3, Ratio autem ad intelligentiam praedictorum haec est: quia principium nostrum reparativum, Verbum sceilicet incarnatum, «quia ut Deus et. homo. Saeramentorim medicamenta ad saltem hominum instituit ordinate, discrete et potestative seeundum exigentiam suae bonitatis, sapientiae et. virtutis; hinc est, quod. ipsa medieamenta. Saeramentormm commisit hominibus dispensanda non. qualitereumque, sed co. modo, qtio exigehat ordo, discretio et potestas. Oportuit ergo, aliquas personas ad huiusmodi. officium exsequendum distingui et segregari, quihus ordinario iure potestas huiusmodi committeretur. — Et quia huiusmodi discretio non debuit ficri nisi per signa saera, cuiusmodi sunt Sacramehfta; hinc est, quod debuit esse aliquod Saeramentum, quod essel saerum signaculum. ordtnattvum, distinctivum et potestativum ad Sacramenta. cetera. dispensanda modo distinclivo, potestativo et ordinativo. Et ideo ordo detinitur «signaculum quoddam, in. quo spiritualis potestas traditur ordinato »; ità quod simul in eius notificatione clauduntur tria praedicta, ex quibus colligi possunt. in "summa, «quac ad. integritatem ordinis exiguntur..- 944 BHREVILOQUIUM. PARS Vl. CAP. Xif.
9. Primum igitur, quoniam ordo est signaculum distinctivum et sequestrativum ab omni populo, ut quis &ivino cultui sit totaliter mancipatus; ideo ordines praecedit. distinctio quaedam. in. (onsura. el. corona, per quam intelligitur resecatio temporalium: appetituum et mentis elevatio ad aeterna, ut. totus ostendatur clerieus deputatus esse ad divinum cultum; et ideo «licit in susceptione coronae: Dominus purs hereditatis meae (4) ete. — Et quia. talis debet esse. instructus in divinis laudibus, quae imaaime consistunt. in. Psulmis; ideo psaímistatus tanquam. praeambulus. eeteros. ordines antecedit, quein tamen largo modo [Isidorus inter ordines numeravit.
' 4. Secundo vero, quia ordo est. signaculum ordtnalium ct in se ipso etiam ordinatum; et. ordo. consisüt in graduum disparitate et. distinctione. completa, seeundum quod exigit septiformis gratia, ad cuius dispensationem Sacramentum. ordinis principaliter ordinatur: hinc est, quod septem sunt. ordines gradatim ordinati usque ad sacerdotium, iu quo status est ordinum; quia ipsius est consecrare Sacramentum eorporis Christi, in quo est plenitudo omnium — gratiarum; unde alii sex sunt. tanquam: subimministrativi et. quasi gradus quidum, per quos ascendittr ad. trouum. Salomonis (2); qui et sex sunt propter numeri perfectionem, quia senarius est primus numerus perfectus, et propter hoc, quod sic exigit perfectio. et sufficientia (1) Psalm. 15, 5. — Sententia Isidori invenitur in VM. Etymolog. c. 12. n. 3; fl. de Oflic. ecclesiast. c. 12. ct eius Epist. ad Ludifredum. Cfr. Bonav., tom. IV. pag. 631, nota I.
(2) Libr. I. Reg. 10, 18. seqq., ubi dicitur, quod thronus, quem fecit Salomon, habebat sex gradus etc. — De perfectione numeri senarii efr. I. Sent. d. 2. q. 4. scholion.
BREVILOQUIUM. PARS. VI. CAP. XII. 945 oflicii winistrandi. Nam oportet, aliquos ministrare quasi a remotiori, aliquos a propinquiori et aliquos a proximo, ut nihil desit in ministerio ordinato. Et quia: quodlibet horum ministeriorum geminatur secundum actum purgandi et illuminandi (1); hine est, quod sex: sunt ordines ministeriales et septimus omnium perfectissimus, in. quo. altaris conficitur Sacramentum, qui consummatur in. ordine uno tanquam in termino ultimo et completo. | 5. Postremo, quia ordo est signaculum potestati: vum non. tantum. respectu. aliorum Saermnentorum dispensandorum, verum etizum respectu sul; et potestas. super potestatem est potestas excellens: idco sibi non tantum eompetit potestas. simiplex, cuiusmodi est in ordine simplici, verum etiam eminentta. potestatis, cuiusmodi est in his quorum est ordines ordinarie dispensare. E! quia excellentia, quanto tnagis descendit, tanto magis dilatatur. et. quanto. magis ascendit, tanto magis wnitur: hine est, quod. plures sunt. episcopi, pauciores archiepiscopi, paucissimi patriarchae et unus pater pa-(rum, qui opa. merito appellatur, tanquam unus, primus et summis pater spiritualis omnium patrum, immo omnium fldelitin et hierareha praecipuus, sponsus unicus, caput indivisum, Pontifex summus, Christi vicarius, fons origo et regula eunetorum principatuum ecclesiasticorum; a quo tanquam à summo derivatur ordinafa potestas usque ad intima. Ecclesiae. membra, seeundum quod. exigit: praecellens dignitas in ecclesia» stica. hierarchia (2).
(1) Cfr. supra pag. 79, Mugs 3. (2! Cfr. Bonav., tom. V. Quaest. de €— evang.
6. Et quia haee dignitas praecipue. manet. in. ordine, ideo hoc Saeramentum non. delet dispensart nisi, eun immagna discretione et solemnitate, ae per hoe non q quolibet nee cuilibet nec in quolibet loco wee quolibet tempore; sed personis Atteratis, honestis et a eunctis irregu(ariatibus alienis, ieiuno stomacho, loco sacro, lempore Missae et temporibus ah ecclesiastico iure statutis — debent huiusmodi ordines dispensari, et loc ali episcopis, quibus propter sui eminentiam reservatur. dispensatio ardinum, confirmatio per imposiGonem manuum, consecratio inopialium et abbatum et dedicatio ecclesiarum (4); quae propter sui celebritatem non debent dispensari nisi ab his qui habent praeeminentiam potestatis.
Cr. XII.
De integritate matrimonii.
4. De Saeramenuto »iatrimonü hoc in. summa te-, nendum est, quod. « iatrimoniun est coniunctio. legitima inaris et feminae, individuam vitae consuetudinem retinens (3) ». Ilaec autem coniunctio non. solum fuit post peccatum, verum etiam ante peecatum; sed prius.
(!) Vide Bonov., tom. IV. pog. 643, notam 1. Cfr. tamen Benedict. XIV. epist. prima ad Abbat. Campidon. (in appendice tom. IV. eius Bullarii), ubi docet, administrationem confirmationis et consecrationem ecclesiarum fleri posse a simplici sacerdote, deleguto tamen a solo summo Pontilice. Vide supra c. 5.
(2) Secundum lustinian., Institut. iinper.. lib. 1. tit. 9. de Patria potestate. Cfr. Bonav., tom. IV. pag. 684. nota 4. — Distinclio finis coniugil, scil. in officium et in. remedium, est ex August, IX. de Gen. ad lit. c. 7. n. 12. — Subinde respicitur Eph. 5, 22. seqq. (ubi de coniunctione Christi et Ecclesiae).
UREVILOQUIUM, PARS. VI. CAP. XII. 347 fuit institutum Sacramentum coniugii in o/ficium, nunc autem non: solum in officium, verum etiam in. vemedium contra libidinis morbum; prius signifieabat con- - iunetionem Dei et anituae, nunc autem. praeter hoc significat coniunctionem Christi et Eeclesiae et. duarum naturarum in unitate personae. — Jntroducitur autenr haec coniunctio in esse per liberum consensum animorum ex parte utriusque personae, exterius expressum. in aliquo signo sensibili, consummari autem. habet. ih.— copula carnali. Nam per. verba de futuro dicitur máatrimonium:ni(iart, per verba de. praesenti. rattficari, sed per earnalem eopulam habet consummari. — Wuius autem. Sacramenti tria sunt bona, «scilicet fides, proles et Sacramentum (1) »; et duodecim impedimenta, (quae - impediunt. contrahendum et. dirimunt iam contractum, quae in his versibus continentur: Error, conditio, votum, cognatio, crimen, Cultus disparitis, vis, ordo, ligamen, honestas; SI sis affinis, si forte coire nequibis; llaec socianda vetant coniugia, iuncta. retractont.
9. Ratio autem ad intelligentiam praedietorum haec est: quia principium nostrum reparativum, Verbum scilicet incarnatum, eo. ipso quod Verbum Dei, est fons sapientiae in. excelsis (2); eo ipso quod incarnatum, (!) August, IX. de Gen. ad lit, c. 7. n. 12. De hoc cap.
vide IV. sent. d. 26-42. — Impedimentis post Ttidentinum (praeter impedimentum aetatis, quod includitur secundum Bonav., IV. Sent. d. 36. Divis. textus, in impedimento condilionis): duo alia adiunguntur: Si parochi et duplicis desit praesentia testis, Raptave sit muller nec parti reddita (utoe.
(2) Eccli. 1, 5: Fons sapientiae verbum Del in excelsis.
948 BREVILOQUIUM. PAlS. VI. CAD. XIli.
cst clementiae fous in. terris; et. ideo, eo ipso quod Verbum tncreatum, est humani generis formativum ex summa sapientia; eo ipso quod incarnatum, cst ipsius reformatiuum ex summa clementia. Ideo euim. humanum genus reparat per clementiam, quia prius reparabile fecit ex sapientia, «(uae pro suo summo ordine exigebat, quod genus humanum faceret. potens sare, potens. abi, potens etiam reparari, sicut in praecedentibus (1) ostensum fuit. Quoniam ergo Verbum Dei in sua sapientia hominem fecit, sicut et congruum fuit, potentem. stare, cadere e surgere; hiuc est, quod genus humanum eo modo propagandum ordinavit, quod ex ipso uiddo. propagandi haberet quod. manuduceret ipsum ad s(«ndum; haberet etiain quod. manuduceret ad remedium, sicut etiam in. propagatione illa est aliquid per peccatum, scilicet libido, quod. traducit. morhum. Et quia statis hominis erat ex coniunctione ipsius animae ad Deum per amorem,unitivum modo castíssimo, singulari et. individuo; remediui veuiebat. ex coniunctione divinae naturae et humanae in. unitatem livpostasis et personae, unitatem, inquam, divina gratia introduetam ul. singularem et indivtduam; hine. est, quod. Deus ab initio instituit, ut propagatio fieret. per coniunctionem maris et feminae. céudiiduam et singularem, quae significaret ate. peccatum. coniunctionem Dei et animae, seu Dei et subcaelestis (2) hierarchiae, post peceatui vero. coniunctionem Dei et humanae naturae, seu. Christi et Ecclesiae; et ideo. utrobique est (2) Sive, ut supra Prolog. S 3. et p. IV. c. 3. dicitur, ecclesiasticae sive humanae, quae ibid. distinguitur a. divina et angelica.
BREVILOQUIUM. PARS. VI. CAP, XII. 940 Sacramentum, scilicet. ante et post, licet alio et alio modo, quantum ad significationem et usum. Cum enim essel. Sacramentum, antequam. superveniret. morbus; libido, quae supervenit per peccatum, potius habet per matrimonium. exeusari, quam ipsum valent vitiare; quia non morbus mediciumentum corrumpit, scd medicamentum. habet. curare. morbum (1). — Ex «quo manifeste apparet, «quid. s?£ matrimonium, et qualiter divinitus stt introductum iw esse.
5. Rursus, quie quaelibet. praed etarum. spiritualium. unionum. in Sacramento matrimonii significatarum est tmio unius sieut agentis et influentis, alterius sicut patientis et suscipientis; et. hoe, faciente. amoris vineulo, qui ex mera vo/untute procedit: hinc est, quod matrimonium: debet esse. coniunctio duplieis personae, differentis secundum rationem agentis et patientis, scilicet virilis sexus et muliebris, et hoc ex mero consensu voluntatis. — Et quia. voluntas exterius non apparet nisi per signa ipsam exprimentia; hinc est, quod necesse est, ut. consensus. mutuus exlertus. exprtmatur (2). — Quia. vero. consensus ut de fuluro non est proprie consensus, sed ipsius promissio; consensus vero ante commixtionem non facit plenariam unionem, quia nondum sunt u2a caro: hinc est, quod per verba de futuro dicitur matrimonium esse initiatum, de pracsenti confirmatum, sed in carnali copula consummatum, quia (tunc sunt. temo. caro. et unum corpus fiunt; ac per hoc plene. significat unionem illam, quae est inter nos (2) Vide IV. Sent. d. 27. a. 2. q. f. seq. — De seq. própositione, in qua respicitur Matth. 19, 6. et 1. Cor. 6, 16, cfr.
950 BREVILOQUIUM. PARS. VI. CAP, NI.
et. Christum. Tunc.enim plene. traducitur corpus unius in corpus alterius seeundum sui comparis potestatem a) ad procreandam proleu.: 4. Et ideo ipsius matrimonii sunt. (ria. bona, scilieet. Sacramentum propter. vinculum. iusolubile, /ides propter debiti solutionem, proles. vero. sicut. effectus consequens ad. utrumque. | à. Postreino, «quia dieta: coniunctio matrimouialis debet esse ex libero consensu. procedens ad copulationem personarum distantiun in unam matrimonii legem; et hoe. potest duodecim modis impediri: hiuc est, quod duodecim, sunt impedimenta matrimonii; quod patet sic. — Ad matriimonialem namque. consensum requiritur liberlas in. consensu, Ubertus in. consentiente et idoneit-(as ad. coniunctionem. Sed. [ibertus in. consensu tollitur per duo secundum duas partes involuntarii, scilicet per ignorantiam e per wolentiam (2). Et sie sunt duo impedimenta, scilicet error et violentia. — Libertus autem in consentiente Vollitur. per. hoc, quod quis est alligatus alteri,, et hoc vel. eo, vel homini. 5i Deo, hoc vel per volum expressum, vel per aliquid, quod. habet. votum annexum. Primum est in. voto, secundum in ordine. Si autem Aomini, hoc dupliciter: aut per &gamen ezistens, aut per. praecedens. Primum est in. gamnine, quo quis ligatus est uxori; secundum est in. crezmine, quaudo moeclhus, vel moecha machinatus est in. tiortem. eoniugis, vel, ipsu vivente, lidem de contraliendo — dedit. Et sic sunt quatuor. impedimenta, scilicet votum, ordo, ligamen ek. crinen. — [doneitas. autem ad. unionem est distantia. personarum. conveniens, quae. tollitur per BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. XII. 934 nimiam proximitlatem, vel per nimiam e/longationem. Nimia autem prozi;/ttas venit per generationem, sive per aliquid simi/e generationi, ut est cognalio legalis et spiritualis; aut. venit. per commirtionem sexuum, «ut per contractionem sponsalium. Et sic sunt tria im- -pedimenta, scilicet cognatio, affinitas et publicae tustitiae. honestas. — Nimia autem dis/antia aut attenditur quantum ad ea quae sunt naturae, ut cum non possunt commisceri carnaliter; aut quantum ad ea quae sunt fortunae, quae non sunt in nostra potestate, ut patet, cum est unus servus, et. alter liber; aut. quantum ad ca. quae. sunt. rectgtonis. christianoe, ut cum quis est baptizatus, alter vero minime. Et 5ic sunt tria impedimenta, scilicet. fàmpotentia coeundi, error. condiionis et disparitas religtonts. — Ac per hoc sunt in universo duodecim impedimenta, quae, Spiritu sancto dictante, introducta sunt in Ecclesia, cui, etsi omnia Saeramenta sint. commissa, potissime coniugil Sacramentum commissum est regulandum propter varietates, quae cirea hoc Sacramentum incidere possunt, et pro-..— pter morbum: annexum, qui est maxime infectivus et. minime tenens modum; et ideo ipsius Ecclesiae est gradus cognationum limitare, sicut pro tempore expe-. dire videt, et personas legitimas vel tilegitimas iudi-. care et divor(ia facere. Sed nunquam debet nec potest matrimonium, quod legitime introductum est, annullare, quia quos Deus contunzit non potest homo, «quantune, — eumque sit magnae potentiae, separare (1),. cum ipsins Dei iudicio iudicandi remaneant universi. | (1) Matth. 19,6: Quod ergo Deus coniunxit, homo non separet.
PARS SEPTIMA.
De statu finalis iudicii.
Car. I.
De iudicio in communi.
1. Postquam aliqua breviter dieta suut. de Trinitate Dei, de creatura mundi, de corruptela peccati, de incarnatione Verbi, de gratia Spiritus sancti et de me- -dicina Sacramenti; restat nunc septimo et ultimo aliqua breviter tangere de statu finalis iudicii. De quo in summa tenendum est, quod sine dubio iudicium universorüm futurum est, in. quo Deus Pater per Dominum nostrum Tesum Christum iudicabit vivos et mortuos, bonos et malos, reddendo unicuique. seeundum exigentium meritorum (1). — In hoc autem iudicio fiel aperuo brorum, scilicet conscientiarum, quibus merita et demerita universorum sihi ipsis el ceteris innotescent, faciente hoc virtute illius bri vitae, Verbi scilicet incarnati; qui in. forma. /ivznitatis non videbi--tur nisi à. louis, in forma vero Aumanitatis, iu qua et BREVILOQUIUM. PARS VII. CAP. I. 985 sententiam promulgabit, videbitur tam a bonis quam a malis, licet terribilis in cadem forma appareat reprobis et blandus iustis (1).
2. Ratio autem ad intelligentiam praedictorum haec est: quia, eum primum principium, hoc ipso quod primum, sit a se ipso, secundum se ipsum et propter se ipsum, hoe ipso ipsum est e/ficiens, forma ct finis, universa producens, regens et perfictens; ita quod, sicut producit secundum altitudinem. suae virtutis, sic etiam regit secundum recittudinem veritatis ek consummat secundum plenitudinem. bonitatis. Quonimn ergo aititudo summae viriutis requirebat, ut non tantu esset productio ereaturae ad. vestiqium, verum etiam ad $1magtnei; won. solum ereaturae irrattonalis, verum etiam rationalis; nom solum creaturae, quae movetur secundum impetum naturalem, verum etiam secundum Zibertatem voluntatis; et creatura, quae est ad. imaginem, quia Dei capax (3), est beatificabilis, creatura rationalis est disciplinabilis, creatura. habens. libertatem voluntatis est seeundum legem iustitiae ordinabilis et deordinalilis: hinc est, quod. rectiludo veritutts legem homini imponere debuit, in qua ad beatitudinem tnvilaret et ad veritatem erudiret et ad iustitiam ob/tgaret; ita tamen, quod libertatem voluntatis non cogeret, quin pro suae libitu voluntatis iustitiam relinquere posset. et sequi, cum « sie res, quas condidit, administrat, ut (1) Gregor., Il. Homil. in. Evang. homil. 21. n. 3: Omnipotens Deus et terribilis peccatoribus et blandus cst iustis. Cfr. Bonav., tom. IV. pag. 987, nota 6. — De hoc cap. cfr. IV. Sent. d. 43. a. 2. et 3, ubi de libro vitae et conscientiae; d. 48, ubi de forma iudicis.
(2) Ut insinuat August, XIV. de Trin. c. 8. n. tl. Cfr. supra p. ll. c. 9. et 12.
254 BREVILOQUIUM., PANS. Vil. CAP. [.
eas agere proprios inotus sinat (1) ». Et quia plenitudo bonilalis iu. consummaudo operatur, secundum quod exigil altitudo virtutis et rectitudo. veritatis; hinc est, quod consummatio beatitudinis non datur a bonitate sunima nisi his «qui servaverunt. zustitiam a rectitudine veritatis impositam, «qui susceperunt disciplinam et amaverunt illam summam et perpetuam felicitatem plus quam bona transitoria. — Et. quoniam quidam hoe agunt, quidam auteni oppositum, pro suarum varietate voluntatum, quae. interius occultautur. et in statu. viae secundum suum arbitrium curruut; hinc est, quod ad manifestationem | a/fitudinis verlutis, rectitudinis veritalis et plenitudinis bonitatis, necesse. est, universale iudicium sequi; in quo fiant iustae. retributtones praemiorumn, apertae declarationes meritorum et irrevocabiles /ationes sententiarum, ut in. iustis retributionibus stipendiorum suminae. bonitatis appareat. plenitudo, in apertis declarationibus ineritorum veritatis. appareat rectitudo, et in irrevocabilibus Jatoncbus sententiarum summae virtutis et potestatis appareat altitudo. — Primum igitur, quoniam iusta retributio respicit culpa, cui debetur poena, vel iustitiam, cui debetur gloria; et universi filii Adae habent hanc, vel illam; hinc est, quod necesse est, iudicio retributionis omnes iudicari, ut iusti glorificentur, et impii condemnentur (2).
5. Rursus, quia aperta declaratio. meritorum vrequirit, quod simul appareat, quid agendum est, et quid actum est vel omissum a libertate voluntatis humanae seeundum. varietatem circumstantiarum; hine est, quod et éibri conscientiarum. aperientur, ut appareant. uicrita, el Aber vitae, ut appareat ipsa iustitia, secundum (!) Secundum August. supra pag. 58, nota 2. ullegatum.
BREVILOQUIUM. PARS. VII. CAD. II. 955 quam approbanda, vel reprobanda sunt. merita illa. Et quoniam ille Zber vitae est liber, in quo scripta sunt . omnia, simul et lucidissime, et in. consctentits scribuntur veraciter; ideo ex. concursu. apertionis horum librorum (iet aperta. declaratio omnium imeritorum, ita quod. oceulta. cordis cuiuslibet et sibi et. ceteris innoesent. Unde, ut vult Augustintis (4), liber flle est. « vis, qua. flet, ut ad. memoriam culuslibet cuneta mirabiliter revocentar », ut. lucide. appareat. aequitas. divinorum iudiciorum in apertissimo lumine veritatis.
4. Postremo, quia. irrevocabilis /atto sententiarum , debet fieri ab eo qui possit audiri et videri, et à quo non possit appellari; et videri ab universis non potest summa lux, quam tenebrosi oculi videre non possunt, pro co quod. facie ad. faciem (2) videri non potest sine deiforimitate mentis et ineunditate cordis: necessc est, quod iudex appareat in effigie ereaturac. Quia. vero pura creatura auctoritatem non. habet summam, a qua appellari non possit: hine est, quod necesse est, quod. iudex noster ct Deus sit, ut indicet per auctoritatem summam; et homo sit, ut videatur et disceptet. euni peccatoribus in effigie humana. Et quia una. vox disceptationis terret culpabiles et assecurat iunocentes; hinc est, quod una eius effigies iustos laetificabit et e contrario impios deterrebit.
MYMEIE Dje antecedentibus ad iudicium, cutusmodi est poena purgatorta.
. Deinde in special cirea statum finalis iudicii consideranda sunt. quaedam. sieut. praeambula, quac- (1) Lib. XX. de Civ. Dei, c. 14. (2) Epist. 1. Cor. 13, 129. — Dc seqq. cfr. loan. 5, 99. seqq.
356 BREVILOQUIUM. PARS VII. CAD, ll.
dam sieut. concomitantia, quaedam. sieut. consequentia. Praeambulu autem. sunt. duo, scilicet poena purgatoria et su/fragia ecclesiastica (1).
3. Primo igitur de poenis purgatorits hoc teneudum est, quod ignis purgatorius est ignis corporalis, quo tamen spiritus iustorum, «qui in hac vita non impleverunt poenitentiam. et. satisfaetionem condignain, a(fliguntur secundum plus et. minus, secundum. quod plus vel minus de creimabili seeumr ex hae. vita traxerunt. — Allliguntur autem minus graviter quam in iuferno, et gravius quam in hoe mundo; nou. tamen ita graviter, quin semper sperent et sciant, se iu. iuferno non esse, licet forte. pro. poenarum magnitudine hoc aliquoties non. advertaut. — Hac autem. afflictione. ab igne corporali inflicta purgantur spirilus a. reautibus et scoriis et etin reliquiis peccatorum; quibus suflicienter expurgatis, immediate evolant. et introducuntur. in gloriam paradisi (2).
9. Ratio autem ad intelligentiam praedictorum haec est: quia, cum primum principium, eo ipso quod pri-. mum, sit optimum et perfeetissimuim, et eo ipso quod optimum, sit summe amativuu boni et summe detestativum mali; sicuU summa bonitas nou patitur, quod bonum veinaneal. irremuucratum, sic. etiam pati. non debet, quod malum. remaneat impunitum (5). Quoniam igitur viri iusti aliquando decedunt, qui poenitentiam in hac vita uon totaliter impleverunt; cum meritum vitae aeternae in eis non possit remauere irremunera- (4) De quibus in hoc et seq. cap. De comcomiltantibus c. 4. 5b, de consequenlibus c. 6. 7.
(2) De hoc cap. vide IV. Sent. d. 20. p. Ll. per totain.
(3) Ctr. Bonav., tom. IV. pag. 356, nota 6. et supra pag.
BREVILOQUIUM. PARS Vil. CAP. Il. 257 tum, et vitium culpae non possit remanere impunitum, ne periurbetur pulcritudo ordinis universi: necesse est, quod ipsi finaliter praemientur; necesse est etiam, quod iidem temporaliter puniantur secundum suarum ciulparum exigentiam et reatum. — Et quia culpa commissa. et offensiva fuit maiestatis divinae ct damnificativa Ecclesiae et deformativa imaginis divinae, menti nostrae: impressae, maxime si fuit culpa mortalis, et venialis etiam disponit ad hoc; et de offensa requiritur punitio, de damno vero agenda est satisfactio, et de deformatione requirenda est expurgatio: hinc est, quod necesse esl, quod pocna illa sit iuste. puntttva, digne sa-Bisfactoria. et sufficienter expurgativa. ' 4. Primum igitur, quoniam poena illa debet. esse iuste puniliva; et spiritus, qui, contempto bono aeterno et summo, se subiecit inflmo, iuste debet inferioribus subiici, ut ab eis suscipiat poenam, ex «quorum occasione perpetravit culpam, et ratione quorum et Deum contempsit et se ipsum vilem fecit: hinc est, quod ordo divinae iustitiae exigit, ut spiritus ab igne matertalt habeat puniri; ut, sicut. secundum ordinem naturae anima unitur corpori, ut in(luat vitam, sic uniatur tgnt snateriali secundum ordinem iustitiae ut punibile punienti, a quo suscipiat poenam (1). — Et quia viri iusti, qui sunt in gratia, non sunt digni nisi poena transitoria, et tanto maiori digni sunt poena, quanto maiora commiserunt peccata et minorem egerunt poenitentiam: hine est, quod ab igne materiali puniuntur temporaltter, quidam tamen diutius, quidam: vero brevius, quidam acerbius, quidam levius, seeundum «quoi reatus exigit offensarum. « Necesse enim est, ut dicit egregius 258 BREVILOQUIUM.. PARS. VII. CAD. H.
doctor. Augustinus (1), quod tantum urat. dolor, quantun haeserat amor ». Tanto enim diflicilius quis purgatur, quanto medullis cordis eius intimius amor inhaeserat imnundanoruim.
3. Amplius, quoniam poena illa debet esse satisfacloria; et salisfactio respicit libertatem voluntatis et statum viae; potissime cum ibi iam non sit status merendi, et poenae illae minime teneant. rationem voluntarii: necesse est, quod. illud quod deficit ex parte Ztberlalis iu. voluntate. sustinente, suppleatur. in. acerbilate ex parte poenae. — Quia vero gratiam liabeut qui purgantur, quam quidem ultra perdere non possunt; hinc est, quod nee a tristitia penitus absorheri nec in desperationem incidere nec in blasphemiam possunt nec volunt. aliquatenus. prosilire; ac per hoe, licet graviter puniantur, longe tamen aliter et initius quam in inferno: et statum etiam illum indubitanter sciunt alium esse quiun istum, in quo sunt illi qui in. inferno. irremediabiliter. eruciantur.
6. Postremo, quia poena illa debet esse. ezpurgatori; et purgatio illa est spiritualis: uecesse. est, vel quod ignis ille spiritualem habeat. virtutem. divinitus sibi datam, vel, ut magis eredo (2), ipsa virtus gratiae interius habitantis, adiuta à. poena. extrinseca, ipsa animam iam pro offensis punitàm et a reatuum onere alleviatam purget. purgatione. su/Jicienti, ut iam nulla remaneat dissimilitudo ad gloriam. — Et quoniam tales spiritus dispositi sunt in summo ad deiformitatem gloriae suscipiendam in se; cum ianua sit aperta et purgatio consuminata, necesse. est, illos spiritus evolare, (1) Libr. XXI. de Civ. Dei, c. 96. n. 4.
BREVILOQUIUM. PARS VIf. CAP. IIl. 959 in quibus est caritatis ignis sursum levans, et nihil retardans ex parte impuritatis animae vel reatus. Nec enim decet divinat misericordiam seu iustitiam, ut amplius differat gloriam, cum íinveniit receptaculum idoneum, et magna sit poena in dilatione pracmlorum, nec amplius. puniri. debent spiritus iam purgatus.
Cav. IIT.
Be antecedentibus ad. iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica..
1. De suffragiis autem ecclestasttcis hoc tenendum est, quod suffragia Ecclesiae prosunt mortuis, suffragia, dico, quae Ecclesia pro mortuis facit, sicut sunt sacrificia, ieiunia, eleemosynae et aliae orationes et poenae voluntarie assumtae pro eorum culpis celerius et facilius expiandis. — Prosunt atitem. mortuis, non quibuscumque, sed « mediocriter bonis », utpote illis qui sunt in purgatorio; « non valde malis », scilicet illis qui sunt in inferno; « nee valde bonis (1) », scilicct his qui sunt in caelo, quin potius e converso eorum merita et orationes suffragantur Ecclesiae militanti, cuius membris multa beneflcia impetrant Beati. — Prosunt autem secundum magis et minus vel pro diversitate meritorum in mortuis, vel pro caritate vivorum, quae magis sollicitatur pro. aliquibus quam pro aliis; et hoe vel ad poenarum mitigationem, vel celeriorem liberationem, (3) De hac triplici distinctione cfr. IV. Sent. lit. Magistri, d. XLV. c. 2, ubi allegat August., Enchirid. c. 109. n. 99. Ibid. in Comment. a. 2. agitur de suffragiis Ecclesiae pro defunctis, et 8. 3, de suffragiis Sanctorum pro vivis.
960 BREVILOQUIUM. PARS VII. CAP. Ill.
secundum quod supernae providentiae dispensatio melius eis viderit expedire. | 32. Ratio autem ad intelligentiam praedictorum liaec est: quoniam primum priucipium, cum sit. optimum, ac per hoc summae severitatis contra malum, debet pariter summae suavt(alis esse ad bonum; et ideo, eum ratione severitatis iustitiae iusti, in quibus est reatus. culpae, debeant post hanc vitam in purgatorio tormeutari, debent etiam ratione suavitatis misericordiae relevari et habere auxilium et. munimen, inaxime quia in miseria sunt constituti el suis operibus et meritis uon possunt ainplius se iuvare. Disponere igitur debuit regimen divinae providentiae, suffragia eis conferri ab his qui possunt, salva (tamen rec(ttudine iustitiae, a qua nec debet nec. potest du/cedo divinae misericordiae dissentire nec aliquatenus separari. Quoniam igitur rectitudo iustitiae exigit conservationem honoris divini, regiminis universi el quaüiatis oneri. humani; ideo superni et primi principii providentia summa disposuit, haec suffragia valere defunctis secundum du cedinem misericordiae e& rectitudinem tustitiqe, servuntis honoris divini dignitatem, universi regimem et humani meriti qualitatem.
3. Primo igitur, quoniam in huiusmodi suffragiis servari debet $ustitia, quae divini praecipue est conservativa honoris; ei honor diviuus nihilominus exigit opera salisfactoria et poenalia sibi persolvi pro culpis: hine est, quod per illa opera habent suffragia fleri, per quae potissime fi satisfactto, e honor recompensatur Deo. Quoniai igitur huiusmodi sunt tres partes. satisfaclionis: ieiunium, oralio et eleemosyna, e. altaris sacrificium, in quo maxime redditur honor debitus Deo propter placentiam illius «qui in sacrificio illo offertur: : BREVILOQUIUM. PARS. VII. CAP. Ifi. 961 'hinc est, quod suffragia Ecclesiae consistunt in huiusmodi operibus satisfactoriis et maxime in Missis celebrandis; secundum quod Gregorius in quarto Dialogorum (4) insínuat, aliquos propter Missarum beneficia «de poenis magnis celerrime liberatos. Ac per hoc pompa exsequiarum et: accuratio funeris et huiusmodi non debent inter suffragia Ecclesiae computari. Propter — qnod et sanctus Augustinus dicit in libro de Cura pro mortuis agenda (2), quod « curatio funeris, conditio sepulturae et pompa exsequiarum magis sunt solatia vivórum quam subsidià mortuorum ».. « --— 4. Amplius, quoniam debet ibi servari iustitia conservativa ordinis el regimints universi; et haec exigit, ut in. communicatione in(luentiarum.salvetur ordo ct symbolum (3) inter ea, a quibus et in quae influentiae illae manant; ac per hoc inferius non debeat in(luere in id quod est supra, nequc in id quod est per omnimodam distantiam. elongatum: hinc est, quod suffragia Ecclesiae non. possunt. valere. his qui sunt. in. inferno, quia. sunt à. corpore Christi mystico penitus separati; unde nulla spiritualis influentia. ad cos pervenit nec cis prodest, sieut nec influentia. capitis prodest. membris à corpore amputátis. — Hinc est etiam, quod non pro-"sunt Bealis, quia: sunt omnino superiores secundum '.statum ct iam in termino existentes non possunt ad altiora eonscendere; sed magis e converso ipsi prosunt " mohis et eorum orationes — nam et hoc meruerunt - (1) Cap. 55. — De praecedente etr. IV. Sent. d. 15. p. II.
(3) Scilicet commercium sive convenientia. Fodem sensu &it Aristot, 1I. de Generat. et corrupt. text. 25. (c. &.); In habentibus [elementis] symbolum facilis est transitus [transmutatio].
962 BREVILOQUIUM. PARS. Vll. CAP. iil.