iterantibus debet poena imponi (4) propter divini contumeliam Saeramenti; licet alia. quatuor ex. causis diversis possint sine sul contamelia iterari.
Car. VII.
I)e constitutione et integritate baptismi.
1. [ami nune septimo loco. restat. videre. de £ntegritate uniuscuiusque. Sacramenti; quae. cum. sint in numero septiformi, primo dicendum est de $ntegrttate baptismi, qui est ianua aliorum Sacramentorum.
2. De?n/egritate igitur Sacramenti baptismi hoc tenendum cst, quod ad hóc, quod aliquis baptizetur vere et plene, requiritur erpressio formae vocalis, a Domino institutae (2), quae est haec: Ego te baptizo in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, Amen; absque omissioné vocabuli et sine interpositione vocabuli, absque praeposteratione ordinis supradicti et sine commutatione nominis praenotati. — Requitur etiam mersio vcl ablutio per elementum aquae in toto corpore, vel saltem in digniori parte, ita quod exrpressto et mersto flat ab uno et eodem et in codem temporc. — Quibus concurrentibus, sí non sit fictio in baptizaudo, datur ci gratia regenerans, rectficans et purificans ab omni culpa. — Quod ut efficacius flat, catechtsmus ct exorcismus tanquam praeparatorii praemittuntur tam ip parvulis quam in adultis; ita tamen, quod in adultis (1!) Cfr. Bonav., tom. IV. pag. 146, nota 7.
requiritur fides propria, in parvulis autem suflicit fides alena (4).
5. Ratio autem ad intelligentiaur praedictorum haec est: quia, eum priucipium nostrum reparativum, Verbum scilicet incarnatum, tanquam perfectissimum et suflicientissimum principium reparare habeat genus humanum per medicamenta Sacramentorum, ita quod nihil sit in eis superfluum, nihil inordinatum, nihil etiain diminutum (2); ita disponere debuit, quod Saceramentum baptismi et alia integrarentur, secundum «quod exigebat sua virtus, nostra salus et eliam noster 2orbus. — Quoniam ergo virtus nos reparans est virtus totius. I'rinitatis, quam saneta. mater Eeclesia credit in animo, confitetur in. verbo et profitetur in. signo, sub uium personarum distinctione et proprietate, ordine el origine naturali; est etiain. virtus. passconis Ghristi, qui mortuus. et sepultus fuit et die (ertlta resurrezit (5): hinc est, quod ad horum expressioneim in Sacramento, quod primum omnium Sacramentorum est, et iu quo primo et principaliter haec virtus operatur, debuit (ieri expressio Trinitatis in. distineta, propria et ordinata nominatione, quantum est de forma cominuni, licet iu tempore primitive Ecclesiae potuerit fieri $» nomine Christi (4), in quo intellectus clauditur Trinitatis. Debuit etiam fleri propria et ordinata nominatio verbi baptizandi eum trina mersione ad expressionem mortis (2) Aristot, |. de Caelo et mundo, text. 32. (c. 4.) et lil. de Anima, text. 45. (c. 9.) docet, quod Deus et natura. nihil faciunt frustra neque deflciunt ín. necessariis.
Christi et sepulturae et resurrectionis post triduum factae, quantum est de congrtitate. Et quia simul operatur utraque virtus et in uno Christo Salvatore, utrumque horum debet (leri ab uno et codem simul et iu eodem tempore, propter servandam unitatem in Sacramento et significandam unitatem in nostro Mediatore (4).
4. Rursus, quoniam sa/us nostra requirebat inchoari per regenerationem séu renovationem ín esse gratiae conferentis spirituale esse, abstergendo £mmunditiam, effugando tenebras et refrigerando concuptscen-Ham, quae universaliter labefactat. omnem hominem descendentem seminaliter ab. Adam: hinc est, quod Saeramentum primum, quod est. regenerativum, debuit fieri in elemento, quod haberet conformitatem ex naturali repraesentatione ad triplicem effectum praedictum gratiae inchoantis nostram salutem. Quoniam ergo aqua sua puritate 0undat, sua pervietate /um?nts est. delaiva, sua frigiditate refrigerat; et maxime communis est omnibus inter omnia liquida: hinc est, quod Sacramentum regenerationis nostrae perfici debuit in elemento aquae indifferenter; quia. « omnis aqua omni aquae est eadem specie (2) », et etiam, ne aliquis propter defcctum elementi periculum salutis posset incurrere.
5. Postremo, quoniam morbus noster, contra quem principaliter est baptismus, est originale peccatum, quod animam privat vita gratiae et omnium virtutum rectitudine habilitante et pronum quodam modo rediit ad omne genus culpae, et traducitur aliumdc et « parvulum facit concupiscibilem et adultum actu. concupiscentem », redigit etiam in diabolicam servitutem ct 926 BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. VIII.
in potestatem principis tenebrarum (1): hinc est, quod ad hoc, quod per illud Sacramentum per contrarium sufliciens adhibeatur remedii medicamentum, congruit, in eo dari gratiam regenerantem. contra. privationem vitae gratuitae, gratiam rectificantem in septiformi virtute contra. privationem | virtutis habilitativae, gratiam purificantem ab. omni culpa. eontra. prouitatem ad omnem. deordinationem vitiosam.
6. Et quoniam originale peccatum trahitur aliunde et parvulum facit concupiscibilem et adultum aetu coneupiscentem, necessaria. est adulto fides propria et poenilentia, sed parvulo suflicit aliena, quae scilicet est in universali Eeclesia. Quia vero baptismus debet eruere de servitiite. diaboli et de potestate. principis tenebrarum (2) tàin parvulos quam. adultos; hinc. est, quod utrique erorcizari: debent. ad. expulsiouem — potestatis contrariae, utrique. etiam catechazart; adulti, ut, expulsa caligine erroris, informentur ad. fidem; parvuli vero, ut seiaut patrini, quid eos debeant edocere, ne pro humano defectu. impediatur baptismatis Saerauientum, «quominus habeat (inem. suum.
Car. VIII. De integritate confirmationis.
1. De Sacramento. confirmationis hoc. tenendum est, quod ad ipsius integritatem requiritur forma vo- (1!) Respicitur. Col. 6, 12. — Praecedens sententia, quae etiam paulo inferius recurrit, est Magisu'i Sent, H. Sent. d. XXX. c. 9. Cfr. Hugo a S. VicL, Sum. Sent. uw. 3. c. PF. etl. de Sacrüin. p.. Vll. c. 3l.
(2) Col. 1, 13: Qui eripuit nos de potestate. tenebrarum et trünstulit in. vegnunmi Filii dileclionis suae.
BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. VIII. 991 calis, quae secundum morem magis communem haec est: Signo te signo crucis, confirmo te chrismate salutis, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Amen. — Requiritur etiam chrisma, quod conf(lcitur ex oleo olivarum et balsamo, de quo cum per manus episcopi signum crucis fronti imprimitar sub praedicta forma — verborum confirmationis, suscipitur Sacramentum; per quod confirmatur homo ut pugil.ad nomen Christi audacter et publice confitendum (4).
2. Ratio autem ad intelligentiam praedictorum haec est: quia reparativum principium nostrum, Verbum scilieet. incarnatum, sicut. aeternaliter conceptum est. in corde Patris et. temporaliter in. carne sensibiliter apparuit homini, sic neminem reparat, nisi ipsum et corde credendo concipiat et creditum exterius confitendo dcpromat confessione debita; huiusmodi est confessio veridica veritate plena, quae non tantum est veritas speculativa, verum etiam practica. Haec autem est, in qua non tantum est « adaequatio intellectus, sermonis et rei (2)», verum etiam, in qua totus liomo veritati conformatur secundum intelligentiam rationts, secundum complacentiam voluntatis et secundum adhaerentiam virtutis, ut sit ex (otro corde, tola antma et tola mente (3), sit ex corde puro, conscientia bona et fide non ficta; et talis est confessio integra, placida et tntrepida - ut sit tntegra ratione eius, de quo est; péactda rationc eius, coram quo (it; sntrepida ratione eius, a quo fleri habet illa confessio. Quoniam ergo ad hoc homo pu- (!) Vide IV. Sent. d. 7. per totam.
(9) De hac veritatis delinitione cfr. Donav., tom. I. pag. 707, nota 5.
sillanimis non est idoneus, nisi per manum supernae gratiae confirmetur; ideo ad hoc Sacramentum contirmationis fuit divinitus institutum tanquam. immediate sequeus baptismutu.
3. Quia vero « (inis imponit necessitatem his quae sunt ad (inem (4)»; ideo integrari debet hoc Sacramentum secundum exigentiam confessionis praedictae et suarum conditionum, trium videlicet. praedictarum. Primo ergo, quoniam. eonfessio haee. debet esse. $n/egra; el integritas confessionis non est, nisi «quis confiteatur Christum verum hominem pro hoininibus erucifixum, eundemque verum Dei Filium incarnatum, in Trinitate Patri et Spiritui saneto. per omuia coaequalem: hinc est, quod in forma vocali non tantum (lt expressio actus eonfirmandi, verum etiam ipsius signi vrucis et nominis beatissimae Trinitatis.
4. Amplius, quoniam confessio debet esse plucida ratione eius, coram quo (it, et fieri habet coram Deo et hominibus (2); et Deo uon potest placere, nisi adsit lumen intelligentiae e nilor conscientiae, nec proximo, uisi adsit odor bonae famae et vitae. honestae: ideo ad horum designationem inu elemento exteriori connniscetur. oleum olivarum, quod est. nitidum, et. balsamum, quod est odoriferum: ut per hoe signifleetur, quod confessio, ad quam hoc Sacramentum ordinat et. disponit, coniunctum debet habere norem conscientiae et intelligentiae cum suavi odore tam vitae quam fainae, ne contrarietas aliqua sit inter linguam et conscientiam, (1) Secundum Aristot, Il. Phys. text. 88. seqq. (c. 9.).
(2) Cfr. Mauh. 10, 32. — De siguiflcatlone olel et balsami cfr. verba Hug. a S. Vict. e&t Innocent. Hl. allegata. tom. IV. Donav., pag. 167, nota!. et pag. 593, nota 2. seq.
BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. )X. 990 vel inter linguam et famam, propter quam talís confessio non acceptetur ab homine nec approbetur a Christo. 3. Postremo, quoniam talis confessio debet esse intrepida, ut nec. pudore nec timore dimittat quis di- " cere veritatem, nec tempore persecutionis ignominiosam mortem Christi in cruce confiteri publice formidet quis vel erubescat, praecipue horrens incidere in consimilem poenam et ignominiam passionis; et huiusmodi timor et pudor potissime. apparet in facie et maxime in fronte: ideo ad omnem verecundiam et formidinem propuisandam et manus poltestativa. imponitur, quae confirmet, et cruz fronti imprimitur, ut non erubescat eam publice confiteri nec formidet pro confessione nominis Christi, si opus fuerit, quantamcumque poenam vel ignominiam sustinere, tanquam verus pugil unctus ad proelium et tanquam miles strenuus, férens in fronte regis sui signum et crucis eins triumphale vexillum, eum quo paratus sit penetrare hostium cuneos secttrus. Non enim potest crucis glorin. libere pracdienri, Si crücis poena et. ignominia formidetur, iuxta quod sanctus dicebat Andreas: « Ego, si crucis ignominiam expavescerem, crucis gloriam non praedicarem (4) ».
Car. IX. De integritate eucharistiae.
4. De Sacramento eucharistiae hoc. tenendum est, quod in hoc Sacramento verum Christi corpus et verus (!) Passio S. Andréae, apud. Surium, listor. seu vit. Sanctor., tom. XI. pag. 745, $ 4; et apud Galland. Biblioth. (tom. I. pag. 155, c. &.). — Superius respicitar 3. ant. |. Noct. festi S. Martini (14. Nov.): Hostium cuneos penetrabo securus (ex libro, cul titulus. Liber. responsalis, inter opera. S. Gregori).
950 BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. IX.
sanguis non tantum significatur, verum etiam veraciter continetur sub. duplici specie, panis scilicet et viui, tanquam sub uno, non. sub duplici Sacramento; lioc autem est post consecrationem sacerdotalem, «quae. flt iu prolatione vocalis formae a Domino institutae; super panem scilicet: Hoe est corpus meum; super vinum vero: Hic est calix sanguinis mei. Quibus verbis cum iutentione conficiendi a sacerdote prolatis, transsubstantiatur utrumque elementum secundum substantiam iu corpus et sanguinem lesu Christi: remanentibus speciebus sensibilibus, in quarum utraque continetur (otaliter, non circumscripülbilüer, sed sacramentalter totus Christus. — In quibus etiam proponitur nobis ut cibus, quem qui digne accipit, non. solum saeramentaliter, verum eti;m per fidem et caritatem spiritualiter manducando, corpori Christi inystico magis iuncorporatur el in se ipso reficitur et purgatur; qui vero indigne accedit sudicium sibi manducat. et bibit, non ditudcans sanctissimum corpus Christi (4).
3. Ratio autem ad intelligentiam praedietorum haec est: quia principium nostrum reparativum, Verbum scilicet incarnatum, et su/ficientissimum est in. virtute et sapientissimum in sensu; ideo sic nobis contulit Saeramenta, secundum quod. exigit sapientia et sufficien-(iu sua. — Et quia su/ficientissimum est, ideo in largiendo medicamenta morborum et clarisinata. gratiarum non tantum instituit. Saerainentum, quod. nos in esse gratiae generaret, ut baptismum, et genitos augi»nen-(aret el roboraret, ut. eonfiriuationem, verum — etiam quod geuitos et augmentatos. enutriret, ut. Saeramen- (1!) Epist. |. Cor.!1, 29. Ed. 1 cum Vulgata. corpus. Domini. — De eucharistia agitur IV. Sent. d. 8-13.
BREVILOQUIUM. PARS VJ. CAP. IN. 351 tum. eucharistiae; propter quod haee tria Saeramenta omnibus dantur, qui accedunt ad (idem. Quoniam ergo nutrimentum nostrum quantum ad esse. gratuitum attenditur in unoquoque fidelium per conservationem devolionis ad Deum, dilecifonis ad proximum et de/ecta--tionis intra se ipsum; et devotio ad Deum exercetur per sacrificii oblationem, dilectio ad proximumn per unius Sacramenti: communionem, et delectatio intra se ipsum per viatici refectionem: hinc est, quod principium nostrum reparativum istud Sacramentum eucharistine dedit in sacrifictum oblationis et Sacravientum communionis et viaticum refectionis.
9. Quia vero principium nostrum reparativuim non tantum est suflicientissimutn, verum etiam saptentissi-:»um, cuius est omnia agere ordinate; ideo sic dedit et disposuit nobis sacrificium, Sacramentum et viaticum exhibere, secundum quod. competit. tempori graliae revelatae, slatui viae et capactlati nostrae. — Primo igitur, quoniam (empus gratiae recelatae requirit, quod jam non. offeratur. ob/rtto. qualisenmque, sed pura, pli cida et plenaria (1); et nulla alia est talis, nisi illa «quae fuit in cruce oblata, scilicet Christi corpus et sanguis: hinc est, quod necessario oportet in hoc Sacramento non tantum figurative, verum eliam veraciter corpus Christi tanquam ob/attonem huic tempori debitam con: tineri. — Similiter, quia tempori gratiae consouat, «quod. Sacramentum communionis et dilectionis non. tantum sit communionem et «dilectionem significans, verum etiam ad illam inflammans, ut « efficiat quod figurat (2) »; (2) Quo loquendi modo wtitur secundum. Augustinum. Magister Sent, In lit. IV. Sent. p. IV. c. I.
23523 BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. IX.
el quod maxime nos inflammat ad dilectionem inutuamn et inaxime unit membra est unitas capitis, a quo per vim amoris diffusivam, unitivam et transformativam manat in nos dilectio mutua: hinc est, quod in hoc Sacramento continetur verum Christi eorpus et caro immaculata ut se nobis dilfundens et nos invicem unieus el in. se transformans per ardentissimam caritatem, per quam se nobis dedit, se pro uobis obtulit et se nobis reddidit et nobiscum. evistit usque ad finem mundi (1). — Per huuc etiam inodum refecttó. competeus | statui gratae est refectio spiritualis, communis et salutaris. lefectio autem spiritus est. verbum vitae (2), ae per hoc refectio. spiritualis spiritus 1n. carne est. Verbum incarnatum seu caro. Verbi, quae eibus est comritinis et saéutaris, quia, licet sit una, omnes tamen salvantur per ipsum. Quia ergo nou est dare alium cibum spiri-Lualem, communem et satlutiferum misi ipsum verum:hristi corpus; hine. est, quod necesse est, ipsum iu lioc Sacramento veraciter esse eontentum, exigente lioc perfectione sacrifici placativi, Sucramenti unitivi et vialici refectivi; quae debent esse in. tempore novi testamenti et gratiae revelatae et. veritatis Christi.
4. Rursus, quia sidus viae non coinpetit Christum aperte videre, propter. velamen aeuiguatis et propter meritum (idei; nec convenit Christi carnem. dentibus altrectare et propter horrorem cruditatis (5) et immurtalitatem ipsius corporis: ideo necesse fuit, corpus et sanguinem Christi tradi velatum saeratissimis svmbolis (1) Mali...98, 20: EL ecce, ego vobiscum sum etc. Tit. 2, 014: Qui dedit semetipsum pro nobis, ut nos redimeret etc.
(3) Cfr. IV. Sent. lit. Magistri, d. XI. c. 3.
BREVILOQUIUM. PARS VI. CAD. IX. 9353 et similitudinibus congruis et expressis. Et quoniam nihi! magis est idoneum ad refectionem quam cibus panis et potus vini; nihil est etiam magis idoneum ad significationem wnitatis corporis Christi veri et mystici, quim panis factus. de. mundissimis granis et vinum expressum (e purissimis acinis in unum collectis (1): ideo suli his speciebus magis quam sub aliis debut Sacramentum istud exhiberi. Et quia Christus sub illis speciebus esse debebat non secundum mutationem factam in ipso, sed potius in eis; ideo ad prolationem duplicis verbi praedicti, in. quo insinuatur existentia Christi sub speciebus illis, fit. conversio substantiae utriusque in. corpus et sanguinem, remanentibus solis accidentibus tanquam signis ipsius corporis contentivis et ctiam expressivis; 5. Quia vero corpus Christi beatum et gloriosum non potest dividi in. partes suas nec separarí ab anima neque à Divinitate summa; ideo sub utraque specie est unus. Christus et totus et indivisus, scilicet corpus et anima cet Deus; ac per hoc utrobique est unum et simplicissimum Sacramentum continens totum Christum. Et quoniam quaelibet pars speciei significat corpus Christi; hinc est, quod totum sic est in tota specie, quod in qualibet eius parte, sive sit integra, sive divisa; ac per hoc mon est ibi ut cireumseriptum, ut oceupans locum, ut. habens. situm, ut. perceptibile per aliquem sensum corporeum et. humanum, sed omnem latens sensum, ut fides habeat locum et meritum. Propter quod etiam, ut non deprehendatur, accidentia illa babent omnem operationem," quam etiam habebant (f) Secundum August., in loan. Evang. tr. 96. n. 17. Cfr. IV. Sent. lit. Magistri, d. VIll. c. 7.
934 BREVILOQUIUM. PAHS VI. CAP. IX.
prius, licet sint. praeter subiectum, quamdiu intra se continent Christi corpus; quod quidem est, quamdiu durant in suis proprietatibus naturalibus et sunt idonea ad. cibandum. x 6. Postremo, quoniam capacitas 210stra ad Christum eflicaciter suscipiendum uon est in. carne, sed in spiritu, non in ventre, sed in mente; et ineus. Cliristum non attingit nisi per cognitionem et amorem, per fldein et caritatem, ita quod fides illuminat ad recogitationem, et caritas inflammat ad devotionem: ideo ad hoc, quod aliquis digne accedat, oportet, quod. spiritaliter. comedat, ut sie per recogitationeim | fidei masticet, per devotionem amoris suscipiat; per quae non in se trausforet Christum, sed. ipse potius traiiciatur in eius myslieum eorpus. — Propter. quod manifeste. colligitur, quod. qui tepide, indevote et inconsiderate. accedit. 2udicium. sibi. manducat. et bibit (4), quia. tanto. Sacramento contumeliam facit. Et ideo consilium est his qui se sentiunt iminus mundos mente, vel carne, vel etiain iudevotos, ut differant, quousque parati ad. esum verl Agni mundi, devoti et cireumspecti accedant.
1. Propter quod etiam hoe Sacramentum praeceptum est. celebrari. eum solemnitate. praecipua tain quantum ad /ocum quam. etiim. quantum. ad. Leziius et quantum ad verba et orationes et quantum. ad. vestimenta in. celebratione Missarum; ut tin ipsi.sacerdotes confleientes quam etiam suscipientes percipiant gratiae donum, per quam purgentur, illuminentur, perficiantur, reficiantur, vivificentur et in ipsum Christum per exeessivum amorein. ardentissime — transterantur.
DREY. LOQUIUM. PARS VI. CAP. X. 955 Car. X.
De integritate poenitentiae.
4. De Saeramento poenttentiae hoc. tenendum est, quod ipsa est « secunda tabula post naufragium (1) », ad quam naufragans per mortale peccatum recurrere potest, quamdiu est in statu praesentis vitae, quandocumque et quotiescumque divinam clementiam voluerit implorare. — Ipsius autem partes integrales sunt con-([ritio in animo, confessto in verbo et satisfactio in facto. Ex quibus tunc poenitentia integratur, cum peccator omnem mortalem culpam perpetratam et facto deserit et verbo accusat et animo detestatur, proponens nunquam iterare peccatum. — His autem debito modo concurrentibus cum absolutione faeta ab eo, in quo est ordo, clavis et iurisdictio, absolvitur homo a peccato et reunitur Ecclesiae et reconciliatur Christo, me- . diante clave sacerdotali; per cuius etiam iudicium non tantum habet (leri absolutio, verum etiam exconmunicatio et relaxatio, quae proprie habet fleri ab episcopo tanquam ab Ecclesiae sponso (2). i 9. Ratio autem ad intelligentiam praedictorum haec est: quia principium nostrum reparativum, Verbum scilicet incarnatum, co ipso «quod. Verbum, fons est veritatis et saptentiae; eo ipso quod incarnatum, fons est ptetatis et indulgentiae: ideo debet reparare genus humanum per medicamenta Sacramentorum, et praecipue contra praecipuum morbum, qui scilicet est pec- (!) Hieron., Epist. 130. (alias 8.) n. 9. - (2) De Sacramento poenitentiae agitur IV. Sent. d. 14-99.
9230 BREVILOQUIUM. PANS VI. CAU. X.
catum inortale; iuxta quod. decet pontificem pium, snedicum peritum et tudicem aequum; ut sic in curatione nostra appareat Verbi incarnati summa c/ementia, summa prudentia et summa tusitiia.
9. Primum igitur, quoniam in curatione nostra à mortali culpa per poenitentiam apparere debet ipsius Christi ponüficis piissimi summa clementia; et summa clementia Poutifieis superexcedit omnia peccata humana, qualiacumque et quantacumque sint et quotiescumque fuerint perpetrata: hinc est, quod peccautes suscipere ad veniam est ipsius Pontificis clementissimi, non semel nec bis, sed quotiescumque suppliciter imploraverint clementiam Dei. lt quod divina. elementia tune vere et suppliciter imploratur, quando intervenit poenitentiae lamentum; et ad hoc potest homo convertere se, quamdiu est in statu praesentis vitae, quia vertibilis est in bonum et in. malum: hinc est, quod quantumcumque et quandocumque et quotiescumque peccator peccaverit, ad poenitentiae Sacramentum potest habere refugium, per quod sibi flat remissio peccatorum.
4. Rursus, quia in curatione nostra debet manifestari ipsius Christi peritissimi »iedicí summa prudentia; et prudentia medici est in adhibendo remedia contraria, per quae non. tantum morbus auferatur, verum etiam praescindatur eausa; eum peccetur in Deum delectatione, consensu et perpetratione, scilicet corde, ore et opere; hinc est, quod prudentissimus Medicus instituit, ut contra deordinationem peccatoris secundum vriplicem.— vii, scilicet. affeetivam,' interpretativam et operativam, quae (it per delectationis. complacentiam occultam, esset reformatio pocnitentis secundum triplicem viin praedictam per doloris poenttentiam conceptam in corde per compunctionem, expressam in ore BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. X. 951 per confessionem, consummátam in opere per satisfaclionem. Et quia omnia peecata mortalia ab uno Deo avertunt et uni gratiae opponuntur et unam principalem hominis rectitudinem pervertunt; hinc est, quod ad hoc, quod poenitentiae medicamentum sit suflicienter ex suis partibus integratum, necesse est, quod poenitentin habeatur de omnibus peccatis et quantum ad praeteritum per displicentiam de perpetratis, et quantum ad praesens per cessationem de perpetrandis, et quantum ad futurum: per propositum nunquani recidivandi vel in idem, vel in aliud genus peccati (1); ut sic totaliter recedendo a culpa per poenitentiam divina gratia. suscipiatur, per quam obtineatur venia omnium peccatorum. | 5. Postremo, quia in curatione nostra maníifestari debet ipsius Christi iudicis recta tustitia; et ipsius in propria persona non est iudicare ante iudicium wltimum et finale: ideo ad particularia iudicia ante finem iudices debuit constituere. Et, quia iudices isti inter Dewn offensum et hominem.offendentem sunt quasi intermedii ut proximi Christo et praepositi populo; Domino autem illi praecipue sunt proximi et familiares ratione officii, qui sunt eius praecipue ministerio consecrati, scilicet sacerdotes: ideo omnibus in sacerdotali ordine constitutis et so/ts datur potestas. duplicis elavis, scilicet clavis sctentiae, ad. discernendum, et clavis, quae est potestas (1gandi et solvendi, ad diiudicandum et absolutionis beneflcium impendendum.
6. Quia vero propter confusionem vitandam non quilibet cuilibet est praelatus in Ecclesia militante, cum (1) Cfr. IV. Sent. d.!4. p. I. dub. 4, ubi sub hoc triplici respectu explicantur diversae definitiones poenitentiae.
e 938 BHREVILOQUIUM. PARS VI. CAD. X.
ipsa hierarchia ecclesiastica debeat esse secundum potestatem | iudiciariam ordinata; ideo liaec potestas /igandi et solvendi concessa est prino wni primo et. sumnuio sacerdoti, eui collata est tanquam summo ca: piti potestas universalis; et deinde secundum particulares Ecclesias dividitur in partes, ita quod primo in episcopos et deinde in presbyteros descendit a capite uno. Ideo, licet unusquisque sacerdos habeat ordinem et clavem, ad eos tamen usus clavis tantum se extendit, qui sibi ordinarie sunt subiecti, nisi sibi ab eo qui habet iurisdietionem ordinariam, committatur. Cum vero illa iurisdietio principaliter sit in capite summo et deinde in episcopo et postremo in sacerdote curato; potest quidem a quolibet horum coinmitti alteri,. sufficienter quidem ab infimo, magis a medio et mnaxime a supremo.
T. FA quia in. Pontitiee summo et etiam in episcopis est huiusinodi iurisdietio non. tantum ad. iudican--dum inter Deum et hominem in occulto, verum etiam ad iudicandum inter hominem et hominem in aperto, tanquam in illis quibus coninissum est Ecclesiae regimen et custodia, sicut sponso committitur sponsa: hine est, quod gladium (1) habent praelati, quo possunt pereutere ad iuris defensionem in ezcomnuntcatione, et potestatem largiendi de thesauris meritorum Ecclesiae, quos habent repositos et commendatos tam a capite quaih a membris, et hoc in rejaxatione; ut sic tanquam veri Dei iudices ligandi et solvendi integram possideant potestatem, per quam impoenitentes feriant et compescant rebelles, et nihilominus absolvant et reconcilient Deo et sanctae matri Ecclesiae veraciter poenitentes.
(4) Cfr. Bonav., tom. IV. pag. 486, nota 5.
BREVILOQUIUM. PARS. VI. CAP. XI. 959 Car. XI. S De integritate unctionis extremae.
1. De Saeramento &unctionts extremae hoc in summa tenendum est, quod ipsa est Sacramentum exeuntium ex hac vita, praeparans et disponens ad sanitatem perfectam; valet etiam ad delenda venialia et ad recuperandam sanitatem praesentem, si infirmo expediat. — Ad huius autem Sacramenti integritatem requiritur oleum simplex, sed consecratum, vocalis expressio orationum, inunctio infirmi in septem partibus determinatis. scilicet in oculis, auribus, naribus, labiis, manibus, pedibus et lumbis. — Nec dehet istud Sacramentum dari nisi adultis et postulantibus, imminente periculo mortis, et hoc per manum et ministerium sacerdotis. — Ex quo colligitur, quod inter hoc Sacramentum cet confirmationem est «differentia septiformis, scilicet in efficacia, maleria, forma, susciptentle, dante, loco ct lempore (4).
2. Ratio autem ad intelligentiam praedictorum haec est: quia principium nostrum reparativum, Verbum scilicet incarnatum, nos reparat in quantum mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus (9); et in. quantum Jesus habet salvare, in. quantum autem Christus, unctus, habét unctionis gratiam in alios derivare: hine est, quod ipsius est in Sacramentis suis wncttonem (1) De hoc cap. vide IV. Sent. d. 93. per totam.
(2) Epist. 1. Tim. 9, 5. — Subinde respicitur Matth. 1, 21: Vocabis nomen eius lesum; ipse enim salvum faciet populum suum etc. Hebr.!, 9: Propterea unixit te Deus etc.
940. BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. XI.
e menmbiis suis tribuere salutarem. Quoniam autem anima ad lioc, quod perfecte sanetur, indiget triplici genere sanitatis, scilicet ad strenuitatem actonis, ad. suavitatem. contemplationis et ad felicitatem comprehenstotits; et prima est intrantium in. aciem. Ecclesiae, secunda est praesidentium iu eadem, quoruim est alios erudire, el terlia est exeuntium de eadem per inortem:. hinc est, quod non solum unctionem sacramentalem instituit Dominus in confirmatione, verum etiam mediam in ordine ponüificali e extremam Wmminente periculo mortis.
3. Quoniam igitur « finis imponit necessitatem his quae sunt ad. (inem (1)»; hine. est, quod secundum exigentiaim huius linis debet hoe Sacramentum operari, debet etiam tntegrari, suscipi et dispensart. — Primum igitur, quia huius Sacramenti operatio debet. regulari à lipe; et finis est, quia introductum est. ad. salutem felicitatis perpetuae facilius et. expeditius. consequeudam; et hoc. (it. per devotionem. sursum. levantenmi et per eronerationem a culpis veuialibus et aliis sequelis, quae deorsum deprimunt: hine est, quod Sacramentum istud eflicaciam habet et ad devotionem excitandam et ad ven:alia dinittenda ek ad. peccatorum scoriat facilius abolendam. VA quia pluribus inlirimis expedit adhue vivere ad suorum cumulum meritorum; hinc est, quod Saeramentiun istud et animam vigorando in bono et exonerando a malo frequenter etiam alleviat a inorbo. Et hoc est quod dicit beatus Iacobus (2), quod oratio fidei salvabit infirmum, et si $n. peccatis fuerit, dimitlentur ei.
(4) Secundum Aristot, I. Pliys. text. 88. seqq. (c. 9.). (2) Cap. 5, 15: Et oratio fldei salvabit infirmum, et alleviabit eum Dominus, et si in peccatis sit, remittentur ei.
BREVILOQUIUM. PARS. VI. CAP. XI. 944 4. Rursus, quia huius Sacramenti?nstitutto. debet esse secundum exigentiam ílnis; et hic est acquisitio spiritualis salutis per remissionem culparum; et haec salus respicit sanitatem et munditiam conscientiae interioris, secundum quam iudicat ille iudex. caelestis: hinc est, quod in hoc Sacramento debet esse oleum simplex et consecratum, «quia. sanctitatem. et. nitorem designat in habitaculo conscientiae (4). — Quia vero super illam salutem mortalis homo non habet potestatem; hinc est, quod oratio et forma vocalts exprimitur per verbum depreeativum ad impetrandum gratíac donum. — [t quoniam anima infirmitates spirituales coutrahit in. corpore seeundum quatuor virtutes ipsius corporis regitivas, scilicet. senstttvam, tnterpretattvam, generalivam et progressivam; hinc. est, quod. membra his virtutibus deservientia sunt inungenda. Quia igitur quinque sunt membra. deservientia. quinque sensibus, scilicet ocu/i visui, aures auditui, nares olfactui, anus taetui et os gustui et etiam alii virtuti, scilicet interpretativae, et. pedes. deserviunt progressui, et. /umbi generationi — quia genitalia indignum. et. pudendum est contreetari et. etiam. nominari — hine est, quod inunetio debet fleri in. septem locis praedictis, ut sic disponatur homo per hoc Sacramentum ad plenitudinem sanitatis per deletionem omnis venialis peccati.
5. Postremo, quia istius Sacramenti susceptio a fine dependet; et (inis est velocior transitus ad caelum per -deposilionei oneris venialium et conversionem mentis ad Deum: ideo non debet dari nisi adi/tis, qui venialiter peccant; nec aliquibus nisi petentibus, qui devotione sursum eriguntur; nec aliquibus nisi in periculo (4) Cfr. supra pag. 228, nota 9.
943 BREVILOQUIUM. PARS VL. CAP. Nil.
constitutis el quasi in transitu ad alium statum. — Et quia hoc Saeramentum est. periclitantium; et tamen habet materiam Sacram, scilieet. oleum. eonsecratum: — binc est, quod. propter. periculum evitandum communiter.eoinmitti debet sacerdotibus, et propter. consecrationem olei non est nisi a consecratis manibus contrectandum.
.&. Ex variatione. igitur finis in. confirmattone. el unctione extrema oritur. diversitas in. efficacia, in. maleria el in. forma, in Joco et in tempore, in suscipiente et in. dispensante: in. efficacia, quia illud Sacramentum disponit ad melius agonizandum, hoc ad. celerius evolandum; in »»aterza, quia illud in. oleo. permixto. balsamo, hoc vero in oleo puro; in forma, «uia. illud iu indicativa, boc vero in. deprecativa; in. Joco, quia illud in fronte, lioc vero in multiplici parte; in tempore, quia illud in sanitate, hoc. autem. in. aegritudine; in susctpiente, quia. illud non solum adultis, verum etiam parvulis, hoc vero tantum adultis; in dante, qnia illud ab episcopis, hoc autem a. sacerdotibus quibuscumque. Et haec omnis diversitas a fine procedit, «quia, sieut. elaruit, diversitas in finibus proximis diversitatem | introducit in his quae ad tines illos habent finaliter ordinari.
L] Cv.. XII. De integritate. ordinis.
J. De Sacramento ordinis haec in sununa tenenda sunt, quod. « ordo est signaculum quoddam, quo spiritualis potestas traditur. ordinato (1) ». — Licet. autem (1!) Ut dicit. Magister. Sententiarum, IV. Sent. d. XXIV. c. 13. Ibid. in capp. praecedentibus et subsequentibus insinuantur quae hic subnectuntur. — De hoc cap. cfr. IV. Sent. d. 24. et 25.
BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. XI..- 245 ds ordo sil unum do septem Siteramentis, septiformis tameti est ordinis gradus. Primus est in ostiartis, secutdus im lectoribus, tertius in exorcistis, quartus in acolythis, quintus in. subdiaconis, sextus in. díaconi$, septimus in. presbyteris. His autem qtasi per modttm etiusdam: praeparatorii, supponitur. clericalis tonsura et ctiam psalmislatus; per modum autem complementi superponitur episcopatus, patriarchatus et etiam papatus; a quibus manant ordines et dispensari debent sub. debitis signis, tam ex parte visus quam ex parte anditus, solemnitate debita hibilominus observata quantum ad tempus, locum, officium et personam.