4. Ap illud quod obiicitur de Dama. dicendü quod nonenumerat omnes proprietates períonales; lecundü quod perfonales, fed intendit relationes fub illis comrehendere, & (ub generatione duas períonales comprehendit: fub proceífione duas, vnam períonalem, ali non perfonalem: fed fub ingencratione dicit folum in. naícibilitatem, que proprietas eft, licet non períonalis, QV.ESTIO III D Au impreceffibilitas ficnt inna(cibilitas notionem dicet in Patre.
Alex. Alenft p.4.09. Memb. 4. Steph. Brulef. 1. Sent difl.28.4.4. Petrus de Taranta[. 1.Sent.di/0.28.4.1. A M oppo- V Trum improceffibilitas fit notio Patris, ficut in-|fi'un. nafcibiliras. Et quod fic, videtur: quia ficut Pater differt à Filio perinnafcibilitatem, ita à S piritu fando per improceflibilitatem: ergo ficut innafcibilitas eft noto Patrisfimiliwer videtur quod improcefhibilitas. ?.ITEM ficut nobilitas eft Patris,non generari,itaeft non fpirari:ergo fi propter rationem nobilitatis,eít patris non gencrari,ita eft non fpirari: ergo fi propter rationem nobilitatis ponitur innafcibilitas eius notio,fimiliter debet poniimproceflibilitas. j.IT2A4 ficut generare conuenit Patti per hoc quod innaícibilis; ita & fpirate per hoc quod eft improceffibili liue infpirabilis: ergo ficut innaícibilitas notio eft, quia nontantum dicit priuationem,fedetiam pofitionem,ita videtur quod improcellibilitas. Situ dicas quod improceffibilitas clauditur fub innafcibilitate, obiicitur:quia filio conuenit improceffibiliras, & tamen numquam innafcibilitas:ergo cftalia notio faltem in filio, erge faltem inco debet cíle notio. Situ dicis quod non dicit nobilicater, à Contra: Omne quod dicitur in diuinis ad nobilitatem ertinet, alioquin noti dicitur ibi: ergo fi dicitur improceffibilitasde filio, videtur fonare nobilitatem.
IvxTA hocquaritur,cutri pátér cothmunicet alicuiimroceffibilitatem fiue infpirabilitátem, quare nonfimifter com miunicerinnskcibiliGiren | ConTR A:Siimprocetlibilitas eft nori o:ergo notiones plures funt quam quinque,quod eft contra communem opinionem.
IreMftimproceffibilitas eft notio,aut hoc eft quia fimpliciter priua effe ab aliquo, aut quia priuat fpirationé. S1primó modo,non differt ab innafcibilitate.Si fecundo modo,tunc rion differt à fpiratione a&iua, quia non fpiratur qui fpirat.
ITEM fi ori procedere,effct notio,ecadem ratione non producere:fed hoc eft falfum, ergo, &c. $1 dicatur quod noricft (imile, quia non producere E non dicit nobilitatem. Contra: Non producere períoinamydicit ftatum emanationis:& ficut ratio principiiante quod non eftaliquid dicit nobilitatem, timilitet ratio (tatus vltra quem nori eft Lien: ergo nobilita]. tem dicit: fiergo non eftaliud quargnon dicatur no* tionaliter, videtur quod non producere, fit notio, vt non fpirati, Uit X XVIII — n " Cowcryvsrio. DISTINCT. XXIX.
Impreceffibilitas notio ipfius patris dici non debet,cum ncgianni ex wisi pofitiue fi- D E p RIN C I p I O QVOD fric equum RELATIVE DICITVR, ET Rzsr.Ad Arg. Ad predi&orum intelligentiam eft no- MVLTIPLICEM NOTAT | R Etandum, quod nihil poteft efTe notio in diuinis nifi dicat LATIONE M. reípedum pofitiuum, vel ex primo intelledu, vel ex | | | | confequenti. Sienim folum priuat relationem, ita dicitur de effentia ficüt de perfona. Vnde ficut dicitur quod Paternon producitur, nec — fan&us perfonam | idt iiie ' |producit:ita etiam effentia produci non dicitur, & etiam AA Ir enim principem (emper ad aliquid. Et perfonam non producere: & ficuc non wg effenotio! | eWRKZAP 3 dicirur Pater principium: (I Filius prinahoc qtiod eftsigenitwu nifi ponat refpectum pofitiuum, | p pis, e" Spiritus [ancius principium: fed differenter. ex confequenti & hunc'ponit ficut vifum eft: fimiliter; — | ey pater dicigur principium ad Filium, c ad Spiri-. pec hec quod cft infira poteíteffe notio nifi ponat tuna [anéium.Vnde Auaufl n (ib. a de Trin.ait: Pater eff N refpectum | pueme: huncautem non ponit hif fecun- ham vetus dime Ud meu dr Cap.2o.fn- | dum Te ponit primitatem réfpedtu fpirationis, ficut! digne rapid ade: dr Lr melius dicitur. 4. rerpof meinnafcibilitasrefpectu generationis: vt ficut innafcibilis WE 4 tiullo eff. Non TIME babet de quo fit, velde Weics s dicitur qui necgeneratur, nec generationem confequi- quo procedat, fed abeo c Filius e[f genus, e Spiritus ALIUM tur: ita improcetfibilis qui nec procedit, nec proceffioné Mancins procedit: Non ergo dicitur princtpiam Iotius Dei-|camed.
confequitur. Et quoniam omnis emanatio vel eft gene-|: tatitquod velfui, vel diuine effentie pnriricipium fit: fed ratio, vel ad gener ationem confequitur: quia generatio quia principium eff Fili, e Spiritus [anchiin quibus fimdicit primum emanarionem; ideo innacibilis priuat o- gulis tota diutzittas efl. Filius ad Spiritum (ancium dia mnem ernanationem: & ideo dicit fontalem plenitudi-|, S "ii dizi "dá nem, nectantum refpectu generationis, fed í pirationis: ded prn uH PME LODEPEHAIS verof * dé did à PE 5 & ideo innafcibilitas nec generatio eft, necfpiratio. Sed| — 'P/"*? "tad CYCAEHTAS; ad quas Pateretiam dicitur prinimproceffibilis dicitur, quia nec fpiratur, nec fpiratio- | pium, cá Filius, Cr Trinitas tpfa femul, eh ftmgnla perfonem confequitur, & ficnonexcluditur filius fiue gene- |C parum principium dicitur creaturarum. Pater ergoprinipium eft fime principio: Filtus principium deprincipio: . |ratus. Filiusenim generatur, & tamen non fpiratur, nec fpirationem confequitur. Improceflibile igitur non pri-! Spiritus fantTusprincipium de utroque jd eff, de Patrec Fito. js | | $ T preterea alind nomen emultiplcem no- Do tansrelationem, fcilicet principtum. Dici- | uat nifi vnam folam emanationem: & ideo dicit folum partem iftius fontalis plenitudinis: & ideo improceffibiliras hon potefteffe notio diftin&ta in Patre ab innafci- Joilitate, necin &lioà fpiratione, necimportatfontalem plenitudinem,fedíoluminípirando. | 1.2.3. Qv AMVIS igiturimproceflibilitas poffit dicere nobilitatem; tamen quia non diftinguit ab aliis affignatis, ideo non ponir in numerum cum aliis: & fic patent tria prima obiecta quod improcetlibilitas diftinguit, & dicir nobilitatem, & dicit fecundiraterp:quia rationes non valent, eo quod hoc totum in aliisrationibus affignatis clauditur: ideo contraalias non diftinguitur. B AD illud quod quaritur, quare nen communicatur innafcibilitas, ficut improceflibilitas, dicendum quod ficut patet, quia improceffibilitas non claudit in fuo intelle&u non effe ab alio, ficut facit innafcibilitas: fed folum dicit non Ípirari. Paterautem nulli poteft communicare,quod non fitab alio: potefttamen communicare alij, quod non fpiretur. ADillud quod obiicitur quare non producere non eft , notio: dicendum quod non eft nobilitatis: & efto quod eflet, quia illud non videtur principaliter confiderari in ratione fui nominis, dicendum quodillud eft ratio,quia non dicit refpectum pofitiuum quantum eft de ratione fui nominis: & ideo fimpliciter poteft coriuenire cffeniz, & ideo non eft notio. Non (icautem cft de innaícibilitate, vcin przcedenti-. busvifumeft. — — Quodiab eterno Pater eft principium, & Filius,fed.. Spiritus fan&us non: imo cepit ef- Íc principium, Et Pater ab eterno principium eft Fili, ci Pater c» Filius principium Spiritus [ancli: quia Filius efl à Patre, e Sprritusancfus ab vtraque Spiritus vero fancius non ab eterno principium ejt. fede[Je capit: quia mon dicitur principium nift ad creaturas. Cum ergo creatura effe cae-| iperunt; d Spiritus fancius ejje carpit principium earum. Jta etiam Pater C Filius effe capit cum Spiritu [ancto vnum principium creaturarum:quia creature e[e ceperit 4 Patre: ej Filio, C Spiritufancfo: Et duuntur bitres,. [mon tria, (ed unum principium omnium creaturarum: quia vno eodemque modo principium rerum funt. Non enim aliter [unt res à Patre, ei aliter à Filio, ftd penitus eodem modo. 1deo Apoffolus tmtelligens bane Trinitatem ejfe vnum principium rerum ait: Ex tpfo, per ipfum, C in pfo furit gynma. Cum vero audimus omnia e[fe ex Deo. | po, it, d Vt ait Augu[linus de natura boni,omnes vtique naturas | ou, as | intelligere debemus, C omnia qua naturalia funt. Non| tom.o. enim ex ipfo [umt peccata, qu& naturam non feruant,fed E |untiart que ex voluntatepeccantium nafcuntur. Omnium ergo que naturaliter funt,unum principium ef Pater cum Filio c Spiritu (ancfo,c boce[fe capit. Ab aterno autem Paterprincipium efl Fili generatione, e$ Pater d Filius unum principium Spiritus fancti, Vude Auguotffinus in quinto libro de Trinttateatt: Diatur relatiue 2 Patersdemique relatiue dicitur principium. Sed Pater a Filium dicitur, principium vera adomnia qua ab ipfo Jn. Et principium dicitur Filius.Cum enim diceretur ei: Tuquises? Re[pondit, Principium, qui C loquor vobis. Sed numquid Patris principium ejt? tmmmo Creatorem fe lvolust oflendere,cum fe dixut e[fe principium:ficut. ei Pa- [pev i Ibidern.
Caf.13.
S.Bonau.T om, 4.
— 230 Lib. I. Sent.
ring. fuper a. 9 lero dicimus ef» Patrem principium, c» Filium prinaigpiem,nonduoprincipia creatura dicimus, quia Pater VFilins fimul ad creaturam rium principium cif, ficut vnmi Creator. Si autem quidquid in[e manet (b gignit,vel operatur aliquid,principium efi etes ve quam gignit "ue . leiuequatms operatur, non pofJumus negarc etiam Spiritum ancium reife dies principtum: quia nom cum [eparamus «b appellatione Creatoru: quia fcriptum efl de illo, quod I, C9. 12b operetur, C vtique in fe smanen: operatur. Nen enim in aliqnid eorum qua operatur ipfe mutatur C vertitur. Vpum ergo principium ad creaturam eum Patre () Filio . [eft Spiritus (anii ne non duo veltria principia. Ecce aper- | -te ^ offendit Augu[linms Patrem Cy Filium c Spintum B i4 Janciuom effe vum principium rerumcreatarum, idest, vno eademque modo c[Je principium, cb illum modum (atis aperit,quia [ilicet operantur omtria, C quia fimiliter opcrantur bitresdeo vnum principium e(fe ^ dicunfur. | Hic oftenditur quo modo Pater fit principium Fi- | lii& ipi &Filius principiumSpiritus fancti.
Deinde ineodem libro continue » offendit quo modo Pater dicatur principtum ad Filium, c ad Spiritum fanélum ipfe Cr Files, dicens, ideoeffe Patremprincipium Filt,quia genuit eum, ch Patrem c Filium effe ^ i cipium Spiritus [ancli, quia Spiritus [ancfus procedit rh pdd ldatur 4 vtroque, ait enim ita: Si gignent ad id quod ginoe 3 lenitur principium est, Pater ad. Filtum principium eif, quia genuit eam. Virum autem cr ad Sptritum [antium principium fit Pater, quia dicum eif: de Patre procedit, kn parua queffio eft. Qupd (Hitaet mon iam princi-| ium eiui Tantum erit reiquam genis velfacit, [ed c e-| dagnsquam dat, c queprocedit abipfo.. Siergoquod datur "vel quod procedit principium babet à quo cedit, fatendum eit Patrem, c Filium-vnum prinaium effe Spiritus [ancfi, non duo principia. Sed ficut Pafer CÓ» Filius ad creaturam relatiue vnus Creator e& vnus Dominus dicitur, ficrelatiue ad Spiritum [ancium vnum principium. Ad creaturam vero Pater Qr Filius c Spiritu: (ancius vnum principium funt, ficut amu Creator (y vns Dominus. Ecce babes quod Paterprinne eii Pater, ea principium Filii dicitur, id eif generatio rti ne, ferundum quam etiam dicitur auclor Filii. Vnde Hi-—— Marine in quarto bbrode Trinitate ita ait: pfo, quo Pat dicitar, eiue y quem genuit, auclor ostenditur, td nemen babens,quodneque ex alo perfecTum intelligatur, C ex : iioi f*- quo tequi genitus et fub[Istilfe doeatur.. IN omit Eccleja vnum innaj/cibim Deum nouit Vnigenitum Dei Fi-. |Burn.Confitetur Patrem abbrigine lbertm,confitetur c tiabili:mon per feipfum, fed ab eo,qui À nemime efl natum abeternoynatimitatem [cilicet ex paterna epernitate. » fs mentem. Editaeit bic fidei profe(fro, fed profe[Teoss ra-Lio nondum expo[rta ei: dr ideo querenda, fcilicet qio mod intelligendum fit quod ait, filsi originem cffe abtmidio C non ipfum e[fe «bimitio, fed abinitiali, Hoc tique lubdens determinauit ipo podo acceperit initium J,mquiens ariginem Filii effe ab initio,ac f dliceret: IN onitatnt«lligas originem Filg effe ab "usd. vr ipfe Filios Pabeat rmitium, fed quia ipfeeft abinitiabil id efl, à Patre à fer pr Inetpiuom ei? creature, quia ab ill funt omnia. Cum | À Nr velpro- | ciptum Fili dicitur, quia genuit eum. usergouenio-|.
Fifi originem ab initio ton ipfum ab itio, fed abimi-|E [quo futt omnia. Nam licet Filius [itprinciptum deprin- Diit. X XIX. apie » 80005 ejf temer concedendum quod Filius babeat rincipium. Cumque » Filiu: fit principium de prinaipi, C Pater principium nendeprincipio, non efl principum de principio, principium fine principia, (icut Filiué nane Pater,neque » tamen — »fedvruns, icut Pater, Cr Filius, n0 duo Creatoret, fed na Crea. for. RS . CumPater, & Fllius int vium principiutm Spiritus fani, quaritur an eadem notione.
T —— Spiritus fatieti, efv alia qua CÍPIUS, cM?9s Paler dicatur principisom tw bee tt DISTINCT. XXIX.
De his qua preprie & zternaliter dicuntur de Deofe-|. cundum relationem feu proprietatem feu perfonalem, quz eft communis fpiratio fignificata per hoc nomen. principium.
Rf praterea alind women multiplicem wotem reletionem.
Expofitio textus.
Vpra egit Magifter de proprietate non perfonali,quz S et inn cibis. H ic (ecu hido agit de L2,ftus notione non perfonali, quz eft communis fpiratio fignilicata per hocnomen, principium. Et quoniam illud nomen non rantum notionaliter accipitur, immo etíam effentialiter:ideo diftinguit primo huius nominis mukilieitatem, fecundo manifeftat huius nominis vnitatem fecundum quod dicitur de Patre & Filio refpectu Spiritus (an&i oftendens quod funt vnum principium Spititus fandi, & hoc ibi deinde in codem libro, conrinue. Prima ne habet duas. In prima diftinguit huius nominis multiplicitatem In fecunda vero mérbbra fuz diftin-&ionis explanar, oftendens per au&oritates quod principium habet omnes illasacceptiones,& hoc, ibi: Et P«-ter ab eterno primipium efi Filii. Similiter fecunda pars,m quaagitde hoc nomine, principium, (pecialiter prout dicitur notionaliter,& effentialiter, habet duas. In prima oftendit quod Pater, & Filius funt vnum principium,ibi: Deinde in eedem libro. In fccunda, qua vnitate funt vnum, Ícilicetvnitate notionis,ibi:Vsum aut principium funt,&c.
, vbi oftendit quod cadem netionc (unt principium, & quod illa notio of piratio, ^ | Pater eupu-ENEES dINunus Gpipsenuip - qud. dia- * Pater efl principism totius diuinitatit, &c. Dub. 1.
Quaritur pro quo ftat ibi hoc nomen,priscipium, Non enim poteft ftare pro effentia, necpro perfona, quía vtrumque dicit quantum e(t de (e abtolutum:aut ergo (tat ro parernitate, & hoc falfum,quia non eft PaterSiritus fin us, Necpro fpiratione,quia fpiratio non eft refpectu Filii. Neccommuniter ad vtrumque, «uia nihil habent |commune nifi eflentiam. Nec pro innafcibilitate, quia innafcibilitas non dicit refpectum ad períonam, fcd priuationem refpeQtus:ergo omni modo cft falfa, Rzs».Dicendum quod feníus locutionis hic eft:Pater eft principium totíus deitatis, id eft, omnium períonarum in deitate, & eft diftributio accommoda, ficut dicicur clum continet omniía, fe ícilicet excepto.-Siautem quaraturpro quo ftat hoc nomen, principium,dicendum quod ftat propaternitate fimul,&fpiratione,quia per patetnitatem eft principium Filii, per fpirationem principiumSpiritus fancti: per vtrumq; principium vtriuíque. Quod ergo obiicitur quod non habent commune, dicendum quod non conueniunt in notione vnica conuenientia formali:tamen conuenientia originali, in eadem eríona,& ciuídem períone proprictate.Q uia enim perlona patrisa nullo eit vc dicitur in litera: ideo enim modo productíonis producit, & ideo eft principium totius deitatis. Vnde idem importatut nominc principii cá dicitur principium deitatis intelle&u principali, quod importatur nomine ipnafcibilitatis quantum ad incelleGü confequentem, & ex hocverbo, & ex hac ratione verbi confirmationem recipit ifta pofitio, quz dicit quod innafcibilitas dicit in Patre plenitudinem fonralitatis, fiue mone plenitudinem, licet ex confequenti intclectu.
Peter e1go principium eft fine principio, &c. Dub. II.
Quaritur de huiufmodi locutionibus qualiteraccipiaturibi hoc nomen, principium, cum dicitur, principiü iine principio,principium de principio. Aut enim accipitur effentialiter, aut períonaliter. Non períonaliter, vt videtur, quia Spiritus fan&us dicitureffe principium de ptincipio, & principium non conuenit ei nifi temporaliter. Przterea ficut dicit Magifter diftinct.27. Non poteftdici hoc de illo nifi quantum ad nomina fubftantialia:ergo principium non poteft accipi notionaliter. Etiterum pro qua notione acciperetur cum dicitur, Filius principiü de principio?quia non pro filiatione, quia hoc conuenit Spiritui (indc, fcilicer efle principium de principio.Non pro communi fpiratione,quia communis fpiratio congenit Patri, cui non conuenit effe principium de principio. $1 tu dicas quod accipitur effentialiter. CowrR A: Efentia non eft perfona principium, nec dicit refpe&tüad perfonam:ergo cum principium dicat refpectum ad perlonam,non poteftaccipi elienrialiter:& ita nullo modo.
Rasp.Poffct dici quod hoc nomen,principinw,accipi- Qür in comparatienge ad creaturam,& trahitur ad petío- Deo,& Deus non deDeo, & conlimilig, & fic ceffant oblectiones. A liter poteft diciqued hoc nomep,principium, boneftimpofitumad fignificandum refpectum cffentialem, vel perfonalem quantum eft dc fe: fed indifferenter fe haberad vtrumque, & eius acceptio determinatur per adiun&um. um ergo dicitur de Patre, ftat pro notione paternitatis, & fpirationis communiter, & artatur Pet ptoprictatem innafcibilitatis per hoc quod dicitur non de principio.Similiter in Filio ftat pro communi fpiratione cum filiatione,quz importatur perhocquod à icitur de principio.De Spiritu fancto vero dicendá quod tefentialiter rantum, & hocartatur ad perfonám per ocquod dicitur de vtroque.
Spiritus (anitus effe capit principium earum, filicet creaturarum. D P b. I I l.
Videtur dicere contra illud quod dictum eft fupra dift, j Ex perpetuitate creaturarum intelligitur Conditor zternus:li ergoSpiritus fanctus eft eternus conditor: ergo eternaliter principiutmItem in hymno: | 4Eternevrerum Conditor, | Item ratione videturquia resab eterno fueruntin Deo, fed nonnifi licucin princi pio:ergo ab zterno fuit principium.
Rzsr.Dicendum quod nominaquz dicunt effectum in creatura,pofíunt illum dicere adu, vel habitu. Si actu, ex tempore dicuntur.Si habitu, poffunt dici eternaliter. Et quoniam principiü poteft fonare in adum, vel in habitum:ideo non poteft dici folum temporaliter, imo etiam zternaliter:fed quoniam vfus magis accipit hoc nomen, »tncpium, prout dicitur in actu, quam in habitu: ideo dicitMagifter quod dicitur cemporaliter, Quod obiicitur quod dicitur Conditor zternus, dicendum quod locutio duplex eft. Tum ex parteeius quod ettConditor, quia poteft dicere actum, vel habitum.Tum ex parte eius ed e(t aternus, quia poteft teneri adiectiue, vel (ubítantiue. Et fi xternus teneatur fubftantiue,fic non ponit zternitatem circa conditionem, fed circa fuppofitum, & eft locutio vera. Siadiectiue, & Conditor tenetur habitualiter, adhuc eft locutio vera.Siactualiter, cuncfalto. Senfus funt manifcíti. Nam vno modofenfus eft,zternus C [conditor,id cft;conditor, qui eft zternus. Alio modo ziternus conditor,id eft;ab «cerno poteft condere in tempore. Ettertio modo aternus conditor, quia eternaliter condidit. Duobus primis fenfibuseft vera locutie, fed tertio lenfu eft falía. Ab eterno eutem Pater principium eff Filii. Dub. IV.
Obiicitur:Pater,& Filius,& Spiritus (an&us non funt principium nifi ex tempore ergo fecundum hoc,cum zternum fit ante cemporale,per prius dicitur principiünorionaliter in diuinis quam effenrialiter.
JA SED contra: Omne eílenciliterdictum eft communíus:& quanto aliquid communius tanto prius:ergo per D iprius debet dici principium effentialiter, quam notionanas per prepofitiones addimsgjcut cum dicitur Deus de|r *.
— S.Bonau.Tom. 4.
liter.
Rzsr.Dicendum quod dupliciter eft loqui de hoc nomine;principium,aut refpectu febiecti,fic cum intellectus e(fentiz fttante intellectum períonz, fic principiü effentialiter di&um fecundum rationé intelligendi preit principium notionaliter dictum, ficut opponit. Siautem re-(peu cermini,fic principium effentialiter dictü refpicit quod eft diuerfum pereifentiam,& creatum: fed principium notionaliter dictum refpicit perfonam confubftitialem,& increatam,& aternam:& ideo principium notionaliter dictum, dicitur aternaliter,& quantum ad hác viam prius dicicur in Deo nonfolum quantum ad intel. lecum, fed etiam quantum ad rem:&fíic patet de qua acceptione hocnomen principium, dicitur per prius fecundum diuerías com parationes.
Creatorem fe voluit offendere.
Videturfalfum quod cum filiusfe dixerit principium, Creatoré fe voluit oftendere,quia ipfe refpondit i quafionem Pharifzorum quarentium;Tu quis es? Sed quu, quatit de perfona: fed p fecundum quod pro Creatore accipitur,cenetur eflentialiter: ergo aut Dominus non refpondit conuenienter,aut principium nó ftat].
pro Creatore ibi.S1 dicas quod appropriatur filio.: Conrn A:tam ratio creationis quam ratio principii ap-| propriatur Patri:ergo non Filio.
V i Lib. I. Art. I.
Ris», Dicendum quod principium tenetur effentia-| À liter ficut dicitur in litera: (ed tractum eft ad perfonam Filii. Sed quod obiicis quod appropriatur patti, dicendum quod principium de ratione fui nominis non appropriatur (hio hifi peradditionem,& ficin propofito, quia appropriatur petactutm Verbi.Non enim dixit fimlo4n.3.d. |pliciter: cgo principium, fed ego principium, qui & lopue vobis. Nam licet Filius fit principium de principio, non eft tamen concedendum quod Filius babeat principium. Dub. VI.
ConrRA:Videtur debere concedi, quia omne relatiuum debet habere correlatiuum fibi correfpondens:ergofi Filius cum dicitur principium de principio dicitur rclatiue, debet lrabere correlatiuum quod eft princi- B pium. | Risb. Dicendum quod habere principium dicitur du. pliciter.Aut ficut correlatiuum,ficut Filius dicitur habere Patrem, & fic filius habet principium.Aut ficut difpofitionem fui, & fic dicitur habere principium quodincipit eife, & ficfilius non incipit effe, quia non incipit. Vel aliter. Eft habere principium effendi,aut durandi.Primo mode filius habet principium,fecundo modo, non.
D euidentiam eorum,que dicuntur in prefenti di 4. M. ftinct. duo quaruntur de hoc nomine, principium, Primo quazritur de ipfo quantum ad multiplicitatem. Secüdo, quantum id vnitatem. Et quantum ad primü, duo quaruntur. Primo, fappofito quod hoc nomen, principium, accipiatur effentialiter, queritur, vtrum poffit accipi perfonaliter, fiuc notionaliter. Secundo dato quod effentialiter,& notionaliter:quaritur,vtrum de illis duobus modis accipiatur vniuoce, vel zquiuoce, "QVESTIO L Ani nomen boc, Principium, perfonaliter veltotionalit S. Tbom.1.p. q.33. aft.r. E: 1r. Sent. diff. a 9.9.1. srt.2. Scot.1.Sent.difi.29.q.r. AE gid. Rom.1.Sent.difl. 30.4.4. Richardus 1. Sent dift. 29.9.4. Dywrandse 1. Sent difl. 19.4. r. J bern. Arg. 1. Sent.difl.29.9.1. rt.r. Stepb. Brulef.1.Sent.difl. 29.4. 1. Petrus de Tarantaf.1.Sent.drfd.29.4.1. Funda- Vod hocnomen, principitm, accipiatur notionali-| menta. Q ter videtur fic perAug..deTr.PateradFilium prin-Ca. 16-0.5.| cipium cft quia genuit eum:ergo idem importatur nomine principii quod nomine generationis: ergo tenctur perfonaliter,fiue notionaliter.
Ir£« hoc videturratione, quia vbicunque eft ratio emanationis, & originis, ibi eft vera ratio principii: fed in diuinis vere &proprie eft ratio emanationis:ergo ibi vere & proprie eft ratio principii.
t. CoNrR A: Principium & primum funtidemiergo vbi cadit ratio principit,eft dicere primum,& vbi eft dicete primum, eft dicere prius, quia fuperlatiuum prafupponit comparatiuum: & vbi prius, ibi pofterius: ergo à primo, vbieft catio principii, ibi eft ratio pofterioris:fed Ad oppo.
fitum.
"Arift. 1. pofler. contex. Ig.
Iterior alia: ergo nullo modo períona eft principium perona. 1lITEM increaturisidem eft principium & initium, (icut patet per Philofophum, ergo vbi non recipitur iniüum,nec principium:fed omnes perfonz in diuinis funt. Iineinitio, ergo & fine principio: etgo principium non dicit refpe&um perfonzad perfonam: ergo non accipitur perfonaliter, fiue notionaliter. 3.IxeM idemeft caufa, & principium re, differens ratione, quia principium dicitur quantum ad fieri, caufa quantum ad effe:ergo fi maioris nobilitatis eft efTe, quam jfieri » proprius debet ibiaccipiratio cauíz, quam princi- Ariflot.. Metaph. (ontex.a.
in diuinis nullo modo recipitur quod vna perfonafit po |E C D | omnino recipitur proprie, quía cum in diuinis fit ordo di,& durandi. Alio modo proprie ad principium duri- ' « in littera:fecundo vero modo non poteft, & fic non aquiualet principio. |.: quod principium,dicendum quod in creaturis idem eit puncipium & caufa,& hoceft,quia productum differta producente: & ideo poteft dicicffectusei us, &iftud po-| teft dici caufa, & in id concurrit intentio cauíz, | cipii, & (imiliter nomen: fed non itain diuinis, quia ibi poteft effe vnius fubítantiz producens cum produce: ideo non valer illud. | 4. Àpillud quod obiicitur de fine,iam patet refponíto, rm finis quantum eft de fe dicirexceffum bonitatis repectu eius quod e(t ad finem, nó fic principium refpectu cius quod eft ex illo, & ideo Deus non poreft c M i: Quatt, TN P non recipitur quod vna perfona fit caufa, & alia t effectus: ergo nec debet ibi recipi intentio principii, | 4 Ire M Deuseftalpha,& (P n De dn, & finis,& vtrumque cft zqualis nobilitatis. Sed intentio finis ita dicitur de Deo effentialiter, quod nullo modo perfonaliter: Deus eft enim ita finis creature quod non eft finis perfona: ergo fimiliter videtur quod ita eft principium creaturz quod nullo modo fit principium per-Íonaz.
CoNecrvsro.
Principg nomen ab(que vlla imperfectiene vecipitur in disina: ibidemque tum motionaliter,tum e[fentialiter accipi potefl.
Rzs». ad arg. Dicendum quod in diuinis eft vera ori- 2o,fiue emanatio,non tantum vera, fed etiam completiffima. Ad hoc autem quod fit perfedtiffima,necefle eft quod emanans habeat cum producente aiqualitarem omnimodam,ac vnitatem in fubftantia, quia nihil poteft equari Deo nifi Deus: fi ergo emanatio, & origo debet exprimi conuensenter, & catholice, debent recipi nomina dicentia originis veritatem, & non recipi nomina importantia imperfectionem, vel diuerfitatem, vel inz- Apoc.22.
L somete Quoniam ergo principium, & principiatü| pay pa. icunt originis veritatem,ideo vtrumque recipitur n di-|ap. voc uinis, maximcautem intentio principii. S pofterius dicit imperfectionem, & initiü fimiliter, quia b dicit imperfectam durationem, fcilicet inceptionem, & intentio caufz importat diuerfitatem, quia caufa eft ad cuius efle fequitur aliud, & intentio finis inzqualitatem, quia finis melior eft his, quz funt ad finem: Ideo nec intenrio prioris, & pofterioris,necinitii & initiati,nec cau-Íz & effectus, necfinis & eius quod cft ad finem, recipiturin perfona refpe&u perfona: fed intentio producen. tis & producti, quia poffibile eft quod produ&? fit fumme perfectus, & aquetir producenti, ideo recipitur in diuimis, fimiliter & intentio principii.
r. Ap illud quodobiicitur quod ad prihcipium fe- Iw prius, & ad prius pofterius, dicendum quod ficut quoniam |"4vre» icitur fecundum Hilarium, Pater maior cft Filio, nec| pite, 5. tamen Filius minor, quia fonat imperfectionem hoc g|Tris.t. eft minoriideo quamuis recipiatur quod Pater fit prior|& Dma/ Filio, quia ifte eftab illo, non econuerfo: non tamenrecipitur quod ifte fit pofterior. Attamen nec ratio prioris & origo;proprius eft origo, & minus proprie ordo, nec eft niti (olu m rationc originis. Quoniam ergo pom principaliterimpottat originem, & prius ordinem,ideo limplicirer recipitur intentio principii. Intentio vero prioris minus proprie,& cum determihatione. Intenuo autem principii prout priuat anterius, propriüiffime recipicurin Deo,maxime quantum ad p Patris: & idco non fequitur quod ita proprie dicatur prius, quod tantum dicit repectumadpofterius. — ^ — — 2. Ap illud quod obiicitur de initio:dicendum quod initium vno modo accipiturlarge ad principium ellendi,vrillud dicasur babere initium quod incipit effe. Primo inodo poteftaccipi in diuinis, & fic accipit Hilarius ;. Ap illud quod obiicitur de caufa quod idem c & prine finis lib.i.c.9.
M H d nifi creature inequal erfonz omnino zqualis:& ideo vna perfona non eftf nis alterius, cft tamen principium. | QVAESTIO II Anbec nomen, Principium effentialiter, v£l hotionalirer ' — fumptum vniuocé, vel eqniuoce dicatur. Mi)exand. Alenjis 1.9.3.76. Mernb.1.
Stot. in Repert.1.Sent.difl.:84.vniea.
Stepb. Br Aff. 29.4.2.
Gab. Biel 1.Sen?.d:[1.29,3. vnica.
Trum hoc nomenprincipium,cum accipiatur effentialiter, & notienaliter, dicatur vniuoce,vcl zquiuoce.Et quod vniuoce,videtur.BafiJius dicit, quod Filio Deiaccipere,cum creaturis eft commune:fed babere per ef-(entiam,proprium.$i igitur commune eft accipere: ergo & dare, & fi hoc, cum penes hocaccipiatur ratio principii, refpectu Filii, & refpe&u creatura, videtur quod dicaturvniuoce. — |!
2. Ir& M fic differt principium effentialiter dictum, & notionaliter,ficut fapientia, & fapientia genita: fed non dicitur equiuoce fapientia [1c & ficiergo,& c.
;.IrzM nihil dicitur multipliciter ex hec quod dicitur degenere, & de fpecie, (iue ex hec qued habet vn fuppolitum, & plura, & hoc quia Cm gena refpicit fignificationes diuerfas, non fuppofita: fed principium clentialiter dictum eft in plus, &pluribus conuenit quam noüonaliter &condlenit eifdem ipíis:ergo non dícitur multipliciter:fed vniuoce.
4.ITEM quod non dicaturanalogice;videtur, quia vbi eft analogia,ibi cft prius,& pofterius: fed in diuinis nó eft prius,& pofterius:ergo ncc analogia: Et iterum quod nec zquiuocc.Quia vbi eft zquiuocatio, ibi eft diueríitas fi. gnificatienis;fed perfona;&efTentianon funt diuería:crgonecpoteftdicizquiuoce. — | | Szp contra: Quod dicatur multipliciter, videtur primo per Magiftrum in litera, qui dicit quod hoc nomen, principium, multiplicem facit intelligentiam: ergo dicitur multipliciter. " | | Irz« hocipfum videtur ratione,quia ifti actus generatejfpitare,cteare, funr iplius principii fecüdum quod dif- - Ad eppofitum.
H Fandamenta.
ferenteraccipitur: fed non e(tvnam communem ratio- D nem inuenire ad iftos aus: ergo nec ad principium quod dicit refpectum ficdiffetentem.
IrEx. EA cftPhilefophi, quod fialiquid in vna fui]: acceptione habet vnum oppofitum,& in alia aliud, dicitur multipliciter; fed principium effentialiter dicitur refpe&tu creati, & notionaliter refpedtu increati:ergo multipliciter fic,& fic. n Itzx principium effentialiter dictum dicitur temporaliter, notionaliter dictum dicitur eternaliter, (ed nibi] efcommune vniuocum aterno & temporali, ergo, &c.
4triflot.r, Topic, usw 4 N CowNcrvsro. . Üritoipiisomen fccundum qued commune eff «d norionale, 6 efentiale diclum,non vniuoce mque equiuose w- Ich entis S.T be. big quod ft 4- QMNeCNES, C — Irzstratione videtur,gà vnius principiati vnü eft prin- Quat. I. 233 is:poteft camen effe, & eft princtpiü| A uerficas fi gnificationis non ih re ipfa, fed in fignificando.
Tertio modo contingit differenteraccipi ratione cónoriti, vtpote hoc nomen,principiii, didtü effentialiter, connotat effc&tü creatum, dictü perfonaliter, nihil connotat creatá,& illud inducit multiplicitaté Íccundü analogiá, non íecundü equíuocationé.Secundü analogia quidem, quia accipitur pro diuerfis, (iue diuerfa importat, qua nó habent nifi vnitáté proportionis, &ideo neceflario oportet quod incidat ibianalogia:fed non zquiuocatio, quia zquiuocatio habet plures inftitutiones, & determinate accipitur E qualibet ficut patet in hoc nominecanirfed non fic fe habet hoc nomen, prizcipis. Nam principiü de (ua impofitione impofitü eft ab actu producendi,nó creandi,necgenerandi. Vnde ficut pducere,de productione Filii & creaturz non dicitur equíuoce, fed analogice;ita & hoc nomen,principia, (ecundü has tres accipitur cóparationes differenter.Concedo ergo gibi eft multiplicitas quzdá, quamuis non (It multiplicitas fimpliciter, üicut e-(uiuocationis propric dictz, & concedendz funt rationesad hoc,quia non concludunt,g fit equiuocatio vera. Tamen Aud verbü Philofophi intelligitur quando nomen habet diuerfa oppotita, qua nó vniunzur in aliquo, nec vniuoce,necanalogice,quod fit illi termino oppofitum:fed primo,& perfe, opponuntur, non ficauter eft in o principium non dicitur primo adfilio, velad creaturam, (ed ad quod eft productum, fiue principiatum,quod quidé dicitur dcFilio, & creatura,quamuisnon vniuoce,fed analogice. | r.Ap illud quod obiicitur de Bafilio, dicendum quod