caufa rerum quz nobis fuht: fic & in Deo funt: fed ca- | men vnum funt: & quia intellectus nofter non poteft infiniratem illius fübftantic comprehédere, nec pervnum verbum exprimere:ideo mulus modis intelligimus Dcü, & diuerfis nominibus exprimimus, & fecundum quod perillos modos intelligimus, plura enüciamus, íta quod | Deoaliquid attribuimus fecüdum vnum modum quod non fecandum alium: & vere quide, quia omnia in Deo habent veram exi(tentiam.Et ideo cum aliquo modo in- | telligamus Deum,cum dicimus Deum bonüm,alio cum|. dicimus Deum zternum,concedimus fe diffundere,quia bonus e(t;nó quia aeternus: hzc enim eft proprietas botatem effe inDeo, & proprictas volütatis fit pducere caquz exeunt per modum liberalitatis, quod dicimus Dceíi inquantum voluntas eft, effe caufam rerum.Ratio autem quare volütati attribuitur caufalitas, heceft;quia ratio caufandi eft bonitas & in ratione effectiui,& in raione finis. Nam bonum dicitur diffufiuü, & bonum cft propter quod omnia: effe&tiuum autem non fit efficiens in effectu nifi propterfinem. Illud ergo quod dicit coniunctionem principij effe&tiui cum fine,eft ratio cau(andiin effectu: (ed voluntas efta&us fecundum quem,bonü refle&itur fuprabonum, fiue bonitatem:ergo volüeít ratio cauíare faciens in effectu: & ideo attribuimus eo rationem caufalitatis fub ratione voluntatis, non nyfij in 4. de diuin. nominib.vbi dicit quod bonitatem appetunt. Vt principium; à quo fünt: vt continentiam, per quam faluantur: vt finem, in quem tendunt. Vnde diuinus amor eft quidam actus aternus, ex optimo,per optimum, & in optimum: ex quo colligitur quod dicit coniunctionem principi] cum fine, & ideo caufam a- (&u qaando vult facere, ita quod atualitas in caufandoreferacur ad voluntatem, non proinítantiin quo ha bet voluntatem, fed in quo facere vult, ficut ergo volo cras audire mifTam: & voluntas faciet me cras effe in a-&urefpectu voliti:ficfuo modocftinDeo. — t. Ápillud quod quaricur, vtrum conueniat voluntati ratio caufalitatis propter connotatum, vel propter rem fignificatam, dico quod nec propter rem fignificatá gnificatam: quia fignificatur diuina eflentia vt voluntas, cui modo fignificádi refpondet veritas. V nde (icut quádo nos dicimus quodlapis affimilatur Deo inquantum ensaanimal inquantum viuens, & homo inquantum intelligens: reuera effentia, intelligentia,& vita id (unt in Deo,cum idem ipfum a!io modo datur intelligi,nó pronitatem, in qua omnes nobiles proprietates funt vnum: nontamen poffunt fignificari nifi per diuerfa. 1. Ap illud quod obiicitur, vtrum fit caufa perproprietatern, aut per appropriationem, dico uod rationé caufz habitualis,non tamen actualis,nifi per vofue facit fcientiam effe difponenté, & potentiam exc- 7. Àp illud quod quazritur, quare voluntas dicitur caufa, vrrum prepter virtutem agendi, aut propter movelle eft poffe: principalius tamen ratione modi agendi: productio enim diuerfi in forma, & natura ex fola liberalitate agentis fpectat ad agentem pervoluntatem. bed obiicitur quod modus agentis naturalis eft nobilior; verum eft vbi voluntas non eft. omnipotens, y nó durationis.Hinc eft g; cü intelligimus vere vou tas vnit effe&iuum cum fine. Ec hinceft quod voluntas fic füb aliis ratienibus. Et hoc colligitur ex verbis Dio- | vt principium, & vt continentiam, & vt finem omnia|C luntatem. V nde volunras facit de fcientia difpofitionem: quentem:idé enim difponit,quia vult, & fic patet illud. | dum agendi; dico quod propter vtrumque. Deo enim| fcd ái ars poffet facere omne quod vellet, non minus no- | modus producendinaturalis competit perfonz refpedu| perfonz, non autem effentiz diuinz refpetu creaturarum;quia non poffunt conuenirein forma. 2M -4. Apillud quod obiicitur quod Deus producit fimile fecüdum proprietates, dicendum quod natura producit fimile in proprietatibus fpecialibus,fi eftagens par-|. ticulare, vel fi eft agens vniuerfale, producit necetlario nonexfua liberalit.ce:Deusautem neutro modo. — j. Ap illud quod obiicitur quod Deus non eft agens pracipiens, dicendum quod hoc verum eft de przconce-] prone qua przcócedit voluniaté, fed non eft verum de przconceprione refpectu operis. Primo modo loquitur]. Dionyfius:ipfe vero opponit fecundo modo. | LI QY ESTIO IL An vcluntas Dei fet inmediata caufaverum.
Trum voluntas diuina fit caufa prima & immedia.
ta. Et quod fic videtur per Auguítinü in 3. de T'rin. Voluntas Dei eft prima & fumma caufa omnium fpecie-|: rum& motionum. dic d i 2 IrEM omnis caufa cuius actus primus & proprius eft]. rei productio,eft cau(a prima & immediata;fed voluntas diuinaeft huiuímodi: crgo, &c.Probatio medi: Super illud pfalmi:Iuftus Dominus in omnibus vjis fuis. Glof-(a:Deo hoc eft velle quod facere: quia ex cius voluntatc res habent effe, | Ir&M rationc videtur, quia omnis caufa eft prima & immediata, qua non eft altera prior:fed diuina voluntas eft caufa qua nó eft altera prior, cum fitidem quod Deus, ergo voluntaseftcaufaprima& immediata. —;—— — IrEM omnis caufa eft prima & immediata, quzeft in totum effectum peractionem fuam; fed omne quod fit; eftàDeo,& nihil poteft operati (rne ipfo, cum non poffit| ineffe faluari, & Deus toti cooperatur, & in totum:er- |: ITEM omnisqui cognofcitrem certiffime,& nobiliffi-]: me cognofcit per caulain proximam & im mediatam:fed]. cogriofcens Deut & videns cognofcit ín eo res certiffi me & nobiliffime tanquam in caufis prioribus, vt dicit] Auguft.ergo in Deo eft caufa proxima & immediata, fed non nifi voluntas,ergo,crc. f IrzM quod Deo attribuitur, debet attribui eiinfine] totius nobilitatis:fi ergo ratio caufalitatis conuenit ei] nobiliffima caufalitas debet ei attribui; (ed hac eft rati cauíz primz,& immediatz:ergo, cc.
1. CoNTR A:Vniuseft vna cauía immediars: ergo fi Deus eft cauía omnium immediata, nihil habet aliá caufam quam Deum: & fi hoc, ceffat omnis operatio, & ita potentia ceflat,ceffat & bonitas,& cerera funtotiofa. | 2. IrEMi diuina voluntasett omnium caufa proxima: & immediata:pofita caufa proxima & immediata, ponitut effectus; ergo cum diuina voluntas fuit ab xcetnó, cetera funt zterna. JE ;. IrzM omne quod habet caufam proximam, & immediatam, & neceffariam, eft de monitrabile: fed fi dinina voluntaseft omuium caufa prima;, &cimmediata;omnia funt demonftrabilia.
4. lr£M cognita caufa proxima & immediata non eft vltra quzrere:ergo fcito quod Deus velitaliquid, ftulte laborat qui quzrit caufam aliam: fed deomni bono fic Ícimus Deum cau(am effe: ergo non eft vlterior quarenda: pereunt ergo & vánz funt (cientiz doctrinales immo emnesícientiz.
I. Poffer. contex. 6.
i. Pbyfrcor | Centex,:8. Iph. cótex.
2^CONCLYSIO..."* . Voluntas efl caufa immediata rerumycum fit.euujo pri-' sa, vniuerfaliffimna, v acualiffya,..— - R x sr.Ap Àrg.Adhuiusintelligentiam eft notandum quod cumin creaturis fit reperire caufam vriiuerfalem, & particularem, caufa vniueríalis vno modo plus influitin effe&um quam particularis, alio modo minus. Quantum enim ad intimitatem, caufa vniuerfalis (quia agens potior eft) magis influit: fed quantum ad actualitatem, & quantum ad ea quz füntpropria rei minus influit. Ec ratio huius eft, quia caufa vniuerfalis creata non habet omnimodam acualitatem,nec perfectam poten- X- o5 tiam, & ideo non poteft | ninsenge ad formam e B nifi peraccidens,vt pérformam agentis patticularis,qua noneftab ipfa.Diuinaautem voluntas eft caufa prima & vniuerfaliffima & a&tualifsima: ideo poteft in totü effe-Qté; & in totárei fubftantia etii fine adminiculo alterius caufz, necaliqua caufa pót.aliquid velmodicü fine ipfa: & ideo necefle et sene ipfa fit caufa immediatain omniactione & re. Et pes ed funt rationes ad hoc: , 1. Apobiectaincontratium, intelligendum quod cü Deus fit omnium caufa immediata, quorundam tamen efttota caufa, ficut corum quz creátur. Quorundam autem eft caufa cum alia caufa particulari, vtcorum que funtá natura peculiari: & hec quidem caufa concurrit non ptopterindigentiam diuinz voluntatis, fed propter fummam liberalitatem,quaz nó tantum dedit rebus effe, fed & operationem & diffufionem.Et propter ordinem & connexionem vniuerfiad inuicem. Nec vna cauía derogat alteri, fed totus effectuseítà caufa creata,& totus a voluntate ihfinita increata. Ecfic patet tefpófio ad p . J&ualterius caufz creata, quia duz caufz creata: non : ^'* limmediatz ineodem EY cauíz.
- lina&uniti ponatur in operando:& fic non fuit ab zter-|-- [no,fed in tempore in quo difpofuit, & voluit ab eterno liacaufa, dicendum quod fi plene cognofceretur Dei vo- , |fideratione caufarum creatarum, vtaliquo modo femi- .|plene veniamus:in cognitionem illius caufz fuprema, [quz cft finis omnis cognitionis. | mum obiectum:obiicit enim de caufa immediata re P P Ap illud quod obiicitur quod pofita caufa im mediata, "c. dicendum, quod caufá poni ettdupliciter,vel in effe, vel in operari. Er pofita caufa in effe, non ponitur roducere rem,: | ;. Ap illud quod obiicitur, quod omnia funt demóftrabilia:dicédum quod verum eft fi caufa illa fit propria, & determinata ad tales effectus,.: 4. ADillud quod obiicitur quod non debet quarialuntas & difpofitio infe, nullus vnquam defiderater fcise aliá caufam, íta plene cognofceretur in caufis primornec ipfa excludit in agendo operationem caufa cteatz, nishumana,ideo bonum eft & peru tile exerceri in con- ARTICVLVS III.
tarium eft quod fignat ex infticutione: fed preceptio,& C unt|.
dialibus:attamen quia diuina voluntas non cognofcitur, | necexcludit etiam in cognofcendo cognitionem ratio-|.
luntatis.
4 Onfequenter quantum ad tertiumarticulum queritur de voluntate diuina quantum ad rationem fi-- gnificandi,& circa hoc duo principaliter queruntur, Pri-|...[mode conuenientia illius diuifionis diuinz voluntatis]. ; ]involuntatem beneplaciti & voluntatem figni-Secundo quzritur de numero & fufficientia fignorum diuinz vo- An voluntas diuiwa contenienter diuidatwr in vo» | | — luntetet figni C benepleciti.- E 'anj p vilibile Vod ptima diuifio non fit conueniens, videtur Qi. ficut voluntas eft refpectu tentia, & ícientia:fed fcientia non diftinguitur perfcientiam veritatis, & fcientiam figni, fimiliter necpotentia: ergo nec voluntas.Si tu dicas quod illa non haben fi. gna, Contra:Sicut creatur funt igna voluntatisjita etiam januunt ex fuo ordine fcientiam, & ex fua magnitudine monftrant potentiam:ergo fi fignum ducit inaliud; patet. | | 2. ITEMÍi contingit diuinam voluntatem (ignari, aut perfigna naturalia, aut per figna voluntatia.Nonper naturalia:quia przceptio, & prohibirio non funt à natura, fedà voluntate. Non per voluntaria,quia (ignum volunprohibitio non fignantex inftitutione voluntatem,fed ipfum quod przcipitur:ecgo,ó«.
3. ITEM CS fignificata non communicat nomen fuü (igno. V nde quamuis circulus fit gnum vini,non tamen dom quamuis pteceptio & prehibitio,c7c.fint figna diuinz voluntatis, nontamen debent dici voluntates,ergo non debet diuidi voluntas in voluntatem íigoi, & voluntatem beneplaciti. | 4. IrEM praceptio & prohibitio, & huiu(modi, aut funt figna ratione a&us, aut ratione obiecti fiue connotati.Siratione actus:fed idem eft a&tus quod diuina voluntas & Deus,quia cum dico: Deus precipit, dicitur de Deo,& ita predicat diuinam effentiam: ergo (ecundum hocidem effet fignum fuiipfius. Aut ratione effedus,& tunccum prazceptio, & prohibitio nullum connotent effe&tum,necconfilium,nullum omnino eritfignum,& ira nullo modo videntur figna.
- ..Stb — dicit plures effe voluntates Dei: | rane fed cóftat vnam effe voluntarem beneplaciti:ergo fi plu-|u.
res eri true quod ftet pro alia voluntate quam beneplaciti:fed nulla voluntas Dei eft nifi beneplaciti,vel fignum illius,ergo,c*r. | ITEM contingit cognofcere voluntatem Dei: fednon poffumus cognofcere cam per fe: neceffe eft ergo;quod) cognoícamus per figna: fed (ic nominamus fecundum, quod cognofcimus: ergo non tantum debemusdicere voluntatem beneplaciti effe voluntatem, fed etiamfrgnum eius. | |:" ITEM pracceptio alicuius re&e dicitur voluntasillius: ergo & preceptio Dei:fed non eft voluntas caufans,quia przceptio eftetiáfi nihil fiat:ergo eft voluntaslignificans.
, CONCLVSIO.
, CONCLVSIO.
Ratio, C «udforitas cempellnnt nos difinguere volun- (0. 07 erem beneplaciti, à voluntate (igni.
voluntatem beneplaciti. Auctoritas quidetn: quia dicit Apoftolus.Heccít voluntas Dei, fan&tificatio veftra;fcd illud nen cít di&um per effentiam, ergo vel per caufam, velperfignificationem:non autem per caufam, ergo per fignificationem, ITEM ratio dictat; quia communi víu loquendi confueuimus preceptum noftrum voluntatem appellare. dio ie hoc intelligendum, quod Óicut non abfürde intelleGus dicitur vis jütellediua& ipfum intelledtü, ita voluntas dicituripía vis volendi & ipfü volitü.Et inar Dei innotefcitnobis p volicü goum,& fignü eft q facitinaliud venire dum offert (c fen(ui;inde eft quod voluntatem Dei diuidimus in voluhtatem beneplaciti, & in voluntatem.. ^. Abillud quodobiicitur de fciepria,& potentia, dicendum, quod ipía voluntas fe habec immediatius ad res UL Tb Md P E res, & tamen fic determinate ín futuris indifferentibus:|À idco indiget certis fignis, Et praterea cum debeamus nos illi conformare, oportet nosillam cognofcere: fed diuina fcientia cft reípe&u omnium: fimiliter & poten- Voluntatie diuina figna (uffcienter enumerantur in tia.& praterea meutri oportet nos conformare. idco nó impletionem, probibitionem, permiffioficdieitur. fcientia (igni, vel potentia, ficvt voluntas. BOB preceptum, e dicitur. | | confilium.
1. Ap illud quod obiicitur, vtrum (int figna naturalia, | vel voluntaria, dicendum quod fignum eítens, & eft fignum: poteft ergo dici naturale inquantum ens,vel inquantum fignum. Signa ergo voluntatis inquantum enda voluntaria funt: quiaà voluntate: fed naturalia funt inquantum figna, quia naturaliter fignificant: ficut effectus naturaliter fignificant caufam.
j. Ex hoc patetfequens; quiares non communicant figno dato: communicant tamen figno natural, vt pa-| B tet, nam vrina dicitur fana, quia eft fignum fanitatis:eft cnim figaum quod caufatur naturaliter: hoc tamen nó eft generaliter verum, necfecundum fermonis proptietatem, fed fecundum tropum loquendi, ficut tangit Magifter in littera: & rario transferendi eft fimilitudo comperta inter fignum quod naturaliter fignat, & fignatum.
4- Apillud quod obiicitur ratione cuius funt figna, dicendum quod ratione acus creati per comparationé ad obie&um: obie&um enim innotefcete facit volunratem vt eft fub actu praceptionis, & prohibitionis,& huiufmodi. Vnde hoc quod przcipitur, fignum cft voluntatis inquantum przcipit.
CONCLVSIO.
L R s ». Ap atg. Dicendum quod numqrus fignorum vno modo conica accipific. Voluntas enim diuina, proprie loquende,eft nor Si futuroru m:prateritorum autem alio modo non eft quam prafentium. Se- [cundum hoc notandum quod (i eft refpe&u przfenris, autilludeftbonum, & &c impletio:aut malü,& fic permiffio. Si refpe&tu futuri,hoc eft tripliciter. Aut eft malü,& fic prohibitio.Aut bonü neceffirium; & ficpraceptio,autbonü fupererogationis,& fic confilia:boná autéfupererogationis nó habet malü oppofitü:ideo nec cófilià habet (ignü oprofitü. Alio modo poffunt diftingui fic: V olütas diuina, ficut ifrapatebir,aut vult| fimpliciter, aut vult códitionaliter fiue quátü in fe:& vtroque modo contingit eam fignari. Voluntas ergo abfoluta poteft ad aliquid comparari,aut per modum complacentiz, aut er modum difplicentiz. Si per modum difplicentiz,ilfud nullo modo fit:& ita hanc non contingitfi gnificari, necícirialiquo figno exteriori.Si pet modum complacétiz,aut quia are illud quodfit, & fic impletio. Aut uia placet aliud exillo,& fic petmifbio: & chabemus duo figna. Poteft iterum fignificari diuina voluntas, vt antecedens, fiue conditionalis, & hoc dupliciter. Aut C Per modum complacentiz, ita quod oppofitum difpli- QY £STIO IL cet,& fic precepto. Áut per modum difplicentiz,& fic M eppo. D E numero; & fufficientia fignorum diuinz volun- 2. Apillud quod queritur,vtrum paie aeris ratio-(lum. tatis. Et ponit Magifter quinque figna quecond-| |ne modi — 6c. dicendum 9e ratione modi nentur in hoc verfu: e fignificandi.Eftenim aliquis modus fignificandi volun-Presipit Cr probibet,permittit,confulit, implet. P tatem,vtdeteftátem;quod facit prohibitioralius modus Et videtur quod debeat ponere pauciora, quoniam| |vtapprobantem:quod facit precepto. fignum,& fignaturm dicuntur correlatiue,& fi vnum bp-;. Apillud quod obiicitur quod voluntas non eft re-Hif. To- pofitorum dicitur multipliciter, & reliquum. Et fi vnum fpe&u mali, dicendum quod per modum approbantis fice. tya-| OD dicitur multipliciter, nec reliquum perartem Topi-| |noneftrefpe&u mali,fed ex malo eliciti;per modum ve-&at, 4. e.| Corum:fed voluntasDei eft vna, & vno modo fe habés:| |ro deteftantis,eft rcfpectu maliin fe. .|ergovnum debet habere fignum. 4. Apillud quod obiicitur quod cuilibet bono rc-2. IrgM aut figna hzc orem ratione modi ^ra malum ex oppofito,dicendum quod verum eft: ignificandi,aut ratione reifignificata. Si ratione reifi-| |fed tamen bono fupererogationis peteft opponi malus, gnificata: ergo tot debent efTe figna quot res,quiaomnis| |& non malum:inquantum fupererogationis opponitur tes fignum eft diuinz voluntatistanquam caufz.Siratio-| |minus bonum:nquátum autem bontim opponitur mane modi fignificandi:fed eodem modo fignantdiuinam| | |lum,fed nonaliud rri? quod opponitur bono pravoluntatem praceptio & prohibitio: ergo fant vnum fi-| | |ceptit& ideo caditfub prohibitione. M gnum. f. Ap illud quod obiicitur de cehibitione,dicendum 7. Item voluntas Dei ficut infra patebit, non eftre-|E |quodilla impediteffedum, & propter hoc priuatratio-[pe&u mali:ergo nullum fignum eius debet accipi per| |nem fignificandi,vt vifum eft. comparationem ad malum: cum ergo permiffio,& pro- 6. ÀD illud s obiicitur quod confilio opponitur hibitio fint refpectu mali,nó funt figna volütatis diuina. diffuafio,dicen um quod ficut opinio eft vna contratio-Funda. CoNrR A:Quod fint plura videtur, quiacuilibetbo-| |rum, quia eft acceptio vnius partís cum formidine altcméht4, [ng refpondet malum ex oppofito: ímtno vni bono plura| rius; fic con ilium, quia non accipit alteram mala:ergo tot,vel plura figna debent accipi à parte ma- artem determinate,quia comprehendit lificutex parte boni:cá igitur ex parte boni fint tria;pa- fuafionem.& diffusfionemNam qui tet, c. | fuadet,confulit: & qui diffuadet f. Ir&M icut impletioni refpendet permiffio, ita& |. | fimiliteraliquid prohibitio: immo multo fortius, & magis ex oppofito coníulit.
ergo videtur quod plura fint figna. 6: Ir£M ficut preceptioni opponitur prohibitio: ita confilio diffuafio: exgo videtur quod fint plura, Qua C quet fint figna dimima voluntatis. prohibitio. Aut per modum complacentiz, itatamen gy oppofitum non difplicet, & fic confilium. Per tnodum ex. Alenf1..4.38. Membro 1, veredifplicentiz,ita quod oppofitum non placet,nó éft ddksely d. De penis peffibile reperiri: & (ecundum hoc patet numerus, & "i d isis uh | fufficientia,& folutio obiectorum. " JEgid Rom x.Sent dift 452.34.1. 1. Qvop enim obicitur quod voluntas beneplaciti |: Richardus 1.Sent dift. 45.vt.3.2.1. non eft multiplex,dicendum quod hoc verum eft quan-Frantifc.de Mayr. 1.Sent dift. 4.d3. tum ad fübítantiam,ramen quantum ad cónotata mulne Ficus 44-Art.2. | tiplexeft,vt vifum eft:voluntas enim abfoluta connotat L iei; afia MASA 43. | — ordinationem rei ad cuenruro, ficut omrium ad falutem.
Art. ILI. Quaft. IL - - 369| DISTINC T. XLVI.
ILLI SENTENTIKX, QVA DICTVM EST DEI VOLVNTATEM NONPOSSE CASSARI, QV ££ IPSE EST, QV /&- damvidentur obulare: & ea foluit, oftendicque mala a Deo non e(ic.
à IConturque[fio. Diclum efl eniminfu Diff. 45. » perioribus » C ahídoritatibus communt- E- 7.4 Mk twi, quod voluntas Dei que ipfeefl.que S RA VOS LA beneplacitum eitis vocatur, "uu non poteft, quia illa voluntate fecit quecunque volnit in calo, o5 [er imterra: cui tefle Apoflolo, mibil vefiflit. Queritur Pfal.u;. ergo quomodo accipiendum (it quod «a4poflolus de Dogd E yino ait: Qut vult omnes bomines (aluos fieri: Cum e- Mat. 2 3.4 |"! "0nomnes falsi fiant, fed plures damnentur: vi-Ex Aug. in etur "Utique non fieriquod Deus vult fieri, bumana fci-Enth.3. 97. Jicet voluntate impediente. voluntatem Dei, Dominus quoque in Enagelipimpiam ciuttatem compellans: uotis, quit, volui congregare filios tuos, ficut aallima congregat pul'os [uos fub alas, ci» moluifli? Ita etiam bac dicuntur tanquam Dei volutas/aperata fit bominum voluntateo infirmi(Timis volendo — non podid * isi fecere potenti[fimus quod volebat. Vbiefl ergo illac.
ompnipoteptia, qua im calo, cy in terra fecundum Propbe-Iam. Omnia quecunque voluit fecit? Et quo modo volitatieius feeummdum Apo[lali mibil reftflit, fi colligerefilos Hierufalem voluit, C nen fecit? Hec enim prediciu plurimum obuiare videntur.
Solutio, quo modointelligendum fit illud: Volui - congregare, & noluifti.
Cap...
f ab ipfo lli noluit, Pfal.113, Quomodo intelligendum fit illud:Qui vult omnes homines faluos fieri.
LTim.zb| — Nunc viderereflat,quo modo etiampremil[Jacverba Dif. prac.| Apo[folt predicfis non contradicant, qui de Deo loquens d i. ait: Vult omnes bomines (aluos fieri. Quorum occafíogos. — (ne verborum multi à veritate deuiauerunt, dicentes Pfal.113 bd Deum multa velle fieri qua non fiunt: Sed nom eff intelltgendum ea ratione iliud effe fum, quaft Deus vedit aliquos [aluari, ci non aluentur.,Quis euim tam im. W defipiatyvt dicat Deu emalas bomina volutates quas voluerit, i quando voluerit, c vbi voluerit in bonum ]nom. poffe conuertere? Non eff vtique verum quod in - Pfabno dicitur::Quecunque voluit fectt: f aliqua vo- |quem aluurm fieri velit fed quod nullus fiat f/aluus, ni- B Jetta intelligitur illud: Illyminat omnem bominem veenim ex eofenfuillud dictum efl vt ait Auau[l.i, - D l/vit. c non fedt: e quod eff. indignus: ideo nonfecit: Liber I Sententiarum. |.
MM Mii € À— A quoniam me fieret quod "volebat omnipotens, voluntas bominis ippediuit. Ideoque cum audimus, ch in facri (quamuis certuss. (it nubis mon omnes bomines faluos fie. Yi) nos tamen ideo debemus omnipotentifime Deivo. lyntati aliquid derogare, fed ita intellicere quod fcriptum eft: Vult omnes bomines [aluos fieri, tanquam fi dicere.
eri ipfe voluerit, non quod. nullus fit bominum,uif fh quem «velit faluari, e! ideo rogandus efl, vut velit, quia nece/fe eff fieri, (E-voluerit. Non efl enim credendusom. nipotens aliquid velui/fe fieri, quod facfum won fit, sic Vtrum malaDei voluntate fiant, an eo nolente, Ideoque cum con[let omnia bona quefiunt eius fieri ivolistate, que f fieri mollet, nullatenus fierent:retfequeri folet: Vtrum C mala omnia que fiunt, id eff peccata, Dei funt voluntate,an nolente eof tant, Super boc duerfi varta fentientes (ibi contradicere inuemiuntur. Aljjenim dicunt quod Deus-vult mala effe, velfieri,non tamévult znala. Aj vero quod mec vult mala effe, necfueri.In huc tamen copueniunt, Cr bi, ef illi, quod vtriquefatentur Deum mala no velle. Vtrique vero rationibus C? aucto. ritatibus inrituntur ad pauniendam faarn a[fertionem.
Quarc dicunt quidam Deum velle mala e(Ie vcl fieri.
Quienim dicunt Deum mala velle e[fe,velfieri fuam $4 puis muniunt intentionem. $i enim jnquiunt,mala none[fe "vel non fieri-vellet, nullo modo effent velfuvent: quia fi vult ea non e[fe,vel non fieri, C» nonpatefl id efficere [cuicet vt nón fint yvvelnonf.ant,voluntatteits C otentie aliquid refiflit, e non efl omnipotensquia nen teft quod vultedimpotensefl, ficuti Ci nos Jumusqui quod volumus,quandeque non-valemus. Sed quia omniotens eft, cor in nulla impotens certum efl nonpoffefieri mala; vele[femift eo volente. Suo modo enim inuito co, fieri Si vult nonfieri, no funt Junt autem:zvult crgoferj. Item bonum efl mala effe vel fieri:alioquim famme bo- | Quamuis ea mquit qua mala Junt inquanti pala unt, non (unt bonatamen vt uo folum bona.fed etiam [int c »nala, bonum efl. Nam nifi effet boc borum vt den e snaja,nullo modo e/fe igerentur ab omnipetenti bono, cui proculdubio quam factle eff quod vult facere tarn fadle eft quod non vult effe, uon fimere. Hac nifi credamunpericlitatur noffra confefto, qua nosím Patrem omnipotente credere confatemur. Ecce bic aperte babes, quod bonum eft mala effe, omnis autem boni Deus aucfor ef qui vult eme boná effe quodefl. Cum ergo bonum frt mal fien, tur, nullum bominem fieri [aluum, ntfi quem faluum| ltteris legirius, quod "velit omues bemine: faluos fieri» Exi, let. 14 e nolente poljet 4b aliquo malum fieri, Cum feriptum I | om, q.d Voluntati eius quis vefift?Supra etiam dictt Augu[linue m Ed. quia neceffe eff ftevt fi voluerit. Sed vult mala f'eri, aut no ^" [mus non permitteret eaf teri. Vnde AugulHnus in Encir. cgi; t. £N e In Enchir.
Cap.27.
aliis buiufrnodi rationibus, c auctoritatibus vtuntur; qui dicunt Deurn velle p»sala e]e,vel fieri.
Hic ponit rationesillorum, qui dicunt Dei voluntate non fieri mala, vel non effe.
Ili vero qui dicunt Dei voluntate mala. mon fieri, vel nen effe, tnducfionibus premis ita refpondet: dicente Deum, nec velle mala fieri nec velle non fieri ve nolle fieri: fed tantum non-vellefieri, Si enim vellet ea fieri, vel efje, faceret vtique ea fieri, vel effe: c ita effet AMLTor snalorum, non eft. autem aucfor malorum, vt anclorum proteffantur auctoritates, mon ergo eius voluntate fiunt mala. Itern fi nollet mala fieri, vel vellet non fieri, (i tamen fierent, omnipotens mon effet: cum letus voluntas bupsane voluntatis effectu impediretur.
Ideoque non concedunt Deum "velle mala fieri, ne malorum auctor intelligatur: nec concedunt eum velle mala non fieri, vel nolle fieri ne impotens effe videatur.fed tantum dicunt eum non velle malafieri vt non aucor, ed permulfor malorum monilretur: Vnde c Euanceha vvbi oflendit Deum auctorem e[fe omnium bonorum dicens: Omnia per ipfum facfa [upts confequenter malorum aucforem Jf negat, dicens: Et [me tp[o facium efl mbil, id eff peccatum. Non dixit per eum facium ef €, vel nolente, c inuito:fed tantum fmeco,td eff [ime eius voluntate, quia non eius voluntate fit. peccatum. Noner-0 Deo velente,velnolente: fed non volente fiunt mala: quia non f[ubefl Dei volutati,vt malum fiat,"velnon fiat: [ed vt fieri ffnat, quia bonum eff fnere mala fieri, vvtique volens finit nan volens sala: fed volens finere [init, "ut ipfa fiant. quia nec rnala funt bona, necea fieri vel effe, bonum e(t. | Quomodo intelligendum fit illud Auguftini,mala fhieribonum eft.
Quod vero Augv[linus ait:cCIMala fieri bonum eff, ntc [merentur mala ab omnipotenti bona feri ifi bec quia ex malis que fiunt, Deus bonaelicit:nec nne teret ea fieri mifi decis boni aliquid faceret. Vnde Auguinus incodem lib. Enchirid. aperte indicans predictoru verborum e[fe talem intelligentiam ait: Deus omnipotens cui rerum eft fammapote[has, cum fumme bonus (it, nullo modo fieret aliquid mali effe in operibus (uis, ni v(que adeo c[fet ammipotens e bonus, "vt benef aceret etiam demalo. Item in eodem: Melius iudicautt Deus de malis bona facere, quam mala nulla permittere. Ex boc itaque fenfu dictum efl ac verum efl bonum efl malafie- Remo |T:quiaex malis que fiurt bonis (qui fecundu propofitum |Hie "onym. Commet n SÍ ate to p. | CPI. Malum, inquit, Iudae bonum futt fci cati [unt Sancli ) accidit bonitas,id efl, vtilitas.Talibus enim («vt att Apoffolus ) in bonum. cooperantur o-Wnnia, etiam mala, quia eis profunt, qua alii facitentibus obfunt. Vnde etiam aliquando in Scriptura legitur malum appellari bouum, vt Hieronymus [uper Mardicet nobis: Nec ft bonu efl illi velilli-inde equitur quod [ympliciter bonum (it. Proprie enirn ac fimpliciter sen eff, quod in fec facienti bonum eff.
Quadtripartita boniacceptio.
EJ enim aliquid quod im (e bonds efl, ci» cui fit, (ed nom tjr tonum facienti, vt cum fubueniturpauperi, [ed non ». Difün&-XL VI.
lies veleffe, ereo tf mala vultfieri, vel effe. His atque | A propter Deum. Et efl aliquid bonuminfe, c facienti, Jgeutabiliter bona Trinitate, creata futt omnia, nec famme, nec equaliter, nec immutaliliter bona: fed tamen |tom.1.
e[fet bonum, vt eae[fent: ea ratione dicum effe afferunt: |D fit ab aliquo:c ita Deovolente mala non fed nonei cui fit: vt cum veritas propter Deum alicui n0n obedienti pradicatur. Et efl attquid infe, c facien. ti er eicuifit boni: vt cveritas predicatur propter Dei credenti. Vnde Apoflolus: Bonus odor futmus Deo, aliis odor "vite, aliis odor snortis. Efl autem aliud, quod nec in fe bonum e[l, cr facienti nocet, C damnat, nifi pauffinus in. Enchirid. A fumme, C equaliter c imbona ettam fngula. Simul vero vniuer[a valde bona: quia ex omnibus con[iflit vniuer[itatis adpnirabils pulordinatum, ci loco fuo po[itum,eminentius commendat bona,vt magis placcant, c laudabilera [int,dum comparantur malu.
Quod mala vniuerfitati valent, & facientibus fua propria, vel patientibusaliena pro- [unc, electis camen, interdum bona proueniunt,fi fecundum propo[rtum vo cati [unt Sancli. Talibus emm. vt ait Augu[linus in ib.
C de corretfione, c gratia, vfque adeo Deus omtiia coaperatur in bonumyvt (i qui borum deuiant e exorbitant, etiam bocipfum eis faciat proficerein bonum, quia bamala que ab iniquis fideles pieperferunt vt ait Auguffinus in lib.de Trin. Ipfis vttqueprofunt, velad delenda peccata, vel ad exercendam probandam a, iuffitiayn, vel addemon[lrandam buius vita miferiam. Ideog, ct Dei manum, Apoflalus Satana flmulum (enjit:c vterque beneprofecit,quia malum bene portautt.
Ex predictis concluditoftendens effe bonum, fieri mala, multis modis, Si quis igitur diligenter attendat qua fcripta fant facileeft. ei percipere, ex malis bona prouenire, ej ex earatione diciume[fe, quod bonum est mala fieri vel effe, non quia malum fit bonumyvel quia bonum [it malum fieri. Non efl enim bonum malum fieri ab aliquo, quía non ef bonum vt aliquis faciat malum. Sienim boc effet bonu vofecio buius Deus aucfor effet,quiefl auctor omnis boni. Quod (i buius Deus aucfor efl,eo ergo aucfore bomo agit mala, Ch ita eo aucfere bomo fit deterior. Et fieo anélore bomo fit deterior,tunc eo volete bomo fit deterior.1de efl enim dicere aliquid fieri Deo auctore, quod Deo volen. 1e: Deo autens auclore borno non fit deterior:erco non Deo volente, ut Aueufl.in 4. que[L. aperte aftrutt à gninori E | dicens ita: Nullo [apiente bomine auctore fit bomodete Hinc patet quod ex salis que fiunt, aliquod proue- |. nit bonum, dum bona magis placent, i laudabilitra ca, o. ad fi exiflunt. Ipfis etiam facientibus ex malis que faciunt, 107.
milores redeunt, atque doctres, vt Petrus. Illa etiam | 2.Cer.2.d piteatyut malum:valet tame ad aliquid. Vt enirn att Au- |c.1.t0.5. Vide li.1.córra. Mani - chritudo. Im qua etiam illud quod malum dicitur Lene | Emch.c.n.
rior: tantaenim efl tfla culpa que in fapientem bominem Qu«fts. cadere nequeat. Efl autesyo Deus omni bomine fapiente ^ * preflantior: multominus ergo Deo aucforefit bomo dete rior. Multo n. eff preflantior Dei voluntas,quam bomi- Iis fapientia. illo aute aucfore cum dicitur, il'o volete dicitur. Ergo eff vitium voluntatis bummane quoefl bomo deterior. Quod vitium fi longe abeft à Deicvoluntate,vt ratio docet, quo ft, quarendh efl. Ecce aperte dicit Augnfirms, Deo aucfore velvoléte bominà nófieri deteriorem, fd vitis valitatis (ue: NO efl ergo Deo auctore, p mais un4.
inte E E A e daoà inte E E A e daoà Qupd in Deo non elt caufa vt ütho- . modceterior.
Deinde idem Augu[linus, quarens qua [it caua vt bomo [it deterior im Deo eaim non effc afferit, ineodem lib. dicens: Vt fit bomo deterior, auttn ipfo caufa eff, Aut ir alio, aut in nibilo. Si in nibilo nulla can(a eff: 3 1n alto, aut in Deo, aut in Alio quolibet bomine, aut in eo quod neque Deus, neque borno fit: fed mon in Deo, |( bomorumentm Desstantum cati(a efl ) fi ergo in bomine eff, aut vi aut fuaftone, fed neutro modo efl: neque etiam tn eotfl, quod neque Deus neque bornofít: C ex Iis aperte offenditur quod non efl bunum «vt fit bomo deterior: quia nonefl Deus eius rei caufa, qui tantum catifa bonorum eft. Et ffi non efl bonum vt bomo fiat deterior,non eff ergo bonum vtabeofiat malum, non er-£0 vult Deus vt abeo fiat malum.
Queft. 4.
Aliter probat quod Deo au&tore non fiunt mala.
Item aliter eitam offenditur quod Deo auéfore, id eff, volente non fiunt mala: quia ipfenonefl caufa tendendi Ad non cautem Augu[Hnus in eodem lib. aperte explicat ita eiud bad pes: Qui omnium qua fant autTore[l, ci7 ad cuius bo-| J/aey aticer PHtatem td pertinet «ut [it omne quod eft, boni tantumciexta. in ynodo caufa eft. Quocirca mali aucfor non eft, ci ideo 4 ipfe fummum bonum eff, à quo in nullo deficere bonum eff, e malum eft deficere. Non. efl ergo caufa deficiendi, id ef!, tendendi ad non effe, qui ("vt tta dicam ) e[feudi canfa est, quia omnium qna funt aucfore[l que inquantum (unt, bona (unt. Ecce aperte babes quod deficereà Deo, qui fummum efl bonum, malum eff, mala ergofacere malum ejl: non ergo Deo aucfore vel volente ma-| la fiunt. | Obiectio quorundam fophiftics, qua probare nituntur ex Deoefle quod mala fiant.
Iam [ufyictenter oflenfum efl, quod Deo auctore non fiunt mala. Quidam tamen [aphiflice incedentes, chrideo Deo odibiles, probare conantur ex Deo audfore effe quod mala fiunt, boc modo. Quod mala fiunt, verum efl, omne autem'verum quod eff,à veritateeff que Deus efl:a Deo ergo eff quod mala fium. Quod autem omne verum à Deo (it confirmant auctoritate Auguflini in lb.
Ms. que[f. ita dicentis: Omne verum à veritate verum eff,eff autem veritas Deus, Deurn ergo babet auctorem omnt verum. Efl autem verum quod mala fiunt velfant, Deo ergo auctere ef quad funt velfiunt mala.
Eccli. 37.€ Gael. 1o.
R efponfio, vbi conceditomne verum effeà Deo,& . fophifma aperit.
Quibus facileeff nobis re[padere, fed indignum vefbon-In grolog. |[tone videtur quod dicunt. Omne namque verum a Deo o Do£. [eff, «yt ait Augu]linus cui confonat Ambrofius, qui tra-BA ans illnd verbum Apojiol: Nemo poteft dicere: Domi. tione. 1. Co- nus efus, mifi in Spiritu fancfo, duit quod omne-veru nint. 351 oupcungue dicitur, à Spirtpe fanttoeft, Cum itaque verum fit quod mala ftunt, boc verum quod dicitur tlla locutione, fcilicet ymala fiunt, 4 Deoeff: fedmon inde [e quitur quod à Deo fit, ut waala fiant. Si enim boc diceretur: author malorum Deus effe intelltgeretur. Quod ex fimilymanifefle falfum offenditur, Deus prohibet furc habeat mala finere,cum cius fit facta deítruerc.
A | turnfieried fartum fieri verum eff,erao prohibe: "Verum. Non fequitur. — Partem quzftionis approbat illorum Qui dicunt Deum non vclle mala fieri.
Hec igitur e alia buin[medi inania relinquentes pnamifJ queffionis parti [aniorifauentes, que Sanclorum teflimaniis plenius approbatur,dicamus Deum non vel. le mala fieri,nectamen velle non fieri, nequenolleferi Omne eroo quod ult fieri, fit e omne quod vult non fieri, non fit. Finnt. autezmm multaque non'uuli fieri;ut 0mmnia yl,!