[peteftimpediri, quam quz poteft: fed diuina voluntas D |eftfumma & fuprema caufa omnium, vt fup?a monftra-|mmeftergo,ce ^ | /. t. Contra! Omniscaufa, cuiuseffectus contingenter | Ad oppo-|euenit, poteftimpediri:nam fi non poteft, runc eftetus | it - Jeuenit neceffario:fed diuina volütas eft huiuímodi,quia [eft multorum contingentium, alioquin aut nihil eflet contingens, quod eft cóntra arbitrii libertatem, & con-[ilium, & cafum:àut Deus non effet illius caufa, quorü vtrumquceabfurdum eft: ergo, erc. | ^in DbriM ommis caufa queperaliam agétem expletur, poteft perillam deficientem impediri, fiilla poffit ' |deficere. Hac poros tio perfe nota eft: fed diuina vo-' luntasefthuiufmodi,nam Deus vult multa fieri per caus creatas, quz hon facit fine ipfis,(icut generare homi-"|nemafinum, & fimilia. Similiterde his qua funtab o- | E |perenoftro,& hzcpoffünt deficere: ergo diuina voluntas poteft impediti, |: 3. Ire M:Omnis caufa cuius virtus fe extendit ad có- | 4friffor o. trarium, voluntateporeft aliud velle, quam velit:fed diuina effentia eft huiufmodi, aliquid enim vult Deus, vt iftum damnari: cuius eppofitum poteft, hoc certum eft, alioquin non effetomnipotens: poteftergo facere oppofitum eius,quod vulc Sed omne poffibile,cft ponibille: ponatur ergo quod Deus faciat oppofitü eius quod veluit, fi hoc, ergo voluntas Dei eft fruftra,& impedita: ergo.er ARP NE 4s ITEM: Voluntas vult aliquid quod Deus vulti: pfam velle:aut ergo poteft velle contrarium,;aut non poteft.Si poteft:ergo diuina voluntas poteft impediri S1 nó |. póteft:ergonecelfee(tlibertatem eius atari, Metapb. 'entex.
Coxcrvsto.
Deiyeluntai antecedens poteff caffari,confequems autem. -atque abfoluta nequaquam.
mépris Rxsron n. Adarg. Adintelligentiam predictorum ag. fnotandum, quod fecundumIo. Damaíc. Voluntasbeneplaciti cft duplex, fcilicetantecedens (iue condiaiona lis, qua vult, quantum infe eft, omnium falutem:& ab-|. foluta fiue confequens qua determinare, vulcaliquid,|: quod nouit cerritudinalitec euenire. Intelbgendum eft]. ergo quod nullam Dei voluntatem poffibile cft fupera-] . ri,nullam poffibile eft caffar:aliquam tamen. vc antec in fiue to. 5. tem,necelfe c(t impleri, & impoffibile eft impediri.Nul | la (inquam ) eft poffibile fupcrari:Nam (i homo nonfaciat, quod Deus volt quantum infe eft voluntate an-] tecedente, Deus facit de iplo quod vult voluntate confequente, & ita femper impletur, vel de homine; vel abl 4s. Te. 3. homine, & ftcnunquam vincitur, velfuperatur. Non de (bitu jetiam poffibilc eft voluntatem Dei caffau: Nam caffum 6 liters 7 dicitur aliquid dum priuatur effedu proprio ad quem ET eft: voluntas autem nullo priuatur edicta ad quem eft proprie. Nam quod dicitur, quod Deus vult emnes h mines faluos fieri quantum in feeft, hzc voluntasnon connorar falutem, nec proprie eft ad cectum falutis: fed connotat ordinationem naturz, fiue naturam ordi-| nabilemad falutem. Vnde nihil pluse(tdicere; Deus| - vultiftum falumm fieri, quantum iníeeft, quam Deo placuit dare 1fti naturam, per quam poffet peruenire ad falutem, & quod Deus paratus effet iuuare, 1ta quod falus non delit propter defectum à parte Dei. Vndenoncaffatur, quia habet proprium effe&um. De voluntate autem abíoluta planum eft, quod non poffit caffari, quiaomnem ef:eétum fuum ponit, ncc vnquam remanecinexplera. Cum itaque verum fit voluntatem Deinullo modo poffe fuperari, neccaífari, tamenv luntatem abíolutam neceffe eft impleri, conditionalem]: .|vero minime. Sed attendendum, quod eft neceffitas confequentiz,ficut (apra dicrum eft de praícientia, ipfa non habct neceffitatem confequencis, ed confequentiz,quia neceffario infert & fequitur; Deus preícit hoc, ergo hocetit: fed tantum non neceffario przícit,quia in actu preíciendi frequenter notatur effectus contingens. Sicin voluntate intelligendum eft, quod voluntas Dei abíoluta connotat euentum rei, & idco eft ibi neceffitas confequentiz,íed non coníequencis, quia non mutat euentum rei,immo vult Deus, quod eueniat confequens contingens. Vnde ficut preícientia, quia neceffario inferteffe&um,non poteft falli fic volumtas abíoluta, quia neceffario infert, non poteft impediri, immo cam neceffarium eft impleri: voluntatem autem antecedencem, vel conditionatam non cft neceffe im pleri,necneceffitate confequentis, nec neceffitate confequentiz, quia non connotat effe&um rei: fed cónotat illud quod| cíterdinabilead euentum, vt predictum eit. Vnde bcne fequitur, vult iftum faluari voluntateabfoluta, ergo ifte faluabitur: uei ag enim vellet,nifi pariter priícirec eum effe faluandum. De voluntate vero conditiona-|.
E Vela Ja» vt vifum eft, non fequitur.Si ergo obiicitur quod vo: 1 luntas Dei eft neceffaria, & neceffario infert effectum: Jergoomnimodam ponit circa ipfum neceffitarem, dicendum, quod nd nece(le fit Deum velle, & voluntatem eius efIe ia actu, tamen comparatio cius ad futurü eft contingens, & ideo effe&us euenit cótingenter. 1. Ap illud quod obiicitur quod poteftimpediri, cü (it caufa contingens, dicendum quod, ficut tactum eft, cum comparatio diuinz voluntatisad volitum,& euentus voliti 1 . |ratione & erdinatione cius ad effe&tum, effe&us non euenit.Quod ergo proponitur,omnis caufa cuius effectus eft contingens, poteft impediri,fal(a eft propofitio,& ha-| c neceílario concomitentut, ficut vnum eft]. contingens, ita & aliud, & ideo non poteftimpediri;|. tunc enim impeditur caufa, quando manente compa-| Quaft1l. un A betinítantiam,fi effectus neceffario concomitetur & fcquatur ad caufam,& hzceft inftantia in propofito. AD illud ergo quod obiicitur quod poteft impedi-.
ri propter defedtum caufz coopcerantis, dicendum quod ficut diuihà voluntas, fiue diuinum velle connetatcf- - |fe&um,ita connotar efficientiam caufz particularis. Cü Jenimdicitur:Deus vultiftur faluari, nó eft fenfus quod ' velitinomnem euentum, fed quod vultiftum (aluari, & vultiftum velle. Vnde ficut diuina voluntas conno- [currere: & idco neceffario fequitur, fiDeus vultiftum - |faluari,quod ifte etiam velit: & ita nunquam deficit fieut neceffe&tus, & itanunquam impeditur.
s. Ap illud quod obiicitur quod Deus poteft oppo- B fitum eius quod vult, dicendum quod diuina voluntas nonartat posentiam in poffendo: vnde plurzpoteít quà velittamen artat potentiam in agendo:nunquam enim potentia agir aliquid nifi quod vult, & impoffibilecft pu actio fuperexcedat voluntatem. Vndenihil poteft peteft contrarium fuz voluntatis, poteft intelligi dupliciter. Aut voluntate mouente ad contrarium, &fic notatur repugnanria voluntatisad potentiam, & hoc eftimpoffibile.Aut voluntate non mouciite,& fic notatur noh impedimentum ncc repugnantia: fed quod vo-. |luntaslibere poteft, quia ita poteft hoc quod eiusoppofitum:itaenim vult hoc quod porcft «clle cius oppofitumabíque ini mutatione, ficut füpra dictum ete prt Ícientia. Et ratio huiuscft,quia vno & eodem, vult quzeumque vult. | | 4. Àp vltimum dicendumquod voluntas Dei fecundum conuenientiam ad praícientiam vult illa quz vult. Vndc ficut prefcientia ambit totum velle,& poffe, & agere, & non potcft falli aliquid non fübtrahendo contingentiz rei eueniendis, fic etiam in propofitointelligendum. | 48 aliqui poffit fecere contra voluntatem figni.
TR v x aliquis poffit facere contra voluntatem Fuadsfigni. Ecquod non, videtur, quia (ignum & figna [eu. tum conformari debent:ergo quod fit contra vnum,fit contta reliquum: & (i non potcft fieri conrra (ignarum, neccontra (ignum.A lioquin fi non fit contra (ignarum, ed contrafignum, tuncfignum cft fal(üm; fienimf.
um ducicin fignatum, fignificat quod fit córra ipfum fieri contra fignatuma 1 Ir.:Minimum inter omnia figna eft permif- (io,cum fit refpe&u maliad quod minimeordinaturbeneplacitum Dei: ergo fi minime acc:ditad voluntatem beneplaciti, fi non poteft fieri contra permiffioné,mul-| tominus contraalaa: fed non poteft fieri contra permiffionem ficut dicit Magifterin Sen; & Auguftinusde|,,, i p tus diuino auxilio, ficnullushominum atque demoná |,.:e.r. agit e nifi codem diuino atquc iuftifmo permittatur iudicio.
3. IT & M: Potentioreft voluntascui non poteft reif necin fe, necin figno,quam cui poteft in figno faltem,& (inon in re;fed Deus ett sailicteitge videtur quod nec voluncati eiusnec del voluntatis poflit relifti, & ; irem cere nifi quod poteft velle.Quando ergo dicitur quod | Ciui. cap. 20.ficut nullushominum agit: ecte,nifi adiu- c; pec. | Á/ deus T E pe "—— f. IT 2M videtur quod [pecialitet contra permiffio- À |nó cohibet:& hoc modo eft (rgnü voluntatis diuinz di nem, quia permiífio non eft nifi mali culpe: fed malum culpenon elt malum nifi voluntàriefiac: etfi voluntarie fit, poteft non fieri: etgo permittente Deo aliquem malefacere,poteft non facere:ergo poteft facere contra permiílionem. -pues, 6. Iva afuper illud pfalmi: Eduxit eoscum argen-..to, &auro. Gloífa dicit quod idem fuit preceptum, & 45 rmiffum, fcilicet afportatio vaforum:;ergo cum poffit Feri contra przceptum, pari ratione & contra permiffionem, & contra alia: per coníequens ergo concra omnem voluntatem figni.
ftin&ü contra przceptü. Alio modo non puniretemporalitet:& (ic dicitur libellus repudij permittiin Matthgo:. Mat. ro,4 Moyfesad duritiá veftram permifit.. Tertio modo non | prohibere vt in pfalmo: Irafcimini & nolite peccare. P/al.4.4 Gloffa permittit quod neceffitatis cft, id eft, non prohibet. Quarto nodis permittere eft minusbonü indulge-| re, fuperillud: Hoc autem dico fecundum indulgen- vr. did tiam, Cc. Gloffa,permittit. | QV.ESTIO I. An Dem debeat malapermittere.
CoNcrvsIio. Scot.1.Sent.d..47.4.vnica. ; "e T AEgid. Rom. 1.Sent.difl. 46.9.3.4.1. Petef! fieri contra Bgna diuine voluntati quesefpiciunt Richardus t.Sent difi.«7.4.3.
faturum, fed non contra caquapo[Junt,cum bec fignet voluntatem ab(olutam, illa yero conditionatam.
R xs». Ad arg. Dicendum quod contra aliquod fignum diuinx voluntatis poteft fieri, contra aliquod no. Et ratio huius duplex eft, ex duplici modo diftinguendi tigna.Quzdam enim funt figna refpe&tu przfentis, vc impiccio & permitfio. Quzdam refpe&u futuri, vr prz- Pre. (entiquodfit, mmpoffibile eft in praíenti non Beri, quoà; niam omne quod eft, quando eft, neceffe e(t effe: ideo refpe&tu fignorumde praíenti non poteft effe reüftentia, quia (1 fit refiftentta, iam non funtprafentia. Quia vero futura vel facienda poffunt non fieri: ideo quantü ad igna tria fequentia, re(iftentia potefteffe. Aliaratio fumiturfecandum alium moduin diftinguendi. Quja quzdam íunt figna diuinz voluntatisabíolutz, quzdam conditionatz: Dico ergo quod quia contra voiuntatem abfolutam non poteft fieri, non poteft etiam fieri contra fipna voluntatis abfolutz, vtpote funt impletio, & permiflio. Quia vero contra voluntatem antecedentem, fiue conditionatam poreft fieri, quia poteft homo diuertere ab ordine ad quem ex fui conftitutione condituseit, hinc eft quod pote(tfieri contra voluntatem higni,quz illam fignat fcilicet coàtéa prohibitionem, &! t£ceprionem, & confilium. 1. Apillud quodobiicitur quod contra nullum poteft fieri, patet folutio quod eft falfum. 2. AD illud quodobiiciturquod minimum eft permiffio, dicendum quod maior fignificatio, vel minor * quiafignat voluntatem abfolutam, qua aliquid connotat ablolute. | j. AD illud quod obiicitur quod potentius eft illud contra cuius fignum non poteft fieri, dic:ndum quod verum e(t quando volütas vult omnino quod nihil fiat, nifrquod.oftendit fe velle: fed diuina voluntas non eft | [talisiimmo vult quod vnufquifque habeat propriam libertaté,& faciatquod vult. Vnde potentia d ciendi contradiuinam voluntatem eftá diuina voluntate: & ideo non effet potentior propter hoc. Vnde diftinguendum quod polle facere contra fignum voluntatis alicuius aut eft contra voluntatem, & licatteftatur impotentia:aut illud poffe eft à voluntate, cutuseft (ignuma: & (ic non atteftatur impotentiz, fed magis potentiz.
tcentra preceprionem quz eft maximum fignum.Solmum fignum, quia impletio maius eft. Preterea hoc niabfolutio in fignificaco. f. Apillud quodobiicitur quod fit contra permif- Deusnondiciturpermittere peccatenifi eü quiactualiter uendum eft per interemptionem quod non eft mazxi-|.
fionem, quia peccator poteft non peccare, dicendum g| fuz conditionis, fi voluit peccare, debuit permittere: & Bl Srephanus Brulef. v. Sent dift. 47 4.5. Petrus de TAarant.i.Sent.d.47.4.5. ' Funda- T & v M debeat Deus mala petmittere:& quod fic | menta. V dida: Abundanctabernacula przdonum, cc. lob ga.4 Gregorius:Omnipotens Dcus quod ficri non prohiber, iuftum eft vt eri finat. | Ir&M: Deus debet conferuare ordinem qué inftituit: (ed cü Deus creauit hominem, dedit ei libera voluntaté: fed libera voluntas dicitur eo g liberepoteft quidquid vult:ergo fi vult malü,poteft in malü, ergo cu:» non debeatauterre homini potentiid dedit, debet ipíum permittere peccare. | Ir c «:Malüfiequenter cft occafio maioris boni: fed nó fieret ni(i malü pre. effiffet,vt patet in paffione Chaifti:fed decet eum facete, & permittere id q eft viaad melius:ergo cü nonpoffit ma: face:e,foià d: bet permittere. IrEM: Deusomnia facit propter laudé fuam: fed in C malis manifeftatur laus diuinziuftitiz, & mifericordia: *|ergo fi non debet facere contra amplificationé fuz laudis,nendebet impedire ne mala tiant: ergo, c*.. 1. Contra; Non folum quitalia agunt digni funtmor-| 44. oppote,fedq confeatiunt.Gloffa:Cófencic eft tacerecá pof- ftum. fis arguere:ergo cum Deus poflit corrigere, & im pedi:e, Re m.«d malum: fi permittit & tacet, confentit:fed qui confenüunt, digni funt morte:ergo (c. 2. Ir M Auguftinus de Ciui.Dei: Ad innocentis of- [ue Gi. ficium non folum pettinet nemini malá inferre: fed eciá!: e à peccatocohibere: ezgo fi Deus non cohibet, cum pof-| i fit,Deus non eft innocens. | ' 3. Ir E Mratione videtur:Quia omnes virtutes noftre | nihil facitad hoc: fed przfencialitas effectus: vel etiam, | D | debet habere exéplar in Deo: fed in nobis eft vittuszeli, ergo & in Deo:fed zelus quantü poteft obuiare peccato: ergo fiDeus habet zelü, qaantü poteft obuiat 'ergo, cc. 4. Ir x: Vniueriz viz Domini mifericordia,& veritas: fi ergo permittit iuftum peccare, aut eft mifericor- Pjal.2 4. diz,autiuítiria. Non mifericordiz,conftac.Nec iuítitie: quiá iuftus non meru:t caderc:ergo, e..
e CowNcriYsrio.
Deus,tum propter erdincm vniuerfi tum propter ey dinem finis, tamin gloriam eledorum quem in laudem (uam, potefl mala permitiere.
R zspon.Ad arg.Dicendum quod Deus permittit mala fieri, & hoc ordinatiffime. Du plex eft enim ordo!
. |rerum.Vnusin vniuerfo alter in finem,& vterque exigit 4. A Dillud quodobiicitur quod contra omnia,quia| E pte Deuspermittat mala fieri.Ordo mcn in vniuero exigit,quia ad perfectionem vniueríitatis neceffe fuit fieri creaturam arbitrio liberam, & peccare potentem: (: (ed ad miniftratio vniuerfitatis eft, vt Deus fic res condihilfacitad propofitum, fed prafentíalitas in effectu, &|. |tasadminiftret, vteasagere proprios motus finat, ficut ldicit Auguftinus de Ciui. Dei. Ideo cum debuerit dare otentiam peccandi, & debuerit regere faluo ordine fo.5.
fi non voluit peccare, debuit cóleruare:& ita debet per- Lib. y.e.30.
NS Y eccat,dü peccat, & runcimpoffibile efteurn nó peccare.| | mittere mala. Ordo ad finem hoc exigit: quia duplicem 6. Apillud quod vltio:o obiicitur q idem fuit ibi|.|finem contingit reperiri in vniuerfo: vnus eit falus ele-Praceptum, & permiffum,dicendü q» permiffio multis| | &orum, alius diuina laus. Quoniam ergo permiffio modis accipitur in fcriptura. Primo modo dicitur per-| | malorum reddit electos gloriofiores per occafionem, miffio non cohibere:ficut Dominus permittit mala,quia| |& Deus non curat vtrum per caufam, vel per occafionem 384. Lib.L.Dift. XLV LI.
Lib.rv.ca, to. y.
rete. Vnde Auguftinus de Ciui.Dei dicit, quod nullum faceret quem malum prafciret, nifi pariternollet quibus bonorum vfibus accommodaret.Profant autem eis exercitando.Et idco dici: de lapfu mundi quod pecmilit | plures effe malos:quia fi pauci eflent,non audet. nt exercerebonos Diuina etiam laus hoc exigit: quia occatione mali fümme manifeftatur diuina mifericordia in ele- . |tempus.Summe etiam manifeftatur Dei iuftitia in zter-Lib. 314c |napunitione reproborum. Vnde Auguftinus deCiui. pone z Dei: Siomnes remancrentin pena, in nullo appareret i» Encb ca,; Iifericordis gratiaredimentis.Ruifus: Si omnes trá(lergoinfue |renturadlucem,in nullo appareret feueritas vltionis. to. 3. rt. Ap illud ergo quod obiicitur quod permittere eft confentite, dicendum quod permittere malum eft dupliciter. Aut non cohibendo manum, vel animum nec in fa&o;necinretributione, & fic confentire eft. Vel no cohibendo manum, fed tamen puniendo tranfgreffo-| rem, & atguendo continue, & fic nón confentit:& hoc modo Dcuspermittit,& non confentit.
2. Àpn illud quod obiicitur quod ad inmocenté pertinet cohibere, [quantum ad voluntatis coactionem.
;. Ap illud quod obiicitur quod zelus obuiat peccato, dicendum quod verum eft, (aluo iure iuftitiz, & iuftitia protit eft ordo vniueríi hoc exigit, vt Deus permittathominem fecundum imperium (uz voluntatis.
4. Ap illud quod vltimoobiicitur, patet refponfio: iEn RBRDE FT EINE mc ccc ERE EEUIUREEUE AREE NAUES OON ITRNEU PERDU LEE EE ex ur sS at, Qrmacucbemc ope cc STRUM ERUNE E qc uU mar Uc puac KE a mergit inquam, iuftitiz quit exigentia meritorum, íed con- '| decentia diuinz fapientiz,& bonitatis.
QV.ESTIO IIIL: 4n Dc poffit malaprecipere.
— EÓ E ERRDEEDEDEDEEERDAENEEEDID GEDIDEMUDRENEND, filiifornicationis. - | | 2. Ir EM iin Exodoptazcepitfacere furtü filiis Ifrael: fed furtum eft malum,& contra legem natur&:ergo, c»«. Situ dicasquod nó eft malum fecundum fe, & idco poteft bene fieri.: j. Contraobiicitur:quia przcepit Abraz occidere fi- [lium innocentem, & quem fciebacinnocentem & hoc eft malum fecundum fe: ergo videtur quod Deus poflit przcipere malum.
4. ITEMratione videtur: quia Deus eft fuperomnemlegem, ergo inomni mandato poteft diibenGre. argo poteft omnium praeceptorum, &prohibitionum contraria pracipere.'
j. Ir E u:Plusdiftat nonensab ente,quam malüa bofea Deus (olo imperio velütatis cx non ente facit ens:no: ergofolo imperio voluntatis ex malo facitbonum: erg poteft precipere mala, vt videtur.
.Gontra: Tid dee eft (ignum diuinz volunratis:er- Ig Gen.3a2.4 lundaventas 59 auteft falfum fignum,cáü fignificer Deum velle quod precipit,.aut Deus vult illud.Sed fi Deus vult malum, eft malus. Sinon vult,& precepit,eft falíus,& vtrumque cft impoffibile apud Deum: ergo, «.
Ir: Nullus obediens diuino przcepto debet puniri:ergo fi Deus poteftinalum pracipere,poceft malum fionem electorum gloria augeatur ideo Deus permittit| À impune fieri, Sed malum remancre impunitum eit con- &is: infilij vnigeniti donatione, proinimicisfecundum Biuln qued illud intelligitur de co-| hibitione quantum ad arguitionem, & punitionem, nó quia permittere aliquem peccare, eft opus iuftitie: non, C Tn vMDeuspoffit mala przcipere. Et quod fic videtur:quia precipit Ofez vt duceret vxorem fornicariam:Et Bernardus exponitad litteram quod fi dicas ad litteram non effe intelligendum,obiicitur tunc: quia rzcepit non tantum ducere vxorem, fed etiam facere lios wnicarios: quod f effet vxorlegitima, non effent QuaítIIL - i tra diuinam iuftitiam: ergo Deus poteft facere contra fe; ergo fibi aduerfári:fed hoceftimpollibile:érgo,..
Ir £«: Deus precepit malanon fieri: ergo pracepit fieri, precepit duo oppofita: fed duo 2 feri,eít impoflibile: ergo Deus precepit impoffibile: fedad nullum tale przceptum obligamur:erge Deo poffumus no obedire: auod abfurdum eft. Et iterum: Omnis pracipiens impoffibile, cft ftultus, ve] impius:ergo Deuseffet| -itultus, vel impius, quorum vtrumque eft impollibile. Etideo dirit Hieronymus: Quidicit Deum prxcepiffe impoffibile, anathema ftt.; CoNcrvsto.
Mala fecundum [e cum intsinfece mala fint,Dem pra;ipere non pote(]: mala vereim[e que malanon vemanent, poteft Dew precipere.
B RzrspPoN. Adarg. Dicendum quod cumquaritur vtrum Deus pollit przcipere malum, hoc potett dupliciter intelligi. Aut malum n:anems malum,aut ita quod precipiendo faciat bonum. Primum fimpliciter eft impoflibile: fecundum vzro aliquo modo eft poffibile, licet non omnino. Eft enim aliquid malum infe, aliquid malum fecundum fc. Malum.in fe poteft fieri bene:malum fecundum fe nullo modo poteft fieri bene, immo hoc intelligere quod fiat bene,eft intelligere quod idem fit malum, & bonum. Potcft ergo diei quod Deus poteft pracipere malum infe, & non malum fecüdum fe:quia nihil poteft przcipere,quin bonum fit poftquam przceprum eft: & illud eft malum in fe, non autem fecundum Íe, & idco poteftillud przcipere, & nonaliud. Ethinc |habetortum quod dicit Bernardus in lib, de difpeníatione & precepto,quod Deus poteftdifpenfare in przce- | s, jg ptis (ecüda tabula, & non prima.Et ratio huius elt,quia | iniu in preceptis íccunde tabula,quantum eft de ratione pre-| cepti, tangitur, fiue przcipitur ordinatio ad proximum, 1& prohibetur deordinatio ad eundem. Deordinatio au- tem refpectu p nift (it deordinatio refpectu Dei, - | malum eftiníe.Si autem refpectu Dei,malum eft fecun-' Idum fe, (icutcognofcere non fuam, malum eft infe: ed cognofcere alienam ex libidine, fiue non (uam, malum eftíecundum fe. Sed Deusin przce[ tis fccunda tabulz "|difpenfat, & difpenfare poteft, & contra illa poteft prcipere ratione predicta. Necexhocfequitur quod przcipiat conraria, quia mandatum fpeciale abíoluitá cómuni, ficut pov fpeciale. In praeceptis autem Jprima tabulz non poteft Deus difpenfare,, quia eo- . ]rum oppofita funt mala fecundum fe: ipfa enim prace-| (pta dicunt ordinationem ad Deum fiue in finem defua tatione, & corum oppofita deordinationem. Eridcofi contrarium pracipe.et, praciperet contra fe: contraíe autem nó poteft facere;& fiilla przciperet (cum illa fint mala fecundumfe, ità quod nullo modo poffunt bene |fieri)Jaut Deus vellet malum,quod eft inconueniens;aut impunc fieret malum,aut idem effet bonum,& malum, quorum ytrumque cft inconueniens fimpliciter.Er ideo ' |concedenda funt rationes probantcs, quod Deus non.|potc(t malum praecipere, vt jigis malum manens ma-Ellum: & hoceít malum fecundum fe. Tamen vltimaratio, de hoc quod praecipit malum,non valet; & iamfoluta eft.
i. Apillud ergo quod obücitur de Ofea, dicendum quod illud fuit malum in fe,fcilicet cognofcere non fuá: & diuino precepto factum eftei bonum: fed fecundum ; quod fornicatio dicit actum libidinofum & cognonnn aliquam ex libidine, hoc Dominus nunquam przcepit.
s Àpillud quodobiiciturde auctoritate Exodi quod precepit filiis Ifrael furtum. dicendum quod illud (imiliter praecepit, inquantum fuit maluminfe, fcilicetaccipererem alienam: fed hoc potuitfacere, quia cum fit Bern de difienaquam " Pos a add md — t E mc Cap. 1o1. Tom.s.
— enim elt malum fecundum fe.
;. AD illud quod obiiciturde eo quod prxcepit Abre delíaac, dicendum quod illud non erat malum fecundum fe, quia Ifaac quamuis non eflet reus mortis fibi infligeridz ab homine, tamen ratione peccati originalis reus erat mortis temporalis fibi infligendz à Deo, ad quam habebat necetfiraté, & ideo Deus habebat au&toritatem, & itade iure potuit illam Abrazex eau(a committere Tamen aliqui volunt dicere quod non precepit occidere:fed offerre.Sed contra hoc ett Gloffa,& textus, quia dicitur quod portauit ignem,& gladium.
4. Ap illud quod obiicitur quod poteft fuper omnem legem datam, dicendum quod verum eft quod poteft, quia poteft ponere: (ed non poteft deftruere iam pofitá. Quoniam enim ordinationem ad ipfum dicuntaliqua mandata, (icut non poteft contra fuam iuftitiam facere, ficnec contra illa przcipere. | f. À p illud quod obiicitur quod de non ente poteft facere ens, dicendum quod verum eft quod porelt facere:fed hocnon poteft facere quod aliquidát ens,& non ens,& quia nó ens non habet necelfitatem ad hoc quod fit non ens,ideo poteft fieri ens:fed aliqua funt mala,quq lifunt, denecelflitate fünt mala, ficut mentiri, & is Deum:& ideo non eft fimile, quia fi faceret ifta effe bona, faceret quod idem ümul effetbonum, & malum.
DISTINCT. XLVIII.
QVOD ALIQVANDO| HOMO BONA VOLVNTATE ALIVD VVLT QVAM DEVS: ET ALIQYANDO MALA, ID QVOD DEVS BONA VOLVNT Ate vult: & bona voluntas Dei per malam hominis impletur. sd £2" CIENDV M quoque efl quod aliquando ES estera mala efl voluntas bominis idem volentis V Oe? quod Deus vult furi: C aliquando bona efl ass voluntas bominis aliud volentis quaDeus. Vt euim bona [it bominis voluntas, oportet attendere V Ditind. XLVIIL — —— quam przccpit quod exlibidine hoc facerent, illud] Á!do Dei voluntas bora per malum bominis voluntatem impletur,vt in eructfixtone Chrifli faéfum eff, que Deus bona voluntate morivoluit Iudeivero impia voluntate enm. crucifixerunt. Et volebant Itdei mala*voluntate quiddam quod Deus bona volumate volebat, fcilicet vt Chri/lns pateretur eo moreretur: fed volebantei altquid aliud quod Deus solebat, [cilicet occid re Chrifluri, quod fuit mala acfio ci peecatum. Aéfum quippe Iudeorum non-vol«t Deus,pa[Tfionem vero Chrifli voluit, [icut e im ipfo p(alemo.ChrifIus ad Patrem ait: T u cognoutflJe[fionem meam, idefl, voluit c apprabaffipa|[onem nea, tibi enim placui. Volutt itaque tota Trinitas vt Chriftus iDateretur,nec tamen voluit vt Iudei occiderent:quia vo- B Initpenam Chrifli, fed mom voluit culpam Indaorum: nec kamen noluit ft entm nalui[Jet nec fuiffet. Oppofitio. Sd ad boc opponitur frc: St voluit Deus, vt Chriflu: aterei ur, voluit tique vt pateretur à udai,velnon.Si voluit vt ucu pateretura Iudeis, cum pa[Jus frt v facium eff itaque Guec voluit Deus non fieri. St autem - voluit e Afi à Ltdacisseron vooltit eum occidi a deis volui itaq, vt Iudei occicvium eum. Ad quod rc[ponudentes dicimus, frrphater concedcedam efje quod Deus voluit C. briftu | pati C mori quia cius paj]io bonum fuit, e catifa noire | falutis. Cum autem dicitur, volcbat eum patiyveloccidt 4 Iudei:btc diffi ie rtena i eff Si eutm itellioitur fic, volebat eum fe[l1nere p^ [reme ftue crucifixtonem à udeis ilatamyverus efl fenfus: Si-vero intelligitur (tc, uolebat vit Iudei occiderent eum falfum ef]. Nom entm volebat Deus aclionem Iudeorumy que mala;erat: fed volebat Dei quafdam xvoluntates [unas utique bonas implet per malorum bominum voluutates malas [Hut je maleuolos Iudeos bona voluntate Patris Chriflus py o nobis occifi efl. Quod tantum bonum fuit, vt Apo[lolus Petrus, quando id fieri nolebat, Satanas ab ipfo qui occi ws efl, diceretur. Ecce manife[le babes magnum bonum fut[je quo Chriflus occifus eft, C boc bonum,quia Petrus nolebat, quid congruat ei velle ei quo fine. Tamtum enim intereft D deredargutusefh.
tnter voluntatem Déi, c voluntatem bominis, ut in quibu[dam alind congruat Deo velle,aliud bomini. Vnde Auguflinus im Ench. Aliquando bona voluntate bomo vult aliquid, quod Deus non-vult, bona multo amplius multoque certius voluntate, Namillus mala voluntas effenumquazm potefo tamquam (1 bonus filius patrem velit viuere, quem Deus bona-voluntate qwe mori.Et rardue fieri potefl, vt boc velit bomo volmtafe rhala quod Deus vult bona vclut [i malisfilius velit mori Patrem, velit etid boc Deus. Nempe ille vule quod non vul! Deus, ifle vero id vult qued vult C Deus: c? tamenbone Dei "uoluntati pietas tlfises potius con[onatquamnisaliud volentisquam buius idem volentis impietas. Multum cnip interefW quid velle bomini, quid velle Deo ongruat, é sd aee finem fuam quifque referat voluntatem., vt appro no conóruat ei velle: c» potefi velle bon quod congruit, fed nonrvefért ad finem recfáqi ideo non eff bonavolutas.
. [Quod bonavoluntas,mala hominum voluntate impletur, vcinpaflione Chrifti contigit, vbi quiddam. fa&um eft quod Deus bona, & Iudai mala voluntate velueruntc,voluerunt tamen & aliquid quod Deus ] non voluit.
S.Bonau. Tom.4.
Jur vel improbetur Potefl enim velle bonum quod | Ipa[f funt, Iludquoque mon eft praterenittendum quod aliquan-|. |verumiamen noffra redemptio non funt: boc enim paJro E CDM...EENIOL, MERECE NER d NASCUMDC RP ONERE. SNEMCNDEENOE Au UM EE LL LL DHL DELENIT Vtrum placuetit viris bonis quod Chriftus pateretur, & morerictur:;placuit quidem intuitu noltre re- demptonis;íed non ipfius cruciatus. Ex quofoluitur qua[Ho qua queri folet, utrum viris fanctis placere debuerit quod Chrifius pateretur, velectideretur. Debuit enim eis placere intuitu nofira v edcptiotabantur er triflabantur:fed ob aliud aaudebant,cy proteraliuddolebant: Volebani ergo Chrifti moripro bo- E loninis redernptione: e$ tamien de marte tpftus diuerfis de caufis corda eorum varie moucbantur. Quo modo fentiendum fit de Lens (anctorum, an velle jan nolle debeamus. Si vero queritur utrum eodem modo fentiendum fit de pa [toni us, C martyris fauclorum:DitiPie aliquam e[/e differentiam inter pa [Tronem capitts, (C membrorum.| Chriflinamque pa[Jio, caufa eff noflra fatutis, quod non H N "n5 ug.te.S.
p^ [fionem bonam eo bac voluntas per malas Itda0rumh. Cay, yos. voluntates impleta cfl Vnde Auguftinus im Enchiridum: Tom. s.
d Matt.16.d eff pa[fio alicuius (anti. Nullus enim pa [fione redempti | fumus srrifi Chrifli. Profuerum quidem now odo eis qui verumetiam alis fidelibus ipforum pa [Tiones: ilius Kk 386 Lib.l. Sententiarum. ——— "''ÉEOCcDNIDN NNNM RR Rhe RR I RI LE C ma M EI iC E aM Vues fola potuit qti Dests efd, i» bomo. Mliuseroopa[fro- | A | per velle contrarium: fed peenam velle, fi reuelatumeft c memcredentiuen pie mentes voluerunt e eptauerunt fic libi, debet,& hocpatet, quia quilibet iu(tus de fe, & dearificut futurum credebant: pa([rones vero fanclormm pof lio debet Mis e Pun eoyn finaliter,zternalite: sus velle ral dy virumque ora voluntate fire-| PES tedo quod quamdiu dmrateibonzvo: eos nobis p FOpOHRTHMA fima. Cut emnmp lacst P 4MÍt p af- luntas,quod hoc volet. Siautem quaras de eo quipec-70 €0 fine,q tta prammium euet pev bec anctum, e par 4I |. lcs vcrum velledebeat gratiam fibi (ubtrahi: & videtur cernebat, bonam videtur babusJe won V0-| |quod fic, cum Deus velit, & ipíe íciat hoc effe ig. Phil se IMmtatieius congruebat,quia cuptebat di/Jolui ey effecum| | hum. "—-Chriflo..Quiautem voluiteum dechimarepa lhere,&hocmodo debet peccans velle, vteum Deus pulebarst Apoflolum Paulum Hierufalem peraere, ne ibipa-| |niac.Vnde tegula generalis quod inomnibus qua fcimus teretur mala,que Agabus propbeta pradixerat.Et tamen g | Deum velle abíolute, tenemur voluntate abfoluta velle: boc illym Deus pati volebat pro «nnunciandafideChrifli, — tamen licec nobis velle contrarium voluntateconditio- |» Ev. exercens martyrem Chri[li: Neque ipfe bonam voluntaté| |nata, fiue quantum ín no bis eft, quia hocdecetnos, & (ot rmv; qam implemitper C brifliamorum «voluntates bonas:fed| |propter hoc dicit Auguftinus:Multum intereft, c. er Iudeorum vealas: Qj» ad eum potinspertiebant qui: polebant quod volebat,quam illi per quos volétes factum Dew velalt Chriftum) Ed NODE DARE ei quod velebat:quiaidipfum q uidem, fed üpfeper eos bo- CowTR A: Videturenim male dicere,quia occidere nada utem mala voluntate fecerunt. tta e tm pa[fione Chriftum erat malum facere:ergo Chriftum occidi, fuit Chrifli facfum efl: uod enim Deus voluit,boctdem 1u-| | malum fieri:fi ergo Deus voluit Chriflum pati,Deus vo-M T$ P dei, e diabolus:fed illi mala voluntate, Deus-vero bona| luit malum fieri:quod (upra negatum eft. | d voluntate, feilicet t Chriflus moreretur. Verumtamen! R 1 s r. Dicendum quod Meus Chriflum,fuit mailli aifum voluerint, quem Deus mon voluit. um per comparationem sd fübicekurm quanoo ergoaey | cipitur paffio, aut fimpliciter accipitur, aut in compara-DISTINCT. XLVILI tioncad patientem, fiuead fuftinentem poenam, & (ic Í ' C ampliciter eftbonum:aut in comparatione ad inferen Qualiter voluntas noftra diuinz conformetur. nen [ic his illo refpecta judicatur malum: quia maliti | | moris potiusi; — Pw pet ce fad Et pri-. —- mo modo eft fenfus: Chriftum patià Iudziseft bonum, Sciendum quéque zer mala ft voluntas id eft Chriftum fuftinere poenam,quam füdai intulerüt, jen: cftbonum.Secüdo modo eft fenfus: Chriftum pati á Iu dzis eft bonum, id eft paffionem inferriChriftoà Iudzis Expofi tio textus,. Jeftbonum,& fic falfum:quia illatio paffionisnon fuit ni-H Ec eft tertia pars, in qua agit Magifter de confor- i " inn fufferentia non fuit nifi bona, & fic diftingur matione voluntatis noflrz ad voluntatem diuini. "pem | | rLiwifie. |Etdiuiditurhzc patsin quattuor partes. In prima Magi- Nen enim volebat, &c. — Dub.1Il.