tem imponat. Alex. Alenf.t 9.3.24. Memb. s. Cum pre[cientia diuina [ic res precognofcat ee modo que S.Thom.1.p.3.14-art.1s.. futura funt, rebus nullo pacto imponit Et de Verit.q.2.art.3. necelfttatem Scotws 1.Sent. dif].38 q. vnica. j Set Richard.r. Sent.diff. 38.4.4.:: Marfilius Inguen.1.Sent q.2.0.Art.1. Ri&sr. Áp Arg. Dicendum quod tres circà hoc fue- yacnfet Francifcus de Mayr.1. Sent.di[l. 38.8 39.444. | runt pofitiones. Quidam ehim dixerunt, quod praíct- Anl [ LIA a e. a» Bst peru entia neceflario cum fic 'infallibilis, imponit neceflita 2995 tem,& idco abftulerunt liberum arbitrium, & peccatum: Ad oppo- Vod diuina prafcientia ponat neceffitatem, often-| [ifta pofitio fuith zretica, & iniqua, quia deftiuit bonos cum. ditur fic:Anfelmusin libro de concordantia prz- |. | mores.Aliapofitio fuit,g; diuina praícientia fi elfec, ne- : ceíTitaa Art. ll.
ceffitatem imponerct,X (1c omnis virtus, & laus periret. Et quia dilexerunt rem publicam,ideoabítulerürd Deo uu veritatem. Et hzc hareica fuit, & impia,quia derogauit nobilitati diuinz.Tettia pofitio eft catholica,quze Deum honorat, & bonos mores coníeruat: & ideo iutta, pia,& vera: quia diuina praícientia eit, & tamen non imponit rebus neceffitatem. Omnia enim fic przcognofcit effe cuentura ficut euentura funt; & ideo cum multa finte uentura contingenter, vt illa que funt à libero arbicrio, & à cafu,& fortuna,ficut przícit hzc cffe futura ab iftis, fic prefcit modum contingentiz fecundum quem funt ab iftis. . Apintelligentiam autem obiectorum notandum, quod duplex eft neceffitas, fcilicet abfoluta, & refpeaijua. Neceffitas abfoluta qua opponitur contingentia, dicitur neceflitas confequentis. Neceilitas refpectiua dicitur neceffitas confequentiz, & hzc non opponitur contingenti.Nam aliquod contingens neceffario fequitur? vt liambulat, neceflario fequitur, quod mouetur. Dicendum ergo, quod in przícito non ett neceffitasabfoluta, fed folum confequentix, quia neceffario fequitur, Deus praícit hoc,ergo hocerit:& hoc modo intelligiturauctoritas Anfelmi, & con(imilesaudtoritates que proponuntut cum modo necefliratis, & fic patet primum. | 1. Ap illud quod fecundo obiicitur de fyllogifmo ex maiori de nece(lario, & minori de ineffe, dicendü,quod licut patet,& Philofophus exponit, hoc intelligitur de ea ualet neceflario:fed minor huius fyllogitmi tcilicet, hoc eit prefcitum,non eft de inefIe impliciter:ticuc enim infra patebit,non eftnecetlaria.
3. À D illud quod obiicitur de przfcito, quod verü eft, & fi verum eít neceffario eft: dicendum quod iftam rationem facit Philofophus ad oftendendum, quodin futuris non eft veritas, & eft fophiftica. Nam quando dicitur, omne quod eft,quando eft neceffario ett: intelligiturdeco, quod ponitaliquid in a&u circa fuppofitum, quod ex quo politum eft, impoflibileeft non efle pofit: Icd veruin de futuro nihil ponit arca fubiectum,quia no eit verum pro przíenti, fed folum pro futuro:&ideo nullaeft necetliras,neque fimpliciter, neque vt nunc, quia nibhilponit,vtnunc. | y | 4. AD illud quodobiiciturperimpoffibile,quod f poflet aliter eile, poflet falli, &c. dicendum, quod ficut veritas venit ex concordia intellectus ad rem cognitam, hzcautem concordia non eftaliud,quam adzquatio rei, & intel;ectus:tic falfitas venit ex difcordia intellectus ad cognitum, fimiliter potentia fallendi ex potentia dilcordandi: dico ergo quoniam necefíario przlcitum Ícquitur ad prafcientiam:ideo non poflunt difcordare:& ideo nunquam fallitur,ncc poteft falii.
$. Quod ergoobiicitur quod aliter poteft efle: dicenéum quod aliter porelt efle, quia Deus poteftaliter prz-Ícifle: & cum ponitur quod aliter Ícit, ponitur quod aliter praicit.Quando ergo infcrtur,potcett alites eíie,quam li, & Deus pracfciuit fic, ergoaliter quam Dcus praícit, diftinguenda eft conclufio, quia potett intelligi diuifim, [ic vera eft. Et eft fenfus: Deus praicit hoceuenie,& pollibile eft illud non euenire. Si autem coniunctim, falfa e(l X eft fentus illud eft poffibile quod Deus praícit vno modo,vteueniatalio modo. Et eítfallacia compotitionisin illo procefTu,ficut hic: Currens poteftnon moueri ergo poflibile eft quodaliquiscurrat, & non moueatur, non íequirur. Similiter cum queritur:quod ponitur ponendum eft,fed cum aflumit, Deus praíciuir, hoc eft oppolitum pofito:& ideo eft negandum.
9e QV/ESTIO II An neceffario Deus pre(ctat que préfcit.
lex. Alenf. L.f.3.24.Memb.a.
przicientiam, & à propoüitionibus de futuro abftulerüt| Ipropolitione,quzeftde ineíle fimpliciter, quod zqui-| ——— Panem Qut. IL. 21 Y Et de Verit.q.2.art. 8.
Scottus 1. Sent. dift 39.4.3.
Petrta de Tarant af V.Scnt dll.58.4.4.. Gabriel Biel.1 Senr.diff.38.4.'vnica.
A J T rum diuina prefcientia habeat in fe neceffitatem,| Ad oppo-WM hoceft, vtrum neceffe (it Deum preícire quod prz- | fitum. Ícit. Et quod fic, oftenditur primo per auctoritatem An- | 4nfel. de felmilib.de concordia przdeftinationis,& liberi arbitrii: | Concord. Quod przícit Deus,impoflibileeft non prafcire:ergo ab, fA ó B 'zquipollenti,necelle eft praícire. i z. Ir EM: Ratione vidctur, quia omne dictum de|. praterito verum,eft neceffarium, V ndc fi cucurrit,neccf-]: le eft cucurri(le:fed fi przfcit prafciuit: ergo cum hociit| -dictum de praterito,eigo neceílarium. 3. Ir E M; Licet de potentia Dei fit indifferens ad exeundum, & nonexcundum, tamen exquo exiuit ina-| &um, neceffeeftexitle.. Vnde quamuis potuerit create, & non creareanrequam crearet, tamen ex quo creauit, necefle eft creatle:ergo ex quo prafciuit, neceffe eft prz-[cille, 4 IreM: Sihomo voluit, & prafciuit aliquid, neceffe eft hominem fciuitle,& voluifle:ergo (1 circa fcientiam]. Deinon e(t minor certitudo, immo maior, quam circa|: Ícientiam hominis, multo fortius eft neceffe. Si tu dicas, C ficut aliqui dicunt,quod in hac:Deus prafciuit,cotum ex futuro ett fecundum rem,quamuis intelligatur fub ratione prateriri. Vnde nihil plus eft dicere, Deus przícit, nifi Deus eít,& hocerit. Co N TR A: Tunc,efto,quod Deus nullam haberet cognitionem, dum tamen res effet futura hzc effet vera:Deus preícitquod manifefte cft falfum.
Praterea, efto,quod prefcientiz addatur actus traníiens in preteritum, vt promillio, vel predictio, vel prophetatio, ibi tranfit in preteritum aliquid, vt vere fit idein fo-t phifma,& idem aubium,& hoc nonfoluit. ius $. Ir E u: Plusdiftat effe &non efle,quam neceffariü & contingens:fed aliquid quod fimpliciter non eft,habet effe in Dei przfcientia: ergo multo fortiusaliquid quod| in fe contingens clt, poteft eflc nece(larium in praí.ientia Dei:ergo, &c. | 6. 1T E M: Omneimmutabile eft neceffarium: fed cü dicitur: Deus praícit, eft immutabile: ergo eft neceffarium. Primaeft manifeíta: fecunda patet, quia cum dicitur: Deus przícit: fi mutatur, vt fiat non praíciens,aut hoceritfecundum mutationem rei, aut Dei. Rei non, quia ies adhuenihileít: ergo non mutatur, nec mutari poteft. Sifecunduim mutationem Dei: ergo Deus mutatur. ua wv o.
7. ITE x: Omnezternum eft neceffarium,quia vnum |.
(olum eft eternum, & illud eft,jin quo non cadit contin-: gentia,fed (umma neceflitas:fed pre(cire Dei eft eterni: ergo necellarium eft Deum przfore.
CoNTRA; Regulaeft, fiantecedens bonz confequentiz eft neceffarium,& confequens:& (t confequens non eft neceffariü,nec antecedens. Scd fequitur:SiDeus|. praícit hocefle futurum, hoc erit quocumque contin-|. genti demouftrato, quia oppofitum non potcít Itare: er- | go cum confequensnon fit neceffarium, nec antccedens.
IrzM:Reeulaeft quod neceffarium compatitur fe cü omni pollibili. Omne enim repugnans neceíTario eft impoflibile. Demonftrato tamen aliquo qui prafcitus eft damnari,poffibile eft iftum faluari: ergo ifta duo poflunt imul ftare quod ifte (it preícitus damnari, & faluetur,& hoceft impoffibile,&c.
Ir € M: Rcgulaeft quod oppofitum contingentis eft contingéns,& oppofitum, & neceffarii eft impolfibile. Etregula iterum eft quod (1ad antecedens fequitur con- Ícquens,ad oppofitum confequentis fequitur oppofitü D E -- anteceden 312. Lab LI Sent. Di. XXXI X. aucecedenus. Ex hisarguo tic: Sit; À, contingens przíci-; A nus& neceíTarius quia non dependetá re, fed faluari eft cum à Deo, (1 Deus prxícit Á,erit ergo per regulam,fi1À 'actus futurus, & coritingens. Quoniam ergo actus diuinonerit, Deusnon przícit: fed À non effe fuit contin-| ^t cognitionis non dependetácognito:idco peteft effe gens, Deum nor prafciffe,fuir impoffibile,ergo ad con-| certitudo inipío,, re contingente exiftente. Sed quando tinzens fequitur impoffibile, hoceít centra artem; ne-| fignificatur per modum przícientiz, connotat futurum celle elt ergo ho. etle contingens Deum, fcilicec przíci-| contingens, & omne dictum quod claudit in fecontinre hoc. gens,iudicandum contingens eít:ideo totale contingen: ITEM: Omnis diuina actio querefpicitobiectum| | tudicatur. Et ifta folutio eit vera, & generalis.Namadus quod poteft non e(fe,poteft definere, Vnde cum Deus Eris prophetationis, & diuine aflerrionis,, Conferuet rem creatam, poteft definereconferuare:ergo| |per hoc quod currunt fecundum illuttrationem diuinz cum prafcire fit refne&u contingentis,erit contingens.. ptzí: ientiz,ideo connotant & non dependencideo certij & in£fillibiles funt de rebusin fe non cercis. | t. Áp illud etyo quod obiicitur deAnlelmo,quod nece(le cít pcxicire quod pradfcic, dicendü quod hocintelligit quantum ad actum przcognitionis quem neceffeeft fuifle;fed non quantum ad connotationem futuririonis. 2.4. Ap illud quod obiicitur,quod dictum eftde prz- ; | terito.dicendum qvod quantum eft de ratione prateri-I$Thos.«.| "Resp. ad Arg. Dicendum quod ficut probatum eft, [tionis,necefTarium eft: (ed quoniam connotatur futur, | arr.13. illud conftat,& non eftdubium quodDeum praícire có- ideo cít contingens. Et ex hoc patet fequens,quia quan-| tingensaliquod cum anteceditad contingens, & conno-| |t'wmadillud futurum non eft adhuc potentia inadu,imtataliquid quod habet veritatem contingentem quod i-| |moadhucpoteít non exire,ideo, &c.
pfum iudicandum eft contingens: fed aliqui voluerunt 45 Ap illud quodobiiciturquod eft coguitiofine ipfum iudicare contingens, quia torum quod dicit, dicit cxiftentia rei ergo neceffitatis fine rei neceffitate; dicendefuturo. Sed illud improbatum ett. quia falfum e(t, & dum quod verum eft,quod in actu cognitionis eft necefnonintelligbile. Omnis enimintellectus qui intell igit ttas,fed non in toto. Neceft limile,quia przcognitio nó hoc, quamuis noninrelligattempus circa Deum, intelli-| |connotacactualemrei exiftentiam, fed connotat reifugit quod actus diuinz pracognitionis ab eterno fuit in| |tutitionem, & ad hoc quod di&um fit neceffarium,ne-Deo, & ille diffett are futura: & propterea,íicut dictum cefle eft quod fit neceffiras in connotato.
tft, hocnon foluit. Alii voluerunt iudicare contingens, 6. Àp illud quodobiicitur, qnod omne immurabiquia cum fit didum de prateríto, pendettamen ex futu-|C le eft neceffarium,dicendum quod ad effe mutabilis duo ro. Echocdicuntin credito, & prophetico,&dicoà| |concurrunt,quod fe habeat vno modo prius, alio modo Chrifto, & coníimilibus, quz inferunt de necefífitate polterius. Etperoppofitum immurabile potet dici du-Propofitionem de futuro. Etillud eftimprobabile,stvi-| |pliciter:aut quia nihil a&u eft, aut quia actu eft, & non detur. Quoniam fi actus diuinz precognitionis pendet poteft aliter fe habere, & hoc conuertitur cum neceífzex futuro, tunc cum in futuro; quanrum e(t ex parte rio: fedillud immutabile quod non eft aliquid aQunon rei concingentis,nulla (it certitudo, nec in diuina praco- conuertitur,& (iceft verum contingens de füturo ante.
gnitioneellet. Przterea,quo modo dependet.cumabeo| |quam res fit. Et (ichoc ditum, Anuchriftó fore, eft monon caufetur aliquo modo? Et iterum,quo modo depe- do verum immutabile,quia f ponatur effe verü, ponitur det illud quod neceffarium eft fuiffe,vta&tus cognofcene| |quod femper fuerit, & fimiliter (i falfum, & hoc quia nidi, & credendi,& przdicendi ab eo quod futurum eft?| |hiladuponit:quoniam ergo Deum pratciffe, connour |Non videturnec probabile; nec intelligibile, Ec ideo alio futurum contingens,ideo eft dictum immutabile,necex modo dicendum,quod quoddam eftdi&um de prateri- hoc fequitur quod fit neceffarium, vt vifum eft. Tamen to & pro praterito licut fi dicatur, Petrum legiffe.Quod- aliqui volunt aliter dicere, quod Deum przícire hoc fu- i dam de praterito, fed pro futuro, vtantichriftusfuicna-| [arum contingens,eft immutabileà parte pr cícienris,[ed p (citurus. Queddam pro praeterito, amen dependet exip à parte rei Pr aícita eft mutabile, & idco ex parteilla confuturo, vt hoc di&um,Petrum dixiffe verum, naualebel-| |tingens.Sed tamenillud difficile eft dicere, quod enim lum fore: ad hoc enim quod dictum habeat veritatem,| | |prefcicür (emel,femper praícitum fuit, & Deus nen poexigiturbelli euétus,&ab illodependet veritasnoftrzat| | |teftpraícire futurum contingens ita quod nihil fiac circa fertionis quz caufatur à re. Mr pm eitdidum de| |futurum,&ita nulla mutatio.Et propter hoc modusalius preterito quod non dependet, (ed connotat veritatem| | |dicendieft racionabilior.
circa illud futurum, ficut fi dicatur: Deus prafciuit hoc 7. Ap illud quod vltimo obiicitur quod nihil ztetfuturum. Quiaenim Dei ícientiaeft folum refpedtuve-| |hum eft contingens, dicendum quod ens zternum eft ri: ideo connotat veritatem circa illud ditum futurum,| | | dupliciter: aut pure eternum, aut connotattemporale [ed quoniam diuina cognitio non habet certitudinemá| |defuturo, & pure eternum eft neceffarium: fed conno-| re, quiaab ipfa neccaufatur, necoritur, ideoabillanon| [tans iiie a de futuro ratione connorati, poteft iudidependet: & propterea falli non poteft quamuisconno-| |tari contingens,(icut & ratione illius poteft definere.Si- |.
[tecfuturum. Vndeinprafícientia hec duo dicuntur fci-|] | madictorum eft ifta, quod Deum pratícire futurum conliceratusdiuinz cognitionis:& hunc neceffariurhefte(-| |tingens,eft quoddam di&um qued claudit in fe a&um (e (iue fuiffe:&cordinatio futuriad illumactüm:&hazeor-| |diuinz cognitioniszternum,& ordinationé dicit ad fudinatio futuri ad illum adum, non eft neceffaria,& iudi | p | turum contingens. Et quamuis aus diuina cognitionis |candà éft contingentia in totali dicto,non ratione tota-| |ponataliquid exiftens nece(farium, & aternun,, illa t litatis, fiue ptincipalisfignificati. fed connotati. Ecfi| | men ordinatio ponit futurum quod contingens eft. Ecronatur, Deum non prxícirealiquid qued przícit, po-| |rerum,quamuis dicat ordinationem, non tamé dicitdete(t & debet intelligi non perremotionem principalisti-| |pendentiam:fed folum connotationem,& ideo non pognificati, fed ipfius connotati,fiue illius ordinis ipfiusté-| |nitincertituditem. Hinceft quod Deum prafcire furuporalisad eternum, qui quidem eft contingens ratione| |rumeftcontingens ratione connorationisad contingésalterius fcilicettemporalisContingentiaergo eftintota-| |Eftimmutebile ratione ordinationis ad futurum, quod li dicto, quia connorataliquid effe verü de futuro, quod poteft non effe nulla facta mutatione. Eft certum ratio- CowNcrvsro.
Licet prefcire in Deo fit aus eternus, c neceffariue, cum tamen verferur ecircafuturum contingens, ex parte fuiuritionis, dicitur con- — o (ingens.
4dwerfa-. | quidem e(t contingens, & hocpatetfic. Cum enim dici- ne independentizab eodem, & hoc patebit infra Ps M tuc Deus pralcicte faluandum: hic duplex includitura- planius in diftin&ione de prz- | FRA ^ dus,& compofitio, videlicet hic tu faluaberis,& hic,De? deftinatione. | habet cognitionem de falute tüa,& habuit cognitionem Yt | ab eterno: Habere quidem cognitionem eft aQtus ater- -. LI (Omm m re rg a Iu MIT NO n ps ER KFBPR SM - n——— ——————————————Á—— ————— "—————— MÀ ———— T DISTIN M E om D xb. XXXIX.
' -— Difün DISTINCT. XXXIX.
VTRVM SCIENTIA DEI|. FOSSIT AVGERI VEL MI- NVI: VEL ALIQVO MODO M V- ' TARI:: VTRVMQVE ENIM VibpETVR Possz PRo- BARI.
hRETERE A queri folet, F'trum Bl /enitia Dei po[Tt augeri, vel mime. Sd Aq Virumqueemim videtur poffe probari.
tO Ouod enim diuina fcientia po[Jtt auae AER UD ri velmütari, boc medogrobatur:quia potefl Deus (cire quod nunquam feit. Eft enim aliquis qui non efl lecfurus bodie, C tamen potefl e[-févot legat bodie:potefl enim bodie legere o. Nibilautem Gire bunc ledIurum bodie potejl ergo aliquid fcire quodi (cit:ergo pote/l eiser fcientia augeri vel mutant. Eadem, videtur po[Je minui. Ef enim aliquis bodie lecurus, qué Deus [cit leéDurum. At potefl ejje, "vt mon legat, ereo potef! Deus mon (cire bunc lecimrum: potefl erao non fa re aliquid quadfcit: ergo potefl minimi eins fetentia, vel potefi fieri, quod non. po|Jit a Deofctri. Poteff ergo Dew.
Oo ppofitio,an Deus poffit nouiter velex temporcfcire | vel przícire aliquid.
Hic opponitur a quibu/dam ita: Si Deme poteft aliquia ire velpre[cire quod nunquam [ciuit-velprejciutt, poteft ergo ex tempore aliquid feire velpre(cire | Ad quod diáimis: Peel uides Dew: fire velprefcire omne,quod potef facere, c potefl facere, quod nunquam fiet. Potefí ergo feire,velprejcire, quod nunquam fiet, nec eff, necfuit. N ecillud fcit, vel [ctuit,nequeprefeit velprefciuit: quia feientia eius non efl nifi de bis, que (ant, vel fuerunt, ve verunt C pra[cientia non efl mfi defuturis.. Et licet pofp Jit (aire, velprafetre, quod nunquam eit,velertt,nontamen pote[l, aliquid fcire, vel prefcireex tempore». Po-| ef vttqüefare velprajcire quod nunquam eff, necerit; vec tllud feiturm vel prefatum eff ab eterno, nec tamen potefl incipere fcire velpre(cire tlnd, fed ita poteft modo faire velprefare, -— elfe vel prefcilJe ab eterno. Sienim dicas eum modo poffe [ctre vel prefeire quod ab eterno non fciuit velprefciuit,d é[f ita quod ab eterno no Jéinerit velprefeiuerit,quafi utrumque (imul effe po[ft falfuwmest. Sivero dicaseum poffe mado fcire ya Pici requod ab eterno non fGiuit velprefciutt,ideff, baberepotentiam fciendivvelpre[ciendiab eterno ci modo aliquid: net tamen illid prefcitum eff vel futurum, verum if.
Rejenfio putari, Adquod dicimus, quta Det feientia omnino im. C) Nenpoteff ergo nouiter vel ex tempore fire vel prefcire iiid mutabilis eHi, nec augeri potefl, vel minui. Nam ut Cer. ait Augu/linus in i5. lib. de Trinitate, Scientia Dei es? "^ — ipfa fapientia, cy; faptentia eff ipfa effentia fiue fubftantia Dei: quiairi tllius nature [implicstate mirabili, mon ef aliud [apere, et aliud effe ^: fed quodefi fapere, boc eff c Coats. in|effeo. Ideog, noutt omnia verbum, que nouit Pater.fed "wo Jeimo[fé de Patreefh s ficuteffé: moffEemims GP effe. ilionum it. Etideo Patri ficut effe monefl a Filiosta nec nof-(e. Proinde tamquam (eipfum dicens. Pater genuit verbum (ibicoaquale per omnia. Nen enim Jeipfum intereperfecieque dixilfet, [i aliquid minus, aut amplins efét m cius verbo,quá in feipfo. Hoceft erga omnino verbu ergo inuicer Pater cj Filius, fedillegignendojffe nafceri-Ed li. t$ |do. Et omnia qua funi in eoru fcientia ineorum [apien-"e dótiayineorumeJentia,"vnufquique torum férrnil. videt, non particulatim amt [ioillattm velut alteynante -— nu binc tllinc, i" tnde buc, c rurfurninde, vel inde tn aliud atque aliud: vt aliqua videre non po[Jtmtfr 8on videns alia: fed omnia. (imul uidet, quorum nullum eft quod non femper videat, ci» [ciat Esus itaque fcientia Lib. eodem, papi []bilts, Ca" inuariabilis efl. NofIra "vero fetentia e Mo awilTibilis Ci» "variabilis, ci receptibilis efl quia non boc efl nobis effe, quod fapere; vel fere Propter boc ficut noftra fcientia illi fetentia Dei di[fimilis efl. fie e noftrum verbum quod nafcitur de v fetentia noflra, difimile est ill verbo quod natum efl de Patre fcientia, Ex bac aucforilate claveoflenditur fcientiam Dei ómnino inuariabilem defe. ficut ipfa effentta Deiomnino inmariabils: e quod Pater cj Filius cum Spiritu [asitfo fimulennia [cunt c Videmt. Sicut ergonón potefl augeri vel minui diuina ef-Cntía, it4 nec diuina fcientia. Et tamen concediturpo[Je Girequod non (cit ci po /ubieciuim. aliquid quod efl, fitie permutatione ipfius f[ctentia; m S.Bonat. Tom.4.
aliquid, ficut non potefl nouiter «uel ex tempore velle 4hquid, Qj tarnenpoteft velle quod nunquam voluit, Vtrum Deus poffit fcire plura quam fcit.
Iter Aquibu/dam dicitur Deus poffe plura fcire quam Gat quia poteft omnia (cire, que fcit,» poteft aliqua facere, que nunquam erunt, ey tlla potefo fcire. Non enim aljqua incaghita facerepotefl.. Si vera omnia ejent que modo funt,chràlia quadám faceret, qua non funt, nec erut; dr llla omnia feiret,pro certoplura fciret quam wodo faiat. Nec tameneius fcientia augeripotefl, quia boc totum fieri ofet fine mutabilitate fcientia. Conflat ergo Dei (cien- "[tiasm ommmino [fe immeutabilem, nec augeri poffe vel minui fedei fabiecta.
Quod videtur aduerfum illi fententiz dua fupra dictum cft, Deum femper & (imul Ícire omnia...onus in expo[rtione Abacuc. Abfurdum efl inquit,ad boc |t.
wot culices nafcantür, quotue morientur quota pulicum Qr mu[carum (it multitudo, quotuepi[ces natene tn aquis, E (efe fimilia. Non fimus tamfatui adulatorei Dei,vtdum rouidentiam eiusetiam ad imaretrudimus, in nofipfos tniuriofi fimus,candemirratinabilium C" rationabili rouidentiam effe dicentes. Hic videtur dicere Hierony-|-mus quod Deus illorum mintmorum faentiam ftue prouidentiam rion babeat. C)uod [i bocef!, tunc nón omnia émul [cli eir femper. Ex taliitaque [enfuillud ditfum e[fe nouerimis,vt Deui illa alternatim,velpaticulatirn [cire negat, necper diuei[a temporum momità ficilla cogneuit ficut per vària momenta illorum quedam deficiunt, eran inciplumt.. Nequeiflis tlla assi, irrationabihws ita prouidel, quemadmodum rationabilibus, Num- D d quid E Ei-vero quod predicfum ef, fcilicet quod Den: omina | Tem 4i d Ói 2t NN explana- * Ermper videt c fimul, videtur obuiare quod ait Hierany- | iare cupideducere Dei maie|Tatem,vt [ciat per maornenta fingila Hr Sap. 2. b "Arif. 5.
Pbyf.contex.6g. Et 2. de Calo Contex. 23.
Diuifig.
Dicit tamen (criptura, quia ipft ef cura de omnibus. Prouidentiam ergo curam vniuerfaliter de cuncfis qut condidit, babet, vt babeat vnumquodá, quod fibi debetur le? conuenit. Sed fpecialem prouidenttam atque curam habet de rationabilibus, quibus precepta tradidit, eid, recle vinetdi legem pretrit acpremia romifit. Hat voutdentiam (fr curam de irrattonabilibus nom babet.
[deo dicit. Apoffolus, quia non efl cura Deo de bobus.
Prouidet tamen omnibus, e curatid ét, gubernat om-|.
nia, qui omnibus folem [uum facit oriri, e» pluuiam dat Sett iteque Deus, quanta [it multitudo pulicum,culicum, e mulcarum, e pifctum, ci quot nafcantur,quotve moriattur: fed non (cit bocper momenta fingula,$mmo fimul c? femelomnia. Neque ita (cit, vt eandem babeat prouidentiam irrationabilium ( rationabilium 4d efl vot eode modo penitus prouideat irrationabilibus c rationadhtlibus. Rationabilibus enim e praecepta dedit, c anelos ad cuffadiam delegauit.
Breuis fumma predictorum, cum additionc quorundam, Simulitaque, ei immutabiliter [cit Detts omniaque fuerunt, c funt, cy erunt tam bonaquam mala:prefeit quoqueommia futura tam bona quam mala, & DISTINCT. XXXIX: Deimmutabilitate, vel perfe&ione diuinz fcientiz, vel cognitionis, Preterea queri folet, vtrum fcientia Dei poffit augti, vel minui. » Expofitio textus, Vpraegit Magifter, de Ícientiz diuinz certitudine: hic agit de perfectione. Et quoniam vere perfectum eft, cui non eftpoflibilisadditio, idco Magifter quaerit vtrum diuinafcientia poffit augeri, vel minui. Et habet minat quod diuina fcientia non récipit augmentum nec diminutionem, nec alterationem, led omnia fimul, & vno afpe&u cognofcit. In fecunda opponitcontra hoc, quod diuinsfícientia non poteft augei, per hoc quod videturaliquid polle (cire ex cempore, & determinat, & hocfacit, ibi: H:copponitur à quitufdam. In tercia obiicit auctoritate Hieronymi contra hoc, quod di&um erat, diuinam fcientiam effe refpc&u omnium, & hocibi: Ei vero quodwpr edickum ef, [cilicet quod Deus, &c.. Et quazlibet harum trium pattium potett fubdiuidi, quia primo in eis opponit, fecundofoluit, Et ponit duplicem re-(poníionem, & in tertia poft refponfionem epilogationem fübiungit;ibi:Simul iteque.
Sciunt ergo, fcinuicem Pater e Filius: fediflegignende, ille nafcende. Dub. I.
Videtur male dicere, quia fcire e(t effentiale in diuinis, ergo (i fcit nafcendo, cum nafci dicat proprietatem perfonalem, proprietas perfonalis eft ratio rei effencialis, quod non eft fane, neque vere dictum.
R zs r. Dicendum: Aliqui volüerunt dicere, quod fcire Dei relatum ad creaturas,ita quod vna perfona fciat feipfam,eft dictum effentialiter. Si fecundum quod vna períona fciat aliam, dicit refpectum perfona ad perfoná, & e(t ditum notionaliter.Sedhoc noneft conuenienter dictum,quia ficut in precedentibus habitum eft,(apien- Liber I. Sententiarum, quid enim "UE if Apoflolus, eura eft Deo de bobus? Et fr- | Aa & fapere effentialiter tantum dicitur. Et propterea nt toncl! cura de bobus, ita nec de alijs ivrationabilibus. |.
hzc pars tres partes. [n prima Magifter quzrit, & deter- D dicendum, quod ablatiuus ille non tantum dicit caufam fiue rationem dicendi,fed rationem concomitantiz.Gerundia enim, ficut dicit Prifcianus, habent exponi per fi velperdum, vel per quia, & primo modo dicit conuenié. tiam; fecundo concomitantiam,& tertio caufam. Et omnia que funt in eorum fcientia, in eorum fapientia, | G in eorum e[fentia, vnu[qui(que eerum [imul videt. Dub. 1l.
Con TRA:Dictum eft quod creatura fant in Deinotitia,fed non in Dei effentia:ergo eft contradictio.
R 2 s pr. Dicendum eft qued indiuinafcientia funt fcibilia, in diuina vero effentia funcactributa, ficut potencia fapientia, & bonitas Et Auguftinus vult dicerc quod Pater & Filius fimul vident omnia cognofcibilia creata .|& creanda, & omnia effentiz attributa. Vnde littera lcgenda eft diui(im:O mnia quz funt in eorum fcientia, vtputa creata,fimul (cit quilibet: fimiliter omnia quzfunt in corum effentia, vtputa attributa fimul fciunt fiue tcit quilibet,& ideo non vult dicere quod creatura fint in diuina eíTentia.
Quia fcientia Dei non cf nifi de bie que funt vel fuerunt vel erumt.——— Dub. 11l.
Videtur hoceffe falfum, quia Deus fcit omne quod poteft facere,fed poteft facere quod nunquam fuit, nec eft; nec erit:ergo fcientia Deieft de aliquo, quod nunqui fuit, vel eft,vel erit. Et praterea elt infinitorum ficut vult velerunt.
(ciencia viíionis, qua eft illorum tantum, quorum ab aeterno fuit preuilio,fed iffe obiicit de tcientia intelligentiz, quz nullius cennocat exiftentiam, quod patet...Intelligitenim Deus omnc quod potcft, & ita non rede currit obiectio.
Nec tamen poteft incipere fcire, velprafcire,&c. Dub. 1V.
. Videtur male dicere, quia nihil fcitur nifi verum: ergoantequam fit verum, nonícitur: ergo fi aliquid incipiteffe verum, aliquid incipità Deo fciri:ergo Deus poteft incipere aliquid fcire. Jtem creatio eft diuina eflentia, & tamenratione connotati Deus poetelt aliquid inci-[pere creare:ergo limiliter & aliquid fcire, R zs». Scire dupliciter dicirur. Vno modo (cire hoc eft quod habere coguitionem de aliquo, & fic non connotat actualem exitlentiam cognit!, & íic non poteft Deus aliquid incipere fcire, id eft alicuius cognitionem incipere habere. Alio modo fcire, hoc eft, quod noffe aliquid efle verum, & hoc tunc primo fcitur effe verum quando incipit effe, & fic incipit Deus fcire,fic & delinit praícire, non ratione principalis fignificatí quod eft fcentia, fed ratione connotati quod quidem elt veritas rei (cita.
Non potefl ergo nouiter ex tempere ftire vel prefcite aliquid, ficut nec potefl nouiter vel ex tempore velle aliquid, € tamen potef! velle quod unquam voluit. | Dub. V.
Videturhic dicere duo contradictorie oppofita, quoniam illud eft nouum quod prius non fuit, & modo eft: ergo fipoffet quod prius non voluit, videtur quodindpiat velle. | | Rxsr. Dicendum quod cumdico Deum velle, hic duo dico, & actum diuinz voluntatis, & vlterizs ordina-| tionem ipfius effectus ad illum acum. Et primum pil eft neceflarium, & fempet, nec poteft incipere, vel definere: voluntasenim diuinaeft (emper in actu fuo, ita quod!
. , , LI -* an , Auguftinus rt. de Ciuic. Dei, noh tanrum qua fuerunt, RE uit.Deilib.
E JA LR Di BM Mi j N A PUER Em— $n i unda. menta.
Pal. 95. ) |(auitaurem non audieczaut qui finxit oculum non confi- COgrit1O. Arif o nO Untex gv, — Pu irum,& quod femeltuit ordinatum, (emper fuit ordinaquod nec poteft illo carere, necálium habere: fed otdinatio alicuius effe&us ad illum actüm, eft ordinatio rti fucurz que nondumeft, & ideo poteft effe & non effe, & ordinari & non ordinari.Q uando ergó dicitur quod De? poteft velle, quod nunquam voluit, & tamen non ex répore: intellectus eft quod effe&us ille potuit ordinari ad diuinum velle, & quoniam ordinatio effe&us eft ordinatio rei futurz,& quod eft futurum; [eniper fuit fututrumadillam. Quando ergo dicitur quod Deus poteft vellealiquid, idem eft dicere quod aliquid potui: effe futürum fiue habere ordinem ad diuinam voluntatem: quod tamen non habet ordinem: fed fi haberet, ab zterno habuiffet, & ideo non incipit ex tempore, & idco exemplum Magiftri bonum eft, fi velle Dei im portat ordinem ad volitum in tatione futuri:fed (ecüdum quod importat concomitantiam inrationc prafentis,poteft Deus extempore velle hoc effe,fiue hoc approbare hodie,non quianon incipiat actus,fed quia incipiat connotatum.
Sed (pecialem prouidentiam atque curam babet de va- ] tienabilibus. — Dub. VI.
Obiiciturquod videtureffe contra illud quod dicitur: /Equaliter eft illi cura de omnibus.
R s s r. Dicendum quod zqualitas non priuat ibi órdinem diuine diftributionis:fed priuatacceprionem pe onze. Et, omnibwu diftribuitibitanrum pro horninibus, tam pro magnis & paruis, pauperibus & diuitibus, & fic efteizqualiter cura de omnibus, quia ita vult falutem pauperum, vt diuitum.
ARTICVLVS Il. » AP intelligentiam przfentis diftin&ionis queritur de perfectione diuinz cognitionis, &circa hoc duo principalitertjuzruntur. Primo quaeritur de perfectione | diuinz cognitionis quantum ad numerum cognofcibilium.Secundo quaritur de ipfa quantum ad modum cognofcendi. Quantum ad primum quaruntur tria.Primo quaritur, verum Deus cognofcat aliaa fe. Secundo queritur,vttum Deus cognoícat omnia aliaa fe. Tertio, vtrü Deus poffit ícire, vel praícire plura quam fciat, QV£ESTIO L An Deus cegnofcat alia à (e.
Mlex. Aler fis 1..3.23.Memb.3 arta. S.T hom.r.part.q.14.Ar.5. Et de verit. q.2.art.p. Scot. 1. Sent. diff. 39.4.1. ZEgid. Rom.i.Sent.diff. 39.4.1. Ruch.i.Sent diff.39.q.1. Steg b.Brulef.1.Sent.diff. 39.4.1.
Vod Deus cognofcat alia fe oftenditur auctoritdte, & ratione. Aucturitate fic per Pfalim. Q ui planderat? quafi dicat hoc eft impoffibile quod der aliis potentiam cognofcehdi,& ipfe non cogno(cat.
Ir£« Domino Deoantequam crearentur omnia funt agnita,& poft perfe&um refpicit omnia:ergo finon creat e fed aliud, non tantum fe cognofcit, fed etiam aliud.
ITEM probatur ratione ofteníiua fic; Orane producens resíecundum ordinem & libertatem, producit eas precognofcens: fienim producit ordinate, neceífe c quod producat fecundum fapientiam. Rurfum fi fecandutn libertatem,neccffe eft quod fecundum fapiétlam propriam non alienam: ergo in ipfo eft omnium IreM in entibus éft ftatüs: ergo parirratione & in cognofcibilibus: (ed primum eris in quo eft ftatus eft principium à quo eftomnis entita$,& tine quo nihileft, nec S.Bonau. lT'om.4..
[A aliquid eft nii ab eo: ergo eademrationein primo cognofcente, fi ftatus eft,necefle e(t quod ab ipfo (it omnis cognitio, & quod peripfum omnia cognofcantur,& fine Ahrifl.1.Poipfo nihil:f ergo propter quod vnumquodque, & illud |/fer.cosr.s.
magis, patet, &c.
., lr & M hocipfüm oftenditurperimpoffibile, quia fi non cognofcit aliudà fe,aut ergo quia nó poteft,aut quia non yulc. Non quia non vult, quia in Deo voluntas non praecedit cognitionem:ergo quia non poteft: (ed omne cognofcens quod nó poteit cegnofcere aliquid quod eft cognofcibilc,habet cognitionem deficientem, & artatám:quod impoffibile eft effe in Deo:ergo,&c.