El 4. Apilludquod obicitur:quod iuftum cft, bonum eft, óc. dicendum quod iuftum dicitur dupliciter. Vno modo iufte ordinatum per iuftitiam quz eft in ipfo,& omne quodficiuftum eft, bonü cft, quoniam intra fe habet iuftitiam, Veleft declaratiuum iuftitiz, &fic poteft malum oftéderce.Sicut m.malum poteft ad retributionem iuftitiz difponere,ita & oftendere.Et hoc modo dicit or-| hendi:. MV dinationem iuftitiz inaltere, nec fequitur quod fit bo-Coxcrivsrio. | |num,quiaiuftum plus irnportat rationem ordinis. Ni-| ge? -—: hilominus tamen (RR illenoneft proprius, quodici-|. Malnfierinullo pasto bonum efl tametfi malum poffit por o Itur: Iuftá eft,vt qui in fordibus eft, fordeícat, immo val-| TN | de peraccidens intelligitur, quia iuftum eft vrrelinqua-Res». Ap Arg. Ad predi&torum intelligentiam no-| (turá Deo, &ad hocfequitur, quod adhuc fordeícat:vntandum,quod in S Urnbds illud eftidicerebonum velvri-|,de peraccidens intelligitur. ' effe occafto boni.
s Ps " Lj D E EE itíLLLLd MM A ——L————Á— ME c cd Art. l..
QV £STIO III An mala fieri fit verum.
Richardus 1.Sent diff. 46.4.5. Steph. Bridlef.r.Sent.difl. 4.6.2.4. Petrus de T erasitaf. 1. Sent di-46.4.4.
Funda- V Trum mala fieri fit verü, & videtur quod ficiQuia menta. de quolibet affirmatio vel negatio vera, de nullo ;, Periber. ambo fimul: fed hacc cft fal(a, nulla mala fiunt: ergo oppofitum eft (im pliciter verum, fcilicet mala fieri.
Mesh. |tieshomointellieit ficut cft in re, veritatem habet, & intelligit:ergo fi vere intelligit, intellectum eft verum:ergo mala fieri,eft verum. | Ir£M veritas propofitionis afferit veritatem in dido. Vnde fi Sortes currit: Sortem currere eft verum:ergo fi malum fit,maluim fieri eft verum:fed malum fit, conftat: ergo, óc. IrEM veritas dicentis ponit veritaté in dicto:fed Deus Mat. 4.4 |quinoneft mendax,dicic mala fieri: Quid cogitatis malain cordibus veftris? ergo verum eft mala cogitari:pari ratiorie verum eft fieri. Ad i. CoxrR A: Verum & bonum conuertuntur:fed ma- : E |lumfeeri,nó eft bonum.vt füpra probatum eft: ergo ma-P *llafierijnoneft verum. Siforte dicas, quod verum eft de veritare incomplexi:oftenditur de omni veritate: quia omnis veritas entitas quxdam eft: & omne quod participat rationem entis,participat rationem boni: ergo, ét.
1. IrEM omnis veritas eítà veritate prima: ergo & omne verumd primo vcro:(i ergo malum fieri eft verum, malum fieri eítà Deo: fed hoc eftfüpraimprobatum:ergo,c«.Si tu dicas quod illud eft verum de veritate rei,. inonfigni:hoc nihil eft, quia ficutà Deo funt res, ita & Intp. d. (joa: & Ambrofius dicit quod omne verum eftáSpiien ritu fando, à quocumque dicatur. Loquitur ergo de veritate in fermone: & ita de veritate complexionis, fiue figni. | In gudc| 3: ITEM Omnis vetitas figni, fiue complexionis cautdtQuat. am & ortum habet à veritate rei: ergo veritas, iftum| furari, ortum habet à veritate furti: fed furtum non dicit actionem veram, immo def: iuam: ergo pari ra-I» predic. tione, iftum furari: noneft fimpliciter verum. 51 tu dijurat cas quod veritas complexionis triplex eft, fcilicet pofiwel. di tionis, priuationis, & negationis: & prima caufamira Que, |Vetitate rei, fecunda vero, & tertia non caufatur.CoN-TR A: Philofophus generaliter dicit, quod ab co quod teseft, vel non eft, oratio dicitur vera, velfalía:ergo hoc vbique verum eft. Tu 4. Ir&« omne quod modo verum cft deprafenci, ab eterno fuit verum: ergo fi malum efTe modo eft verum, ab eterno fuit verum: fed nihil eternaliter fuit verum, nifieffet Deus,vel in Deo vtin caufa:ergo fi malü fotefuit verum, & non fuit Deus, fuit in Deotanquam jn caufa à Deo:fed hocfalfum:ergo, cr.
CONCLVSIO.
Mala fieri efl verum, cum vere boc enuncietur, atque intelligatur.
Rrsp.Ap Arg.Dicendum quod fine diftin&ione cócedendum eft, quod mala fieri eft verum: vere enim enunciatur, & vere intelligitur. Verum enim dictum de complexo refpicit compofitionem, ficut dicit Philofo-. |phus: quia veritas, & fal(itas circa compofitionem confitunt:& ideo dicit veritatem figni: fignum autem cft verum,quando fignatrem fe habere ficut fe habct: cunc enin dicitur adzquari: & ideo cum ita fe habcat in re ficut fignum exprimit, fimpliciter loquendo,verum eft mala fieri.
12. Áp illud quod ebiicitur quod verum & bonum 2. Periber.
LI S.Bonau.Tom.4.
telle&us intellectum:fed qui intelligit mala fieri, vere in- " Quaft. IV. 377 A|conuertuntur,dicendum quod circa idem verum: Vndc (ires eft vera,e(Lbona,& fiignum eft verum, eftbonum. fcd ramen nón fequitur quod fifignum fit verum quod fignatum, fiue resfit bona,& ideo hiceft fallacia accidétissomne verum eftbonum:fed illud furari eft verum:ergo iftud furari eftbonum,ex variatione minoris extremitatis. Verum enim przdicatur de illo dicto ratione compofitionis, cum fit dictio mnodalis, bonum vero ratione attributionis:& hancinftantiàm facit Magifter in littera. Similis modus arguendi eft hic: Audio Angelos cantare: (ed cantare Angelos eft verum: ergo audio verum. Con- (milis modusarguendi eft inilla oratione: Omne verum eità Deo, iftum furari cít verum: ergo, dc.& idco fimilicerfoluendum.
;. Ap illud qued obiicitur quod veritas figni eftà veritate rei,dicendum quod falfum eft. Tunc enim fignum verum eft, quando fignat rem non effeque non eft, & non habere veritacem, cum illa non habet. Nam ficut aliquid imperfe&um perfecte zquaturalij imperfecto:ita res defectiua plene poreft ignari. Vnde Philofophus nó dicit: Ab eo, quod rcseft rantum, fed eft, vel noneft.Et eft fenfus; Ab co quod res eft, eft oratio vera quz fignificat iplam effe:& ab eo quod non eft, eft falfa, quz fignificat effe ipfana;& ab eo quod non eft, eft vera, quz fignificat non effe:& ab co quod elt, eft falfa, qua fignificat eà non effe. Vnde quamuisfurtum fitensfecundum quid, tamen oratio quz fignificat aliquern furari, eft vera fimpliciter, Verum eftramen,quod omnis veritas complexa tuper aliquid fundatur, fed non opo tecquod fuper rem intellectam,fed (uper intelligentem, in quo oratió habet effe. Et ic patetillud: Poffet tamen dici quod fundatur ifuperensfecundum quid,ratione deformitatis,& tamen verum eft fimpliciter propter adzquationé quz eft fimpliciter. Notatamé quod de fundamento veritatis propofitionis diuerfimode fentiunt diuerfi. Aliqui enim diftinguunt (ficut ca&um eft) tripliciter veritatem orationis,ícilicet pofitionis, vt cü dicitur, Caíar eft homo:priuationis,vt cum dicitur, Czfar eft homo mortuus:ncegationis, vt cum dicitur, Czfarnon eft.Primam dicunt fundari fupra ens fimpliciter,fecundam fupraens fecundum quid,& tertiam non dicunt fundari fuper — quia talis oratio nihil ponic.Sed tamé illud non videtur fufficere,quia cum dicitur,hzc oratio veraeft verum pradicataliquam conditionem entis:ergo neceffe eft fuperaliquid fundari,quod (it Ecideo dicuntalij, quod fundatur fuper principia Carfaris,fed hoc non fufficit quiacíto quod Czfar omnino fit corruptus & fecundum materiam, & fecundü formam:adhuctamen vera eft ifta, Cae far fuit,fiue Cafar non eft. Et ideo dicunt alij quod fundatur fuper intelligentem.Sed adhuc videturillud non fufficiens, quia efto quod nullus intelligat actu;adhuc oratio eft vera (cripta in parie e, Czfarfuit. Ideo dicendü quod veritasorationis fit veritas figni:& veritas (igni non dicat qualitatem abfolucam, ficut nec necefficas coníequétiz.fed refpe&tiuam,ficut fignum:cü omne quod có cingit fignificare quid; contingat vere fignificaré, & etià falíe.Et ficutad ratione fignificandi non oportecrem cfle exiftentem,fed cognofcibilem:fic nec ad rationévera fi gnificationis. Ec quoniam omne quod intellectus capit, veleftens,vel capit, fine ima ginarur per com parationem E |ad ens:ideo omnis fignificatio, & veritas orationis fignificantis,vel fundatur fimpliciter fupra ens, vt fi dicatur Petrus eft, vel inordine d ens. Vnde propofitio de preterito fundatur fuper ordinemeius ad prefens:imiliter propofitio de futuro ficut propofitio negatiua: vt fi dica tur: Czfar non eft: aliquod enim ens eft; quod non eft Czfíar, & ficde aliis: fimiliter fidicatur, chimzra non eft hircoceruus.
: 4» Ap illud quod obiicitur vltime quod malitiam fore fit verum ab eterno, dicendum quod ad hoc quodaaliquid fitverum,non oportet quod fit in Deo tanquam in caufa: fed fufficit quod fit Dei praícientia, quz non eft nifi veri. Ad hoc autem quod aliquid fitin Dei prz-Ícientia, fuflicir quod ipfum, vel cius caufa, vel cius Ii 3 oppo- 378 Dift. XL VI.
rl c I e LN E D C oppofitum fit in Deo tanquam in caufa, ficut fupra di- |A' cunt, Rationes ergo probantes, quod malum fit ordi &um e& de cognitione Dei.
QV.AESTIO V. an malum fit erdinabile à voluntateDei.
Rschnrdus s.Sent difl. 6.8.7. Steph.Brulef.1.Sent.di/f. 4.6.4.5. Petrus de Taranta[.1.Sent.difl. ad.a.«. Trum malum fit ordinabileáDeivoluntate Et Funda- ficvidetur,quia fuper illud Pfalmi: Domine Deus menia. |meus in tefperaui.Glotfa: Qui videt merita animarum| Pf4l.7-4 |(icordinari à Dco, vt pulehritudo vniuerfitacis ex nulla arte violetur, in omnibus laudat Deum: diftinguens aliud nonfeciffe:fed ordinaffe,vt malum.
IrEM Áuguftinusin Enchiridio: Malum bene ordinacum,& loco fuo po(itum,euidentius commendat bonü.
IrEM:ratione videtur, quia omne meritum ordinatur ad praemium fiueretributioné:fed malum meretur po-- nam,íicut bonum gloriam: ergo, & cum bonum gratiz lit ordinabile;pari ratione malum culpz. rif. 1.po-| | IrEw:peccantesin fuppliciis ordinantur:fed propter 6t6x.5. quod vnumquodque, & illud magis: fed mali non ordinantuc in poenis nifi propter mala:ergo malum multo magis c(t erdinabile.
Irem: omne quod auget decorem in re ordinata;eft ordinatum:íed malum auget decorem in vniuerío,quod eftordinatum:ergo, c. Probatio minoris. Auguftinus in gro,fuoloco pofito, pulchrior eft: ita vniuerfitas rerum ex peccatoribuse(t pulchra. I. Contraper Auguftinum: Malum cft priuatio mo- Ad oppo- di,fpeciei,& ordinis: fed nulla priuatio participatid culitum. — linseftpriuatio:ergo fi malum eo quod malü priuat or-"d pu dinem,malum non contingit ordinari. aii ud | | 2IrEM;quod non eft, none(ítordinabile, nam ordo Ex 2. peri. przfupponiteffe:led malum in co, quod malum, nihil bermen, — Ieft:ergo noneftordinabile.
3. IrEM:omneordinabile eft ordinanti poffibile: fed malum non eft poffibile Deo, quia Deus non peteft facere malum:ergo non eft àDeo ordinabile. 4. IrEM:i malum eftordinabile, aut ordine partium intotum,aut in inem. Non primo modo, quia malum nulliuse(t pars. Si fecundo modo: ergo cum bonum cft iquid ex ordine in finem,tunc malum fieretbonum.
CONCLVSIO.
3Malum eff ordinabile ad bonum, fecundum difpofitionem,per erdinem iuflitie, c fecundum o[lenfionem, manifeflande videlicet ordi-'^— membonerum. ' Res». Ap Arg. Ad predi&orum intelligentiam norandum. Quemadmodum aliquid dicitur effe fanum tripliciter aut fübiectiue, vt animal dicitur fanü:aut dit" pofitiue,vt potio dicitur fana:aut often(iue, vt vrina fana: ficaliquid ordinabile dicitür tripliciter, aut ficut erdinis Sicucfüfcepriuum,non eft aliquid ordinabile nifi quod e(t ens,& naturaaliqua: & ita malum: non eft E ens bile, ni(i per accidens fcilicet per bonum fübftratum. Sieutdifpofitiuum, malum cft ordinabile: fed non ficut d.fpofitio ponens, fed priuans. Duplex enim eftoro fcilicet naturz, & iuítitie. Ordo naturz eft inftitutus: ordo iuftitiz eft acquifitus. Malum autem priuat | |erdinem fpecialisnaturz, & illum priuando, incurrit in ordinem iuftitiz, quia offendit: vnde ratio ordinandi. ficut difpoficio in ordine iuftitiz eft meritum, vel demeritum. Sicut oftenfiuum: malum eft ordinabile, & ordinatum, quia manifeftat ordinem bonorum per oppofitum; oppofita autem iuxtafe pofita magis clucef- .|cun&a complectitur, quo fit, vt fialiquis ab affignats vndecimo de Ciuitate Dei: ficut pictura cum colore ni-| C D |tefinanturáDeo,'dicit quod Deus vniuerfum quafi qui- [ni fomnum: ergo ad perfe&um decorem vniueríi n (aíceptiuum, aut ficut difpofitiuum;aur ficut oftenfiuü. | E |* Quat. V. E natum, proceduntíecundum ordinem iuftitiz, & fecü: dum difpofitionem,& often(ionem. ] r. Ap illud autem quodobiücitur, quod malum eft priuatio ordinis. Dicendpm quod yerum eft particulairis naturz:fed non eft verum prout ordo dicit difpofitio. nem vniuerfalis prouidentiz,de quo dicit Boctius:Ordo fibiordinis ratione diícefferit, neceffe fit, vcin alteram differentiam relabatur. Exemplum ponitur in citcumferentia circumple&tente centrum.
2. Apillud quod obiicitur: Effe ordinatum prefupponit effe.Dicendum, quod verum eftin eo quod períe & in feordinatur: malum autem non ordinatur necin fc, üecperíe,& ideo nonoportet, quod ipfum fit,fed fuffcit, quod aliud fit in quo fübftanzificatur malum, & hoc eftbonum,vt dicit Boétius.
y. Ap illud quod obiicitur, quod ordinabile eftpof-| ribs i fibile ordinanti.Dicendum,quod effe poffibile,ue fub |Cmf effe potentiz diuinz, e£ dupliciter, aut potentiz produ- ósnfo, ceni, aut prouidenti: & quamuis malum non fubfitdiuinz produdtioni,fübeft tamen prouifioni.
4. Ap illud quod obiicitur, quaordinationefitordinabile.Dicendum quod ordinationead finem,fed hoc eft íolum ex poft f &o,& ideo non fequitur qued malü icbonum,fed quod ex ipfo fequitur bonum. Potlettamen dici,quod quamuis malum non (it pars, tamen illud in quo eft;pars eft, & locum & ordinem parus tenet.
QVESTIO VIL An malum fit de complemento vninerf.
V Trum malum fit de compleméto vniuerfi.Et quod Lm fic, videtur. Contra malum bonum eft, & contra gal, 54.) mortem vita, & fic intuere inomnia opera Altiffimi.Si ergo huiufmodi oppofitio fpe&acad decorem, &com plementum vniucr:ergo & malum. As iC.
2. IreM Auguft. de Ciuitate Dei,loqués de malis qua- De. v. £M ft.
bufdamantithetis honeftauit, & excmplificat in fermone, & in pi&uris. In fermone, ficut Apoftolus vtitur. Pet gloriam, & ignobilitatem. Ec in picturis fia. iliter, ficut enim pi&turaalba cum colore nigro, fuo loco pofito pulchra ett;fic vniuerfüum cum malis:ergo malum candum hoc decorat vniuerfum:fed emne tale eft de complemétovniuerfi:ergo,Ce. —— 3. ITEM ratione videtur, quia ficut malum eftpriuatio boni, ita filentium eft priuatio vocis, & fomnus vigilia:íed ad perfectionem, & decorem fermonis necefle eft interponi filentium: ad perfc&ionem & decorem animalis neceffe eft aliquando vigiliis interpo- 2.Ctt Á. Ibid.
fle e(t bonis interponi mala.
4. ITE M: Vniuerfum eft conditum ad Dei manifeftationem: fed in operibus Dci maxime manifeflatur, mifericordia, & veritas: fed fi malum nonfuiflet,nec | mifericordia nec veritas ita perfecte manifeflaretur, fic- | ut manifeftatur in zterna punitione, & peccatorum | remiffione, & redemptione: ergo non effet vniucríum ' complementum. | | unda | ' CoNrTRA: Videt Deus cunda quz fecerat, & F ind erant valde bona, & non fecerat mala: conftat ego, 1d Ju abíque maliscrant omnia valde bona in vniper- | o: fed vniueríum non effet valde bonum, fi decílet ei perfetum.Cum ergo dceffet ei malum: videtur quod | malum non fit de cius pefe&tionc.
Irz | ) d nr. bbs.
s. Phyf. 19.
Art. LL. Ir x « Aug.in;.de libero arbitrio, loquens de perfe- &ione vniuerti dicit: Quidquid ribi vera ratione melius occurrerit, cias Opificem omnium feciífe: fi ergo non fecit mundum cum malis, fed (ine malis: ergo mundus (ine malis erat perfectior, quam cum malis: ergo malum non eit de perfectione vniuerfi.
I1 s u:ratione videtur:quia albius eft, quod eft nigro impermixtius: ergo pulchrius, & melius quod eft malo impermixtius: fed t1 in mundo nullum cílet malum, necvniueríüm effet malis permixtum:ergo melius: ergo perfectius:ergo ordinatio mali, non eft de complemento vniuerfi.
; |ergo quod eft priuatio boni,eft prinatio pulchri:(:d malum eit priuatio boni:ergo cft priuatio pulchri:ergo malum deturpat: fed quod deturpar, & fedat non tpe&at ad pulchritudinem, (iuc decorem:ergo nec malum, fiue x erdinatio.
CoNcrivsrio.
Malum ex accidenti facit ad decorem vniuerfi, vatione fubiecli quod ordinatur in penam oppofits, cuim decor ayis clerefcirex prefentta mali C beni eliciti.
ueríi diuerfa fenferunt. Dixerunt enim aliqui, quod eft loqui de malo, vt eft in potentia facientis, & vt eft in opere;fiue in facto.Si loquamur, vteft in potentia faciends, fic voluerunt dicere, quod poffe malum facere erat de peifectione vniuerfitatis.quia creatura debebat fieri, qu.c polfet pe: care, & M abftinere, ad hoc quod vniucrfum perfectum eflet, (icut in tertio, de libero arbitrio dicitur. Si;'oquamur de malo, vteít in fa&o effe, fic li,. deli), | dicunt, quod nullo modo fpe&at ad complementum vniuerfi,nccperfe,nec per accidens Sed cuim autorita- "Bii. |tesdicant contrarium, quod ex ordinatione mali ad bo- Lb.i.de- C.Dei t4p.
num,quidam decor refüultat,ficut dicit Auguft.expreffe, opoitet aliter dicere. Ideo dicuntalii, quod decor vniuerfitatis,quidam cft fubftantialis,(iue quantum ad effe: quidam accidentalis,(iue quantum ad benc effe. Quan- |D tun ad primum mala non faciuntad decorem, nec per (e, nec peraccidens; fed quantum ad aliquem decorem accidentalem, mala bene ordinata faciunt: nó quia ma- |la, fcd quia beneo.dinata: & ita per accidens ficut per accidensordinantur, & illo decore circumfcriptoadhuc effec vniueríum decorum,& perfectum, quamuis hunc decorem non haberet. Ad hunc decorem faciunt mala, non ratione fui, fed ratione fubiecti, quod ordinatur in poenam ad diuinziuftitiz manifeftationem. Vel ratione oppofiti, quia decor magis clarcícit ex int mi (icut oppofita iuxta fe pofita magis elucefcunt, (icutcómuniter dicitur. Vel ratione bon: eliciti:multaenim bona Deus fecit, & facta funt,que non effent facta nifi peccarum praftitriffecocca(ionem, ficut illa que gefta funt | p in noftra reparatione: tamen fine hisomnibus effet vniu*ríum completum. Si vero quaritur, verum tunc effet pulchrius, quam nunc,fic refpondetipoteft, quod (c habent ficut excedentia,& exceffa:ficut duz facies, in quarum vna nullaeft macula, inaltera eft cicatrix aliqua benefita, que videturfaciem venuftire.. Etfi vltra proce das, quis decor magis excedit: poteft dici ine prziudicio, quod decorqui nunceft: & ratio huius e(t, quia vidiuina eliciensbonum ex malo, praepotens eft malo: & ideo bonum quod inde elicit, preualet bono, quod malum corrumpit: & ideo plus valetvniuerfum nunc, quá valuiffet tunc, in quo nunc modo commédatur fapientia C:eatoris. Vnde Gregor.in benedictione cerei Paíchalis: Ofelix culpal, qua talem meruit habere Redemptore, Er exemplum eft deícyphoíano, quifrangitur, & religatur filo argenteo, velaureo, quia melior eft pott, quam ante, non ratione fraQionis,fed ratione religatio- * «QVODVOLVNTAS Quaft. VI. 37 - as NE RNDE CREER RES ERR T Hr PERROS MERE TSNE RON, OR PSNRUROS ENSE À 'nis. Et fi quzrasá me,nonne melius effet fi omnes effent beati,quam quod quidam beati, & quidam miferi? Dicendum((icut credo)ii homo ftetiffet, non perueniffent pe ad Hieruíalem füpernam, quam ficperuenturi unt. Vnde mali quafi ex abundanu funt, nec fant in cóputationc.
13 Erficconcedendum quod otdinatio mali facit ad complementum accidentale: ficut probant rationes ad primam partem inducta, fed ad complementum, fiucad decorem fubftanvalem, nec per fe, nec per accidens:períc vero ad nullü, ficut ille rationes oftendunt.
s. Veruntamen quodobiiciturad primam partem, per fimile in priuatiomibus. Dicendum quod illzpriuationes non funt aliquid adimentes, necauferentesaliquid de bono, vcl pulchro, malum autemaufert; idco patet illud.
4. Ap illud quod obiicitur: quod non manifeftaretur mifericordia, & iuftitia. Dicendum, quod quamuis non manifeftaretur in actu, manife(ta.etur tamen in fua origine. Qui enim Deum in fe cognofcit: videt inillo zterno exemplari,quid eum deceatfacere, & quid poffit, licet nonitaclate vt nuncin opere, & ita miferico: dia, & iuftitiam pariter, nihilominus tamen mifericordia o-(téderetur in fupererogatione,& iuftitia in retributione, licet hon ita clare,vt nunc.
DISTINCT. XLVIL DEI SEMPER IMPLETVR DE HOMINE, QVOCYN- QVE SEVERTAT, Clat contra eus voluntatem, Paren contra eius -voluntatem, qua tpfe e(l nibilputandum efl itafieri.tamquam velit ferc non fiat,vel nolit fieri e fiat. Ila enim-ve-|untas ( vt ait «augu. im Encbirid. ) emper impletur aut de nobis,aut à nobis. Denobis impletur [ed tamen no implemus eam quando peccamus. A nobis impletur quádo bonum facimus: ideo enim [acimus, quia cimus p^ cere Deo It C de borminefemper Deus implet (uam «voluntatem: qnia nibilfacit bero,de quo Deus non operetur quod vult. Non enim vult Deus, vt peccet bomo quilibet. Siautempeccauerit, peenitenti uult parcere, vt viuat:in peccatis veroperfeuerantem purire, vt iu[litie potentiam contumax non euadat Sicut alios ab eterno prearauit ad penam ita altos preparauit ad oloriam: Et bec Junt magna opera Domini,exquifita in omnes voluntates eius. Et tam f[aptenter exqni[itayvt cum «Angelica bumana creatura peeca[Jet, id eff, non quodille, fed quod voluit tp(a fecifet, etiam per eandem creature voluntatem: qua factum efl, quod creator non-voluit impleret iye quod voluit, bene vtens etiam malis, tanquam fumpie bonus adeorum damnationem,quos iuffe predefHinauit ad penam, ad eov um falutem, quos benignepradeinawit ad gratiam. Quanti cnim ad ipfos attinet,quod Deus noluit fecerunt:quantum vero 4d omnipotentiam Dei nullo modo id facere valuerunt. Hoc quippetp[ó quod contra eius voluntate fecerunt, de ip[is facta efl voluntas emnesvolutates eius;vt miro, c ineffabili moda non fiat bM. icd iapddtu i Ha "Augift. in Enchtrid. Cap.roo.
periere.
eius. Propterea namo, magna opera Domini -— jn | Pfal.10. 4 SNGMEMAUNSE ON RM — E li 4 preter ea P EET ERE m guum E A veter eius voluntatem, quod etiam fit contra eius voluntateme: quia non fieret (i non fieret: nec vtique nolens mit:fed-volens: nec fieret bonus fieri male,nifiomnipo tens etiam de malopof[jet facere bene. Hz« verbis euidenter monjiratur quod voluntas Dei eterra fewnper impletur de bornine, ctiam [ifaciat bomo contra Dei valuntatern. Sed attendendum eff diligenter quomodo in füperioribus dicitur fieri aliquid contra Dei voluntatem quo Á| Summatim perftringit fententiam przdi&torum, addens quare Deus precepit omnibus bona faccre, & mala vitare:cum non vclit hocab omnibus impleri.
V? A remouit Magifter dubitationes, ex quibus Diuifio. videbatur voluntas Dei aliquando impediri. Hic dcterminat veritatem oftendens voluntatem Dei femper Jefe efficacem, & nunquam impediri. Et hzc pars hal: quatuor partes. In prima auctoritate Auguft. oftendit voluntatem Dei femper efe efficacem, & nunquam impediri. In fecunda vero ( ne hocintelligeretur de volun- | tate figni) diftinguit voluntatem, vt oftendat hoceffe di&um de voluntate bene; laciti,ibi:Versm c fupra diximu. In tertia Magifter oftendit, quod contra quandam p [voluntatem figni beneporeft fieri, ibi: Multa enim fiunt contra Dei preceptum, Cc. In quarta vero epilogat breuiter predeterminata,& hoc ibi: Ex predicti liquet quod voluntas Dei,queipfeeffl.ere. — |, Ex predictis liquet quod voluntas Dei, que ipfe eft emper inuittaeft, nectti aliquo ca[fatur, fedperomnia impletur. Confilium vero eius el preceptio fiueprobibitio nonabomnibus implentur, quibus propofita, ch data fumt. | Neque ideo precepit ommbus bona, velprobibun mala,velcon[uluit aptima,quod vellet ab ommbus bona, que precipit fieri, vel mala que probibust vitari. ( Sienim vellet "vtique, Cr fierent, quia in null potefl ab bo. mine (uperari,"velimpediri eius voluntas ) (ed vtiufittiam [uam bominibus offenderet, e mali e Hicaperit diuerfis modis fupra accipi Dei voluntatem.
Verum,vt fupra diximue, voluntas Dei diuerfis mo. dis accipitur, que diuer[itas im predictis verbis fidi genter notetur, nibil ibi contradicfionis reperitur. Vbi. nin dicit non fieri preter eius voluntatem, etiamquod fit contra eius volumtatem, diffamilter accipit voluntatem: nen ipfam voluntatem, que Deus ef, ei (em. piterna eff: fedeius fiona predictis verbis intelligi voluit, def, probibitianem: iue praceptionem, c permi[fro. nem. Multaenim [iunt contra Dei preceptum,vel pro- Pibitionem, qua tamennon fiunt preter eius permi[Jto nem. Ip(ius namque permi[Jione omnia fiunt mala: qua tamen preter eius voluntatem fempiternam fiunt. Sic. Intem. S. Mt AÁugu[H. dicit fuper l'uno locum Pfalont: Vt nonloqua-Iter 05 meum opera bominum. Opera enim bominum » dicit ea que mala (unt, que preter Dei voluntatem fiut | in fenfu, que ip(eefl: fed nonpreter eius permi[fionem, que ipfenon eff. Appellatur tamen ipfa Dei voluntas, quia Deus volens fimtt malafieri. Fiunt, eh contraeius praceptionemyvelprobibitionem.[ed noncontra eius voluntatem, que tpfe efl. mifi dicantur contraeam fieri,quia retercam fiunt. Contra eam quippe nibil itafit, vt velit feriquod non fiat,vel nout fieri, C frat:quode uidenter tbi Augu[l. notauit, vbiait: Quautum adip/os attinet, "d Deus noluit fecerunt:quantum vero ad omnipotentia Dei, nullo modo id facere valuerunt. Ac ff diceret, fecerunt contra Dei preceptum, quod appellatur voluntas: fed non fecerunt contra Dei voluntatem o. pinipotentem,quia boc non valuerunt, illud valuerunt: C itaper boc quod fecerunt contra Dei voluntatem, i ef, preceptum, despfis facfaefl voluntas cius, ideft, imleta efl voluntas etus Jempiterna, qua eos damnari -volebat. Vnde Greg. faper Gene[im: Multi voluntate Dei eragunt, vnde mutare contendunt, cb confilio eius refientes obfequantur: quia boc eitis difpofttioni militat, quod per bumanum fIndium re[ultat.. Hic aperte offen-Iditur, quia dum mali confilio ac precepto Deirefiflunt (quod voluntas Dei appellatur ) ea faciunt vnde volun-Las elut, que ipfe eft impletur que difpofrtio vel benepla-Cap. 1o, |I P1 vocatur. Nam ("vt ait Aug in Ench. ) Quanteh-Tem, |bet(int-voluntates Angelorum, ci bominum, bonorum, ( vel malorum, vel illud quod Dews, vel aliud velentes, quam Deus, omatpotentis voluntas (emper inuiéín ef que mala e[fe nunquam potefl, que etiam dum rnala irrogat iufla eff c profecio queiufla eff mala mon eft. Deus ergo emnipotens (iue per mifericordiam,cuius vult » miferetur: ftue per tudiciurm, quem vult,obdurat: nec inique aliquid facit, nec nift volens quidquam facit, C omuia quecumque-vuli facit.
Rom. 9.d DISTINCT. XLVIL Voluntas Dei femper fit efficaciter. Voluntas quippe Dei femper efficax eft.
Expoíitio textus.
( Ad eorum damnationem quos iuffe predefflinauit 4dpenam. Dub. 1. - Videtur Auguft. hicimproptie loqui, quia fupra di-, Difrs 4» citur, quod predeftinatio eft de bonis falutaribus. j IrEx. Damaf. Non ad puniendum pla(mauitnos P ws Deus:ergo maledicit. Iuxta hocquaritur, cum Deusfit, fümme iuftus ficut fümme mifericors, quare magis dicitur proprium Dci mifereri, quam damnare, fiue punire.
Rs r. quod Damafíc. diftinguit voluntatem Detin antecedentem, & confequentem. Pot ft ergo przpara-, tio effe quantum ad vtramque, & fiz eft przparatio bonorurn, & hcc modo eft przparatio fimpliciter, & pre deftinatio proprie dida. Alio modo praparatio accipi" tur large,fecundum quamcumque voluntatem, ficett malorum,& eft predeft:natio large. Magifterautem, X Damaf.füpra accipiüt proprie: fed Auguft. accipit com, muniter, & fic patet folutio. mE Apillud quod quzritur deopere mifericordia. Dicendum quod ideo cft proprium Dei mifereri, quia ad opus mifericordiz non requiritur nifi Dei pis iss fedad hoc quod feueritatem iuftitiz faciac, prefupponitur noftra iniquitas, & idco illud magis appropriatur ipfi Deo,quam hoc. | lp is Bersani Art] o0 | Ipfius namque permiffone,&c. — Dub. Il.— Innuit Magifter quod mala fiunt przter Dei voluntatem: fed non prater permiffionem. Contra: Videtur male ludus cum permiffio fit ignum voluntatis diuinz,(i fiunt prater voluntatém, ergo etiam prater permiílionem. Item:quatitur quz differentia eft inter fieri] prater voluntatem,& cótra,& videtur quod nulla: quia qui non eft mecum,contra me eft..
Rss». Dicendum, quodfieriprzter voluntatem, hoceftquia voluntas Dei non eft inhoc fieri,néc in cius oppofitum,& ita preter voluntatem fit:quod non fit fecundum voluntatem, necconrra, & interhzc medium eft: Dominusautem in Matthzo intelligit de preceptis, quz qui negligit, inimicus Dei efficitur. Quod ergo obcitur, qud permillio eftignum voluntatis benepla cid. Dicendum, quod non eft fignum quod Deus velit illud quod permitritur:fed quod velit illud, quod ex eo clicicur, & fic patet illud. | Sed non prater eiu permiffionem qua ipfe non eff. Dub. 1ii.
Secundum hoc videtur qued permiffio non fit Deus. Contra: Deus eft fua actio: erga Deus e(t fua permiffio, cum permiffio fitadio Dei. Situ dicas hoc effe di-&um ratione connotati: tunc obiicitur, quod voluntas| Dei fimiliter aliquid connotat circa volitum..
Rz s». Dici poteft quod Magifter loquitur fecun- dum opinionem illorum qui dicunt nomina fex generum non przdicare aliquid de Deo, velin Deo, fedá Deo: ed hzc opinio fupra improbara eft. Et ideo poteft |dici, quod Magifter loquitur de permiffione ratione fui connotati, quod importat ràtione fui nominis, Etfi tu obiicias de voluntate quod connotatz Dicendum quod. is verum eft ex adiun&o:fcd non eft ita de principali bgnis ' [ficationenominis. | Neque ideo pracipit omnibui Fona, vel prohibuit mala,vel |..- €nfuluit optima, Nc. — Dub. 1111.
VC voluntatis Dei,ficut precepcam noftrum eft fignum voluntatis noftra: fed redushomo nunquampracipit aliquid alicui, nifi quod vult fieri: ergo multo foruus nec ipfe Deus. | TAN p R £5»; Dicendumquod Auguft.& Mapgifter fequés Aug. quando de voluntate beneplacitilequuntur, | pet accipiunt pro voluntate,qna Deus abfolute vulcaliquid euenire: & de hoc non eft dubiumillud quod di-|.
afiiaag, | Cit fed vlterius Ioannes Damafc. diflinguir veluntatem etiam inantecedentem, fiue quantum in (e eft, & huius ; nec Magiíter. | | Preápit £y in veteri, er in nona lege,que b eii quib p precepit fierinoluig. Dub. V...
Videtur male dicere, quia preceptum eftfigrium di uina voluntatis:ergo fi pes quod r.olebar, vide- (7 tur quod illos decipiebat,quibus quss M oar Ir s «: Videtur falfum dicere, quod noluitimmolationem Ifaac, quia Abraam volebat: ergo voluntatem fuam diuinz non conformabat: ergo non merébatur, vt videtur.Item:Quare Abraam parauit fe ad obedisdum, non autem curatus in Euangelio? alc RzsPowD. Dicendum quod quzdam pracepit Deusad faciendum, vt pricepta moralia, quzdamad probandum, id eft, probatum oftendendum, quzdam ad erudiendum: & horum duorum exempla tanguntur inlittera. In przceptoergo Abra fignatut'non quod Deus velitimmolationem: fed quod vult Abraam vel-| le, & idco cum voluit, feilliconformauic.- Inprzcepto autem quod fecit curato, fignauit fe velle contera- A prum laudis, & ideo Abraam laudandus eft in volunta- Videtur falfurn dicere: quia preceptum Dei eft ignü | gnum cft preceptum, & de hac nonloquitur Auguft. | Quzft.I.
te obedientie, & curatus in hoc quod non tacuit, ARTICVLYS I AP intelligentiam corum quz dicuntur in hac parte,quatuor quzruntur. Primo, quazritur, vtrum [voluntas beneplaciti poffit impediri.Secüdo, quazritur, vtrum aliquis poffit facere contra volütatem figni. Tertio,vtrum Deus debeat mala permittere.Quarto & vltimo, vtrum Deus peflic mala precipere.
D * ^ QVESTIO L. — An volsintas beneplaciti Dei pofít impediri.
B D í If 7w V o» Voluntas beneplacití nen poffit impediri,: | | Qoia: primo auctoritate Genefis: Num Dei | unda-. poflumus refiftere voluntati? Quafi diceret,nen. INED IrzMfuperillud: Qui vult omnes homines faluos] y.Tim. 2. C fieri. Glo.rogandus eft, vt velit, quod fi vult, neceffe cft | fieri. S $1!: . Ir A füper illud píalmi: IuftusDominusin omni- | t bus operibus fuis, Glo, apud Deum, hoceft velle, quod facere: fcd non poteft impedirine velit,quialiberevult:| —. quod vult,ergonon poteft impedir ne ifiat. -: Iz «c: Omnisvoluntas quz poteft impediri, poteft '|füperari: fed diuina voluntas füpetari non poteft;cü fit / (füprema:ergo diuina voluntas, non poteft impediri. | i Irzx:Omnis caufa quz impeditur àprofecutione | (ui cffectus,aut deficit,aut mutatur:fed diuina voluntas, | nec deficit, nec mutatur, nec poteft deficere, nec mu-"(tari,ergo, óc. E |: ""Irz «:Nobiliusagens eft,& nobilior caufa;qué nou | -