DISTINCT. XLVI.
De impletione voluntatis Dei qualiter impleatur.
Hic oritur que[lio: dicum efl enim in fuperioribus.
' Expofitio textus, I J Ecelt fecunda pars huius totalis tractatus de volütate, in qua Magifter agit de diuine volütatisimpletione. Et habet hac pars duas partes: In prima, fuppofito ex precedétibus quod voluntas beneplaciti femper impleatuc hic remouet dubirationes que ex hacfüppofitione oriuntur. In fecunda explicat fenem di. proxi.Veluntas quippe Dei femper efficax eff. Prima pars habet duas partes. In prima Magifter mouet dubitatio-C |nem per comparationemad bona. In (ecunda percomparationem ad mala, ibi: ideeque cum conflet omnia bona ne fiumi.Prima pars habet duas partes. In prima Magifterobiicit. In fecundafoluit,ibi:sed audiamus [olutionem.
Similiter fecunda pars in qua Magifter inquirit vtrü voluntas Dei impleatur refpectu malorum,habet duas partes.In prima magifter opponit ad partem falfam.In fecüda opponitad partem veram,ibi; $1 qui ergo diligenter attendat, &c. Prima pars habet duas. In prima adducit rationes ad dcfenfionem fal(z opinionis.In fecunda parte ponitfolutiones quas affignanr illi qui funt cótrarizpolitionis,& hoc, ibi:ili vero qui dicum Dei voluntate mala non fieri.Ec vtraque partiü duas habet: nam in opponendo duas inducit obiectiones, quarum vnarationi innititur, alia auctoritati:& fecandum hoc pars in quaffoluit, diuiditur: quia opponuntur ibi duz ratienes iuxta duas obiectiones. Similiter illa pars in qua conatur Magifter ad veram partem aftruendam, habet duas. [n prima inducit refponíiones veras. In fecunda £i rper rationem fophifticam, & hoc, ibi:Jam fufficienter often [um eff,&c. Prima pars habettres partes fecundum ttes rationes quas inducit. Ptima fümpta eft ab hoc:quia idé eft Deo fieri au&ore, & Deo volente, & ponitur, ibi: 5i quis tgitur diligenter, &c. Secunda fumpta cft ab hoc quod eadem eft caufa qua malum fit, & homo fit deterior, & ponitur,ibi: Dem4e idé Augu/f. querens, &c.Tertia fumpta eftad hocquod malum facit tendere ad non efle, & Lonitut ibi:Item etiam aliter offenditur quod Deo as-Core, &c. Similiter fecunda parsin qua diffoluit rationé (ophifticam, tres habec. In rima ponit illam, ibi:lam «ffi. tenter oflenfum efl, &c. Infecunda diffoluic ibi: Quibw faile eff nobis refponuere. In tertia reditad veritaris affertionem dicens hanc partem effe veram, quod Deusnon vult mala fieri, ibizHec igitur C alia buiu[modi,&c.
Nifi v(que adeo Deus effet omnipotens, c bomu, vt benefaceret etiam demalo. Dub. — 1.
Videtur indebito modo loqui, quia malitia eft priuatio: ergo non eft materia boni.Si dicas quod accipitur ratione fub(trati, fcilicet de malo, id eft,de illo qui eft malus facit bonum. Contra: Hoc nihil eftaliud quam malum deftruere:ex hoc ergo non habetur quodDcus anum pee s rito RESP.
X R zs». Dicendum quod, de; non eft ibi cautale nec| A marcriale, fed occafionale, quafi dicat de malo facit bonum, occafione fumptad malo: ipfeautem obiicit acfi hoc quod eft, e, teneretur caufaliter, fiue materialiter.| Qued malum dicitur bene ovdinatum,c? loco fuo pofitum,&c. Dub.LI.: Videtur male loqui,quia quod non eft,non eft locáii.
itudicas quod habetlocum ratione fubftrati.Contra: Locus debicus & conueniens natura rationali eft gloria: ;ergo malum locatur in glória. cede Rzrsr. Dicendum quod cum dico infernum,fiue locum penalem, duodico, & partem vniuerfi, & viliratem: inquancum locus eft, debetur nature fubftrata: fedinquancum vilis eff, debetur deformitati culpz, & ita malum locum & vilem: fed locum rati one (ubftrati, vilemvero ratione deformitatis.
Si qui borum deuiant (» exprbitant, etiam hoc ipfum faciat eu proficere in bonum. Dub.lll.
Sihoc:ergo videtur quod mala proficiant fiue cooerétur. Contra: Mali eftbonum corrumpere:ergo nullo modo ettinbonum cooperari (iue proficere.
R x s r. Dicendum quod proficere, fiue cooperari in bonum aliquid alicui poteft e(Te tripliciter, fcilicet adiuuando, vt grati: cooperatur libero arbitrio vel econuerfo: Vel excirando, vt paupertas & miferia qus excitant ad amorem Dei, five puhgunt & impellunt (icut dicic Greg. Vel etíam obfiftendo, ficut aqua calida fortius| C congclatur, quia dum refiftit; vigoratur actio cóntrarij, & fic malum dicitur cooperari:vel quia facit hominem ad bonum magis excitari:vel magis,quia dum obíftit,& homo praualet,vigoratur vittus gratiz & ferucfc it, Augulinws in lib.$3.«perteaffruit àminori. Dub. 111.
Videtur falfum dicere,quia locüs à minori non eft dettru&iaus, fed poficiuus:fed illud argumentum eft de itrudtiuum:Sapiens non poteft facere hominem deterio-,:em:ergo necDeus ergo non eftá minori.
Rzsr.Dicendum quod reueralocus ifte noneft d minori, proprió loquendo, fed à maiori; quia non dicitur ibi minus vel minor, fed illud quod minus D videtur ineffe: magis autem videtur quod homo poffitfacere malum quam Deus:fed fapiens homo non poteft,ergo nec Deus:& ita eftà maiori locus. Nihilominus pote(t dici quod eft à minori:fed reducitur ad rationem affirmatiuam,fic: Minus videtur,quod impoffibili-[tsfaciendi malum infit homini quam Deo: fed fapiens manens fapieas,eft impotens ad faciendum aliquem detetiorem:ergo multo fortius Deus.
Culpa que in fapientem bominem cadere, 3o &c.Dub.V.
Videtur hoc falfum, quia ficut fe habet fapientia ad ignorantiam, ita virtus ad culpam: ergo permutatim, fiuit virtusad ignorantiam, ita fapientia ad culpam: fed |vittus fimul ftat cum ignarantia ergo fapientia fimul tat [cum culpa.
Rzsp. Dicendum quod fapientia vno modo dicit cop onem veram. Alio modo cognitionem verá, & noliffimam;quia per cau(asaltifimas. Tertio modo dicit T 165.2s, | cognitionen?veram, nobilem & fapidam. Quarto mo-"i£ 70, do fapientia non dicitaliam cognitionem quam religio-Puck nem diuinam,(iue cultum, fecundum quod dicitur g t bu pup pictas ipaeftfapientia, fiuetheofebia,& hac coníiftit,vt lic, |dicit Auguftinfide, fpe, & charitate, & hoc modo clau: ditinfe virtutem, & ita opponitur culpz,& fic paret re- Íponiio. Deus non eff cau/a tendendi ad won effe. Dub.V1. ME eri deeem a .. S.Bonau.Tom.4.
Dilind XLVI.
dicitur quantum ad efle naturz,aut gratia. Si naturg;et- * Videtur falfum dicere: quia in Canon.Deutero.dici- - tur.Ego occidam,& ego viuere faciam: percutiam & ego |Deut.32.f fanabo: ergo vídetur cum mors fit corruptio cendendi ad none(fe,quodDeusfithuiuscaufa,..:. ^ RzsP.Dicendum quod noneffe non appellaturhic per priuationem qualifcunque effe, fed illius quod diffinit Doc.dicens:Efln,eft quod ordinem retinet, feruarqute naturan: &cadillud Dcusnon de ducit; ipfeautem obiicit de eflctnaturali. Vel poteít dici quod loquitur hic fc-'cundum naturz inftirutionem,fecundum quam dicitur: "Deus mortem non fecit. Quod autem dicitur, quod ipfe occidit, hoceft fecundum punitionem iufitiz ; hoé tamen in ecundo malius dicitur. LN E Tendere enim ad won e(Je,malum efl.,.. | , Dsb.VI.. — dO Videtur male dicere, quia fi tendit ad nó efle;aut hoc go malum corrumpit naturam, quod eíl contra Dionyf, qui dicit quod malum nihil corrumpit ex habentium in co quod eíffentia vel natura, Si autem intelligatur quan-| tum ad gratiz, hoc fimiliter falfum videtur, quia peft primam culpam non remanet eflegratuitum fecundum aliquid (ui, quia totaliter per mortale expellitur gratia; ergo non tendit ad non effe, fed etiam eft in cermino. R £s r. Dicendum quod inhomine iufto & bono eft tria confiderare, effe nature, & ordipabilitatem,& gratiam,quz communi nomine dicitur habilitas: & oroiné gratiz, fiuc gratiz ordinationem: Malum ergo, per feloquendo, corrüpit jpsá prdinabilitaré, & ex hoc elongat|.
agratia,& facit tenderead non effe;& quia habilitas nüquam omnino tollitur, faluanatura, & natura non corrumpitur, femper malum facit tendere adnon cffe,ita quod nunquam cft in termino. | | ^. Veumà quocunque dicatur 4 Spiritu fandieeft. Videtur male dicere: quia (1 hoc efi verum:er cim detra&or detrahendo dicat verum, viderurquod dicatá Spiritu fan&o.Similiter diabolus multa vera dicit. Simi- Lib. s. de ol prof x liter de verbe illo obiicitur: Nemo dicir Dominus Lefuslniin Spiritu fando. Multi enim peccatoreshocdicunt tota dic. [tem:V eritas appropriatur Filio: ergo magis dcberet diceteÁmbr.quod omne verum eftáFilio. —. R. x s ». Dicendum quod aliquid dicitura Spiritu (28- &o illuftráte intellectum, & mouenteaffe&um,& illud eft verum & bonum. Et aliquid dicitur veram ex charitateà Spiritu (ando mouente affe&um, fed non illuminante intelle&um, ficut dicic Apoftolus fe iturum ad Hifpanos: falfum cnim dixit, fed ramen in dicendo meruit, quia charitas monebat eum velle hoc & dicere. Aliquid eft didum Spiritu fan&o illuftráte intelle&um: . (ed non re&tificanteaffe&um:& illud poteft effe malum, & tamen verum ef dicere:ergo perfectum vtrumque includit,& fic dicitur áSpiritu (an&o & in S piritu fando: & itaintelligit Apoftolus. Ambr.autem largius dicit. Et fic patet illud quod obiicitur, quod veritas appropriatur Filio:refpondetur quod Spiritui fan&o appropriatur in.
cecpretatio. Vel dicendum quod hocnon dicitur tanquá| appropriatü, vel ficut appropriatü, hoc eft,ratione doni.| Ed AE euidentiam eorum quz determinat Magifter in ritur vtrrumDeus velit omnes hominesfaluosfieri voluntate beneplaciti.Secüdo quaritur vtrum Deus velit mala fieri. Tertio vtrum mala fierit fit bonum. Quarto vtrü mala fieri fit verum. Quinto vtrum mala ordinentur à Deo. Sexto & vltime vtrum;mala augeant decotam in vniuerfo. | L li prafenti diftin&tione fex quzruntur, Primo quz-| | Qv ar rcd 3 Dew velit omnes bomines faluos fieri volumtate beneplaciti.
dq SThom.9a.25 rt, Et t.Sent dift. 0.9.4. art.1.042. Scot.1. Sent. dil. 4.6.4. nica. ZFgid. Rom.1.Sent difl. 46.4.1.
Ad oppo fitum. (TI. ab Vod Deas velitomnes homines faluos fieri voluntate beneplaciti,oftenditux fic: Vult omnes homines taluos fieri: (ed cenftat qued hoc non eft dictum de [alicuius alterius: hoc enim non cadit fub przcepto:ergo conftat effe didium de voluntate beneplaciti.
Damhbs.| ^: |1T8M Dam.Opontetíciri, quoniam Deus vultanea. penus. ccedenteromnes homines faluos fieri, & regni fui pociti fortuna,noh enim ad puniendum plafmauit nos Deus: ergo cum voluntas antecedens (it voluntas beneplaciti [quz eftbonorum qua funt bona irrefragabiliter,vult vo-|luntate beneplaciti.vult ergo omneshomincs faluos fierij(iue faluati. — * 3. IteM omne habenscharitatem vultomneshominos faluos ficri quantumcumque modicam habeat dile-Qionem & charitatem. Cum ergo Deus fummam habeat dile&ionem & chariratem, videtur quod ipfe velit omncs homines aluos fieri.
4. lreM ficut vult Philofophus, primum ensfcilicet 7* |Deus «no-modofe habetad omnia fiuead omnes: ergo quantum eft de (e,omnes vniformiter diligit:ergo fi vult aliquos filuari,& omnes:vel fi de aliquibus non vult,pe. rirationedenullis, — |!
Rat Cou TRA hoc primoeft inftantia quam adducit Ma- Rationes |. NR ' etiam fol. |Bifter;in litera. Si vultomnes homines faluari,& de om-'aenda^.: | ibusplures damnantur quam faluantur: ergo voluntas cius fruftratur & caffatur,quod eft cótra veritatem aperte.
Ir&M omnes quos vult Deus faluaricligit ad falutem: clectio enim Dei non dicit aliud quam dile&tionem ad 232.) | clecti.Contra: Multi funt vocati,pauci vero elei.
Ir£Miuprzdeítinationenon (unt nifi duo, fcilicet przaggnitio & voluntas 'aluandi,ratione cuius Deus dicicur przdeftinare.Dum enim proponit dare gratiam,& glotiam przparare,, przdceftinare dicirur:ergo cum przcognitto Dei omnibus fit communis, fi voluntas falutis eft tefpectu omnium,ergo omnes funt przdeftinati:fed omnes przdeftinati (aluabuntur: ergoomnes (aluabuntur, quod eft contra fidem. Si tu dicas mihi quod duplexeft volütas,abíoluta & códitionaks, & Deus abíoluta volürate (olá vult faluare quos praíciuit confo rmes fieri imagini filij fai, & iftos przdeílinauit: voluntate vcro conditionali vult omnes,fi ipfi velint:tuinc obiicitur quod voluntas conditionalis non videturconuenire Dco, quia baec eft voluntas femiplena, Deusautem quidquid vult, p vult. Etiterum quidquid facit Eo facit. Et iterü zceconditionata voluntasaut eft voluntas beneplaciti, aut voluntas igni. Si (igni, tücnihilad propoficum,quia voluntate figni non vult omnes homines faluos fieri.Si voluntas benieplaciti: fed hzc vno modo tantum cft,& dicitur, & femper impletur: ergo omnes homines faluàtur.Et praterea hzc voluntas conditionata qua dicttur uulis qui moriürur:ergo adhuc non foluit diftin&io ifta.
Irem cum fic dicitur, vult hunc faluarialiquo demóhil,Si nihil ergo pariratienc poteft dici dela ide,quod Deus vult s&nc dluari Sialiquid, non nifi Mes ergofequiturfi vult hunc faluari, quod ifte faluabiturqua- A voluntatefigni, quia nec praecepti, nec impletionis,nec| falnandum: ergo fi omnes vult faluos fieri, omnesfunt] quod vult,fi ipfi velint, locum non poteft habere in par-| - faato, aut hogquod eft, velle, aliquid conoorat;autni-]| Quat. I. A |litercamque accipiatur velle.Sidicas quod cónotar poffibilitatem, & ordinabilitatem ad falutem:obiicitur tüc quod de quolibet ordinabili ad aliquid poteft dici Deus velicífed quilibet clericus eft ordinábilis ad epifco-] | patum,& quilibet miles ad dignitaté (eg'am:ergo Deus vult omncs clericos effe epifcopos, & omnes milites effe reges,quod non conceditur. — ConNcrysio.
De voluntate benepleciti vult omnes bomina [aluos fri, voluntate antecedenti, vel pro generiiw fingaletum inteligendo. | | Rzs».AÀp Arg. Dicendum quod cum Apoftolusdicit quod Deus hoc vult, fcilicet omnes homines faluos fieri, necefle habemus concedere quod Deu, velit Et cum non poflit exponi de voluntate. figni, neceflc habemus exponere de voluntate beneplacia. Sed cum nonomnes faluentur,& voluntas Dei nunquam fruftretur.ideo nc-|ceffe eft quod fiat vis in modo diflribuendi, velin modo...volendi. Et egregiüs do&or Auguftinus duplicem fat No vim in modo diftrbuédi inEnchirid. Vno modo, quod diftributio (iraccommodara, ficuc & hic: omnis homo timet in mari fecundum communem modum loquen- [diint:lligitur, qui eft in mari. Similiter Auguft.exempli-|ficat,fi dicatur: Magifter ifte docet omnes pueros de ciuitate, quia fcilicet docet omnes qui addilcunz. Nullus c-[nim docetur nfi periplum. Similiter, Deus yult omnes homines faluos fieri,quia nullus faluatur nifi velit Deus, C|& ideo orandus eft, vt velit. Facit ctiam alio modo vim |indiftributione fecundum omnem modum diflriluendi,quz potett ficri pco (ignisgenerum, & fic eítfalía,& non inteil;git Ftiié in lic:vel pro generibus fingulorá, & eft fic vera, quia Deus de omr i gente voluit, & vulcali-"uw faluati,& de Grzcis,& de Larinis, & de pralazis,& ubditis,& de omnigente; id: o dicit Apoftolus pro omnibus effe orandum. Hzc eft refponfio Auguft. cui Magifter innititur, & neceffe eft fic, vel fic foluere:fü pofito quod velle dicat ibi velle Dei, fecundum quoddiccur | jvelle placito, quietato, fiue voluntate abfoluta, de qua P/4.n;.
verum eft dicere: Omnia quacunque voluit fecit.Sed|L4. 144 Damaíc.facit vim in modo volendi: Diftinguit enimin '|Deo voluntatem antecedentem, & voluntatem coníev [quentem. Et voluntas antecedens eft voluntas refpeótu Decius propter quod Deus hominem fecit, & eft i ing biliterbonorum.Voluntasautem confequens eft volun tasnon quz fequitur merira, fed qua vult aliquaíccun [dum fcientiam meritorum.Prima fcilicet antecedensdicitur à Magiflrris voluntas conditionalis, fiue voluntas qua Deus vult quantum in fe eft. Secunda autem fcilicet confequens dicitur abíolura. Differentia autem inter -jhanc voluntatem, & illam,non eft fecundum diuerfitatem affc&ionis » (iue modi volendi qui (it in Deo fcd. fecundum rationem c onnotandi, & intelligendi. Prout. enim Deusdicitur velle omnium falutem quantum infe eít,& antecedenter connotatur in omnibus ordinatioad|. falutem, cum ex parte naturz datz, tum ex parte grati ,|oblatz. Dedit enimeis Deus naturam, fecundum quam polient eum cognofcere,& cognitum quarere, & quz- E |fitü inuenire, & inuente inhzrere,ac per hocfalutéob-, [(inere. Gratiam fimiliter obtulit, dum Filium mifit, &| -obtulit, cuius pretium omnium falucifuffcit.Leges et-.|iam, & mandata tribuit (alutis, & oftendit. Ipíe et-Jjlam przíto eftomnibus inquirentibus, & propecftomnibus inuocantibus eum. Velle ergo hominem antecedenter faluare,cft ordinatum ad falutem facere, & voléti peruenire, non deeffc. Vnde velleantecedenter (alua te,non cennotat falutem: fed ordinabilitatem ad faluté. Velleautem cohfequenter, fiuc abfolute faluare,eft vel-Je dare falutem ei, quem prafcitad falutem peruentutá, p fuü auxilium. & gratiá,& cónorat falutis cuenrü.Etfic nonef(t dicere,g Dcus velit omnes homines faluos fieri. ^ Huic refponiioni magis confonant Magifi quamuis vtraq uc, Art. 1.
: [Ref adrz- | vtraque bona fit. Secundum hancergo refpondendum,! A * |tiones pro es Deus vultomnes homincs faluosfieri quantum in . |Fundam.4 e eft voluntate antecedente,non autem voluntate abíoluta fie confequente: & quia illa non connora: etfe&tus euentum ideo non impeditur in hoc quod nono'vnes faluentur. Patet etiam refponfíio ad illud quod obiicitur de porum dicione quia in illis clauditur vo untasabíoluta, non folum antecedes.Pa'etetiam renfio ad vltimum de connotato.Ap illud tamen quod obiicitur quod voluntas conditionata non cadit in Dci, dicendum quod non poniturin Deo vellcitas quantum ad defe&um plenitudinis voluntatis, nec propter diuerfos modos tbediled proptet aliam comparationem in connotando,& fic patet illud.
1.3. Ad rationes veroad oppofitum, quod Deus vult mas,quod verum concludunt, & vere.
s. Adillud autem quod obiicitur de charitate homivult malum:aut ergo voluntas eft nala:aut fi voluntas eft uzít. IT.
Deo auctore: (ed malum non fit Dco auctore: ergo malum non fitDeo volente.Primam fupponit ipfe, fecundá probat: quia nullo homine fapiente fit homo deterior: ergo multofortius nec Deo.
IrtMratione videtur:Q uia omnis voluntas aut denominatur volito, aut denominat volitum. Si etgo Deus bona, volitum eftbonum:ergo aut nihil oft malum, aut Deus eft malus,fi vult malum fieri:fed vtrumque falfum: ergo, e.: | IrEM omnis volens malum, vult fub ratione apparentis boni:ergo omnis volens malü decipitur: ergo t1 Deus vult fieri mala, Deus decipitur:quod eftimpoffibile.
ergo íi vult illud, eft mifer; fed hoc eftimpoffbile:cr- IrzM ÀAuguft inlib.85.q.Idem eft heri Deo volente,& |f. li.
ITEM omnis qui vultaliquid quod non poteft,cít mi- |, omnes homines faluos fieri, refpódeti poteft ad duas pri-|B |fer:fed Deus nó poteft malutn. ticut fupra probatum eft: num,dicendum quod non eft fimile, quia nos nefcimius merita hominum futura finaliter, & fi quis (citet aliquos CONCLVSIO.
Cum malum culpe nullo pacto fit à Deo velibile: Mcirco et qune s quátum in fe eft, debereteos velle uari,nontamen voluntate abíoluta: fed hzc melius infra patcbunt. | 4. Àp illud quodebiicitur quod Deus vno modo fe habet adomnes,dicendum quodillud verbum Philofophi habetlocum quantum d rerum gubernationem,nó quantum ad corum produ&tiomem, vel quantunrad naturalia,non quantum ad gratuita.
QVAESTIO II Et de Pot. q.2.ar.6. Et Cwol.s.4.3.art.2. Rocbardus 1. Sent. d. 4.6.2.3. To. Airgent.t. Seat.d.46.2.1.071.3. Stepbanus Brulef. 1. Seni. dif. 46.4.2. Petrus de Tarant1.Sene difl. 46.4.2.
rationes)malum non eftà Dco volibile, malum,inquam culpz, quiaomnis voluntas inordinata eft, cui placer il- 4n Des velit mala fieri. C [Magifter inlittera. qui hancopinionem improbar:ideo:; [neutrum eft concedendum:fed f alicubi legitur, expoadlex. Mlenf1.9.4.40. Memb.t. nendum.
voluerunt dicere, quod Deus vult malum fieri, cum ipfe Deus non vult mala fieri.
R ssp. Ap Arg. Dicendum quod(ficut probant yltime lud malum:& hoc omnes concedunt/Sed tamen aliqui non fit caufa eius: fed alius, Deo volente.Ethoc quidem dicebant Deum velle non ratione ui: fed ratione cius qj inde elicit.Sed hoceft contra Auguftinum ficut oftendit Apillud ergo quod obiicitur in contrarium q; Deus non vult quod impoffibile eft fieri, dicendum quod nó velledicitur dupliciter,aut hegatiue, auc priuariue. Si ncgatiue, non eft vcrum illud:nec Afelmus itaintelligit. Si priuatiue, tunc non velle vna dictio eft,& tertia períona eius,quod eft nolo: & hoc modo dicitur Deus nolle, uod abíolute vult noa fieri. Hocautem modo non eft dicete: uod Deus nolit malafieri:& hoc modo non tenet cand contratio, quia non tenetin contra- Adep- hieu Deus velit mala fieri. Eequod fic,oftenditu!| riis (ed in contradi&oriis, pofitum. per Anfelmum:Deusnon vult,inquit,quod impol- 2. Ap illud z- obiicitur quod duobus oppofitis Inf. li. cur Dew bomo] polfibile eft feri, Deusvult illud:fed| malum eft poffi ^r. — |bilefieri:ergo malum fieri eft Deo volibile. neplaciti non eft (imile:nam fcientia eft refpe&u omniü 1. Irt duobus oppofitis propofitisin'er quz non quz fiunt: voluntas autem beneplaciti non eft nifi tefpeeft medium, neceffe cít alterum cíleà Deo fcitum: ergo|. |&ucomum,quaz füntab ipfo.
pari rarione neceffe eft alterum effe volitum:fed demon-;. Adillud quod obiicitür,quod quilibet iuftus vult ftrato Ie iftum peccare, iftum non peccare, funt liuttiiam » €*«. dicendum quod aliquid dicitur iuftum oppofita: ergo Deus vult alterum: fed quidquid Deus| dupliciter in fe, fcilicet & ex ordine. Quod iuftum eft in vult,illud fit:ergo fi vult illum non peccare,iftenon pec-| |fe iom id quod eft, eftà Dco volitum. Quod vero at,quod eft concrapofitionem:vultergo iftum peccare:| |eftiuftum ex ordine, eft volitum Deo fecundum quod Urdld led hoceft malum:ergo malum fieri, etáDeovolitum. | lordinacum: & malum non eft volitum fecundum quod abo | P Ir£M omnis iuftusvult omne quodiuftumeftfed| | |malum, fed fecundum quod punit, & ita fecundá quod omnis perna iufta eft,vt dicit Auguft. & omne malüpa-| |ordinarum,& ita fecundum id quod eft, non eft volitum. . |na:ergo omne malum quod fit, 4Deo eft volitum ficri. 4. ADillud quod obiicitur quod qui vultaliquid, vult nod omne malum fit poena, patet per Auguft.t. Con-| | |omneilliannexum,dicendum quod vellealiquid eftdu- | fe luffitti,inquit, Domine, & fic eft quod emnisinoidi-| E pliciter, aut voluntate antecedente, aut voluntate connatus animus fibi (it poena. fequenre.Quod vult aliquis voluntate antecedente, vult 4. IrEM omne aliquíd volens voluntate confiliata,&| |omneannexumilli neceffario. Quod vero vult voluntadeliberata, vult omneillud fine qvo illud nonpoteftef-] |teconfequente,poteft etiam velle (ineannezo. Poteftefe:quamuis enim aliquis velit effe Abbas. fed non mona-| |nim exmalobonumelici, quod non elicereturnifi fa&ü chus:tamen fi deliberatiue veliteffe Abbas, vultparter| jillud malum difpliceret, & bonum elicitum complaceeffe monachus: fed Deus vultaliquid bonum quod nun-| | |reteiquinouit elicere. Poteft amé refporideri per interquam poteft effe fine malo, ficut fanctos fuos probari,& | emptionem quod volens voluntate confiliata vult alipati,& filium fuum:ergo,e. —. | uid,non tamen vultillud,cófequitur: ficuc aliquis vult Funda. | Contra: Nihileftab aliquo volipum vel volibile, g.. ilisuem furgere, fed tamen non vult eum cecidiffe;Tamena, |omnino difplicetei, & eftodiofum:fedinEcclefiaftico| [men poteft aliterdici, & melius quod velle aliquid fine dicitur; Alti(fimus odio habet peccatores:fed non nifi ra-| .|tione peccati, fiue mali: ergo multo magis odit malü:ergonon vu'tillud fieri, S.Bonau.Tom.4.
bile eft fieri: ergo per ^— ccenuerío, qued |, |propofitis,necefle eft alterum fcire; ergo neceffe eft alterum velle, dicendum quod loquendo de voluntate be- | alio cft dupliciter.Aut velle hoc, & non vellealiud,quia vnum placet, & aliud difplicet,& fic poffibile eft his que [infeparabilicerfunt coniuncta. Alio modo velle aliquid uiu Spiorduaidisures itchicissbcamieah fura Amediagoy bu li a fine j76 Lib.I.Sent. | Dift. XLVI. aliquid fine infeparabiliter annexo cft velleimpoffibile.| |via ad bonum. Ducere autem ad bonum tripliciter dici-Primo non fequitur,quod velit id quamuis non fineillo.| |turaliquid, ícilicet per modum caufz, vel per modü cafenfus enim eft, non (e illoente, fed camen fineillovo-| |fus, vel per modum occafionis. Et differunthac tria. Ná liro.Et eftexemplü fenfibile: volo enim aliquem quice-| |caufa perfe ducit circa illud,circa quod ponitur quod eft cidit urgere, ita quod non volo eum cecidifle,nontamé| | |producens, & intendens, Sed cafus priuat intentionem, voloquod furgat;ita quod non ceciderit. fed non operationem, icut patet in fodiéte,qui inuenit: thefaurum prater intétionem. Occafio autem priuat v-Qy ESTIO III trüque: Non enim dicit principium producens,fed ma. £5 dicitaliquid quod principium afhcit, vt efficiat (icur . AR nés pé NNNM. aliquis ex verbo audito percutitalium:verbum auditum AMlenf-r 4.19. Memb.a. fuit occafio, non efficiens percuffionem, nec Cooperans Phoen V p E efficienti, fed quodá modo afficiens. Ec hzcoccáfio duo-Tbe. ra LEA. Lid bus modis eft. Quzdamenim eft que quodi modoha-Mar]il.Inguen.1.Sens.q. 45.t1.2. bet rationem actiuí, quia quodam modo excitat efficic-Stephanus Brulef.1.Sent.difd. 45.4.3. B |tem,ficur malum exemplum ad peccatum. Vel quz h- Petrus de Tarant. 1,Seus. diff. 45.43. betrationé paffiui, vt ex quo aliquis affumit rationem, ficut aliquis ex malo alterius exeitatíe ad faciendü bonü, Secundum hoc intelligendum quod malum duo dicit, Ícilicet priuationem, & naturà ordinabilem,& ratione malitiz comparatur ad bonü, quodfelicitur ficut occafio paffiua,ratione boni quod fübfternitur, ficut occa(ioiliquo modo actiua, propter quod malum dicitur occafi boni.Cum crgo aliquid ducat in bonü his tribusmodis, habet fic differentiain ducédo.Aliquid enim poteft ducerealiquid adalterum, aut ex fe, aut peraliquid (ui, & tunctenet rationé cauíz perfe. Aur poteft ducere peralterum,ad quod tamé non erdinatut: (ed illud ordinatad | -tertium fumpta oceafione ex illo, & fictenet rationé occafionis. Aut ducit cumalio,ad q1od ramen nen ordina-C|tur,necillud ad tertiü: fed ambo fimul:& fic tenet rationem cafus qui cx concurfu eft caufarum.Ex hoc ergo patet,g illud gjducit per modü cauíz, habet intra fe rationé ordinationis in finé,& ideo in ipfo eft benitgs:& ideo recte denominatur bonum. Quod vere ducit per modü occaftenis, nullam habet intra fe rationem s. sis in finem:ideo nec bonitatem; & propter hocnon poteft denominari bonum perfe, nifi cum additione illius per quod ordinatur,in quo fcilicet cófiftit ratio ordinationis, & bonitatis:& circa quod ponitur bonitas. Cácergo malum non ducatad bonum ex fe, fed per illud ME turex ipfoà fapiente Deo, abfolute obsit omn feri o. |nonetbonum:immo omnes confimiles funt neganda: Moral.cai] — " ConrR A:malumfieri eft malum in effe produci/fi] |quia bonitas notatur Oni circa Is malum.Si autem infinf«..— | ergo malum fieri eftboná, produ&tio mali eftbona:fcd| Jaddatur bonum "i elicitur, vel ipfe eliciens)ficconce; Fund. |regulacftin arte Topicorum, cuiusgenerstio vel pro-|D |denda funt huiufmodi locutiones, malum fieri eft bonü j.Top4-2. |du&tio bonaeft,ipfum quoquebonum:ergofiprodudio| |ei.qui nouit ordinare inbonum:fimiliter malum ferieft mali eftbona,malum eft bonum. j | bonum,vt ele&i probentur. » - Irz« malumferi, eft ilem quod bonum príuarifiue| | — 1:2. Exhecergo patent duz primzrationes:procedát iu ndrd ifi alum fierieft bon: ioboni| |[eBim cum determinatione, ficut in ipfis audoripicc4. e. c» | COrrumpi:li ergo malum fieri eft bonum, corruptio boni, patet in 1p deinceps, |eftbona:fed regula eft: Cuius;cortuptio bona, ipfumeft| |tatibus. malum ergo ft corruptio boni eftbona, bonum eft ma- 3. Ápillud quodobiiciturtertio: Cuius vfus bonus, | lum,quod abfurdum eft. | [éredicédum quod duplex eft víusrei. Vnusad quemres Arif.2.To-| IrEM de conuertibilibus fivnum eftbonum. & reli-| |defeordinatur, & dcetaliverum eft: ficut patet de equo Pt — [quum:fed malum fieri & mala facere fünt conuertibilia: quieftad equitádum. Alius vfus eft, qui eft aliquando,& [ergo fi malum fierieft bonum,& malum facereeftbonü,] |expoítfa&o:& ifte poteft ce bonus ex bonitate vtentis,|.
fed pro bono nullus eft puniendus:ergonullusfaciens| |nen vtilis:quia bonus vtens bene vtitur malis:&de tali vmala eft puniendus. (a noneft tegula vera: deraliautem loquitur Augufti-IrEw:Sicut oppofitum in oppofito, & propofitum in| |nus. 0] propofito:fi ergo malá fieri eft bonum: ergo bonum ficri eft malum: fed hoc abíurdum cft quod malum fit facere bonum:ergo & primum. IrzM fimalum fierieft bonum:autesgo in fe,aut quia ex ipfo euenit, vel cófequitur benum. Non in fe,conftat. Si ergo quia inde euenit bonü, qui dicit: Faciamus mala vteueniant bona,bene dicit:ergo male A poftolus repré- Ad oppo. Trum mala fieri fitbonum:& quod fic, eftenditur |ütum. hoc modo.Quod expedit facientiad falutem,illud cftbonum:íed malum eft huiufmodi: vnde fuperillud: . |Diligentibus Deum omnia cooperátur in bonum, Glof. Lib. i4. c4. | ctiam ipf cafus.& Auguft.in lib.de Ciu. Dei: Audeo,in-13.10 sin fe- quit, dicere,fuperbis vtile effe incidere inaliquodapertü Mr IPIS I manifeftumg;peccatum, vt inde fibidifpliceant, quiiam fibi placendo corrucrant; igitur malum Beri cft bonum, & vtile facienriad falutem:ergo, c*«. 1.IreM quod eft benum Dco, & vniuerfitati,eft bonü fimpliciter, quiabonum communc prafertur bono priuato:fed malum fieri, eft bonum vniuerfitati. ergo c7«. uod fitbonum,dicit Bo&tiusin lib.de confol.Sola diuina viseft cui quzque mala bona funt. Et Augufti. inlib. Confeff. Tu cui nihil omnino malum:fed nec vniuerfz creaturz tua: quia nihil eft extrate quod corrumpat or-|dinem quem impofuifli: ergo (1 malum ficri eft bonum vniuerfitati, patet, óe.
;. IrzM cuius vfus bonus eft, ipfum quoquebonum: Arifli. '"|fed vfus malorum factorum e(l bonus:ergo, e*c. Minor Top.ca. 14-| patet per Auguftin. lib. 11.de Ciuit. Ncque enim Deusil-Cops. Lo: crearet quos malos effe preíciff nif pati ratione pre- .|Mciret quibuseos bonorum vfibus commodarct. ' 4. Ir£M omne quód iuftum eft,bonum eft:fed mala Ang Ench | c cci iuftüjcft; quia poena eft peccati precedétis,(icucsult 9^ ^ |Gregorius:ergo malum fieri bonum eft.
-—