Bafiliusaccipitcommuns pro analogo,quod eftmedium| inter pure vniuocum,& zquiuocum. | | 2.3.Àp illud quod obiicitur de fapientia, & fapictia nata,dicendum quod non eft fimile,quiaibi non eft diuerfificatio nifi folum quantum ad fuppofitum, hicauté eft uantum ad connotatum,& per hoc patet fequens.
4.Àp illud quod obiicitur vltimo quod non cadit prius ibi, &c.dicendum quod quamuis non cadat ibi prius, & pofterius in e; cadit tamen refpectu effectus,quia in có- |. paratione ad cffe&tum accipitur analogia. Quod auté diciturquod non eft ibidiuerfitas, dicendum quod verum eftin re,camen in fignificando, & intelligendo aliud eft intelligere effentiam,alíud intelligere perfonain,ita&cdicere:zac per hoc & fignificare, & ideo quamuisnon fic diuerfitasà parte rei abfolute,nihilominus poteft effe àparte fignificationis. | | ARTICYLP?YS$ I.
C Onfequenter eft quzítio de fecundo articulo, (cili- NA zcet de vnitate huius notuinis Principiit, & circa hoc quaruntur duo. Primo quxritur, vtrüm Pater, &: Filius poffint dici vnum principium Spiritus fancti. Secundo, vtrum poffint dici vnusSpirator, vei idem principium Spiritus farict. | ME "QNVIES T IO I . 4n Pater Filius ynum principium Spiritus an» 0 eu ididpofinr. | «Thom. Avg. 1, Sent Hifl Yr. 4.1. art.1. dr 8. Petrte de Tayanta[.1.Sent.difl.29.4.5. Stepb. Brulef-1.6ent.difl.29.4.3.
Vod poffunt dici vnum principium effe Spiritus Panda: fan&i, videturin litera vbi dicitur: Fatendum eft| menta, Patrem & Filium vnum principium effc Spiritus fan-Qi. | V 3 cipium —- - ehm —RArl Qul cipium in vhogenere tfed Spiritus (anctus vnus eft: ergo À |nz:fed effentia vel natura vt eft in duabus [gen Sed habet vnum principium: ergo fiirnmediare,& perfecte [eftá Patre, & Filio, funt érgo Pater; & Filius vnum prin Explic.1.
Explic.z.
Explic. 5.
- | cipium rationc potenti, & vna cipium.: | i» M Pater, &Filius fpirant,aütérgo vnà potentia;aut duabus.Conftat quod vna,quia cumin eis eft vna effenia, eft & vna potentia: ergo cum ^» dicantur effe prinit potentia in Patre, & Filio, patet, &c. | Ir£M ficuttres perfona vnica creatione cteant,ira due ant, fü&t vnum principium creatura: ergo duz, vnum principium Spiritus fandi. | I.CoNuTR A:Cum dicitur,fünt vnum principium Spiritus fan&ti,aut vnum dicit vnitateni effentiz, aut vnitaritus fan&tus effet principium Spiritus fancti. Non períonz,quia tunc Pater, & Filius, effent vna per(ena. Ergo notionis.
Srp Contra: Si Pater & Filiuspropter vnitatem notionisdicuntur vnum principium: ergo ab oppofirisPater propter pluralitatem notionis potcít dici plura principia.: B IrrM fi Patereft principiumSpiritus fandi, & Fiduo principia. | 3. IrzM Pater & Filius funt vnum principium, ergo vnum principium eft Pater, & Filius; & fi hoc, ergo Dacer eft Filius. | — 4 Ir fivnum funtprincipium,aut vnum quod eft Pater, aut vnum quod non eft Pater. Si vnum quod cft ater:ergo Pater,& Filius funtPater. Si vnum quod non eft Pater: ergo principium Spiritus fancti non eft Pater: ergo Pater non cft principium Spiritusfandti. - Coucr v$IO.
Recipitur à patribu orthodoxis hec fententia: Pater, cv Filius funt vnum principium Spiritus fancti, quod quidem prinapium dicit vnitatem communi notionii,in comparatione ad eJJ ntie, C vss fpiratisua ynitatem.
modo intelligendi diueríificantur. quod hoc nomen,prisipium,non dicit ibi efentiam,nec notionem,nec perfonamwed dicit conuenientiam dua- rum perfonarum in vnica notione. Et dicune quod ficut hocnomen, Trimu, fpecialiter eft impofitumad infinuandam Trinitatem fuppofitorum, vt conueniunt in vnitate naturz,fic in propofito dicuntfe habere. Sed tamen cum non fit cile huiufinodi peíitionem (iue translationem ex virtute vocabuli accipere,hzc politio nullam dignofatur habere firmitatem. Etideo onn: alii quidixerunt quod hoc nomen,principium,importat notionem adieétiuum nominis numerale quod eftvnum,cadirá ratione nominis & teneturaduerbialiter, vt fit fenfus: Pater &Filiusfunt vnum principium,id eft,vno modo ina E oC ducuntfive fpirant Spiritum fan&um: fed quoniam nomen, principium, dcfua impofitione eft nomen fubftantiuum, vt patet, non videtur adhuc pofttio ifta rationabilis.Ec ideo fuerüt tertii qui dixerüt quod hoc nomé, primipiiquantü eft de fe, ftat pro effentia, & contingit ipfum per additionem trahi ad perfonam,Et cum dicitur: Patereft principium Filii, trahitur ad perfonam Paris: quando vero dicitur: Pater, & Filius vnum funt principium Spiritus (andi, ftat pro effentia vel nàrura:inquan-[tum tamen eftin duabus perfonis, & illud videtur con- In Epift. de fonare Anfelmo dicentiquod Pater & Filius fpirant inproceff. 5p quantum vterque idem Deus Et dicunt quod vnum diritis a9lj.
cit vnitatem circa huncteriinum principium non períovriica piratione fpirant:fed tres,quia vnica creatione cre-| lius principium, & hoc principium non eft illud: ergo problemate,& patet ex predictis, C|deripoteft dupliciter. Primo quod — dici hoc, Rusr. Ad Arg. Dicendum quod omnes iftam conce-| . |dunc;Pater, & Filius funt vnum principium Spiritus faninadiacentia, & eft noméadiectiue tentum, & ideo hec].
quoniam Auguftinus videtur dicere quo principium di&um de Patre & Filio dicatnotionem communem,fi.
"|militer Magifter dicit vltimo capit. quod dicit vnitatem notionis,& principium importat relationem, & effentia non refertur:ideo nec ifte modus eftádhuconininoconueniens licet fit aliis probabilior.Et ideo eft quartus mo- g, i.
dus,dicendi quod hoc nomeri principium, ftat pro notio. nc, nontamenin comparatione ad fuppofitum, fed ad naturam,& vim fpiratiuam: & vnum importat vhitatem circa ipfum, fecuhdum quod cornperit cius acceptioni, Ethocpatetfic: Cum enim Pater & Filius fpirent Spiritum fanctüm inquantum vnus Deus improceflibilis, & inquüantuir vnus Deus fit in eis voluntatis vnitas, inquáeum improceflibilis fit voluntatis fecunditas, inquátum Deus improceflibilis (it voluntatis vna fecunditas, & vna fecunditas dicat vnitatem principii, dicendum quodfne diftindionc bein cít qued Pater & Fili (unt vnum principium Spiritus fancti. Et ad illud quod quaritur,quam vnitatem dicat hoc quod eft vnum circa principium,dicendum quod cum hocnomen, prinipii, de pluribus fimul dicatur, non poteft ftare pro perfona: & cum iterum dicat refpectum ad perfonam, non poteít (tare proeffentia,ergo neceffe eft quod ftet pro notione. Cum ergo dicitur Pater & Filius funt vnum principium, vnum dicit vnitatem notienis, in comparatione tamen ad vnitatem naturz,& visfpiratiuz, ficut parebit in alio r.Ap illud quod obiicitur poftmodum quod hocprincipium non eft illud,demonfítrato Patre & Filio, Xs & illud, quia inregulánon cadit diftinctio nifi vbi cftex diuerfis caufis vnio,quoniam igitur vnio omnimodacft in nomíhe principii, tta quod non multiplicetur: idco non eft ibi hoc & illud. Aliter poteft dici quod cum didtur hoc & illud;aut demóftrat formam, aut fuppofitum, aut vtrumque. Si formam, falía eft. Si x: Lem, vel v trumque, vcra eft ratione fuppofiti: & idco non fequitur quod duo, p forma non multiplicatur. Similiter poteftargui in hoc nomine,Demw. |.3.3. AD duo fequentia refpondent quidam quod hoc nomen principium, non poteft (übiici, nécad ipfum po-] teft ficri relatio, quiateneturadicctiue. Sedillud nibil eft, quia nomeneft (übftantiuum: ergo poteft fubüci & redtcari, & ad eum relatio fieri, Etfi dicant quodad boc jnuentü eft illud, nihil eft,quia nó poteft probari,& iterum inuentio debet habere rationem, & nos videmus uod potcft fieri relatio, vtfidicatur. In principio erat Jger.t.4 erbum,in quo principio erat Spiritus, quia non inalio erat,fed in codem. Etiam poteft fübiici, quia fi Patereft principium,Spiritus fanctus à (implici conuerfa, princiimrn Spiritus fandi eft Pater. Propter quod aliterre-| Ipondendnm eft, quia cum dicitur vnum principium, vnum dicit vnitatem notiéhis, quz comuniseftduobws, & quia vnitatem dicitcommuné:ideo eft hic coníequés, vnum principiumSpiritus fancti eft Filius & Pater: ergo Filius eft Pater,ficut hzc,vnusDeus cft Patet & Filius:etgoPatereftFilius,.— — |. 1€ 4.ÀD vltimum quod obiicitur,aut vnum quod eftPater,&c, dicendum I quis vnum dicit communé fpitationem vt eftin pluribus: ideo noncontingit diuidere aut vnum quod e(t Pater, atit vnum quod non cf Pater, | vt fi dicatur,omnis homo tft animal,aut animal quod«ft albü,aut animal qued nó eftalbü,neutrumeft dari, qui animal cómuniter ftat pro animali albo & nó albo, i29 pro vtroq; fumul reddit lecutioné vers. Similiter in pro, pofito,principiü ftat pro principio quod eftParer&quod eft Filius: & dco non licet ibi diuidere & defcendetcjimo eft ibi figura dictionisex mutatio: ne (uppofitionis,&c. x X * bi —ná a Ad eppo- Érum.
Funde. menta, [trgocum pronomencertam defignet períonam, & re- "M Quart. I. mu QVA£ESTIO IL An bepropofitionesfint admittenda: Pater Cr Filiu; funt $n Jpitator. | Pater C Filiu funt idem principium Spiritus. fendi Pater e Filis [unt principium Spiritus fandi.
Trum fint iftz concedéndz: Pater & Filius funt vnus Spirator, vel funt idem principium Spiritus fandi. Erquod hzcíitconcedenda, funt vnus Ípirator, vidctur, quia Pater & Filius non fünt vnum principium nifi quia Tran vnica fpiratione: ergo cum hoc nomen Spitater, importet ipfam fpirationem, Pater & Filius fünt vnus fpirator.; 1. [TEM quia Pater &Filius vnica creatione creant,non tantum dicuntur vnum principium creaturz: fed etiam vnuscteator:ergo cum fimiliter vnica fpiratione fpirant, fant vnus fpirator.
3. IT £ « quod fintidem principium, videtur, quia vhitas non multiplicata facit identitatem omnimodam; ed Pater & Filius funt vnum principium Spiritus fandi: ita quod vnitas principii nullo modo multiplicatur;ergo unt idem principium.
4. Ire M hzceftvera:Pater & Filius cadem fpiratione fpirant,(cd idem importatur hoc homine primcipium, quod hoc nomine ffirerio, crgo ab zquipollenti,Pater & Filius funt idem principium. | : CONTR A: Spirator & qui fpirat Spo t: ergo fi eft vnus fpirator: ergo vnus & qui fpirat:íed hac eft falfa: Vnus fpirat, quianon vnus, fed duo (ünt quifpirant: ergo:&c. s Ir£ x fpirator importat ipfam fpirationem in concretione ad füppofitum: aut ergo illud eft effentia, auc perfona. Non effentia, ergo períona: ergo fi Pater, & Filius funt vnus fpirator,fünt vna perfona vel hypoftafis, 17 £ « quodnon fit concedendum quod (int idem principium, videtur. Si enim funt idem principium, funt idem,fed hac eft fal(a, quod Pater & Filius fant idem,erzo & prima eft falfa; Quod autem fequatur, manifeitum eft;bene enim fequitur:füntidem animal,ergo idé. Quod iterum hzcfit Ga fant idem,patet,quia funt difindi,ergo nonfüntidem...-— Ir £M hoc quodeftidem, eft pronomen relatiuum: latiuum fit notans identitatem in eo, pro quo refert, fignificat identitatem in fuppofito: fed illud non eft cisuris; fed perfona, er i ceps quod (int eadem erona: quod eum fit fllim, teftat quod illa locutio fit Cowcrtvste.
Temetfi concedatur quod Pater etque Filim fint vuum prineipism. Spiritus (ancli, non tamen illud cfi concedendum quod Pater (y Filim fint wm. Spirator. Vu R 1 sp. ad Arg. Dicendum quod haclocutio: Pater| eius fanr vnum principium Spiritus (an&i, fimplici terrecipigur:hacautem, Pater & Filius (unt vnus ws tor, t^ Hi oie Ethacímiliter non admittitur, Pa- |. ter & Filius funtidem principium: quamuisenim videátur zquipollere illi, qon tamen zquipollent. Differenü enim modo in his locutionibus (PEDORE notio fi-£hificatur.. Propterqued notandum quod notio poteft hgni&cari dupliciter, fcilicetin abítractione, velincon- À ctetione, vt fi dicatur C lamnotionem, &i » Principium vel fpiratar. In concretione autem poteft fignificari vel in comparatione ad fubie&umin ratione fuppofii, vel in corriparatione ad fabie&umin ratione a&iui, vel vtroque modo. Significatur ergo notio fpirationisin concretione ad fubie&tum in ragione fappofiti per hoc nomen f; irator, quod eft nomen verbale, & quia (uppofitum huius notionis eft petíona, & non vna perfona,fed duz: ideo dicimus fpiratores, non vnum. Neceft firnile de hoc quod eft Crcator: quia cum fit nomen effentiale fignificat in concretione ad fübie&um quod eft fübftantia, & illud eft vnum in tribus, fed notio ad perfonam, qua de fe multiplicatur: ideo non eft vna in duabus, Significaturetiam notio in comparatione ad fübiectum in ratione actiui, vtperhocnomen principium quod dicit originem: & p [quoniam fubietum agit per virtutem, & virtus refpicit haturam, cum in Patre, & Filio fit vnanatutra & vna virtus non multiplicata;per hoc nomen principisum fignificatur notio fpirationis,vt nulle modo multiplicara.Idco dicimus: Pater & Filius funt vnum principium Spiritus [ant, vt vnum dicat vnitatem notionis,& vis piratiuz, & naturzin fpirantibus. Hinceft quod Pater non dicit plura principia, licet plures habeat notiones, quia non bécieciodan. diuerfas vires & naturas. Significa- | tur etiam notio in comparationead fübie&um, vt in rationc fuppofiti & actiui, cum dicitur idem principium, | nins pronomen idem quod certaga defidetat peronam fignifieare, refpicit füppofitum: & principium, (icut dictum eft,refpicit ipfum, vtactiuum: & quoniam fuppofitumnon eftidem, nec vnum:ergo haceft falfa, Pater & Filius füntidem principium.Hazc igitur eft vera, Pater & Filius fünt vnum principium.Hzcautem eft fala, Sunt vnus fpirator. Hze iterum falfa, Sunt idem principium Spiritus fancti, & ratio horum omnium patet ex predictis. |; 1. Ápilludergo quod obiicitur primo quod fint vnum principium, quia vnica fpiratione fpirant,dicendü quod hzc non eft tota ratio: féd hzc efttota ratio, quia vnicafpiratione, & vnica virtute, & in vnitate naturz fpirant eundem: & ra pum hoc mode importat ilco funt vnum principium, Non fic autem fignificatnr illa notio per hoc nomen,$p:rator, quod eftnomen verbale, & defcendit verbo quod cócernit fappofitum períonale. Spirator enim dicitur ille qui fpirac, & ille eft perfona. | | 2. Àp illud iod obiicitur de creatione, iam patet refponfio,quia creatio nontantum habet vna virtute ficri:led etiam habet vnum füppofitum, & ipfum eft fubftantia; Pater enim non creat tamquam proprium fubis-|. Qum, fedipía fubftantia diuina qua vhica eft: fed füppofitum fpirationis non poteft effe fubftantia, fed perlona, ideo non dicitur quod Pater & Filius vnus funt fpirator. FI. $- Apillud quodobiicitur quod identitas eft vnitas non multiplicata, dicendum quod illud non fufficit nifi fit talis vriitas qued non multi licetur, nec compatiatur fecum pluralitatem 7860 itin quam excludit identitas & quia vnitas principii compatitur pluralitatem:perfonatum,ideo patet illud, | 4. Ap illud quod obicitur quod éadem fpiratione E |fpirant, dicendum quod non fequitur ex hoc quod fint vnus (pirator » quamuis enim eadem fit notio, tamen fuppolitum non eft idem. Et cum dicitur idem priucipium, notatur identitas in vtroque. Cum dicitur. cademfpiratione, noratur identitas inalte- —— ro:ideo hzc nen fequitur cx illa, | nec vna infert aliam.
dicatur fpiratio. Iti con-|. | DISTINCT. - DISTINCT. XXX.
IDEHISQV & TEMPO RALITER DE DEO DICVN- TVR, ET RELATIVE SECVNDVM ACCIDENS, QVOD NON DEO, Ssgp CREATVRAIS Accripbitf.
33: S VNT enim quedam que ex fempere de Qo A Deo dieuntur, eid, temporaliter conue- Qi YGOr nium [ine ni mutatione: ci relatiue dicutur fecundum accidens, mom quod accidit accidit creaturis, €t Creator, Dominus,re- Cas so.s. | ou]l im. s. lib. de Trin.ait Creator,relatiue dicitur ad crea-CAP. 16:5 turam,, ficut Domitius ad fcruum. Item: Non aliquem moueat quod Spiritus [anéfus cum ftt coeternus Patri (* Filio, dicitur tamen aliquid ex tempore-veluti hoc ipfum quad donatum diximus. Nam fempiterne Spiritus 'fam-Éfus efl denm, temporaliter autern donatum. Et fi doaninui non dicitur,tifi cum babereincipit feruum, etium iffa appellatio relatitia ex tempore eil Deo. Non enim Empiterna creatura eff, cuius tlle dominus eft: ergo de treatnram fempiternam dicere: quia tlle fempiterne non dominaretur, nifi etiam ifla fernptterne farmularetur. $icut autem non pote[f e[Je feruus qui non babet dominum, fenec dominus qui non babet feruum.
Oppofitio quod non ex tempore fit dominus,quia eít dominustemporis,quod non eft ex temporc.
Sed bic aliquis dicet quod non ex tempore competit Deo bac appellatio qua dicitur dominue,quia non eif tatum dominus verum qua ex tempore ceperunt, (ed etam illus reique non capit ex tempore id eft, ipfius temporis quod noncepit ex tis, quia non erat ABI? teripus quam inciperet: cj ideo non capit e[fe dominus extepiporé», "Adquoddicipotefl, quia licet non aperit ex temoredominus effé ternporis, cepit tamen didnie scoris: quia non [emper fuit tempus: C tpfims bominis ex tempore capit effe dgminus. De boc Augujltnus ineodem lübrocontinue tta ait: Cuifquis extiterit qui eternum Denm folum dicat, tempora vero non efe eterna propter varietatem Ch »oatabilttater: fed tamen ipfa tempora nonin tempore e[fe ceptlfe, quia non erat tempus antequam tempora inciperent: (jy ideo non in. tempore acatdere Deo,vt dominus effet, quia spforum temporum domins (rAt que vtique non iti tempore effe caperunt:quid refpondebit de bomine qui m tempore fackws eff, cutus v. tque domtirius non erat antequam effet? Certevvt dona.
nus borninis effet, ex tempore accidit Deo: (5 vt omis amotiéatur tontróuerfta, cevte vt tus dominus e[fet vel meusqui modo effe cepimus ex tempsre babuit. Que modo ergo obtinebimus nibil feeundym accidens diei de Deo, nifi quia ipfius natuta nibil accidit quo mutetur?ot ta fimt accidentia relatiua, qua cum aliqua mutatione veram dequibus dicuntur, atcidunt: ficut amicus relaviue dicitur. Non enim amicus e[fe incipit, mif cusm amare ceperit. Fit ergo aliqua mutaito veluntalis, vt a-| [nicus dicatur. Nummus verocum dicitur pretism,re- D Ihid? poft ipmsmedia- E sinum c: Hic foluitur quaftio quá quazebiatur, vtrum Spiritus fanáus dicatur datum relatiue ad fe, cum ipíc det c.
Hie poteft folui jneffio faperims prupsfita, ubi querebatur curi Spiritus fanilus datum dicatur veldonatám, quod autem datur, refertur c adeum qui dat, d di |um cui datur ci cum Spiritus fanécfus det feipfurn, vtrü ad fe spfurm relatiue dicatur, cam diettur dars yel donant. CuiqueHoni refpondentes, dicimus Spirituns (aucem diei datum veldonatsi relattus ad daseeors, c5: ad ilurm cui datur. Dani autern fiue donator, ef Patercum Filio C SpiritufAnélo. Nec tamen dicimus Spiritum [antium referri ad fé, fed appellatio dati'vel domatirefertur Gy ad damtem Q7 ad recipientem: quia non potefl aliquid dia datum, nifi ab aliquo, c alicniderur. Cum autem Spiritus [anckus dari afe, uel datus Afe dicitur, relatiue qui-i muspoteff nulla fai mutatione tottes diei relatiue,vtneg | «deum, nenerat?| fieimmr meliores: irs illo amterm rnulla, Sit Cir Paternofler toanad dedit nobis potefIatern filios Dei fieri. Subflantia ergono-| quod anteanon dicebatur, mantfeflum eff relatiue dici: | Difat.
dem dicitur ad iliurn cmi datur, cir efl appellatio relattua:): C imillo cui datur mutatio fit,nenin dantes). DISTINCT. XXX.
De his quz proprie & temporaliter dicuntur de Deo.
Sunt enim quedam qua ex tempore deDe —. - | dicuntur.: E Expoftio textu — S! PR A egit Magifter de relatiuis que conueniunt | piuifie, Deo proprie, & eternaliter. Hicagitde hisquacó-] - | ueniunt Dco proprie & teniporalicer, & habet hzc pars , |duas. In prima Magifter agit de zelatiuis quss ex tempoiedel b ^ piat.
Beetton Diftin&.- XXX. | re de Deo dicuntur. In fecunda de his quz pluribus per-| A jt pus cepit.Si quaras,quo modo tempus cepit, breuiter Íonis conueniunt, fed camen appropriari poffunt, vt fimilis & zqualis, infra: Preterea confiderari oportet cum tres perfone. Prima pars habet quatuor partes. In prima oftenditaliqua nomina dici de Deo excempore exemplificans de pluribus. In fecunda quiaexemplum videbaturinconueniens de hoc nomine, Deminu, opponit & oluit,ibi: Sed bic «liquis diceret quod non ex tempore. In tertia vero quia dictum videbatur. falíum quod aliquid extempore diceretur de Deo, & ideo mouet & foluit dubium, ibi; Quo medo ergo obtinebimm nibil fecundum accidens.In quarta vero expradeterminationcíoluit quoddam dübium in precedentibus qua(itum, ibi; Hic potefl folui quaflio fuperis propefita.: Creator Dominu,&c. — Dub. I.
Videtur quod Magifter falfe dicat ifta nomina Deo ex ,j tempere conuenire,quia dominium, vt dicit Boctius,eft poteftas coercendi fubditos: fed hoceft in Deo ab ater- . |euefaem.|no., ergo,&c. Item Dominus, vt dicit Ambrofius, cít Lib. de Irm.c.10. tom.3.
nomen naturz: ergo fi natura eft eterna, ergo & dominium. Item de hocnomine Creator obiicitur,quia non diciturle&or quia au legit, fed quia habilis eft ad legédum:fed Deusab zterno habilis eftad creandum: ergo, &c.Iuxtahoc queritur de horum nominum fignificatione,& connotatione, & vnde habuit rationem connotandi,cum diuina effentia fit principale fignificatum. Rzspr. Dicendum quod quamuis diuina effentia nó habeat vere refpectum ad creaturam, tamen contingit eam intelligere & fignificare per modum refpectus, nec tamen intellectus eft vanus propter hoc quod totam raüonem reípectus realis ponit in creatura. Quoniam igitur huiufmodi nomina dicunt refpectum;à quo imponuntur, quamuis imponantur eflentiz, ideo dicuntur fecandumexigentiam illius reípectus: idco intelligendum quod quaedam dicunt repe&um folum, vt dominus: quzdam etiam effectum, vt Creator & iuftus; & veaque funt fub duplici differentia, quia aut important reípectum ad rem prafentem autad rem futuram,fiue ad rem in actu vel habiru. Primo modo,quia ponunt crea: turam ina&u, dicunt folum refpectum, cum creatura incipit. Secundo modoab eterno. Secundum hoc ergo, i Dominus & Creator important refpectum in actu, ab zterno non poffuntdici. S1autem in habitu;poffunt.
connotant in a&u: & ideo dicit Auguftinus ea dici cum tempore. Quod ergo dicit Boetius, intelligendum quodnon eft peteftas coercendi fubditos habitos, fed habendos. Quod:dicit Ambrofius patet quod non cogit; quia quamuis imponatur naturz, tamen imponitur à o obe naturz, vt dicit refpectum ad creaturas, & ideo connotat quid creatum, & fic patent omnia, quia tatio connotandi eft modus fignificandi.
Temporis quod non cepit ex tempore, &cc.
Dub. il.
Videtur hocfalfum,quia omne quod incipit, eft temporale,& omne temporale meníuratur cempore,& omne tale coepit in tempore, &c.Situ desinftantiam ín perpetuis,obiicitur quod nihil magis eft variabile quam tépus:fed omne tale eft temporale:ergo,&c. Item fi cemergofuittempusextraomnetempus. —— R s s ». Dicendum quantum ad prafens pertinet, quia de initio temporis debet dici in fecunde, differt incpereex tempore, & in tempore, & cum tempore.Q uia tx, dicitordinem,& ita ine MERE tempus tamquam anteríus, & ideo nihil ca»pit ex tempore nifi quod fequiur tempus. [n tempore dicit temporis exiftentiam, fed tempus non fuit in fui initio cum fit füucce(fiuum, ideo quz funt equalis durationis cum tem pore,non ceperüt, pusnon inco»pitin tempore, ergo ccepit extra tempus, B C Tamen vfus communis accipit huiufmodi nomina vt D dicendü quod nullo przdidorum modorü, fed cepirin fui principio, & idco non ccpit extra tempus. Ap illud quod obiciiur, quod ex teinpore menfuratur temporale, dicendum quod temporale quod exceditur à tempore, menfüratur, & incipit à tempore: fed illud non exceditur quod incipit cum tempore, & ratio predica eft.
Numtnu vere cum dicitur gretium, Gc. Dub. 11i.
Viidetut falfe dicere,quod nummus mutatus non eft, cum ceperit effe pretium, quia efle pretium eftaccidens nummi,X modo ineft, &prius non inerat,ergo nummus mutatus eft.
Rzs». Dicendum quod relatio ron przedicat. quid abfolutum, fed predicat ordinem ad alterum:ordo auté refpicit difpofiionem ordinatorum. Quadam igitur funt otdinabilia, ita quod vtrumque eft in potentia: & tuncrelatio introduciturper mutationé factam in vtroque. Quadam fünt ordinabilia ita quod alterum quantum eft de fein actu eft,fed alterum in potentia, ficut patet de duobus, quorum vnusqui eft actu albus, actu babet proprietatem fccundum quam attenditur fimilitudo: & ideo altero de nonalbo facto albo fit perfecta fimilitudo. Non ergo oportet quod relatio femperinducat mutationem in vtroque extremorum ptopterfui corruptionem vel defectionem, fed fufficit quod in altero. Et ratio vifa eft,quia refpicit duplex eXtrcmum. Et quia vnum poteft effe de fe in actu, alterocxiftentein potententia, ficut in nummo qui eft in poteftate poflidencis quod fit pignus, vel pretium, velarrha, fecundum mutationem factam inipfo. Nec aduenit nummo aliquid abfolutum, fed ordo qui ex parte nummi erat in actu,ex parte illius quod erat in potentia fit in adu:ideo mutacurillud non mutato hummo. | Accidens efl in creatura. — Dub. IV.
Obiicitur: Cam relato fit creature ad Creatorem, vídetur hocfalfum: quia contingit rem intelligi accidenté remoto:ergo fi relatio ad Greatorem accidit. creature, ergo illo temoto contingit rem creatam intelligi effe,circumfcripto refpe&u ad Creatorem. Ieé relatio qua crea tura refertur ad Creatorem, eft accidens: cum illud fit creatum refertur,& ita peraccidens: & fic de alio, & ità eftabire ininfinitum.
R zs». Dicendum quod creatura tquantum ad effe primum eflentialiter dependet, & talis relatio qua exprimit illam dependentiam non eft creatur& accidentalis, fed magis elfentialis. Quantum autem ad efle fecundum fiuc ad beneeffe, dependet accidencaliter, quia illud bene etfe accidentale eft: ideo talis relatio fecundum accidens dicitur, vt filiatio fecundum quod dicit adoptionem, & de rali intelligit Auguftinus.
. Adillud quod obiicitur quod relatio relationealia re fertur;aliqui volunt dicere quod ereatura feipfa refertur: tamenillud non videtureffe dicendum, quia nulla creatura eft fua relatio, cum non fit fumme fim plex, imo hoc ipfüm quod refertur aufert fimplicitatem; ideo dicendü s ficut relatiua referuntur proprie, quz dicunt rem ubftraram cum refpectu: ipfi aurem relationes fiuc refpectus non referuntur, immo magisalia referunt, quia non funt entiafed entium. Sicin propofito, dicendum quod ipíz relationes per fe non referuntur, fed cum fuüblectis, ita quod vnum cumalio & per aliud: ideo non eft vltra quzrere aliud quo referuntur.
Nec tamen diómm Spiritum fanclum referri d fe. Dub. V..
Contra: Videtur poffe referri ad fe, quia Spiritus (an-|, Quseft co FOE ERE Noo 238 Lib. I. Sent.
eft donans: ergo neceffario concluditur quod refertur ad fe.
Rrs?, Dicendum quod hoe nomen,Spiritus and, dicit relationem fecundum effe: & ideo quia relatione fecundum effé nihil refertur ad feipfum fecundum idé, Art. L Quaft. I &useft donum: & donum refertur ad donantem,& ipfe | À turex tempore, & non per caufam: ergo tefpon o illa nulla. Probatio: Omne quod dicitur de aliquo per cau- (am,de alio dicitur per effentiam, vel inhzrentiam;fed Creatorde nulloalioà Deo dicitur, nec per effentiam, nec per inhzreritiam,ergo,&c.
IT&M quod dicitur de alio per caufam, poteft inferri nullo modo Spiritus (an&us inquantum fpiritus ad. fe|.|permodumbhabitudinis caufalis, vt dies eft fol lucens refertur: fed donum non tantum importat relationem fecindum effe, vt puta cum dicit auctoritatem in dante: ed etiam fecundum modum dicendi, vt quando dicit largitatem & poteftatem in donante: & quia taliter poteft fecundum modumintelligendi comparari ad fe,dacü inquantum datum dicitur ad fe, inquamum dans, ron: ideo cócedit quod appellatio dati vel donati refertur ad Spiritum (andum,non autem Spiritus fanctus.
ARTICVLVZS L AP intelligentiam eorum, qux dicuntur in hac dittin&ioue, criaquaruntur. Primo vtrum aliquid dicatur de Deo ex tempore. Secundo dato quod fic, quatitur vtrum ca quz dicuntur de Deo ex cempore dicantur períe vel peraccidens. Tertio vtrum dicantur| Íecundum fubftantiam, an fecundum relationem.
QV.ESTIO.I. An de Dto nomen aliqued ex tempore dicatar.
Funde- Vodaliqua dicantur de Deo ex tempore, eftendimenta. curfic. Noneft dominus nifi habeat feruum, ficut "ird don dicit Auguftinus: fed Deus dicitur dominus, & non ha-» — buitab eterno feruum, ergo extempore,ergo,&c. Mriflot. in| 1T EM a&tionirefpondet paffio, ita quod funt fimul: pradica-— | [ed Deus creat. ergo aliquid creatur: fed non creaturamenti, & | iquid nifi ex tempote, ergo non creat nií1ex tempore: IrrAM nulli conueniteffe hominem nifi ex tempore, co quod effe humanum habet principium:fed Deo coauenk eflehominem,ergo ex cempore.
Ir£M ficutfe habettemporale ad temporale,ita ztetnum ad xternum: ergo mutata proportione, ficutfe babetaternum ad temporale, ita temporale ad eternum: fed zternum ficfc habet quod dicitur detemparali,vt cü dicitur: Petrus eft predeftinatus:ergo &temporale poterit dici de zxterno.
fitum. — jeft increatus, & horum eft urgma diftantia:fed illorum [interqua eft famma di(tantia, vnum non predicatur de altero.etgo, &c.
2. ITEM omne temporale eft mutabile & variabile: fed omne illud de quo przdicatur mutabile, ipfum eft| mutabile: cum igitur Deusnon fit mutabilis & variabilis,patet, &c.
3. Ir 8 M nihil eternum eft ex tempore, fed omne quod przdicatur de Deo,eft Deus,& ita eternum: ergo nihil poteft cale diciex cempore, 4. Ire omne quod eft aliquid ex tempore, incipit effe aliquid quod non crat prius: & omne tale eft mutabile,ergo nihil tale eft irt Deo:ergo,&c.
Si dicas quod non predicatur aliquid de Deo ex tempore praedicatione per effentiam vel inharentiam; [fed per caufam quenon ponit aliquid ia Deo, fed in effectus Replic. CoNTA 4A: Cumdicitur,Deus eft Creator, hoc dici- Refp.
B [de Deo:crgo pradicta re fuper terram, ergo dies eft à fole: ergo fi per. caufam Deuseft Creator, pariratione Deusá creatura, vel econ: uérío, " 2 AE Ir2M quod przdicatur folum per caufam non eft idé illide quo pradicatur: fed cum dicitur Deus creat,adtio Deicft Deus,ergo non przdicatur per caufant.
Ir*M cumdiciturDeus,Dominus,vel confimilis,dominus non dicicaliquod Ln caufe, & tamen dicitur poníio non eít fufficiens, CowNcrysro.
Nibil eft incommodi quod de Deo qui eternu eff, aliquammi-NA ex tempore dicantur, que ex principali fignificatione e[Jentiam in refecti ad crtaputas fignificant.,