nifi quoniam quidquid vult poteff: nec voluntate cuin [ptam creature «voluntatis omnipotentis impeditur effectus. Idem inlb. de Spiritu" Littera: Non potefi Des fatere iniufla, quia ipfe eff umomna iufliiaqt bonifat. Omnipotens verocfl, nonquod po[Jit omnta facere: ftd quia poteft efficere quidquid vultta vtnibilvaleat eiue voluntati refiffere quin compleatur.aut aliquo modo impedire eandem. Ioan. Chryf. in Homil.quadam de expofitione [ymboli ait: Omnipotens dicitur Deus; quia offe lius non potefl inmenire non po[fe dicente Propheta. Omnia quecumque voluit fecit. Ipfe eff erao omnipotens, vittotum quod uultpeit. Vnde Apoffolue,Eius (inquit) rvoluntati quis refoflit? His aucforitatibus videtur offendi, quéd Deus ex eo tantum dicatur omnipotens, quadomapotefé que vult non quis omnia po(fit,— Push Rm.9« Determinatio przmiffarum auctoritatum.
.SED ad becpotefl dici, quod Augullinms, vbi dicit: Omnipotens nondicitur quod omnia po[ft, &c. Tam ample C" generaliter ACLEDIE OPITIIA, "Ut eLia»mshnalaineum po[Je oymmia qua conuenit ei poffe. Similter cum di ait: Non ob aliud veraciter dicitur ommipotens, nifi quoniam quidquid nou: non negat eum po[Je etiamea que non-vult: fed aduerfus illos qui dicebant Deum snulta velle que non poterat, affirmat eum ple quidquid Vult Cy ex eo-vere dici omnipotentem, no o. aliud quam quia potefi quidquid vult. Sed caue quomodo intelligas.
domid Uult,an quidquid vuls (epo[fe, an quidquid vult facere,an quidquid vult fieri. Stenim dicas tdeo omnipotentem vocari,quia potefi quidquid vult (épo[-e:ergo e$» Petrus [fnilter ommpetens dics potefl vel quilbet Sancforum Beatorum, quia potefl quidquid vult fe vidi facere mifi quod fat, nec poffe nif. quod oteff: fed nom pote[i facere quidquid vult fieri. Vult enim [aluos fieri qui f[aluandt funt. 7 -verumtameneos aluare non valet. Deus autem quidquid vult fieri potefl acere, Si enim vult aliquid fieriper fe, potefl illud (acere er fe, e perfe facit: ficut caelum ch terraper ff "fecit, quia Voluit. Si autem vult fieri per creaturam (per earn ope. Yatur-ficut per bomines facit domos,C buiu[modiartifi-Ga. Et Deus quidern ex feet per fe potefl: bomo autem ve angelus, quantumcumque beatus efl, non efl potens ex fe, velper (e.
Oppofitio.
Oppofitio.
Sedforte dices, nec Dei Filius potefl afe, nec Spiritus Janéfue. fed folus Pater.Ille enter poteft 4 fe,qui efl A fe: Filius autem quia non eff à fe fed a Patre,nonpote[l à fe fed 4 Patre: CJ» Spiritusfanél ue ab vtroque. Adquod dii mus,quia licet Filius nonpo (fet à fe, nec operetur a fe, po- Pf moi) 0] Hamer C9 operatur per fe:fic et Spiritus (ancfuer.Vnde U.— lHileriuy indb.o.deTrin Nature (4mquit )cvs contradicis bereticeybec-vnites eftt ita per (e agat Filius, ne a ea -(40, fta non à fe «git,Ut per fe agat. Der (e autem divitur ia Cr petens effe quia naturalem babet potentiam eanmquam e$ Pater, qui potens eft i operatur: fed quia S.Bonau.Tom.4..
tL * tps Dift. XLII.
Quibuídam auctoritatibus traditur, quodideo dicitur A l///asn babet à Patre, nona fe, Nen ob aliud veraciter vocatur omnipo - cluderet,que Deu nonpoteff nec vult. Non ergo egauit| C offe, e potest facere quidquid "vult facere. Non enim p ideo à Patre non à fe dicitur offe e agere. Homo «utem vel Angelus gratuitam ba- Det patenttam, qua potens efl. Ideoergo vereacproprie Dew Trinitas omnipotens diitur,quia per fe, «d eff, naturali potentia post quidquid vult feri, e quidquid vul: fe poffe Nihilénim vult fieri, quod nonpo[fit facere er Cyvelper creaturas; € nibilvult fepofíe, quod nen po[tt. cromne quod vat fieri,vwlt fe po[fe -fed nan omne quod vult fe pol[eyvult fieri. Sz enim veller, fieret: quia voluntati cie mbil reffflerepoteff. | DIS.TINC CT. XLIIL poffibilia Depotentia Deiin comparatione ad qua poteft, Ld . Nut de omnipotentia Dei egendum eff.
Expofitio textus, S PRA egit Magifter de fcientiadiuina,hicagit de potentía. Et quia potentiam tripliciter contingit comfiderari, fcilicet quantum ad quidditatem poflibilium, & quantum ad quantitatem, & quantum ad modum opcerandi:ideo hac parstres continet partes, fiue tres diftin&iones. In prima determinat Magifter de potentia in comparatione ad poflibilia que poteít. In fecunda determinat de potentia quantum S1 quantitatem;oftendens eius immenfitatem infra dift. 45. Quidam tamen de fuo fenfu gloriantes. In tertia determinat deipfa tiendum virum melius, &c. Prima pats que continet przfentem diftin&ionem, habet quattuot partes. In prima Magifter oftendit quod Dei potentia eft omnipotentia, quia eft refpedu omnium potfibilium "wi poffibile eft effe. In fecunda remouet illa pot bilia, quz poffe non eft potentiz, ibi: sed queri-(: tyr quo modo omnia po[Je dicatur. 1n tertia ponit rationes qua atteítantur diuinz potentiz, ibi: Hic ergo diligenter confiderantibus omnipotentia eiu, Gc. In quarta Magifter alias rationes omnipotentiz docetad predictas duas reducere,ibi:Ex quibu/dam tamen aucloritatibus traditur: ideo, & c.Et ibi p ponit auctoritates, deinde docet eas exponcre:& hoc,ibi: Sed «d bocpotefl dii quod Augu[linws, Onmnia quidem potef! Dew: fed non facit nifi quod connenit veritati eius, C iuflitia. Dub. 1.
Videtur hoc verbum Auguftini effe falfum, quia in Pfalmo dicitur: Mifericordia Demini füper omnia opera cius: ergo magis deberet dicere, quod non facit nifi quod corniüenit mifericordia.Et iterum, quz differentia eft inter veritatem, & iuftitiam. | R 2 s r. Dicendum quod iuftitia vno modo eft idem quod exigentia meritorum,& fic diuiditur contra mifericordiam. Alio modo dicit concedentiam bonitatis, & hoc modo comprehendit mifericordiam, & iuftitiam E i proprie didam, & fic accipit Auguftinus in predicto dien & hoc modo differtá veritate fecundum rationem dicendi,quamuis idem fit fecundum rem.Nam veritasrefpicirvnamquamque rem fecundum fe: fed iuftitía refpicit vnam rem comparatam ad alteram fecun.
dum quod per leges debitas colligatur vna alteri, l Petuit Deus cuncla facere fimul:fed ratio probi- buit. Dub. 1I.
Videtur male dicere, quia poffe prohiberieft impotentis: ergo fi diuina potentia poteft prohibeti, eft imotens. IT Mlllaratioauteft quid creatum, aut increatum.
Ff a Sicreatum: quantum ad modum,infra dift. 4 4. Nunc illud reflar difcu-|.
Diuifio.
Eccli. rb.4 "Autu. lio.
26, contra $1 creatum: ergoaliquid aliud à Deo virtutem ergo aliquid poteft refiftere Deo. Si increatü: quo modo poteft EO, fuistis itomnino idem?Pre. terea hocnon videtur prohibitum,quia dicitur:Qui vi - uit internum creaüit omnia fimul.
R £s». Dricendum quod ratio hic vocatur voluntas rationalis,& rationabilitas in volüntate, & ifta quamuis noh dicat aliquid aliud quantum ad principale fignifcatumáà diuina effenria,conPotat tamen aliquid, fcilicet congtuitatem in volito, que quidem:non reperitur in ciusoppofito. Quod patet. Siomnia fimul producta effent quantum ad cffe fingulare, nulla creatura aliquid faceret, & non effet propterhoc curfus in vniuerfo, qui eft. Voluntas etgoratienalis hocexigebat, vr Deus non faceret omnia fimul quamuis poffet:vnde prohibitio nó accipitur hic pro repugnantia, fed proartatione potentiz quantum ad adum, non quantum ad poffe. Et hzc [e(t determinatio indifferentiz ad hocopus, nenad opofitum,& íjc patent obie&a, Nam Ecclefiafticus intellisi quantum ad partes principales, (iue priores:fed Auinus loquitur quantum ad indiuidua.
Dei omnipotens non potefl meri, &c.
Quaritur de differentia horum quattuor qua remouet Auguftinusa Dco,fcilicet mori, falli, miíerum effe, & vinci.
R5». Dicendum qued ifta dicunt defe&us ipfius actus, & quadruplex potentia. Prima eft viuificatiua,& huiusactus eft viuere, & contra hunc eft defectus mori. Secunda eft cognitiua, cuius actus eft noffc, & contra hunceft falli.Tertia eftaffectiua,& huius actus eft velle, [iue amate, & delectari, & contra hunceft mi(erum effe. Quarta efl operatiua,& huius actus cft agere, & contra hunc eft vinci, & füperari. Et notaquod ex hís quz dilicet corporales fiue inftrumentales, vt currere. A culpabiles, vt peccare, mentiri. A &us paffiui, vt vinci, & fuperari. A&usdefc&tiui vt mori, & falli, quia habent potentiam coniunctam defe&ui. Etindeclicit -— fter perfectam rationem potentiz,qua potcft omnia facere, & nihil pati.
Tam ample Ce generaliter accepit omnia, vt etiam mala deformiratis,& quoniam,emnia,di(tribuit ibi pro poffi bilibus, & poffibile poteftaccipi generalitertam à potentia actiua quam defectiua, fic accipitur ample, & có- Libl DiitXLITI Quat. I.
prohibuitdiuitnam |A hominis, fiueanimz in corpore. Quadruplexautem eft [C 'cuntur,quattuor genera actuum remouenturà Dco,fci-| invluderei. Dub. l V. Et de Pot.q.1.art.1. Scotsu 1.Sent Mff. 4 2.4.0048. Videtur falfum dicere, quia aut malum includitur ra- Epid. Rem.1.Sent diff. 1.4.1. tione fub(trati, aut ratione deformitatis.. Nonrationel| Pesribiritg iori De [ubftrati includitur, quia a&io mala ratione a&ionis Brei fubfirari eftà diuina potentia. Non ratione deformita- Thbom.Mry. Sent dift. a 1.q.1.071.1. dis, quia cum illa fit (impliciter non ens, non videtur Marfilins IBguan.1.Sert.q.4A.Art.1. poffe indudi. ——— : RC; Petrus ae T'arantaj.t. 42.4. t. Rss». Dicendum quod malum accipitür ratione Gabriel Biel x Sint Af 43.4 umi prehenditmalum,& ic intelligit Auguftinus. Alio mo- E R x s ».Dicendum quod naturale dicitur dupliciter, Vno modo dicitur naturale quod habetur d natura & fecundum coníonantiam naturz, & fic creaturz multz habent potenuas naturales. Alio modo dicitur naturalis potentia, quz imeft alicui per propriam eaturam, ira quod non per aliam nec Ld tem, nec conferuantem: & hoc modo (ola virtus diuina cft naturalis,omnisautem alia à Deo eft liberaliter data, & liberaliter conferuatur, & adiuuatur vtagat, & ideo gratuita.
Vere, ec proprie Trinitas Deu omnipotent dicitar.
Videturnon verum dicere, quia nondiciturproprie omniíciens:ergo necomnipotens. ITEM: Data eft mihi omnis poteftas ín coelo, & intera, Et dealiis videtur, quia:Si potes ctedére,otnnia potlibilia funt credenti.
R x5». Dicendum quod omnipotentia eft íolius Dei proprie:quia dicit poteritiam ihfinitam,que ín nullapoteft effe creatura, necin Chrifto, nec in alio fecun: dum humanam naturam. Et hoc melius patebitalibi, Vnde fi dicatur de Chrifto omnipotentia, hoc intelligi. iur fecundum idiomatum eommunicationem. Siaurem dicatur de credentibus, diftributio eft accommoda folum de miraculis,& fic patetillud.
ARTICVLVSI A meque huius diftinctionis quatuorqueruntur. Primo, vtrum Deus poffit aliquidaliudà fe.Secundo, dato quod poflit, quaritur verum poffitin omnc quod alij agenti eft ] jn ble. Tertio, vtrum diuina potentia fe extendat ad omne illud, quodalij agenti eftimpoffibile. Quarto, vtrum poffibile dicaturaliquid [impliciter fecundum caufas fuperiores, fiue fecundum potentiam diuinam, vel íccundum inferiores, iuc fecundum potentiam creatam, QV£STIO L An De pofíit ia ese aliud 4f, Vod autem non poffit Deusaliudà c oftenditur|Ad oppefic: Omnisporentia quz agit in aliuda fubftantia |frum.
inqua eft, vel cuius eft, egrediturab illa fubftantia, Z centia enim non opcrauir,nifi vbi eft.Si ergo diuina üb-(tantia operatur períüám potentiam ín aliquidaliuda (c; potentia cius incipiceffe, vel fieri in alio:ergo egredi rurá fubftantia:fed omnis potentia quz egreditur fub-(tanta, elongatura fubftantia, & omnis potentia di-(lans à fubftantia repugnat fimplicitati: cum ergo hoc (it impoffibile in Dco, videtur quod Deusnon agatin aliudàfe. — — | | $. Ir E M omhispotentia cuius opus eft inaliud, habet dependettiarn ab illo. Probatio: Opusenim quod tranfit in materiam fübiedtam, aliquo modo pendet ex illa: fed potentia pendet ex eodem ex quo pendecadus, quia perficitur peractum: ergo fi potentia diuina eftin aliud,habet dependentiam, do vt poflibile dicaturà potentia quz fecundum rem & modum eft potentia, & tunc proprie accipitur, & tunc noh contineturibi malum, & fic accipiturin communi víà cum dicimus Deum omnipotentem. Et fic patet quod quamuis non contineatur füb ente, non tamen eft limile de potentia.
Home Asdem » vel t gelui gratuitam babet potentiam qua po-| pnseff.— Dub. V.— Videtut male dicete, quia generatio eft actus naturalis cum quisgeneret ieulus in natura: ergo cít potentla raturalis: fed iion Dei, quia Deus non naturaliter producit hominem: ergóà eft hominis: ergo homo habet poteram naturale m. $.ITz M " MEME D c cC CC » tt Fundamenta.
j. ITE MO v nis potentia quz eft inaliquid quod nó femper eft coniunctum fuo actui, haberindigentiam: non enim eft perfecta nifi quando agit, & non agit nifi cum obiectum eft prafens: ergo quando non eft femper praíens, eft iGcopleca hoc autem repugnat potentiz diuina: ergo, cc. | | 4. IrE MinDeoidemeft poffe, & effe:fed Deus nó eftaliudà fe:ergo nó poteft in aliud à fc. Si tu dicas quod potentia connorat, fed non effentia. Contra: Deus poteft aliquid facere quod nec eft,necfuitnec erit;ergo nihil connotat.Situ dias quod connotat quod eft in potentia., fed potentia Dci non eft aliud quam Deus, & quod eft in Deo,eft Deus:ergo nihil aliud connotat.
SED cONTR A: Bonumeftdiffufiuum íui:fed diffufio (ecundum quod huiufmodi eft in aliud: ergo bonum fecundum quod bonum poteftin aliud: autergo|B |plus habet quando agit quam quando non agit., & tali fecundum potentiam fuam, aut alienam. Si fecundum alienam:ergo non eft perfecte bonum, cum non habeat actum bonum perfe. Si propter potentiam fuam: ergo bonum fecundum quod bonü poteft inaliud: fed Deus eft fumme bonus:ergo,*«. | IrE M perfedio creature eft in hoc quod poffit aliud à 'e producere: fi ergo omne quod Bedecios cít,Deo eftattribuendum, potentia producendialiud, Dco eft attribuenda. | ITE M inihilaliud àfe poteft: ergo nulli alijá fe przeft: ergo necaliquidDeo I quzrendum: quod eft íüummum inconueniens fecundum omnes.
Ir£MÍnihilpoteftin aliudàfe: ergo nihil eftad ipfüm, neque propteripfum: fed bonitas eftin rebus, & ordo perrelationé ipforum ad füummum bonumá quo eftomne bonum: ergo f:cüdum hoc nulla res eftbona, necotdinatà in vni: erfo:hocautem eft fummum incóueniés:ergo n: ceffe eft ponere quod poflit in aliud à fe.
Prima confequentia eft manifelta. Ad illud enim folum übeft: ergoanullo eft colen-| dus, ànulloeítadorand s, & nihil ab iplo omnino eft] A C ftat vltima refolutio in redeüdo, in quo eft prima origo|.
inexeundo,vt manifcftum cft.
CowNcrvsro.
Deus potefl in aliud a fe, & boc abfque elengatiene potentie à' fub[Tantia,ab(que dependentia «b obiecto, Cr abfque indigentia cum diuina effentia intime fit in omnibus, Cr potentia eius fit ab illa omnimoda indinifioneindiuifa.
R x s r.adarg. Ad hocintelligendü,notsndü eft quod PP aliud,fiue in aliud à fe,hoc eft dupliciter. Autin aiud ficut indiftin&um fecundum effentiam, & remotü 'ecundum diftantiam, ficut vnum contrarium agit in aliud:quia impoffibile eft duo contraria effe in codem fubie&to: & hoc modo poffe in aliud eft per egreffum potentiza fubftantia,& ideo eft ibi elongatio,& diftantia.Et quia elogaturà fua fübftatia,ideo pédera fubftátia in doge ideo eft ibi depédétia: & quia diftátia, & depédétia, ideo imperfectio & indigétia.Hoc modo pofle inaliud Deo nó competit propter tres códitiones predi-Gas, ficut oftenfum ett: quia repugna: diuina potentiz, ficut diftantia, dependentia,& indigentia. Alio modo poffe in aliud dicitur ficutindiuitum fecádum formam & effentiam, non tamen in remotum fecundum aliqua ditantiam, quia diuina effentia dum operatur, intime eftinillo. Et hoc modo nec ponit diftantiam, nec dependentiam,nec indigentiam.Cum enim divina Effentia fit omni perfectioue perfecta, & potentiaeius fitomnimoda indiuifionc indiuif?,4 nulloalio depédet,nulloalio indiget: hoc ergo modo penendum quod Deus poteftin 4liud áfe, tiucaliud afe, Exhispatet primo Obiectum.
I. Qvopcenimobiicit, potentia quz eft in aliud egreditur ab agente in paffum,dicendü quod hoc verum e(t vbiagésin aliud non eft in illo fecundum veritaté: vbiautem e(t omnine, nulla neceffitas eft cgrediendi.
S.Bonau.Tom. 4.
E Quaft. II.
2. Ap illud quod obiicitur quod potentia quz eftio aliud pendet ex illo,dicendum quod hoc verum de illo cuius actio eft in aliud tanquá in fuftenrans, diuina autem potentia non indigetalio fuüftentante: quod patet, quia non indiget materia fubiecta, fed facit ex nihilo.Et ratio huius eft, quia cum potentia eft omnino indiffe. rens, & ab effentia,& a&tu, (icut eflentia non indiget fuftentante, fic necpotentia.
3. Anillud quodobiicitur qucd potentia que eft in aliud habet perfe&ionis indigentiam, dicendum quod potentia agens in aliud eft duplex. Quedam que eft fuus actus, & talis nihil plus habet quando agit in aliud, quá quando non agit, & hzc nullo modo indiget, & talis eft| -potétia diuina Sd fummam fimplicitatem. Alia e potencia agensin aliud peractum fe differentem calis eft que habet indigentia aliquo modo, vt potentia crea-| ta, non ficeft de potentia diuina: & ideo quamuis fit in aliud,quod non femper eft preíens, propter hocramen nec iudices eft,nec pai iin | 4. Ap vltimum dicendum quod potentia connotat poffibile,& poffibile ampliatur ad ens,& ad non ens: & ficut poffibile ampliatur, ita & diuer(itas connorati:|. & ideo non tantum dicitur poffe in aliud, quia poteft in aliud quod ctt: (ed quia poteftinaliud quod potefteffe:|.— Deusautcmá fe non poteft cfle aliud: idco patet illud, | QV./ESTIO IL Au Den pofíit in emne, in quod potefl geni ereatum, Alex. Alenf1.9.4.21.Memb.zar.a.
Gabriel Biel 1. Sent. difl. 4.2.4. vnica.dub.1.
T & v « Deus poffitin omne illud in quod poteft |Fundaomneagens creatum. Et quod fic videtur. Qui e- Penta nim omne dicit,nihil excipit: fed non tantum dicimus, & credimusDeum potentem, fed Deum omnipotentem:ergo, c.
Ir£M quiaDeus eftomniciés, ideo Ícitomnia quecumque (cit alius fciens. Si enim aliquisfciret aliquid quod non fciret Deus, Deus non diceretur omnifciens: ergo pari ratione non diceretur omnipotens, nifi poffet omne quod poteft omnisalius. ' Ir£M Deusnondicituromniuolens,quia non vult omnia quz alii volunt;ergo pati ratione finon poffet omnia quzalii poffunt, non effet omnipotens.
Ir: M omneefleeftàprimoeffe, ergo omne poffe eftà primo pofle: ergo omnis potcatia potcft quidquid potcft, propter diuinam potentiam: fed propter quod re corporalitet, vt materia: aliqua Ji tius om-|7 nia recipere fpiritualiter, vt fpiritus rationalis creatur; CORPO: fed Deus nihil poteft recipere, ergo nonpoteftomne] quod poreftaliudàfe. Si dicas quod noneftpotentiz, (ed impotentiz, Contra: Nulla impotentia eft à Dco,fiueá potertia diuina, id fecundum hoc potentia materiz, fiucanima non efleca Deo. | 1. ITE M homopoteft pati miferiam, fiue fuftinere enam: Deusnon poteft patí,ergo,4c.Si dicasquoed il-[ud eft inpoffibile. Cótra: Nullum opus virtutis eft impollibile: fed fuftinereeftopus fortitudinis, qu propriiffime eft virtus: ergo, Ó"r. | | 3. ITà M homo poteft peccare, Deus autem non oteft:ergo, cc. Quod fi poteft peccare, poteft effe ma-Mene eft inconueniens. Si dicas quod hoc poffe non un Ff 3 eftpo(- Missas emnes —— 242 Lib. l. Dift. XLII.
» c&tionem naturc:ergo nó dicitimporentiam. Item, omo poteft currere, & comedere, Deus hoc nó poteft: ergo, &. Sidicas quod hoceft impoffibile. Contra:Omne illud quod dicit pofitionem, eftà potentia quz ve: re eft potentia: fed currere & comedere nó dicunt a&us priuationis, fed pofitionis: ergo funtà potentia inquantum potens eft, non inquantum impotens:ergo manifeftum, er. | CoNcrvsro.
Dew potefl omne quod pote[I agens cre itum, dummodo poffe dicat poteétiam,c non imperfeclionem daudat, vel impotentiam fignificet. R 2 s p. Adarg, Dicendum quod ficut dicit Philofo- -[phusinphilofophia prima:Quadam funt quz dicüt potentiam quantum ad modum décendi; dicunt camé un. potentiam à parte rei, vt pofle mon, pofle corrumpi Propter hocintelligendum: quod quzdá (unt que pof: fe cítpotentiz fimpliciter & perícctz, vt poffe iate re,diligere, & operari. Quadam fünt quz poffe eft po tentie, tamen imperfecte, vt currere & ambulare: ifti e | nir actus dicunt fimul actionem,& paffionem, fiue dcfe&um in agente.Quedam quz pofle (impliciter eft im-|potentiz, vt priuationes, vt pol!c peccare, deficere, loquendo de his, ratione priuationis. Secundum hocin: telligendum, quod cum potentia Dei (it perfectitfima. illa poteft Deusperfc & in fe, quz funt potentia: fimpli-[citer, vt intelligere, & operari:illa vero quz funt imper-|fe&z potentig;poteft quidem non in fe,fed per fc.Per fc poteft exhoc quod eft ibi perfectionis, & potenti. In fe |non poteft; propter illud qued eft ibi impotentiz & imerfectionis,quz in co non cadunt. Illa autem quz funt |üimpliciterimpotentie,nec poteft in fe nec poteft perfe. Perfe non poteft,quia nihil eftà Deo,quod nó fitá Deo perfe, & immediate, hocautem quod eft defcàus, non potefteffe in Deo, necàDeo, quiaDéus non deficitin effendo, necinagendo. Siergo queratur, vtrum Deus poffit omne quod poreft aliud agens, refpondendum eft nonfimpliciter,fed cü determinatione,ícilicet quod poteft omne quod eft p: &infepoteftomne quod eft potentie fimpliciter, & perfe&tz,in alio poteft quod eft potenti imperfe&z:necin fe necin alio,quod |eftomnimode impotentie, & hocipfo dicitur omnipotés,quia potéciaeiusad omnia fufhicit& in nullo deficit. 1. 2. Adillud ergo quod obiicitur, quod non poteft recipereres, necrerum (imilirudines, dicendum ad hoc & ad omnia de quibus obiicit, quod illa poffe non eft porentiz perfectz.S ecundum hoc intelligendum,quod cft potentia omnino fufficiés & actiua, vt potentia pro- Dwr. q.1.
cipiendi Eteft potentia defedtiua,vt potentia peccandi. Et eft potentia partim atiua;partim paffiua,vt potentía am bulandi. Etcít potentia partim actiua, & partim defectiua, vt potentia fufcipiendi pocnam.Et porentia pardum paffiua,& partim dcfe&iua, vt ie moriendi, Dicendum ergo quod nihil horü in fe poteft Deus, quáuis enim hzc fint potentiz alicuius, derogant tamé perfectioni potentiz. Ncc eft fimile de fcienua,quia fcitum non diminuit de ratione fcientiz, ficut poflibile de ratione potentiz,quia citum non caufaturà (cientig,ficut poffibile à potentia. | ;. Adillud tamen quod dicitur de potentia peccádi, intelligendum quod fi peccare dicat effe&um cum deformitate,fize actü, fic non tantum dicit potentiam defectiui fed actiui racione actus fubftrati, & fic dicit nobilitaré. Si ratione deformitatis, fic dicit fimpliciter defe&tum. Quocumque tamé modo dicatur, quia femper concernit defectum,nu!lo modo conuenit Deo.
QVAESTIO III An Deu poffit quecumque agenti creato impoffibilia fuent. "lex. Alenfis L.p.4.2 r. Membro 4.art.4.: ducendires.Et eft potentia pure pafhua, vt potentia fuf-| — — Quat. IIT.
- 1.6.1. |e(t potfibile, CoNrTRAperAuguftinum de Ciu.Dei.| À, — 5. Tho. 1. Sent ifo q2.4.1.2r1.5. é Melior eft natura quz poteft peccare, quam quz nó po- Scet.t. fent diff. 3.4.1. teft peccare:ergo poffe peccare fpectat ad bonitatem,&| | 2:4 5.0 1 cum | Dewrandus t.Sert dfi 43.4.2.
Francifcus de Mayr.1.Sene.difl. 4.3.4.1. Steph.Brulef.1. Sen. dift. 42. q.3. Petrus de Tarnnia[A. Sent dsfl. 4.2.4.8.
Vi & Y M diuina potentia fe extédat ad omneilludiAd oppo. ^ quodaliiagenti eftimpoffibile. Et g» fic, videtur. |fitum.
Dicitur enim aliquid impoffibile propter naturzordi-] nationé,vt de cocco fieri vidété.Aliquid propter preteritioné, vttenon fuifle, ex quo fuifti. Tertio propteropofitioné,vt idem effe nigrü,& album.Primü eft impoffibile fecundum naturá:fecundü fecundüm tempus,fiue p iper accidens: tertium poteft dici impoffibile fecundum idifcipliná, quiaomnis fciétia fupponir illud principii, q» oppofita nó fünt (imul vera de eodé. Oftenditurergo q Deus poffit omnetale ímpoflibilc.Nó erit impoffibi-| Lue 14 leapud Deü omne verbü:fed omnia contingit verbo dicere: ergo nullum rale eft impoffibileapud Deut.
1. IT E x Eiautég poteft facere füpra quápoffumus inteliigere:ergo EAE Deus plura facere quam poffit intelle&tus fingere: fed poteft &ngere omne impoffibileg poteft enunciare: ergo & Deus poteft illud facere.
s. Ire M Hilar.Perfectz poteftatis eft id narurí poffe | Fili; fac ientis,quod poteft fignificare fermo dicentis. 5 "m 4. Ir £ M Bafilius:Plus poteft Deus facerequátupo-| tes intelligere:ergo perauctoritates Canonis,& Sandorum,videtur quod Deus poflit omne impoffibile.
f. 1r E Mratione videtur, quia illud eft pocentius,cui nihil omnino eft impoffibile, quá cui aliquid eft impef-(ibile:fed Deus eft potétiffimusin fummo: ergo nihil omnino eft ei impotlibile. "E 6. ITEM fialiquidimpoffibile nó eft Deo poffibile, aut hoc eft propter priuationé,aut propter pofiton£. $i propter priuationé. Cótra: Nulla maior priuatio quam omnino nó enris:fed Dcus de nihilo facit aliquid; nó ergo propter priuationé.S dun pofitionem:ergo videtur cuod aliquid fit quod nó fübiaceat diuinz potentit, qu od & ci nó obediat: ergo potentia Dei habet refiftés.
7.Ir E M oftéditur fpecialiter quod poffit impoflibilefecundü naturá, vt de trunco facere virulü. Quia plus diftat nó ensab ente, quam vnü ensab alio:fed Deus del non ente facit ens: ergo de vno ente poteft facere aliud.
8.IrE M quodpoffit impoffibilefecundü tempus videtur,quia illud eft impoffibile peraccidés, quod nullá ponit re(iftentiam, quia non cft: ergo fi Deus poteftimpollibile períc, & quod habet refiftentiam cum illud ít magis impoflibile:ergo poteft impoflibile per accidens: 9. IT& M quod Polhcitipo bile fecundü difcipliná, videtur, quia plus diftat Creatora creatura,quam v nü ens creatü ab alio: fed Deus potuit facere quod creatura Creatori vniretur in eadé b rrpoftaf (impliciffima: ergo multofortius poteft facere quod oppofita fi mulfint in codé,vt quod i ound fit imulalbü & nigrum. & hoc videtu: fadtü effe in Chrifto, quia vnus & idé erat ater nus, & temporalis: paffibilis, & impaffibilis, vifibilis,& inuitibilis, & fic de aliis.
Io. IrE MDeusfecit virginem parere, quod cft imput fecundum naturam,quia potentia naturz nulo modo eft ad hoc,& eft ibi impotentia fccundum ditciplinam, quia fimul funt oppofita vera de codem, & quod eft maius impoffibile quam impolfibile fecüdum accidens, fcilicet corruptam integrare, fiue fieri virgi nem, magis enim videtur partusi ncompoffibilis vig nitati, quam coitus.ergo, C.
n.S$Ezpceontra mel Deusnon poffit impoffibile fe- ss niet cundum naturam, videtur Auguftinus dicere in lib.de: tia. veraInnocentia.Deus,inquit,ita eft omnipotens, vt nuquam rationis fue inftituta euellat:ergo fi aliquid eftimffibile fecundum inftitutionem nature, fimpliciter eft Deo impoffibile. v. 1. IT E M ratione videtur, quia Deus nó poteft facere con- [E * re con- [E * " 2o Ri-em-poft0 ,Ó -— x?
£X Cw 4 2-44 — Fw RIO B EY ey: I4 —---o— c By sre arc N t$ i.e í CAEESURT QNS eT. Gu. CA ve P EAR MC: A rt. I. | milia:ergo nó poteft facere contra inftitutioné naturz ordinatae:non ergo poteft impoffibile fecundum naturam. S £p contra: Quod non pollit impoffibile per accidens,videtur per Hieron. Cu m cetera poffit Deus,nó poteft de corrupta facere virgin: fed conftat g; hoc non dicitur g nó poffit reparare clauftra, fed quia eà d corrupra eft,impolfibile eft non fuiffe corrupram:ergo,c«. IreM per Aug.contra Fauttum:Hancfencentiá quam Ang Li. 26. dicimus przteritá fuifle, Deus falfam facere non poteft. c. in. pri?- Ec rationé reddic:Si enim hoc faceret, hoc effet facere,vc tm. — ea quc verafunt,eo ipfo quod vera funt,effent falía,&ira! effet contrarius veritati, | | IreM quod nonpoflit impoffibile fecundü diíciplina 'felicet vt duo oppofita fint fimul ín eodé, videtur.Quia |ficut fe habent oppofita ad vnionem, ita vnitaad diui-|fionem:fed Deus non ids facere quod duo & iria nó fint quinj;,quia dicit Aug.quod eft veram veritate quz Aag. 1. dt,nonincipitnec definit: ergo pari ratione non poteft faunda-Ad Enfiodii. epift.
B "in |. cere quod oppofita fint fimul vera. t. we. e as | IreEMDeusnon poteft facere contra veritaté iuftitia.
;| Fidelis permanet, negare feipfum nó poteft:ergo poteft Tim. a. facere contra ordinem fapientiz: fed confundere oppojfitaeft facere contra ordinem fapientia:ergo, cc.
CoxNcrwvsrio. | Deus poteft omneillud quod creato agenti efl impoffibile propter limitationem virtutis, vel imbecillitate intellig?tia: nà autem quod esl impefsibile propter priuationem omnis exiflentie, C fecundum illuffrationem verita- C t etta..
R xs».AD Arg. Ad praedictorum intelligentiam no- .':. "tandum; qued nos iudicamusaliquid impoffibile qua- 44 ^:.Ituar capfis. Vno modo per limitationem naturalis potentiz,yr de trunco fieri yitulum, & virgine parere. mulierenim fine femine non poteft concipere naturaliter. Item:Partus, claufa porta propter corpulentiam,nó poteft exime, fimiliter natura ftatim non poteft truncum in l vitulum conuertere, cum habeat potentiam limitatam.
Secundo modo dicitur impolffibile non propterlimitai tiopem potétiz, Ícd propter limitationem noftra intel ligentiz, vt duo corpora effe in eodé loco, vel idem corpus in diuerfis, vel maius in minori loco, quia nullo modo poffumus capere.cii noftra imaginatio femper dicat oppofitum. V nde etiam quando Deus fic facit in facra |y, mento altaris, neceffe eft vt ratio contrafeeleuetur,vt| -credat. Tertio modo dicitur — propter priuationem omnis exiftentiz fecundü omnem comparationemícilicet principij, medij, & vltimi, vt praeteritum nó | lfuiffe prateritü. Omnis enim potétia qua intelligituraliquid facere, refpicit ens vel in ratione principij vel termini, vel vtroque modo. Vnde de ente poteft facere nó cns,& é cóuerío,&de vno aliud:fed de nó ente facere nó ens,hocnullius omnino potentie eft. V nde quáuis Deus deomniente creato poflit facere quod nó fit,fiue de oratione, fiue de re: tamen de eo quod fuit, & non eft, facere quod non fuerit, hoc omnino Deo eft impoffibile,.. |quiahocfacere cft nihil facere. (icut iam melius patebic.
Pesoinfe- Quarto modo diciturimpollibile, fecüdü illuftrationé veritatis eternz, & ordinem diuinz fapientiz, vc verbi gratia,quod duo oppofita infint eidé, & fecundü idem, hocipfa veritas ererna, eoipío quod veritas eft,iudicar, & illuftrat, vt iudiceturimpoffibile: ficut & hoc, duo, & ttianoneffe quinque: Quando ergo quaritur,vtrü Deo fit poffibie omne impollibile, dicendü de impoffibili, quod eftimpoffibile propter limitationem potentie, vel Propter limitationem intelligentiz,quod Deo eft poffiile.Propter hoc quod eius potentia nó eft limitata, fed in&inita:& ideo fupra naturá,& intelligentià poteft,quarü vtraq; eft artata.Illudauté im poflibile q eft impoflibile propter priuationem omnis exiftentiz, & propter illuftrationem veritatis zternz, non poteít omnino.
Primum quidem non poteft, quia illud poffe eft nihil c duiuet dun potecoqueecue!
E E rationabilius & fecurius dicendum eft cum fan- (e propter omnimodam indiuifionem, vt ficut oppo- " Quaft. If..
zem ordiné rationis rez, vtpote mentiri, & confi-j.A | pofle, Secufidum non potet, quia illud eft potfe inordinate, & contra ordinem fapientiz poffe.Et quoniam Deus ficeftomnipotens, vt nihil poflit nifi quod decet fuam potentiam, & non dceordinat fapientiam: ideo hzc impoffibilia non poteft; Sed obiiciet aliquis,quod lillud eft falfum, fcilicet, quod impoflibile peraccidens fit impoffibile propter prinationem omnis exiftentiz. Nam propofitio de praterite eft vera, & veritas illa non fundatur fupra nihil nec füper ens increatum, cum incipiat effe vera: ergo fupra ens creatum, & illud eft preteritum: ergo praeteritum dicit aliquo modo ens:fed omne creatum quantumcumque habeat parum de ente, poteft illud amittere fi Deus velit: ergo Deus poteft facere, quod illud quod fuit,non fuent. Et iterum, cum dico hoc effe preteritum, aut dico aliquid, aut nihil.