiua, & haec contingit confidetare abfolute, & ad fe inuicem; ideo hzc pars habet ues partes. In prima agit de nominibus fubftancialibus.
In Íecunda de relatiuis, infradiftin&t.26. Nun de proprie- IVtibis perfonarnm qua frequenter,&c.]n tertia de fub(tancialibus,& relatiuis ad inuicem, infra diftin&t. 55. Poft fu- |: pradida iieri confiderari.Et quoniam inter nomina fübftantialia hoc nomen,perfena, excipitur generalizegula, quz eft, quod fubftantiale dicitur detribus fingulariter, ideo nomen iftud primoa generali regula excipit, oftendens; debemüs dicerc tres perfonas, & lieciri preíenci difindione, Secundo determiüat quid fignificetur per hochomen, Tres, & per liocnomerniPerfonas,cutu dicimus trés perfonas,infra diftinctiorie pe ibi Hic dj. genter v;quiri oportet. Prima pars habet quatuot. Ip ptima Magitler illud omen excipit à gedérali regulá. In fecuida rationem huius exceptionis inuef[tigat,ibi:fdeo orifur bic que[lio difficis,oftendens quod fuit inopia humanteloquii. It tecta Magifter contra affi gnatioriém op-S. Bonau. Tom. 4.
Dil XXIIL.———————— Dil XXIIL.———————— C Filiocrederc|A |ponit,& determinat ibi:sed queritur, cum dicamus Patrem q5,mec "Unieus, vel/olitarius confitendus ef] Deus, quia| " [nondicitur pluraliter de perfonis: & ideo volebat cunc Poteft enim effe comparatio entis ad ipfum cogitatum, * Filium e$ Spiritum fantutm;In quarta épilogat détermi-| —, nata,vtaddar, ibi: em fufficienter,vt putó,oflenfüm eft. Harum partium fubdiuiftones per fe patent; Vna vfia,tres byp ofl fes.
Hie?.tom.3. ad Damaf | eif. Quonit?» vetufhé, circzn med.
Videtur hoc effe contra id quod dicit Hieronymus: Taceamustres hypoftafes:snon bonzfufpicionis nomen eft,igitur non debet dici. Praterea videtur quod nomen "ypoffafis nullo modo debeat recipi, vel nomen via, quia Boetius dicit fuper libro przdicamentorum quod ripe [tafis eft materia, vftofis iia víiacompofitum: fed in diuinis non recipitur materia nec compofitum, igi- | tur, &c. | RzspP.Dicendum quod Hieronymus non dicit nótres efTe hypoftafes, quia falfum effet vel erreneum. Sed quia nomen erat infuetum, & videbatur fonare idem gp fubftantia:&fub(tantia,fecundum communemacceptioné, taceri, ne heretici acciperent occafionem malignandi. Nuncautem illud nomen fpecificatum eft & expreffum: ideo modoconceditur, | |. mE | Ap illud quod obücitur fecündo, dicendum quod huiufmodi nomina aliteraccipiuntur in Viam. mne aliter in Theologia, & hoc patet per Boetium qui aliter accipit loquens vt philofophus, aliter loquens vt Theologus in libro de duabus naturis,& vna perfona Chrifti.
Veris enim cogitetur Deu,quam dicitur.
Videtur falfum, quia omnis fidelis cogitat Deum effe Trinum & Vnum, & nihil cft verius ifto: igitur non eft verius quarn cogitatur.
I1 £ « videturfalfum quod dicit,quod verius cogitatur quam dicatur: multa enim dicimus quz non intelligimus, igitur plus fe extendit veritas fermonis quam in-. terioris cogitationis. E Ir£x cgo dico Deum effe famme verum:fed nihil potell veriushoc cogitari:neceffe magis verum fumme vero,igitur, &c. | K £ s p. Dicendum quod fermo Auguftini cft duplex.
& cogitatiad dictum,& fic non habet veritatem: quia vnus & idem eft Deus qui eft,& qui cogitatur, & qui dici-] cur, & zz qualiter verus.Poteft iterum ficti comparatio ad adum eflendi,& cogitandi,& loquendi, & fic haber fermoAugutftini veriratem:quoniam Deus in fuo effe habet Íummam vetitaté. Cogitatio vero noftra cü fit creata, & exemplataa íummaveritate,non poteft effe fumme vera, limiliter nec locutio, & ideo minus de veritate habet. Et rurfus cum magis aflimiletur fütnino vero actus cogitádi interior quam actusloquendi exterior, magis habet de veritate cogitatio quam locutio, quiaDco cft (imilior. Rationes véro adoppofitum procedunt fecundum primam viam; An ideo licuit loquendi difrutendinc necefitate tres per Jonas dicere; Gc, quia Scriptura ————— non centradiii. — Dub ilk CoNTRA:QuiaScripturá nori contradicit,igitur licet dicere Patrem, Filium & Spiritum fan&um non effe tres perfonas:fed non licet dicere nifi vérim, igitur huius oppotitum eft falfum. | | IUE zd R. 1 s ».quodiftanon fuit tota ratio di&tifed Auguftiniis fübticet partémi caufz.Ratio enim fuit ficütipíe aperitin fequentibus, quid ratio confonabat; & fcriptura nó contradicebat.Nam fi fcriptüra cótradiceret, quantumcuríq; rario ditaret,non effet dicéndum, & propter hoc rion licuit dicere trés effencias, quia ratio nó conforiabat: Q.: - Quare | i Lib. I. Sent.
84, quam inhoc nomine, effentia, patet fiattendatur fi-|gnificatum vtriufque ex verbis Auguítini quz Magifter dicit. Quare di&um eftab Ecclefia: Tres perfona: patet quia triplex fuit ratio. Prima fuit, quia neccffitas imminebat. Secunda, quia ratio sni ih p virer Scritura innullo contradicebat, immo ctiam confonabat. Vnde miuus dicit, & plus intelligit, quando dicit quod Scriptura non contradicit.
lbi nulla penitus eft diuerfites, ficut nec fingularitae Dub. I V. e identitas,igitur nature, & perfonz.
uerfitas enim attenditur quantum ad principia effentialia fiuc fubftantialia. Quia igitur in diuinis quantum ad (ubftantialia nulla cadit differentia, ideo dicit quod nulla diuerfitas: ideo non fequitur, quod penitus omnino eft identitas, nifiaddatur determinatio, fcilicet quoad e(fencialia,& fic patecillud.-: ARTICFVLVS L: . D intelligentiarn eoruni quz dicuntur in prefenti diftin&ione de his nominibus, Perfona, Subffantia, & Effentia,duo principaliter queruntur. Primo quaztitur de tráslacione iftorum nominum ad diuina.Secundo, de numeratione eorundem indiuinis. Circa primum qua runtur ttia.Primo,vtrum ad diuina debeat transferti n men perfona. Secundo vero, vcrum nomen fubftantia. Tertio,vtrum nomen effentiz, ^ QY£STIO L Annemen perfone ad disina traniferridebeat.