CoNcrvsro. Solo Dto proprie frui poffumw: communiter autem frui licet sis qua fpiritualiter deleant, Cr coniungunt fini.
Rrsradarg Dicendum quodfolo Deo eft fruendü proprie accepto Frui, prout dicit modum cum deledtatione, &quictationeSed communiter accepto Frui,prourdicic modum cum delectatione tantum omnibus que e n tn Lib. I.
i ICA ME LM CECI MEI CL MC ERI MM MM CE CREER ED Er E ER Sentent.
Alfpiritualter delectant, & coniücta funt fini, cuiufmodi um früctus,dona, & beatitudines,poteft frui homo non Ratio incebite: fed primo modo, folo Dco. Et ratio huiuseft dmi quia nihil peteft animam fufhcienter finire, nift bonü ad quod cft creata. Hocautem eft bonum fummü qtiod Prim, fuperius eft animà, & bonum infinitum quod excedit!
anima vires. Cognitio enim animz rationalis eft cogni- |'-4* 4».
tio non artata, vnde nata cft quodam modo omnia cog-|" 7.
nofcere:vnde non impletur cognitio cius aliquo cognoícibili,nifi quod habetin fe omnia cognofcibilia, & quo cognito omnia cognofcuntur. Similiter affectio cius nata eftdiligereomne bonum: ergo nullo bono fufhci-: lenter finitur affectus, nii quod eftbonum omnis boni | & quod eft omnia in omnibus. De quo bono in Exodo: Ext. 54 Oftendam tibi omne bonum: hoc autemeftfümmum| — — bonum:ergo, &c.Similiter nihil füfficienter finit anim Pto: | [nifibonum infinitum: quia ad hoc vt finiatur, neceffe | eftipfam finiri fecundum exiftimationem, alioquin non effet beata,nifi fe exiftimaret beatam.Exiftiniatio autem fupergredituromnefinitum:quia omni finito poteft maius cogitarialiquid,ergo cum affectio poffet fe extendere eo vbieft exiftimatio, neceffario affectio animz fuper-|-greditur omne finitum: & fi hzc nullo bono finito fuffi cienter finitur, fruendum eftergo folo Deo, quia fummum bonum,& infinitum. Et non folum Deo fruendü [Raio; propter perfectá finitionem, fed etiam propter perfedá delectationem. Ad dele&tationem enim concernitur dele&abile & coniunctio cius cum eo quod delectat.O-. mneautem quod delectat animam, delectatin ratione C [boni & pulchri: & quonia folus Deus eft bonitas & pulchritudo,ideo in Deo folo eft perfecta delectatio. ltem Ratio quia ibi eft coiunctio,folus autem Deus eft qui perfecti fime coniungitur. Nam coniungitur fecundum veritatem,& intimitatem.Solus enim Deus propter fummam fimplicitatem,& fpiricualitaté illabitur anima jita quod (ecundum veritatem eftin anima, & intimioranime quà (ie fibi. Omnes enim hz quatuor rationes, ad vnam reucuntur,fcilicet ad hanc, quia nata eftanima ad percipiendumbonum infinitum, quod Deus eft: ideoinco folo debet quiefcere,& eo frui. t. Apillud vcro quodobijcitur deappetitumateriz dicendum,quod appetitus materiz ordinaturad formá tamquam ad perfectionem fübftantiale m, ex qua & materia fit vnum: & idco neceffe eft, formam Ji eiufdem generis cü materia, nec eft omnino fupra materiam:Ideo| finita eft omnis talis forma, calis autem fi fit incorruptibilis, propter nece(fariam feu vnioné artatapperitü ma teriz, & artatum finit. Vnde non finitur in fua amplitudine. A ppetitus autemanimz nó ficartatur proptet vhionem cur appctibili, immo dilatatur: & ideo opottet quod perficiatur aliquo omninofummo. 2. Apillud quodobijcitur quod non cepit nifi finite dicendum quod infinitum bonum finite capit,quoniam tipfa eft finita-:fed quoniam bonum illud eft infinitü;ideo ab ipfo totaliterabforbetur,vt iam eius capacitas vndiq; terminetur. Vnde non tantum gaudebit, fed (icut dicit Anfelmus,in gaudium Domini introibit Quod fitotum caperet, & non vinceretur,nec abforberetur, adhuc poffec infürgere appetitus ad amplius aliquid capiendum. E. |Patetergo quod ad hoc quod anima compleatur,quamuis capacitatem habeat finitam,tamen neceffe eft adeffc bonum infinitum.
3. Apillud vero quod obiicitur de homine, dicendü quod Deus diligit hominem, & amor Dei eft amor frui-| tionis:tamen homine non fruitur, quia diligendo fe diligit hominem, id cft fruendo fe vtitur homine. Quod patet fic, quia dilectio Dei ad creaturam non eftaffedtto, fed affectus communicatio. Communicatio autem fecundum rationem habitualem,attéditur fecundü bonttatem,quia bonum eft q; natum eft fe cómunicare:fecundü rationem vero actuale attenditur, fiue refpicit voluntatem:quia enim vult,ideo facit. Ratio ergo communt candi venit ex volütate & bonitate. ficut ratio cognofcédiab exéplari & intelligentia. Quia ergo ex conuerfionc voluntatis do nos diligit.
4. Apillud quod obiicitur de v/rtute quód virtus eft bonum honeftum, dicendu n quód bonum honcítum|: dicitur dupliciter:aut quod cft pure bonum, auc in quo relucet eius fimilitudo. Primo modo honefto eft fruedü gppric accepto Frui,quia hoc folum terminat, & quietat Secundo modo non, nifi comuniter acci pac pom dicitdele&tationem.Huiufimodi enim propter affimilationem ad Deü,habent pulchritudinem qua nos delectant, &alliciunt:tamen in ipfis non eft quiefcendum, quia tüc amittunt pulchritudinem, quia virtutes cum ad fe referuntur, füperba funt,& inflata. L das] £A illud quod obijcitur de beatitudine; dicendü piod quod batitudo creata non finit appetitum per fe, fcd per «ifj. | coniunctionem cü increata: vnde anima ipfa diligit propter Deum, non propter fe. | DE MYSTERIO TRI.
DE MYSTERIO TRI.
NITATIS ET VNI. TATIS.
DISTINCTIO II.
OC ttaque-vera ac pia fide tenendum eff, quod "Trinitas vnus fit ei folus verus à ES Densyvt ait Augu[linus in r.lib. de Trig N.ü X tate,fetlicet Pater, et Filius, e S pirtLus fantlus et bec Trinitas vnius eiufdem, fabfhantie, vel ellentie dicitur, creditur,imtelliitur, que eft fumum bonum;quod purgatilTfimsis mentibus cernitur.— Mentis enim humane actes tnualida in tam excellenti luce non y ritur nift per iufItiamfidei emundetur. Item in libro 1. Retracfattonu: Non approbo quod in oratione dixi: Deus quinonnifi mundos verum fcire voluifliyrefbonderienim otefi multos etiam non mundos multa fcire vera. De bac reergo fumma (i excellenti[fima cum mode[Hia ej-timore agendum efl eh attentiimis auribusatque deubtis audi- : gndum: vbiquaritur vnitas Truntatis Patris fcilicet cj Fil, Cr Spiritus (ancis, quta nec periculofius alicubi eryaj e AX NM AX NM Vh dm) [45 docere, quod Pater, e Filius, e Spiritus[anélus v-Rid niu fmt fubflantie, e énfeparabils equalitat 6 Vis fint retpn DP "UE fit vmitas imejfentta, ey pluralitas in perfamis: Stm. ideoque non funt trcs dy-fed-vnus Deus licet Pater Filium Mu enutrit ey ideo Filis non fit qui Paterefl, Filiusque à «mno, atre fit cenitus: ideo Pater non fit qui Filusefl eb» $piriri Iu Anf us nec Pater ftt,nec Filius fed tautum Patris, c Vea u. FH Spiritusyvtrinque coegtalis, e? ad Trinitatis pertiaee [ens Vistatem. Teneamus ergo Patrem ej Filium, C Spi-& Pus | tm [ancfum- vnum effe naturaliter Det, vt ait Au-Quis in libro defide ad Petrum cap.. ncque tamen i- S.Bbonau. Tom. 4.
Diflinct. LL voluntatis füprafuam bonitatem nos diligit;ideo fe fruc- E aiflinciio, ait enim ftc: O)wi dixit: Faciamus bominem m) OMEN a RELPED GE Pg EO Ec A fum t'atré effe, qui Filiesefl: mec Filium ipfum efie qui Ben fe-Pater eff: nec Spiritum [antium ipfum effe, qui Pater efh aut Filius. Vnae[l emm Patris, c Filg c Spiritusfancfi effentia, quam Graci * [jan vocant inqua," rim. non eft aliud Pater, aliud Filius, alind Spiritus fanéctus, quamuis fit perfomaltter alius Pater alius Filts,altus Spiritusfaticfus, | Quis ordo fit feruandus cum de Trinitate agitur.
Ceterum vt in primo libro de Trinitate Augufhintus mum docet, Primo fecundum autforitatem [anéfarum Seriptu- VAYMm, "Utrum fides sta fe babeat, demanffrandum eff.
p |Detnde aduerfus garrulos vatiocinatores,elatiores magis ane capactores, rationtbus catholicis, et femilitudmi Hs congruis ad defenfionem (c! a[Jertionem fidei vtendà (flyvt eorumtnquifitionibus fatisfacientes manfuetos ple. nius infiruamus:e5 ils finequierint inuenire quod que runt,de [uis wttibus potius quàm de ipfa veritate;vel de nofira ajfertione conquerantur.
Teftimonia Sanctorum de Trinitate.
Proponamus erco tn snedium veterd, ac noui Te[lamenti auctoritates quibus diuine Vnitatis atqueTrinita-Tis veritas demon[iretur,ac priznum ipfa leois exordia occurrant;vbi Moyfes ait: Audi Ifrael, Dominus Deus tuus, | Deut.6. a Deus vnuse[t. Item: Eooftinm Dominus Deus tuus, qui P^ 29.4 C ieduxi te deterra ££ yptt,uon erunt tibi Aly dy preter ne, Ecce bte fronificautt Vnttatem diuine nature. Deusenim, T" Vut att Ambrofrus im primo libra de* Trinitate,nomen eft cp, i559 Aature, Dominus-veronomen eff poteflatis. Item alibi anum ca Deus loques ad Moyen, ait t:Ego fum quifumyc ff que- dd: 1 T fferint nomen meum vade (C diceis: Quiefl, mifit me ad 1 d vos. Dicens enims: Ego fum,non, Nos fumus:, SQuief, rad, Ij.d non, Qui fumus,aperti[Time declarauit num folum Dei effe. In Cantico etiam Exodilegitur: Dominus omni. potens nomen eius:mon ait: Domini, Vuitatem volens ftgntficare ^. Perfonarum quod, Pluralitatem, c natura (e j rs || puontatem frmul offendit Dominus im Genefi dicens: Fa -dul id labo niofius CR HS PT aciuefis ali CÍAPHEUS Hina imaginem Qi fimilitudinem noflra. quidimuenitur.Proinde omnis qui audit c leeiteaquede| |. | | mfabil p. PAM e[fib idsadasmitett aiam Jludeat Dicens enim faciamus ad noffram,Pluralitatem perfonauUi PN ] bilis Datfar. |D [rum offendit:dicens vera imaginem, Vnitat£ effentia. Vt in y. Pnltari, atque feruare qttod venerabilis Docfor Auau[li- dod iio des EE ui MCMCT REA DUE CD SONO RIIL enim ditt Auguflinus in libro de fide ad Petrum: Si in illa | To. 3. dE ind bL d efe poa | "n S. yo natura Patris c Fily ci Spiritus [ancfi-vna effet tant quit fu Fa: pi ool 4:; Ha M i LE erfona,non diceretur: Faciamus bominem ad Imaginem uUJquis C00 AMA DOC, UeLieg t, "UDt parter certus e[f, TAM d So Lf vi d ed 25 "» s Mam Cr fomilitudinem noffram. Cum enim diit,ad iip ath: is dn do. rl eh " offendit vnam naturam effe, ad cutus imaginem bomo errem fu e eognof Maia die eu d Te ferct:cum vero dicit, noflram, offendit eundem Deum, ct. dta tnarediamur [imul charitatis viam' teu. mon vnam fédplurese[feperfanas M oq, entes ad eum, dequo dcium efl:.Queritefaciemeiu: Uer P 4 femper. | Aperte oftendit quod nec folitudo, nec diuerfitas, nec - Qua fuerit intentio Scribentium de Trinitate. lingularitas ibieft;fed fimilitudo.
éófaup, |. Ommes autem catholici Tracfatores vut ineodemr. [j- Hilarius quoquein libro tertio de Trinttate dicit,bi| d A i; NN j Mab ay (&rtas fine ius brodeTrinitate CAp.4. Augu[inus ait, quide Trinitate| verbi frantficavi qeod im Trinitate nec diwerfitas eff, vec] uo, ibn. Bi PM que Deus efhfcripferut, hoctntenderunt fecundu eriptu- fimaularitas,velfolitudo:fed frmilitudo c pluralitas, frue ad imaginem cj [rmilttudimemmeflram: inuicem effc fni ftmntles:im eo quod dicitumaginem e frmilitudinem mo- Yazyoflendit. Imagoenim folazonefl, eh frmmilituda fbi non eff neque diuer[itatem duobus admifceri alterius ad alterum femilitudo permittit, Item idem tn quarto libro | Cre ved. abfolutius voluit tztellioi ffanificationem banc won ad fe 'e[fe referendam tantum, dicendo: Faciamus bominem ad imagtnem e [imilitudrmmem noffram, profe[fto enim coforty fuffulit mtelltsentiam fimqularitatts: quta confortii aliquod necpoteff ejje rbi tpfr foltario, ned, rurfum fohtu-Nis B 3 do folitary MM Gm |penredioar. Eritis fitut dy. Proquoin Hebratco Pfsl.67. 4 Pfal.fo.l ternitatem fimul oflendens,att ex perfona Deilfrael:5t me IS.
fe lequitur, Noftram. Vtera ergo fermo;cieet Faciamus, &* Noftram, vr/olitariu eundemá, non patitur: ita reque diuerfum a fe alienumá, [jqnificat.Solitarto con-Iwenit, Faciam, Mcamino folitario vero conuenit dicere, Faciamus, C Nolkram. tera, fermo vt non foht- Ad idem quod ceperat, redit,vt alias auctoritates füppohat.
] Nuneveroadpropofitum redeamus, ei ad offenden- |dumperfonariipluralitatemyatd, elfentia diuine vnitate, Gew..4. alias Sancforum aucforitatesinducamus. Moyfes dicit:In rincipio creauit Deus caelum ql terram:per Deum fiarificans Patrem:per principium, Filium. Et p eo quod ayud nos Deus dicitur, Hebraica veritas babet beloym: qp leff plurale butus fineularis,quod eff bel. uod ergonon ef?
dicfum bel, quodef! Deus: fed beloym, quod interpretari! yy potefi diy [iue iudicessad pluralitate perfomaris vefertur..Ad quam etiam illud attinere videtur,quod diabo "s ferabetur heloym:4 ft diceret: Eritis [icut diuine perfona. He etiam maximus Prophetarum ej regi Dauid, qui fuam cateris Pfal.ut-n prefer intelligentiam dicens:Super fenes intellexi: Vnitatem diuine nature oflendens ait:Dominus nomen eft ili: non dicit: Domini. Alibietiam -Aiu[dem vnitatem, ct «- audieris no erit inte Deusvecens, neg, adorabis Deum auj Lib. 1. Sentent.
do folitarij recipit, Faciamus: neque quifquam alieno 4| A| Ius, Santius, Dominus Deus. Per boc quod dicit ter San-| Cus Trinitatem [(anificat.Per boc quod fubdit, Dominus | Deus, Vnitatem e[Jentia. Dauid quoque eternamfily gtnerationens aperte in[inuat ex perfona Fil dicens: Domi.
nus dixit ad me: Flius meusestu, ego bodie genuite, De dad bac generatione ineffabili [faias ait: Generation eiusquis V4 V4 enarrabit? In libro quoque Sapientia eternitas Fily cum Patre mon[fratur,vbi Sapientta ita loquitur: Dominus pras qi ofedit me ab initio viarum fuarum, antequamquidgud, — aceret à principio:ab eterno ordinata um,antequamter.
ra fieret:necdum erant aby[f, cr ego iam concepta etiam: necdum [antes,necdum montes,eut colles,Cr eco parturie.
bar: adbuc terram non fecerat, ef cardines A lerra: quandopreparabat carlos, aderam: quando appendebat fundamenta terre cum eo eram cunélacomponens c» de- Jecfabar per fingulos dies ludens coram eo. Ecce aptum de eterna genitura teflirmmoninm,quo tpfa Sapietia perbibetfe ante mundum conceptam effe c parturiri, ef eenitam, d apud Patrem eternaltter exiflere. Ipfa etiam alibi ait: | |Egoex ore Alti[Timi prod primogenita anteomnemcraaturam. Micheas quod, Propheta eternam Verbi genera- gd ss, tionem,e temporalem ex Maria fimulinfinuauit dicc Mida Ettu Bethleem Ephrata,paruulus es im millibus Iuda:ex te egredietur, pui dominator in Ifrael: c egre(fus eius abinitio 4 diebus eteruittis.
Specialiateftimonia deSpiritu fancto.
De Spiritu [ancTo etiam expre[fa documenta in veteri | Teflamento babemus.In Gene[i enim legitur:SpirituiDo- Gaia mini ferebatur faper aquas. Et Dauid dicit: Quo ios) 4t Spiritu tuo? (n libro Sapictie dicitur: Spiritus [ancfus dif |...| cipline effugiet ficfum,bentgnusefl enim Spiritus [apientte. (dias quoque ait:Spiritus Domtni[uper me» lai fd Detettimoniis noui Teftamenti.
Nunc vero poft teflimonia veteris Teflamentidefide« 4hijd fancta Trinitatis, r Vnttatisad nou Teflaméti aucfori- Am tates accedamus, vt in medio duorum animalinmdef |, son, * Teflamentorum cognofcatur "veritas, e» * forcipe deal ci. be tarifumatur calculus, quo tangantur ora fidelium. Do- Maid pinus itaque Chriflus vnitatem diuine e[fentia, acper- Oparum Trinitatern aperte in[inuat,dtcens Apeftolis: te Baptizateomnes gentes im nomine. Patris, (5 Filj, e Spiritusfantti; InNomine vtigueait, vt Ambrofi j att ín libro prizmo de* Trinitate, non in nominibus, Vt |,, adn vnitas e[fentie offendatur.Per nomina tria que fuppofait tiae. tres effe perjorzaa cleclarauit.. ipfGetiam ait: Ego ei Pater "| vnum [umus, V num dixit;vt ait Ambrofius incodem ne fiat difcretio poteflatis natura:ci addidit, Sumus, vi Patrem, Filiumque cognofcas, fcilicet vt perfectus Patet Filium perfecium genuilJe credatur: C quod Pater TP lienié. Aliud borum,vt dicit Ambroftus in libro primo d- | | ead Gi. | Trinitate, fjomificat eternitaté:aliud vitatem fubflan-| — | Filiussvnum fint,non cofuftoneperfone, fed vitate na- | lnemem | tie irdifferétisyut ned, pofleriarem Patre, ned, alteriusdi-| — ure. loannesquoque in cpifIola canomicaait: Tres Utt was Ue ninitatis Filiumyvel Spiritum (ancTiü effe credamus.Nam E. |qui Teflimoninem perhibent in calo, Pater, Verbum, & | (i Patrepo[lerioref Filius, vel Spiritus [ancfus recensefl:!— Spiritus fanéfus,Cg: hi tressmum funt Jpfeetiaminimitto | &fPvnius non eff diuinitatis,alienus eff fed necpoflerior| — |Enanaely fai ait: Inprincipio erat-verbum, ci verbum Inn id efl, quiavecens non eff: nec alienus, quia ex Patrenatusefh: — erat apud Deum, C Deus erat verbum. Vbi aperte often-Filiusex Patreprocedit Spiritus fancius. Alibi quoque di-| dit Filium femper, cr eternaliter fuiffe apud Patrem, ut P[al.32. a | Tintlionem per[onarum infinuans ait:Verbo Dominicg-| alium apud alum. Apoflolus quaque aperte Trinitatem lifirmatifunt, e Spiritworis eius omis virtus eor. Ali-,— | diffinquit, dicens: Mifit Dens Spiritum Fil feiincordt cuaa Pfa. 66. br ps etigaif: Benedicat nos Deus Deusnoffer benedicat nos noffra.Et albt: St [tritus eias quifufcitauit Ie[um, bale pem.
Deus, c metuant eum omnes fines terre. Trinaenimeo-| — tat innobiseec. Items alibi Trimtatem atque Vuitatem Re^ 00 féffo Dei/Trimtatz exprimit perfowarum: Vritatemve-|— |euidentifümz commendat, dicens: Quonam exi Jo. La. 6. n | ro effentie aperit,cum [angulariter fabiunait, eum. Ifatas| — |peripfüm.eh imipfo funt omnia,pfigloria. Ex ipfo diat.| SERRE t ma quoque dicit fe audi € Serapbim clamantia, Sancius, Sa- Vt Augu[linus im libro deTrinitate ait, propter Patré.Pet|u,g | MEME ———— MR ——— oPDAPPPIPRRNIRPRRRERRRERDER UEM D a pum M - S EcvNpA parsprimi Libri, in qua materia indagata, Diuiáo.
Jbusfruendáü eft, fcilicet infe, & in comparatione ad crea- Inead creaturas ratione fcientiz, potentis, & voluntatis. [ringitip intelligitur infra diftinctione 5. Apoffolus nanque ait: T'er- Itentio fcribentium de Trinitate eft, quod Pater, & Fili- Ordofcribendieft, primo per auctoritates oftendere ve- [mus Prepbetarum. Prima iterü pars in qua probat per tefti- Diftin&. II. | I9 ipfum dictt,propter Filium: |n ipfo, pro ter Spiritum A probat effentiz vnitatem, & E pluralitacem ancium.Per bocvero quod non ait, Ex i (. Per ipfos c'lnipfis,sec sicdpis gloría,/ed Ipi inf iomans bac Trinitatem-vnum Deum e[fe. Sedquia fingule penefitlabe noni Teflamenti banc ineffabilis Vritatis,atqueTyi- "ATIS "veritatem concorditer infinuant inducftoni te[fimoniorum fuper bac ve fuperfedeamus:e rationibus,conerwisque [imytlitudinibus ia effe, prout infirmitas noftra valeh;olendamus.
DISTINCTIO II.
. De Trinitate, & Vnitate fecundum quod ' creditur, &c.
Hoc itaq, vera, ai pia fide tenendum eff.
Expofitio textus.
incipit eam Magifter profequi, diuiditur praefertim in duas partes, quoniam dupliciter e(t cófiderare res quicuras. In fe ratione Trinitatis,& Vnnitacuis.In nm Primo ergo agit deSancta Trinitate, & Vnitate.Secundo de fcientia, & potentia, & voltntate, infra diftin&t. 5;.
Cumque (upra differuerimus. De ipfa auté facratiffima Tri-|.
nitate tripliciter contingit tractare. Quoniá primo contio intelle&tam dicere, fiue enunciare. Credere autem eft| perauctoritatem intelligere per rationem,dicere per catholicam, & rationabilem locutionem. Ideo primo de ipfa Trinitate, & V nitate agit fecundum quod creditur.
ecundo deipía fecundum quod credita per rationem tiofecundum quod credita, & ^ Tii, rationabiliter & catholice exprimitur, infra diftinct.22.Poff predicta nobis differendum videtur denominum diuerfitate.. Et patet ordo. Priusenim & verius efte credere quàm intelligere; multi enim credunt quinon intelligunc& prius (imilitet eftintelligere quàmfermone exprimere. Prima pars (cilicet fecundum quod creditur, continet przíentem diftinctionem: & quoniam materia eft dif&cillima, Primo ponit modum procedendi.Secundo vero exequitur| D ibitPreponamu ergo n medium.
Ir EM prima pats habet tres partes.In prima, premiffo proa mio de myfterio Trinitatis & Vnitatis, tangit modumagendi: Quoniam debet effe cum modeflia, timore, c» diligentia, pramittens Tnateriam circa quam agere intendit. In fecunda fubiungit intentionem fcribentium de Trinitate, ibi: Omnesautematbolici Traclatores. Tertio tangit ordinem,ibi:Ceterum.vt in primo libro. Modus fcribendide Trinitate debeteffe fundatus fuper intelle&tü fidei,& cum modeftia,& timore propter periculum.Inus,& Spiritus fanctus funt tres períonz, & vnus Deus.
titatem, deinde per rationes, & congruas fimilitudines. Similiter cunda parsin qua Magifter au&oritatibus facrz Scripture intendit oftendere Trinitatem,& Vnitatem, habet duas partes, íccundum quod facra Scriptura habet duas partes,fcilicet nouum, & vetus Teftamentü. Ideo primo oftendit hoc per auctoritates veteris Teítamenti, deinde per auctoritates Noui,ibi: Num vero pof? teffimonia,&c.Et quoniam vetusTeftamentum duas habet a E Legem, & Prophetas, in quibus fides explicatur,ideo oftendit primo per teftimonia Legis.Secundo perteftimonia Prophetarum, ibi: Ille etjam maximonia Legis, duas habet partes. Primo enim,pbat effentiz V nitatem.Secundo V nitatem fimul, & Trinitatem ibitPerfonarum quoque pluralitatem.. Similiter illa parsde Teftimonijs Prophetarum habet duas partes. In prima in communi. Secundo vero fpecialiter oftendit filij generationem,& Spiritus fancti proceffionem, ibi: Dauid queque erernam filij generationem.. Similiter illa pars in qua probat per auctoritates nouiTeftamenti, habet duas partes.Primo enim probat per auctoritates,fiue per teftimonia Iefu Chrifti. Secundo per au&oritates Apoftolorum,ibi:Ioannes quoque in epiffola, &cc. AuCtoritates,& earum explanationes, & numerus & diucrfitates fatis patét ip littera.
Purgatiffimis mentibus cernitur. Dub. [.
Videtur hoc male dicere, quia nulla mens dum eft in via,purgatiffima eft,fed tantum in Patria.
R sr. Dicendum quod mensad hoe quod Deum contempletur perfecte, indiget purgari quo ad inrellectum, &affectum:ideo dicit per iuftitiam fidei, id eft perfidem quz facit iuftum in opere, & perfe purgat intelle&um: fed iuftitia affe&tum.V triufque autem purgationis triplex eft gradus, Nam intelleGus purgatus eft cü abftrahiturá fenübilibus fpeciebus, purgatior cü mundaturá phantafticis imaginibus, purgatiflimus cü à phyficisrationibus. Gradus purgationisaffe&us, funt ifti: purgatus eft affectus cum mundatur à culpa, purgatior cumáà fequela,purgatitfimus cum ab occafione: hoc au- [cem poffibile et fieci in via: ideo dicit Magifter: Purgatiffimi mentibus, &c. & in hoc ftatu idoneus eft contemplari.
Mentis enim bumane acies inualida,it tum excellenti luce | nonfigitur. Dub, I I.
CourARA: Videturfnim qüod mundata non figatur ibi:quia quantumcumque mundetur, adhuc exceditlux illa improportionabiliter acié mentis: ergo fi propter fui excellentiam non poteft videri à non habente fidem,nec etiam ab habente, R. E s p. Ditfert dicere,confiderari, & figi,& comprehendi. Confiderari poteft lux diuinaà mente non müda, vtà Philofophis:fed figi non poteft in illa,nifi mens à vi-| tijs pura:comprehendi non poteft, nifi in Patria. Ratio autem quare non poteft figi, eft duplex. Vna, quia eft fupra intelle&dum, & ideo intelle&us in ea non figitur, nifi habeat gluten affectus,fed ftatim recedit. Alia ratio,quia oculus fanus eft illiluci proportionabilis fecundum qualitatem, & fic non fecundum quantitatem: fed fi oculus lic infirmus, fiuelippus, ficut eftin non habente fidem vtroque modo cít improportionabilis, & idco non figitur.
Dew enim ó Dominus, nomen ef! nature c nomen pote(laiis. — Dub. 111.
Obijcitur contra hoc verbum Ambrofij, quia dicit . Damafcenus:Hoc nomen,Deus,imponitur ab operatione, vnde diciturab*zthein, quod eftardere, vel à thein [quod eftfouere,velà theaftz, quod eft videre.
Rs». Dicendum quod de hoc nomine, & confimilibus eft loqui*dupliciter. Aut quantum ad id cui imponitur, & ficeft nomen nature, quia ci imponitur quod eftfumma natura.|Aut quantum ad id à quo imponitur, & ficeft nomen operationis, quia imponitur ab opere.
Ego um,qui fum. — Dub. — Ill.
Quaritur de hac circumlocutione: Vtrum hoc nomen &ge fum,qui fum,(it nomen effentiz, vel períonz. Et quod perfonz, videtur: quia pronomen demonftratiuü certam fignificat perfoná. Et iterum,loqui eft a&us per: fonz.Siforte dicas, quod, Ego,quia fignificat originem ftatproperíona Patris: Sum, quia fignificat actum egre- |dientem,ftat pro perfona Filij:;Qui,tclatiuum nectens vtrumque,ftat pro perfonaSpiritus fanQti.. Hoc nihil eft, quia pro eodem ftat relatiuum, & antecedens.
Rs». Dicendum quodillud nomen, Qui eff, & Ego fum:qui [um,cft nomé eflentia propria: hic enim eft quz- Pri, fa cra Str. 2a T& Éieo, eibte, bra X. E da perfectione, & abfolutione,&hoceft nomen ptopriü diuinz fubftantiz.Et quod obijcitur quod prononien fignificat certam perfonam, dicendum quod perfona ibi diciturcertum uppofitum Verbi: & hoc, eft fubftantia & natura.
Faciattus bominem ad imaginem,c» [rmilitudinem noftram. | Dub. V.
Quaritur vtrum imago flet ibi pro effentia, autpro perfona. Sipro effentia, ergoidem eft dicere imaginem noftram,:quod cffentiam noftram. Si pro períona, non debet dicisoffra,fed mea.Si pro imagine creata,nihil -Jad propofitum, quia per hoc non probatur vriitas. naturz. | | Rs P.Dicendum quod fecundum quod Dodorcs Sandi hicaccipiunt;imago & fimilitudo dicit effentiam & relationem. Importat enim imago vnitatem cum diftin&ione,& fimilitudo fimiliter propter intrinfecam relationem. Er ideo in hoc nomine, Image, & Similitudo quantum ad aliquid fux fighificationis, notatur vnitas 4sp.de |rum. Etideoaliterexponit Auguftinus, y Ric iet ds adPet. Hilarius, Auguftinus cófiderat partem fignificati fecune VMfib fim. dum effentiz vnitatem: fed Hilarius totum. V nde dicit ripam tur vnitas,&pluralitas.Similiter Auguftinus in hoc quod eft:Faciamys, & Noflram, conliderat folum cpnfignifica-Hil.lb.. 'tum:&ideo pluralitatem. Hilarius vero confiderat,& fide Trin. gnificarum,& confignificatum. Ideo in vtroque dicit inemrea fine...uL.: telligi pluralitatem, &vnitatem.
Neque diuerfitatem duobus admifceri alterius ad alterum fimilitudopermittit. Dub. V1.
ConuTAaA iftaverba Hilarii obiicitur:Similitude eft atiturfecum differentiam. | Rzsr. Dicendum quod eft (imilitudo fecundum accidens, & fimilitudo fecundum fubftantiam. E: hzc eft duplex,fecundum totum,&fecundum partem. Similitudo fecundum accidens, vel fecundum parté fubftantic admittit diuerficatem: fed non fimilitudo fecundum totum.Et quoniam in diuina effentia eft fumma fimplicitas ideo non poteft effe fimilitudo fecundum accidens, nequefecundum partera: & ideo (imilitudo non compadrurdiuerfitatem natura, | Significauit nomine confortij, vel pluralitati non poni 4liquid,fedremoueri, Dub. VII. — ' ConTR A:Quiaex his verbis Magiftri videtur quod omnis numeralis dictio fecundüipfum nihil ponat: fed tancum priuet:fed hocvidetur fallum. Cum enim in diuinis fit vera pluralitas perfonarü, non tantum priuatiue fed etiam pofitiue videntur dici.: Rs r.Hacfuitpofitio Magiftri quz communiternó tenetur, quia non habet veritatem,ficut infra melius pa-| tebit. Tamen Magifter excufatur, quia dixit quod non ponuntaliquid nomina numeralia, quia important numeríi qui non eft proprie in diuinis. Numerusenim cau-(aturex vnitatum agegregatione,& diftinCtione:& diftin-&io vnitatum fit tripliciter, continui diuifione, formarü difparatione,gradu,fiue ordinc.Quoniam igitur in diuinis noneft aggregatio,nec taliter diftin&tio, ideo nec numerus proprie. | | | Diff. 24.
In principio creauit Deus celum,C terram.
Quazritur quare magis hoc nomen, Deus, flet fiue füpponat pro perfona Patris, quam pro perfona Filij: & quo NEN modo Trinitas intelligatur ex hoc. ZU | «n. | Rrsr.Adhoedicendum,o&to modisinnuitur nobis Mat. vlr.b| períonarum pluralitas inScriptura. Primo modo figni- 20 ME Lib. I. Sencent.
D———— ÁÁÁHEK RN NR VR NER NR Ret e E RA Ln PORUM UEMMM. ALL JN damcircumlocutio, fignificans entitatem inónhimo-] A] cundo:confignificatione:In principio creauit.V bi habeeífentiz: quantum adaliquid notatur pluralitas perfona- | - quod nomine Imaginis, & Similitudinis fimul intelligi-|.
rerum differentium eadem qualitas:ergo fimilitudo có- | D mus nos, Deus, Hebraei Heloym, quod eft nominatiuus | [pluralis huius nominatiui fingularis, He. Tertiomodolp, || — | fuppofitione, vt cum dicitut DeusgenuitDeum: Ane] — ||. / omnescolles ego parturicbar,id eft,generauit meDomi- l nus.Quarto modo appropriatione,ibi: In principio creauit |, T l Deus,cc.Deus enim ibi Patri appropriatut, & Prineipiü f Filio.Quinto modo iteratione:Sanctus,Sanctus,Sandtus JMI Dominus Deus Sabaoth.Sexto modo ordine verborum Pfalmus:Benedicat nosDeus Deus nofter,benedicat nos: & c. Septimo modo connotatione in actu mifTionis, vt ial cum dicitur ad Galatas:Mifit Deus, &c. Octauo modo C i | apparitione ficut apparucrant Abrax Tres viri.
Ile etiain inaximus Prephetaruim. Dub. 1X. CoNTR 4: Quiafuperillud Matthzi: Apparuerunt | jg, y, n [illis Moyfes & Helias, dicic Glof. Heliasfuit maximus|, " Prophetarum: non ergo Dauid. d Rzsp.SpiritusProphetizin maiori abundantia da- el tus, Prophetam Domini facit exccellentiorem. Poteft er- et go dupliciter dari in maiori abundantia::aut quiaad plu-|: raaaut quiaadaltiora. Helix datus eftad plura, quiaad nu [futurorum prouifionem, & miraculorum operationem. li Sed Dauid ad altiora,quia ficut patet ex eius Prophetia, Ip plura vidit clarius,quia Prophetia intellectuali. iil Dominws poffedit mein initio, &c. Dub. X.: Obiicitur,quia poffeffio eft rei inferioris:ordo,rei poftericris:conceptio fimiliter fonat in fexus fragilitatem, m" & partus fimiliter. Quz omnia non conueniunt di- aL uinis. | eí Rs». Sapientia defcribitur percomparationemad tel effectus, & per comparationem ad principium, Et quo- itk niam per comparationem ad effectus haber in fc theíau- | rum infinitum in numerofitate, & habet ordinem in difcretione, ideo defcribitur per verbum poffidendi,& or- NE dinandi. Defcribitur etiam per comparationem ad fuü po principium à quo emanat emanatione intriníeca, in eo 4 D quod eft de fübítantia emanantis. Ideo defcribitur per * |hz verbum conceptionis, & parturitionis.! fes ARTICVLVS L qi AP dcclarationem eorum quaz de facra Trinitate, "a Vnitate dicit Magifter, quatuor poffunt quati cir- u ca partem iftam. Primo quzritur,vtrum in Deo fit po- n nete e(fentiz fiue naturz Vnitatem.' Secundo vtrum in a Dco fit ponere Perfonarum pluralitatem. Tertio vtrum; in diuinis perfonis fit ponere Infinitatem. Quarto & vl- B umo, vtrum in diuinis perfonisfit ponere Trinitatem. | n QV./ESTIO I. " An fit vnu Dew tantum. " à Alexander dlenfis p.1.3.V6. Membro a. ta d $. T bornes t.p. q.i. art, 3. 5 4E gid. Rom.A.Sent.diff. 2.4.7. C Leddan.Firen. iiA. de Henricus 095 fumma art.ay. $16$73.4 fal/a Relig. cap. 4. 5 Dierandime a. Sent.diff. 2.9.1. C 6 7. Scotme 1. Sent. di/À 2.9.5. Tho. Atp.difl.z.q.1 CÓ «. Gab. Btel. 1.Sent.diff. 1.4.10. Von inDeo fit ponere effentiz fiue naturz Vnita-| Fands.; tem,videturratione oftenfiua, triplici habita fup- AT; politione quam oportet poni. Tum propter cius fimpli- - Enn citatem. Tum propter communem animi conceptione, nf n.
qua eft quod Deus eít,quo maius excogitari non pote! | uers.es- Tum tatione ftatus, qui non eft nifi in fummo, & primo: [s.p 8 Suppofitio prima eft quod Deuseft fimpliciffimus. Ex? T ü hacarguitur quod cü nulloalio diuerío poffit commu- ind nicare,quia fi communicat & differt: ergo nó funt idem, ergo eftibi cópofitio.Sinihil poteft communicare. ergo nec deitaté nec entitatem:ergo fi funt duo Dij,cum vnus: fic ens,alter nó. eftens:fi vnus eft Deus,alter nom eft De, | ergofi duofuntDij, nonfüntduoDij. ]rEM Dift. II. Art. L ITEM Iecunda fuppolitio eft, quod Deus eít omnipo-|À; tentiffimus. Ex lacarguitur: ergo poteit facere quod omnisalia potétiaà fua 'ihil potlit:ergo fi funt duo diuerfiin natura, hoc poteft facerc vnus de altero quod alter nihil poffit, & econuerío, Sed eui poteft potétia auferri non eft Deus:ergo fi duo funt Dij, nulluscft Deus.
IrgM terua füppofitio eft quod Deus eft fimpliciter fummus. Ex hac arguitur:Ergo omnia funt infra ipfum, ergo omnia aliaad ipfum, cab ipfo.Siergo funt duo Dij vnuseft infraalterü,& econuerío: vnus eitab alio fecundum naturam diueríam, & econuerío: vnus eft adalterum,& econuerío:;fed quod eft infraaliud in natura, & abalio,& ad aliud,non eft Deus:ergo &c.