. *.Àp illud quod obicirar,illud quod mouetur fücceffiue partim eftinterminoa quo, & partim in termino ad quem,dicendum quod in fucceffiuo vbi eft plena fucceflio eft ponere partem & partem, & quantum ad magni tudinem fubftratam,& quantum ad magnitudinem motam, & quantüad difpolitionem acquititá, Quia naturalis motus ad itum,eít motus ad formamquodam modo: (ed in motu Angeli non eft fuccetfio fecundum emnimodam completionem, & ideo non fecundum omne: has differentias, fed folum fecundum priorirarem & po-Iteriotitatem maguitudinis fupra quam.Q uod ergo diciur,quod partim e(t in terminoá quo, partim in termino ad quem.hocnonef(t fecundü diuerfitatem partium mobilis, fed eft (olum per acceffum & receffum.
4:Àp illud quod obiicitur quod (imul fe transfervto tum: dicendum quod quamuis ex partefua fe torum timul transfe;at, nó tamen SE i (imul (üpertotum, propter diftantiam medii in qua tota non poteft effe fimul. | j. Av illud obiicitur quod compofitum & acciden: [non porcít efTe in re fimplici, dicendum quod verum efi |de compotito quod habet partesactu: (ed de compofitc quod cit in fucceilione, non eft verum. Sicut enim duratio (üccethua potefteffe in Angelo fecundum quod ma |[net, eo quod deilla nunquam eft nifi nunc, ita motus fuccetfiuus potett cífc in eo fecüdum quod fertur, & hoc quidem fecum nullum habet inconueniens His vilis, patent obiecta E(t enim predictorum fumma quod Arge-| lus mouetur ine corpere affumpto, & quod mouetur in medio fiue per medium, & quod mouetur motu fugcef- [ftuo, licecnon omnimoda fucceffione pofita, vt pradi- &um ejt.
y DISTINCT. XXXVIII.
HIC REDIT AD PRO- IPOSITVM PR/ESCIENTLE, AN VIDELICET SIT CAVSA RERVM, YRL VT SIT CA Y* 8A REIV£ VN C ergo ad propofitum veuertentes ce- 9 ptoinfiffámus Supra dicfum eff quod pre- AS f Jeientta Dei futurorum tantum eff, Jed e- UCGUE mnium tam bonorum quam malorum. [Scientia vero vel fapientia non m:do de futuris, fedet. tà deprajentib.et f'uturisinec tanti de temporal b. fed estam de ternis, quia feip[um nonit Deus. Hic oriturquatto non di[fimulanda, vtrum fcilicet fcientia velprefeientia fit cau(a verum: an res fent caufa [cientie velprefci« entia Dei * Videtur enim prefcientia Dei caufà e[Je eorum queei[ubfunt, ac necelfrtatem euenriendi eis facere: quia funt noti cuenire,cum Deus eaprajciuerit,. Si autem ippoffibile efl ca nom euenire quia pre[cita furt videtur ergo tbfa prajcientta qua prejcita unt, eis effe cam[a euemierd: lmpo(ibile efl auternea mon euenire, curn prefctta fim: quta fi nóneuenirent,cum prefcitafimt falleretur Dei precetia. At Dei prejaetia falli n poteft. on efie ef res eanü euenire tu prafcita [mh Sic erao Meu tula esrk effe videtur qui pre]cita funt. Hoc ide c de fcientia diiara quod,quiaDeus aliqua nouerit idea fimt. Cui fententia ndtugu[lmus attefhari videtur in i5. libro de B net aliqua futura fuilJent nifi Deus eaprefci]fet, necpof |B | Pars 1I. Trinita.dicebs:Noni]Ia ex aliquo tempore cegnosit Des. [td futura oria temporalia: atquetnetis etim quid e quande ab illo petituri fueram, cir quos Cj de quibu; rebus velexauditurus, velnonexasditurus e(fet, fine in. ito ante pre/ciutt. Vrniuer(as autem creaturas (t (pirituales Ci corporales, nomquia funt, ideo nouit: fed ideo [umt,quia mouit: Non enim ne[ciuit qua fuerat creutisrw: -Quia ergo (Cinit.creaut,non quid creauit, fein; set abi. ter fciuit creata, quam creapda: (Non enimtiws fapientie Jaliquid acceffit ex eis: fed illis exiflemtibws, [icut aporte bat, C quando oportebat, illa manfit vt erat. Vnde »in | Ecclefra(Hico: Astequutrm eyeaventur, omnia nota funt iij, ffc e pofiquam confemsnata funt. Ecce bia verbia vide. tur Auguftinus tmnuere fcientiam, velprefcientiam Da cau(am e[Je orum que fiunt, cum dicit tdeo ea ejfe ^, quia Dtjes nouit. Idem quoque ^im fexto libro dicere videtur. |Cay s. Cum inquit,decedant e? (uccedant tempera, nen deedii on aliquid vel fuccedit [cientte Dei, in qua nouit omnia, que f eitper ipfam. Non enim bac, que creata [unt ideo fauntur à Deo,quia f acfa (unt; fed potius ideofacfa [unt quia |immutabiliter abeo [ciuntur. Et bic etiam fignificare vi. detur Dei (centiam cau[ars eorum e/[e, qua fiunt, dicens, non ideo Deurn ea noui[Je, quia facia funt: (ed ideo facia, quia nont ea Deus. ideog, videtur Dei fetentia, vel pra-|feientia caufa effecorum,qua nouit.
Inconuenientia oftendit quz fequerentur, fi diceretur fcientia vel prafcientia cauía omnium rerum quz ei fubfunt, Quod fh ita ei?, efl ergo caufa omnium malorum, eum omnia mala [ciantur eh prefciantur 4 Deo: quid € eff A veritate. Siemi»m Dei (cientia vel pre[aeniia caufa effet malorum, effet vtique Des auctor maorum:quod penitus falfam eit. Non Ey fcientia vel pra-| Clentia Dei caufa efl omnium qua e fubfunt.
Quodies futura non funt caufa fcientiz, vel piaícientiz Dei.
SNeque etiarn es future caufa funt Dei pre[ientie, licet emims nene Jent futura nifi prejcirentur à Deo, nn famenideo pre[ciuntur quia future [unt. Si enim becefet hunc etus quod eternum eit, aliquid exifievet cant, ab co alienum, abeo diuerfarm, c ex creaturis dependeret (clentia Creatoris, e creatum cau(a ejfet increati.Origenes támen (uper eyiffolarn ad Romanos ait: Nonpro-|prerea aliquid eru, quia id fcit Dema futurum: fed quia |; fitwrnm efl, ideo[citur à Dea amtcquam fiat. Hecrdetur premifsis verbis Augu[lini abutere. Hic enim [ignificari videtur quod res future caufa fint prefcientie, tti vero qued prf. ientià caua [it rerum fusurarum.
br Quid ex predictis tenendum fit, cum determinatione auctoritatum, Hant igitar que videtur repugnantiam de medie tolferecupientes, dicimus res futuras nullatenus caujAm e[-Jeprejctentie vel [temtie Dei, necideo prelari, velfam, quia futura vel facte funt: sta exponentes quod ait Origenes, quia fieturuem wii, ideo feitür à Deo, antequam fat, AMeit, quod futurus rit. Gitur à Deo antequam fiat neg, Jeter mifi fnturum ejfet «ut mon notetur ibi caufa, vif) [meo qua non fieret. — Ha etiam dicimus fcientiam, vel prafuentiem Dei nom effe ^. caw[am corum, EA Difb.c. pof gradilea habeaimi ad riotitiam tantum veferamus, — Si vero nomiexe fetentie treluditur etiam beneplacitum, atque difpofitio,tunc recfepote[l déticau[a eorum,que Deusfaat. His enim duobus aedis ("5t fuperius prétaxatum efi ) ACCEpÍ tur cognitio, vel[cientia Dei,[cilicet pro motitia folayvel pre notitih imul, ef beneplacito. Hoc snbdofürte acoipir Angufo. dicens: Ideo funt: quiaiawit, idefl, quia [Gienti ]actit i quiafetens difpofuit. Flicfenfus ex eo adiumatur, quia débonis tbi tantum ait:-— Ancullinus fGilicet de creaturis, ef de bis qug Deus facit: que omniamouit non /olum (Cientia,fed etiam beneplacito acdijpofitio--[ne. Sic ergo ibi accipitur Deicognitioyvt non modo nafitiam fed etiam beneplacitum Dei (ignificet. Mala vero. |J&it Deus C pre(cit antequam fiant.:- fed[ola notitia, not beneplacito. Vrafeit entm Deus cj praedicit etiam que |nomeff ipfefacimrus, ficut pre(ciuit e$ pradixit infidehtatews Indeorum: fed non fecit. Necideo quia prejGiuit, ad peuatum infideltatis eos coegit, nec prejcilfet vel pradibi mon |xiffet eorum vata, ift effent ea babtturi. Vnde Auguflifant verba: pus (upey Ioannem: Deus inquit, futurorum prefcius per d! xm praedixit erc mi p d -— P laco- |£it, neque pre[cilfet mala eerum,ni[i ea baberent. Non.n. mmn ideo auanam adpeicandum cogit, quisfutura bomiriü eccata tar nouit:tllorum enimprejciutt peccata no (ua. - Mdeoque fi ea qua ille pre[ciuit, ipforum non funt:non ve.
veille pre/eiuit. Sed quia tllims prefctentia falis won poteft: ine dubio non als,fedipfipeccant, quos Deus peccatores ejfeprfcinit. Et ideo ft non malum: fed bonum facere voluient, non malum facimripreuiderentur ab eo qui nouit quid (it quifque fa Cfurus-His verbis aperte offenditur, i diligenter attendamus, prefciemtiam Deinon effe canam malorum que prefcit quia non eapre[cit tamquam aifuruemectamquam [ua, fed illorurn qui funt ea facfuri vel babituri. Fre[ciuit ergo illajola notitia Jed non beneplacito aucforitatis. Vnde datur intelligi qued Deus clonwerfo pre[cit bora tamquam faa tamquam ea que faéfurus effut illa pra(ctendo fimulfuerit tpfiue netttia, c aucToritatis beneplacitum. — 7 pos rcnt Contra hoc quod didum eft, przícientiam Dei. non poflc falli, oppofitio.
Ad boc autern quod fupra diclum eh, fetlizet prafciendiem Dei falli non poffe, [olet à qpibufda tta opponi: Deus dprefciuit bunc lecturum,velatiguid buinfnsodi, fed poteji effe ut tfle nom legat,ergo poteft alser effe quam Deus refciuit, ergo potefl falli Dei prejcientta. C) tod omuino alfum eft. Potefl equidem pon fieriaóquid, cj táud tamen pre[citum efl feri, nom tdeo tamen pote[! falli Dei refcientia: quia fi illud non fierct,neca Deoprajcitum efetfieri. Sed adbuc vrgent que[Honem dicentes: Aut ati terpoteff fieri quam Deusprecintt,aut non aliter: (inon ergo Dei prejeientia falli vel mutari. Sed potefl aliter fieri, qu'a pote[l aliter fieri quam fiat, ita autemfit t prafcitu eii, aliter evco potefl feri quampre[citum ef]. Ad quod &-cipue illam locuttonem multiplicem facere inteligettarm, Glicet: Aliter pote/l fieri quam Deus prejciuit, c» buinfmodi, vt, Potefl non effe quod Deus prefctuit,et Impo[Jtbileeff non effe quod Deus prafeinit ci Impo[fibile efl wo e[fe prejetta omnia que fiant, ct buiufrnods.Po[funt enim bet coniunctim intelligi vt coditio fit implicita, difiumeim.Si enim ita intelligae: Nompete[! alter feriqua Deus refasit,d efl nonpotefi virumque fimul e[fe, feilscet p .. Difün&. XXXVIIL B ejfe precium.
D : font, nifi talem, fineqnanón fiunt, Etasen (cien| À| Deusità prafciuerit ftri Ce aliter fiat.verum intelligis.Si autem per dfiuncfionem intel as,ut dicas boc aliter n2 pffe euenire, quam euenit, C que mudo fetum Deus rejciuit, falfum eff. ioc eim aliter potefl euenire, quam euenit, i tamen Deus boc medo futurum prejciutt. Stmselster eir alia determinatioeibieet, Jnpo[fibule eff illud nencuenire, quod Deus prejcinit,"Velcum Deus pre[cierit, fitoniunctim intelitsas, veru dicis: ff dlifmuncfim; falfo. za etiam, c illud: Impo(Jrbileeft non e[fe prefei turn omne quod fit,ide[l, monpoteff efe utrumque f femul, Jailicet, vt fiat ch non fit pre[citum, bic fenfus verus eft. Si vero dicus Deum non potui/e, non prafcire omne quod i jars efl. Potuit emo f acereyut non fieret, e itanon | bISTINCT, XxXVII.
De modis diuinz fcientiz vel cognitionis. Vtrum Deus coghofcat mutabiliter, vel inimurabiliter, j & quo modo, Nunc ergo ad propofitum reuertentes capto infrflamu, crc. Expofitio textus, H-& eft fecunda pars huius partis totalis, in quà agi- Dinifio.
tur de ipía diuina fcientia. Terminata enim prima parte in qua agitur de ipfa quantum ad fubftantiam in generali, hicagit de ipfa quantum ad modum. Et quoniam duplex cft modus nobilis cognitionis, fcilicet certitudo & perfectio, fiue infallibilitas & immuctabilitas,ideo hzc pars habet duas partes. In prima agit de praícientig infallibilitate fiue certitudine.In fecunda vero de eius immurtabilitate fiue perfetione, infra diftin&.; 9.Pr«tere4 queri folet vtrum Jcientia Dei, Cc. Prima pars fpectat ad prefentem diftin&ionem, in qua Magilter intendit quarerc & determinare vtrum diuina prafcientia infallibiliter ponat prxfcitum. Et habet bac diftin&io duas partes. In prima parte rediens ad propofitum propter digreifionem prius factam breuiter epilogat predeterminata. In fecunda profequitur fuum principale propofirum ibi: Hicoritur queflio non diffimulanda, e. Echec pars haber duas.In prima Magifterinquirit vtrum prafcientia ponat prafcitum per modum caufz, vcl effectus. Infccunda vtrum per modum neceflicatis, vel contingentiz, yel infallibilicatis, ibi: 4d boc «uten qued fupra dictum e[l, &c. Prima parsduas habet.In prima opponit ad vtramque partem, fcilicet quod praícientia eft caufa prafcici,& etíam effectus, pro,& contra.In fecunda (oluit, ibi: Hen. igitur qu& videtur repugnantiam, &c. Similiter & fecunda duas habet, in prima opponit, in fecunda foluit;ibi: Ad quod dicimus slam locutionem.
Net aliter fáuit creata quat creandas , Dub. L Videtur hic Aüg. male dicere,quía res fi vere cognofca-[UE, cognofcitur ficut eft:fedaliterfuerunt, cum Eu creanda quam cum erant creata. Primo enim resfuerunt in caufa,& fecundum quid, & poflea in proprio genere & fimpliciter:ergo auc Deus non vere cognofcit, aut alicer cognouit. | IrEM Angelus cognofcit res in verbo,cognof(cit etiam eas in proprio genere, & alius, & alius modus cogno- Ícendi eft hicab illo: ergo cum non fit larere Deum quod |. riouit Angelus, videtur quod Deus vtroque modo cognofcat, & ita aliter, &aliter.- | R 2 seo N.Dicegdum quod cum dico remaliter conofci, dupliciter poteft intelligi aut ita quod aduerbiü dicatalieratem quantü ad cognitionem,aut quantum ad effe rci — — [nocitiz eft Deus, & Deus eft caufa omnium:ergo fcientia 8 Lib l.
effe tei cognitz. Si quantum ad effe rei cognicz fic eft ve- | À ter poce pe & per mpdum notitiz fimiplicis.Et curn fignificatur per!
rum,& eft fenlus: Deus cognofcic rem iftam aliter effe, velíe habere quam fe prius habuit, & fic non intelligit Auguftinus. Siáurtem dicat alieralem quantum ad cognitionem, fic eft falía,& eft fen(us: Deus cognofcit aliter rem faCtáit quam prius ficiendam cognouit, & ita eft fal(um, quia fic fignificatur diuina cognitio alterata, & quod aliquid receperità re extra. Et per hoc patet obiectum primum. Quod obiicitur quod Deus cognofcit res in proprio genere ficut Angelus, dicendum quod cogno-Íceteres in pprio genere dupliciter intelligitur, aut ita qj effe illud quod habet in proprio genere cognofcatur, & hocperfectioniseft, & non De eum, & fic non dicit nouum modum cognoícendià cognitione in verbo. Aut|. ita quod afpedus intelligentiz fiuc vis: cognitiuz refle-&aturfüprarem vteftin proprio genere, & hoc cft impor quia vis cognofcens egreditur extra fe, & ocnullo modo poteftponi in Deo, & ita facit in Angeloalium modum cognofcendi,& fic patetillud.
Tunc eiu quod eternum eft, aliquid exifleret caufa, & cetera. Dub. 1I.
.—. Vult dicere quod praícientia dicat quid eternum: fed hoc videturfalfum:quia przícientia dicit refpectum 2d creaturam futuram, fed nihil eft futurum,. fecundum effe quod habct in Deo, fed in proprio genere * ergo connotat aliquod temporale, ergo videtur quod dicaturex témpore.Preterea,refpectus ille nihil dierge cunc cepitillerefpe&tus quando carpit nofter intellectas,non ergo fuit ab eterno.
Rxs». Dicendum quod, ficut dicit Magifter, prz- Ícientia dicit quid zternum,& ab zterno:cum enim non importet nifi duo, fcilicetanteceffionem & fcientiam,& Antece(Tio emnis ereaturz fitante omnem creaturam, & Ícientia naturaliter, patet quod prefcientia quid zrernü dicit. Quod ergoobiicitur quod importat rei futuritionem,dicendum quod futuritio vno modo imporcat fuecetfionem temporis, Gita non eft de ratione prafctentiz: hocenim modo futurum cepit cum cempore. Alio modo futurum importat ordinem temporalis ad eternü fecundum confecutionem, ficut przícientia anteceffionem:& quoniam ifteordo folum exigit primum extremü inactu,& illud fuit ab eterno,ideo futuritio & prz-]p (ciencia. Quod obiicitur quod refpectusa parte Dei nihil dicitfecundum rem,dicendum quod falfum eft, quia refpectus illeeft diuina effentia: (ed verum eft quod non dicitrefpectum fiuedependentiamnili folum fecundum modum intelligendi,& ideo non cepit fecundum rem, fed íolum modusfignificandi cepit. Et quando Magifter dicit quod praífcientia dicit zternum, non loquitut derátione nominandi, fed de eo quod fignificatur pernomen.
Sctentiam, velpre[cientiam Deinen effe caufam,&c. Si tamen féientiams ad motitiem tantum. referam. | Si vero nemine fcientie includitur beneplacitum «tque difpofitio, tunc recte peteft dici. | | Dub rHL c E Videtur male dicere. Quia autfcientia hoc modo, & illo dicto dicit eundem modum fciendi, autalium.
Sieundem:ergo fi vno modo eft caufa, & alio. Si alium modum: ergo in Deo eft multiplex modus fciendi, nonergo vniforrmis per omnia. IreM: Scientia fimplicis Rrsr. Dicendum quodin nobis notitia fimplex, & notitia beneplaciti dicunt diuerfas cognitiones,& diuer-(os modos cognéfcendi, & perconfequens connotant diuerfa; in Deo autem vna tancum cognitio eft » fed illa vna facit Deus, quod nos multís,& ideo illa vna duplicifapientiaa parte principa cità parte Dei, nifi folum noftrum moduminrelligendi:|C Dit XXXVII modum approbatiohis, lignificari, fcilicet modum approbationis, connotat effectum, &.beríita. tem: quando vero per modum fimplicis notitiz, folum cuentum, Et quoniam effe caufam alicuius connorat effe&um, fiue refpectum, quamuis eadem fit fcientia, (iue |i fignificati,tamen diuerfimc de figuatur: ideo dicitur quod Hzc eft caufa illorum, qua praícit,& illanon. Et hoc dicitur, non quía res fignificata non fit caufa:fed quia, vt fic fignificata eft, non (ighificatür per modum cauíz, quoniam compararur ac ca,qua nullo modo funtà Dco, & itapatecillud. — Dew, inquit, fupra, &c. Iudeorum. — C Dub. lV.
Obiicitur, quia cum dictum Prophet fuerit verum certitudinaliter: videtur quod Deus reuclauerit Iudzis (uum cafüum,fiue damnationem: quod eft contra ipfum (uper Gen. ad litteram, vbi dicit quod nulli debet reuelari;he cogatur defperare.
propterhocteuclatur,fiue quia dicenti noncreditur,fiue quia di&tutn fub conditione inrelligitur, fiue intellectus intelligit dealio, non de feipfo. Et quia verbum Ifa: Prophetz comminatorie, & generaliter erat didum, & hominibus iam in parte incredulis non aduertentibus, omnibus his modis potuit intelligi vt effec przdictio, & non reuelacio. ARTICFLFS 1 D intelligentiam przfentis diftinctionis duo prin- A. cipaliter queruntur. Primo de przícientia diuina uantum ad caufalitatem. Secundo quantum ad necefitatem.. Et primo quzruncur duo. Primo, vtrum pracientia diuina fit caufa rerum. Secundo vtrum fit caufatad rebus.
QY£STIO L An prefcientia diuina ffe caufarerum.
lex Mdlenj.15.4.24 Membro a. Et 1.Sent.difl.38.q.1. art. 1. Et de Verit. 4.3. art.14.. JEgid. Rom. x. Sent. diff. 38.4. 1. Ricbard.1.Sent.di[1.58.4.1. Them. Arg 1.Sent dil. 58.q.1.071.1. Francifesas de MAyr.1. Sentent. difl. 28. 59.4.1. Stepb. Brulef.i.Sent.dif.sa.q.:. Petrus do Tarantaf.1.Senz. ditata. f.
eas nouit. | liud,& ipfo pofito penitur aliud, ipfum eft caufa illius hocpatet pet diffinitionem cauíz;fed diuina prxícienaa przcedit omnc futurum, & iterum ponit fururum refpe-&u cuius eft:ergo przícientia eft caufa.: 3. ITE M:;Omnisresauteftá Deo, auta natura, auta lib.atb. & accipio caufas iftas large prout comprehetdunt cafüm, & fortunam:fed nulla res à natuta cffe poteft, necà lib.arb. nifi operante Deo:ergo omnisreseítà Deo, fiue omne futurum: fed non eft nifià Deoagente) 4. Irz4:; Omnequod ícitur, aliquo modo eft in íciete,vt in fua caufa:ergo quod prefciturà Deo eft inDeo; vtincaufa:í(ed omnequod eftin Deo,e(tà Dco:ergo omne futurum praícitum neceffario eftà diuina przcognttione, vt caufa;ergo, &c.
f. Ir£z«: Omne quod feituraut fcitur per cauim, 19 pet fpeciem,aut per effectutn: ergo (i Deus praícit, ergo aliquo R s P. Dicendum quod cafus poteft przdicied non| | Vodprzícientia diuina fit caufa rerum, oftenditur M ete NA 2 fic: Aug. de Trin.ldeo res futurz fünt, quia Deus jd » du 2. ITEM t ratione fic:Omneillud quod antecedit a- "s MENO * bee ít erit, de neceffitate eric.fed hic nulla notatur caufalitas: Art. I.
aliquo trium modorum.Non pereffectum quia effectus fequitur. Non perfpeciem, tiue ümilitudinem, quiaillaeftámul,veleft poft rém,cuiuseft fimilitudo: ergo per caufam, ergo diuina przícientia eft cau(a pracíciti.
CowTR A: Deusnullius eft caufa niii per voluntatem:fed multa przícitad qux non eft eius voluntas:ergo, &c. Probatio medix, prefcitte mentiri, & tamen non eft dicere quod velit cé mentiri: ergo non clt caufa il. lius. | . IrzM; Sipraícientia eft caufa,aut ratione fcientiz,aut rarioReanteceffionis. Ratione anteceffionisnon, quia hoequod eftante,non dicit nifi ordinem. Ratione fcientiz non,quia multa cognofcit Deus, que nunquam fa. cie:ergo nullo modo ett caufa.
IrEM:Sipraícientia caufa eft preíciti, cum prafíciat mala,Deus erit caufa mali,hocautem falfum.
IrrM:Sieftcauía cum communicet alicui prafcientiam rei creandz, per confequens communicat caufalitatem refpectu illius; fed hoc eft impotlibile:ergo, &c.
ITEM Ánífel. de concordia przícientiz,& lib.arb.dicit quod tantum eft dicere:fi Deus praifcit,erit, quácum hoc: ergo necibi. Cewxcrvysriruo MY x Prejcientia, C fcientia diuina aliquo modo refhedtu futurorum efl caufa, licet in fua generalitate, non femperrefpectu pre[citi dycat caufam, v& repectu mali.
R x5. ad Árg. Dicendum quod prafcientia dicit przcognitionem futuri. Eft ergo loqui de przícientia, aut quantum ad rem fignificatam, aut prout fignificatur perillud nomen. Si quantum ad rationem nominis, fic non fignificat inratione caufz. Siquantum ad rem importaram, fic dicit caufam:fed tamen non femper refpe-Gu praíciti,fiue futuri. Faturum enim in triplici differetiaeft. Quoddam enim eft cuius Deuseft tota caufa, vt funt illa qux creantur. Quoddam, cuius creatura, aut eius voluntaseft tota caua, vt funt defectus, & peccata. Quoddam, cuius Deus, & creatura fimul funt caufa, vt (untopera naturalia,& opera moralia, quia Deus cooperatur creatura. Secundum hoc intelligendum quod refpectu primi futuri, diuina praícientia eft cota caufa: re-Ípectu vero fecundi futuri, necelt caufa tota, neccaufa: quia non habet caufam efficientem,fed deficiencem: eft tamen caufa fui oppofiti: refpectu vero tertii eít caufa, fed nontota. Concedendum ergo eft quod diuina fcientia, vel praícientia aliquo modo reípectu futurorum eft caufa. T amen fi accipiaturin fua generalitate,dicendum quod diuina przfcientia femper nnportat caufalitatem aliquam,fed non femperreípectu praíciti, vt puta cum prafcicum eft malum. Et in hac ratione procedunt argumenta oftendentia quod non fit caufa.
t. Áp illudergo quod prímo obiicitur qued eft caufa przfciti per verbum Auguft. dicendum quod Auguft. loquitur de cientia rerum,tiue bonorum que aDee procedunt.: | 2. Apillud quod obiicitur quod caufa quz pracedit, etiam ponit aliud:dicendum quod ponere aliud ett dupliciter, fcilicet fecundum produ Qionem,vel fecundum confecutionem: & quod ponit fecundum productioné, eft caufa vere ineffendo: quod vero ponit fecundum có-(ccutionem, non cít caufa ineffendo, fed (ulum iti confequendo.
3. Ap illud quodobiicitur quedillud quod eftàlib. arb.eftáDeo: dicendum quod verum eít de eo quod cft à lib. arb. efficiente: fed vitia, & pectata funt ab Ipfo deficiente, 4-5.Ap illud quod obiicitur quod de neceffitateomne uturum fciturà Deo percaufam:dicendum quod ficut lupratactum fuit|de cognitione mali, in omni cognitione efta(fimilatio: nihil autem aflimilatur Deo niti : Qazít. JI: | A'quod eftab iilo: & ideo eft in omni cognitione Dei cau lalitas. Et fi quidem eftrefpe&tu éius, quod dicit enti-ltatem fimpliciter: refpectu illius eft caufa, & idea: f1autem refpectu priuationiseft precognitie, & cunc ratio caufàlitatis, & idex eft refpectu oppofiti. Dicendum ergo quod ad hoc quod aliquid cognofcatur, neceffe cft quod ipfum vel eius oppofitum habeat effe inre, velin caufa: non folum autem oppofitum mali, fed etiamipfà voluntas, quz eft mali príncipium, eft in Deo, vt in caufa:tamen malum non eftin Deo vt in caufa, nec per e, nec peraccidens, quia mutatur ratio caufandi, ficut poftea dicetur. Exemplum huius manifeftum eft: Si artifex operetur fecundum materiam nodofam,quz nori eflet idoncaad receptionem fpeciei, prz:íciret, quod defe&us futurus eft in imagine, fed nonab ipfo. Similiter intelligendum in Deo, & libero arbitrio, quod facit vitium inopere, dum non conformar fc.& obedit Deo operanti: & ideo íuflicit quod oppofitum mali,fíiue illud, aquo eft malum, fiin Dco tamquam in cau[a; ad hoc quod praíciacur, QV.E£STIO IL Án prefcientia diuina fit caufata àvebmu J Vium praícientia diuina fit caufata à rebüs, Et, eppo:| quod fic, oftenditur hoc modo: Orige. fuper epi- ftum.
ftolam ad Romanos dicit: Quiaaliquid c(t futurum: idgoíciturà Deo antequam fiat, Quia, ergo aut dicit caufam effendi, aut confequendi.Si confequendi, fequitur: hoceft futurum,ergo preícitum, ita cconuerío:ergo ficut dicit, quia futurum eft,ideo prafcitur;ita debeiet dicere econuerío, quia fcitur ideo futurum eft, & hoc negat in littera: Non proptereaaliquid erit, quia Ícic Deus: crgo dicit caufam ellendi.
2. ITE M ratione videtur, quia intelle&o quod Deus nihil prafciat, poteft intelligialiquid futurum: fed nori econuerfío:ergo hac eft ratio, & caufa illius.
3. IT X M hoc argumentum eft bondtn: Ite mentitur: ergo Deus przíciuit eunt mentiri: eigo eft ibialiquá habitudo localis, & nulla poteft inueniri nifi caufz ad cffe&um:fedDeus non eft caufa médacii: reftarergo quod fu:urum eft caufa przfcientiz. | 4. lT£M: Quzcumque duo ficfe habent,quod inuicem fe confequuntur,aut ambo caufanturà tertio,aut vnum eft caufà alteríus:fed fic habent ifta duo, fcilicec iftü mentiri,& Deum praícire, & non eft dicere,quod ambo caufenturà tertio:ergo vnum eft caufa alterius.
CoNTRA per Áuguftinum: Nonenim quz caufata funt,ideo Deus nouit,quia facta funt.
I T x M ratione videtur, quod non fit caufaraá rebus, quiaomnis caufa nobilior eft fuo effectu. fi ergo diuinapraícientia caufatura realiqua,cum diuina przíciétia fitincreata, & res creata;ergo creatum nobilius in-Creato.
I? E M; Prafcientia eft eterna: ergo cum res fit temporalis, fi cauíatur à rebus, temporale cft caufa x. terni: & cum caufa fit prior effectu, ergo temporale prius aeterno. e ]TEM: Sires funt caufz prefcientiz. aut ratione principalis fignificati: fed cum illud fit diuina effentia, ergo funt res caufaDei; Si ratione connotati: cum connotara fint res ipfz, tune funtcaufafui. — CoNcrv- Fundamenta. Lib.i5. dé Trin.cap.3: in medie.
Dif XXXVII.
Ed QU NEP PR" Rae RR ERES? d er cu E E: )jÀ futuraeffe. —, prias. 2. ITEM ratione fic:Ex maiori de neceffatio, & minon! ^4"? Pre/cientia diuina «liquorum efl caufa e[fendi licet non o- de inefle femper cócluditur de neceffario,ficut dicit Phi. huh mníno: prefcita verüip[a ip]iu prefcientia (unt lofophus in i.Priorum.Fiát ergo calis lyllogifmus.Omne sa, d caufa illatiua, e fecundum mo- praícitum necefle efteffe futurum Hocper Anfelmü pa- dtw 4i. dum dicendi. tet:fed hoceft przícitim,quolibec demóftrato, ergo ne. Atfanse. ceffe eft e(Te futurum. dis Tofitio a-|— Resr.ad Arg. Aliquivoluerunt dicere,quod caufa di-;.IrE« Omne quod Deus praffcit,eft verum: fed vtdi- Pid liorum. citur dupliciter,proprie, & communiter. Proprie, quod| |citPhilofophus in1 Perihermen *Omne quod eft,quan- 2; dat altericffe,& fic nullo modo res funt caufz prafcien-| |do cít,neceíle eft cffe:ergo fi preícitum eft modo verum, 1487« ti diuinz. Alio modo d.citur caufa communiter illud,| |neceffeeft nunceffe verum, & futurum eft prztcitum:er-| 2 €. fine quo res non eft:& (ic dicitur caufa finequanon, &; |go modo neceffarium eft e(le futurum:ergo de necellitz- ea 2 hócmodo quia przícientia Dei noneft quin res(int fu-| | |te eueniet. aA) PE men csfa, lemper importat honorabilitatem refpe&u| B |prafciraliquid in partem affirmatiuam: quaro ergo vtr, 4^ cuius dicitur caufa. &-quandam fuperpofitionem, idco| [illud non poffit noneffe.Si non:ergo eft necetlarit.Siic.| "^ non videturillud adhucomnino fanum dicere, quodíit| | |ergopoteftalitereuenire, quam Deus praícit: ergo diui-| caufa fine qua non. Et praterea illud nonfoluit au&ori-| | |naprzícientia eft fallibilis,& incerta, & hoc eft argume- Pofitio | |tatem Origenis, quiaipfe negat conuerfam. Eftpropter-| |tum Auguftini, & etiam Boerii, de confolatione.Sialior PFOPTA- leaaliterdicendum, quod eft caufamaccipere fecundum| |fum quam prat funt detorqueri valen res prauilz, triplicem modum, ícilicet fecundum rationem eflendi,| |iam noneritfirma futuri przícientia. T & lecundm rationem inferendi,& fecundum rationem| | |.IrEM Deusprafcitaliquid effe futurü:auttrgo pof. |, c, dicendi. Dicoetgo.quod fecundum rationem effendi,|. | bile eft noneffe futurum,aut impoffibile. Si impoflibi- |y, prafcientia poteft effe caufa aliquorum prafcitorum,li-| |lenoneffe, ergo neceffeeft effe:ti autem potlibile:fedocecnon omnino, fed nullo modo econvetfo Secundum| mne poffibile ponibile, & falfo poffibili pofito in effe, rationem infcrendi,funt mutuo caufr,quia mutuoante-|. [quod fequitur,non eft impoflibile: ponatur ergo hocnó cedunt,& confequuntur: & ancecedens e(t caufa confe-| [elle,8: Dcus preíciuit hoceffe, ergo Deus pralciuit falquentis.Secundum rationem dicendi, futütum eftcaufa| | fum:fed hoceftimpotlibile, ergo impoffibile cítaliquod przfcientiz, & non econuerío. Nam prafcientiadicitur| |precedentium. — m "a fcientia ante rem.Conftatergo quod importat ordinem C| Conrna quodtoni inferat neceffitàtem, oflenditur ig ad pofterius, & quod (1 Ícitum effet femper prafens effet| [auctoritate Auguftini íümpta à (imili de libero aibitrio:;,;,. Ícientia,fed non prefcientia.Nam ad hoc, quod prefcien-| |Sicut mea memoria non cogit facta effe, qua pratetie- lios.
tia dicatur, venit ex futuritione rei.Ec ficintelligitOrige-] | runt: (ic Dei preícientia non cogit facienda effe qua funes,& paretprimum. —— mM tura funt. E, 2. Ap illud quod obiicitur fecundo de habitudine lo- IreMratione oftenditur id idem: IntelligamusDeum cali, dicendum quodeeft locusá conuertibili. nihil prefcire: ergo ex hoc nihil accreícit libero arbitrio, 4.Ap illud quodvltimo obiicitur, dicendum,quod in- ergo pofitio preicientie nihil eiaufert;ergo cum liberum flantiam habet in propofito, & quia in hocfolo eftinftà-|. latbitrium defe fit caufarerum ad vtrumlibet contingentia,ideo ferenda cít.Ratio autem huius eft,quia Dei pre-| |tium,diuina praícientia hocnon tollit. [cientia eft refpe&u veri, & refpectu omnis veri: ideo po-| | 1rzM licutfüpra probatü eft,diuina prafcientia in plu siu nit & ponitur.Et quia poteft efTe refpectu veriquod non ribus, aut noneftcaufa,autnon eft rota caufa:fed quod puce eftab ipfo,nifi fecundum id quod (ube(t,nececonuerfo: | |datalicuineceffitatem,habetrationem caufe,quiàá quo 467 ideo nec caufa eft,nec caufatur. Quia ergo prefcientiaeft| |efteffe, & effe neceffarium: cum ergo diuina przícientia refpectu veri,quia diuina:refpectu omnis veri, quianihil! |multorum futurorum non fit caufa, vt malorui, nullam latet Deum:ideo ponit, & ponitur. Rurfus, quia fcientia p Irebusimponit neceffitatem.
eft quz dicit(implicem notitii,ideo non caufat: quia di- [TEM diuina prefícientia praícit res ficuc funt euentuuina, ideo non caufatur:ideo ponit, & ponitur, &non| |rze, cum nihil prafciat nifi verum. ergo cum prafcitalicaufat,nec caufatur, quem peccaturum, cum peccatum no fit nifi pet volun: m tatem, prafcit iftum per voluntatem hoc facere, & prz-ARTICVLVS IL ^ Ícic aliud pofle facere: ergo fi omne quod pratícit; elt ve-L3 rum, verum eft quod ifte pet voluntatem hoc faciet, & C Onfequenter eft quaftio de fecundo articulo, fcili-| |poteritaliudfacere: & fi hoceft conti ngens,ergo, ficum cet de diuina praífcientia quantum ad rationem| [diuina przícientia cft contingentia circa res, nori ergo necellitatis.Et circa hoc quzruntur duo. Primo quzritur neceíficas,; vtrum diuina przfcientia ponat neceffitatem circa pra- Ir£M hoe ipfam offenditur rationibus ducentibus 2n (citum. Secundo, vtrum diuina przícientia habeat infe|. [ad impolfibile. Si imponit przfcientia rebusneceflitz- |, neceflitatem. | tem: peritergo cafus, & fortuna. Secundum impollibile |.
eft, quod peritliberüm arbitrium, & confilium. Tertii, Q V EKSTIO LM |quod perit meritum. & demeritum. Quartum, qu | E iperitlaus, & vituperium. An prejcientla Deivebus prefcitu neceffita- Á CoNcrvsro.