Satisne longum fuerit ad eam rem transigendam, et potue^ ritne icire] Longe recliua et concitiut, retectit laciniit^ qunt adtaenmt inepti, Errarleutii et Cauchianui: Satisne longum fuerit ad eam rem, scieritne satis ad id perficiendum spatii, I n moo qaoqae ett scieritne. Graby. Scieritne satis Gr^ph. B. C. scieritne et potueritne scire A. Not leciionrm Yulgaiam retinuimua. Brdt. Vow. I. Leid. L Ed. Oifnib.: scieritne, Abett et a Lcid. III. Ouo. Totueritne sciri dedit Scli. quia pataivum et h. I. aptiut tit et pottea legainr. L, In st^(\, fuisse ad id perficiendum Iret uliimae Tocat deannt Voaa, III. Leid. IV. OuD. Eat ut manifeslum glottema expnnxit Sch. Becie. L.
Ratione provideri non potuit.'} Edd. mnltae: ratione provi--dtri non potuerit. Lamb. ed. ratione providtri non potuit, Graev. Potuerit Vott. lU. Ed. Omn. Ouo. Si id a^t sciri, aut Cod. Aug.
Idoneane fuerit ad rem adoriendaml Libri receniiorit ediiio» lit Toca auciioret: idonea ne satis fuerit; quae nmpiam compa^ rct 10 olim Tulgaiis, ant adeo MSS. nostris. Grut. Edd. multae aoie Gruler, idoneane satis fuerit. Adstipulantur Grnierianis et aoiiri omncs Erfurt. Cauch. ritb* Dnisb. Grab?. £t Cod. Traiect. BcuL Ad rem adorierfdam] Lamb. ed. ad rem aggrediendam. Grabt.
Aiit non exspectata'\ Liber quidam MS. pott has Toces^habei: pfopter agendi cupiditatem, qnem ideo non sum secutut, quod •ispicer, haec yerba ex ora libri in contextum esse translata^ neqae eite Ciceroois. Lamb.
Spes perjiciendi quae fuerit\ Ut in duobns nottris, sio non dabiio qnin in plniibus te ^»iur: perficiendi kaec quae, unde palet lactorcm dedisie ecquaS' Gaoir.. £rf. et al. MSS. duo: spes perfi-^ Digitize^ by VjOOQIC tapra dicta siuit, rigna concuirerint; si praeterea ex altera parte virea y pecnnia, consilium, scientia ^ apparatio iridebitur fuisscj ex altera parte imbecillitas, inopia, stidtitiay impradentia^ inapparatio demonstrabitdr fuisse: quare acire poluerit, utrum dilBdendum, an confidendom fiierit Spes,celandi quae fuerit; qoaeritur ex consciia, arbitris, adiiutoribus, liberis, aut servis, aut utrisque.
cUndi haec quae fuerit exspecfabitur, GnAET. GronoTianis MSS. adttipolator Cod. Traieci. Bvrm. Lcid. I. IV. £d. Omn. sp, p. haec quae f,^ nisi qnod quae fuerit detiot Leid. IV. Tom pro tt. eupra dicta eunt Vott. \\\, praedicta s, Deinde pro ▼. concurrerint Leid, I, 11. concurrent, Ed. Med. concurrunt, Leid. 111. IV. occurrerint, Vott. 111. praecurrent, Ood. concurrent etiam Cod. Aug. tette Sch. i/.
Si praeterea ex altera parte'] Erf. Si praeterea altera parte.
G&ABT.
Scientia, apparatio, i/idehitur fuisse} Adieci dnas vocet, videh itur fuUse i non tettimoQio duorum librornm MSS., Yeiam iolegra cohorle: e«t enim «gnotcunt tez membrtnae, qaat conto» luil Gulielmiut, sez Pall. et ediiiones pximae, neqoe oliotaa ette yidebil, qui vim huiut tutpicionit aiieule perhpiciet, imo tuperTaeuum poliutfueritiUadaliemm quod tequilur, demonstrahitur fulsse^ quam itlud notlrum. GROTBa. £dd. Lamb. ei aliae: apparatio, ex altera parte, In Erf. non le^iiur ex. Graev. videbitur fuisse eiiam agnotcil MS. Tmiect. BuRM. Varba videhitur fuisse rccte abesae ab Ald. iudicat Sch. Demonstrahitur fuisse h. 1. exbibet Cod. Aug., quod pariier a glottttore etse, Sch. est teiilenlia. L.
Quare scire potuerit, utrum] £t baec quoque tnut a Iriplici librorum notlrorum fide: pro quibus mediae aelalis edilionet: per quas res scire potuerimus, utrum; Lambinnt Tero: propter quas res scire potuerit, utrum eic. quae liccutia? Grutbr. Si modo meoa Gruteri recte expretta ett. INam qiiufn taue ita legalnr, in Medieaeo, cl alio: quare scire, tuih io alio esi: per quam rescire, uodc coiligerelur illud qua variit modit cxposilum ita degenerATitse, ei auiiquitnt fuiatc: qua rescire potuerit. Grom. Erf. qua re scire potue^ rit, Sed Pitli. qua de re scire poterimus, Edd.: per quas res scire potuerimus. £d. Lamb. propter quas res scire potuerit utrum. Grabv. Cum Errurtenti facil MS. Trai. Burm. Vott. 111. per quae 'rescirep, Leid. II. qua re sciri p. Ed. Med. sciri poterit. Ovd, In anlccc. Sch. tcViptil: inapparatio ^idebitur fuisscy pro vulgalo: /. demonstrahitur f., qUod apiiut iudicat^ quia praecedat speciahitur, ^oo potsum accetlere. L.
Mx consciis, arbitris, adiutoribus'] Si baec tcripinra reola «sc, per Ar6fVroj tattet siguificari dicemuty teu tpectaioret, ut cum Ita loquimur: locus ah arbitris liber ac remotus. Sed Memmiut el Aura* tus lcgendum putanl administHs; ego nihil muio: non quod eorum coniecturam improbem^ ted quod hanc tcriplnram ezitlimem ease probabilem. Adde quod administri et adiutores idem propemodum videnlur tonare, niti quod administri minut tunt, quam adiutores. Itaque iufra, ubi vylgo legebatur: de adiutoribus, de adiumentis, no» iia retiiluimut: de adiutoribus, de administrii, Lambiiios.
Aut servis, €Uit utrisque,] Erfort.: Autseryis, iuit utrumque, Grabv.
AD HERENNIUM Lib. II. Cap. 5. 69 Cap. V. Argamentnm est, per qnod res coarguitur 69 cerdoribas argnmentis, et magis firma suspicioue. Jd di-Tiditar iu tempora tria, praeteritum, instans, consequens. In praeterito tempore oporiet considerare, ubi fuerit, ubi lisns,8it, quocum Tisus sit; num quid appararit, num quem coiMrenerity num quid dizerit, num quem babuerit de coniciis, de adiuloribus, de adiumentis; num quo in loco praeter consnetudinem fuerit, aut alieno tempore. in in- CAP. V, Hes coarguitur] Legeadam ceDSuit Ernesiias: reus coarguitur. £, Hum quem^convenerit,' num quid dixerit] Erf.: num quem con-' tenerit, num dixerit, Grabv.
Num quem habuerit de consciie] £rf.: Hum quid haluerit de cauciis, Iobm.. ' De administrie] SicTettitaimoi coiriectora dacii. Niim vox, ad-^ iumentie, ad hanc locum quadrare non poiest^ «Dlecedeate voc« quem. Lamb. Grjpbii duo B. el C. ila Imbeoi: num quid dixerit^ Mum quid habuerit. de coneciis de adiutoribus de adiumen/is. Brut.
Ve adiuioribus, de adiumeniis;] Adiutores %xiu\. quibut aDima^ tdianieDta qoae ea carent; instnimtfOia tcilicel armsique rebut expedioadit idonea. Lambinut tubtiituerat de administris ^ ted nullo praefunte manuscriplo, ut iptemet faletur; quae peiulan^ia? Grut. Miror Lambinum^ qui utique noverat Lib. It. de luTenlionc 7.; Fa-* cultas ei ratio, adiutores, adiumenta, et ceiera, quae ad rem per^ tinebunt, defuisse alicui demonstrabuntur, ct poktea: Narn saepe si fecuniae, adiumenta, si adiutores desint, facultas fuisse faciendi A^ videtur, Offendor magit in praeceden(ib\it: argumentum eet per quod res coarguitur ceriioribus argumentis, ubi definitionem in-^preuior p«r ici iptom qood defiuit, quod nec fit nllibi io hoe Kripio, nec tine yitio fieri crediiur, nec uiique tam inopt vocum Vic aQctor credi potesi. Vide ao noo tcripserit certiorihus inventis, tlt depariiiionibus: jirgumentum est probabile inuentum. Libio I. ^ InTeni,: [c. 4i,3 ld<iO quod et inuentum al\quam inrem probabile ottt necesearium argumentatio i/ocatur, «t tiiuiliicr alibi. Gromov. Pro argumentis ^cb. de too dcdit indiciis. Mon eoim esse credi-^iU, tcriptorem defiuilom vocabuium io definiiione potuitse» et OrooOTii cooieclurara minot aptam exte. L.
Num quid in eo loco praeier consuet. fuerit] Quidam liber MS. l^bet: num quo in loco praeter consuetudinemjuerit, aut etiam al, temp, et praeierea oooBulli Tulgaii; quam tcripiuram 000 ^m|irobo. I.A1IB. Numquo in loco praeterconsuetudinemfuerit, aut ulieno tempore Viciorii ediiio; «a prioret: numquid in loco praeter cons. feceriietc, ^Qomodo ei qoidam e Golielm. et Palat. nam ceieri exbibeot: num^ ^id in loco praeter cons. fecerit y eic. mut fuerit vel fecerit. Grut. £'t num quid in locp praeier consuetudinem fecerit, Duitb. Num ^to loco praeter consuetudinemfuerit, Graev. in MS. Traiect. eliam »«w qttid in loco praeter cons. fecerh. BuRK. Vott. L Leid. L -IIL ctiii Ed. Omuib. Num quid in loco p. c. fecerit. Voss. IL Num qiiid quo in Lp. c. fuerit velfecerit. Leid. IV. Num quo loco p. c. f^^itvelfecerit^ Ed. Mediol. /ecer//. Ouo. Aliquid fecerit Cod. ABS.apnd Sch. i.
In instanti tempore quaeritur"] PaU. dde: Insianti tempore; et vtro QQQt ex iia, primas tcilicct, tupra quoque habebat astans, *oii instans, nt forte [fortaaae] aliqoid adhno tubait meodoti. jGrut.
70 RHETORICO R U H 59 staDli tcmpore qnaeritory nam Titus sit, cud faciebat, nnm qui atrepitus, damor, crepitns exaudilus sit, aot deniquey nnm quid aliquo sensu peroeptom sit^ adspectn> anditn, tactUy odoratUy gustatn; nam quiTis hornm «enins potest conflare suspicionem. In consequenti tempore spectabitur, num quid re transacta relictum sit, qnod indicet aut factum tsse maleficium, aut a quo sit faotum. Factnm esse, hoc modo: si tumore et livore decoloratnm est corpus mortui| significat eum veneno necatum. A quo factum sit, hoc modo: si telum, si Testimentum, si quid eiusmbdi relictum sit, aut Testiginm rei repertum fuerit, si cnior Erf. Piik. Duiib. et alii MSS. inttanti iempore. Sedpritts in teqQcns abiorpsil. Gaaet.
Num viiiu tii cumjaciebail ErC num quid visu9 eii, cumfa^ ciebai. Idxak.
JVum qui sirepitus] Erf. Tium q^id sirepiius, Edd. Tium quis strepiius. Idjoi, MSS. qniuquc et £dd. pp. numqui4 sjr, lo ft^qq. exaudiius sii tbett y, sit e MSS. O. et Ed. Med. Bene. Odd. Kecte omiiit Sch. L* jiui denique num quid aliquo sensu perceptum sii"] BUndiiar mibi quod ett in Ptltt. pr. aui denique aiiquid sensu, omissie ceteris. Gruter. Leid. 111. a, d, aliquid aliquo sensu. Oup. jiliquo sensu dictum eite pro eo qood eit alio quo sensu vidii Sch.. L, TactUf odoratu, gustaiu] Erf. Piih. Cauch. tactu, ordore, gw statu, Duitb. iactu, odore, gustu, Grabt* MSS. 0. et Edd. pp. odore, lo tolo Leid. J. et Ed. Omuib. est gustatu, In reliquie gustu, Ouo. Vocet aspeciu, anditu omitit Sch. quippe iam comjuemorttit aspecius et auditus exeroplii. L, Nam quivis horum sensus] Malim legi: nam quipis horum sen^ suum etc. Lamb. Leid. II f. sensuunu Leid. IV. poterii fto potest, PauUo pott pro tv. in consequenti i, Voss. 1. in sequenii i. Oud.
^ui a quofacium sii] Crf. jitui ob quod sii jaciutn. G&abv. Voftt. in. ab aliquojacium sit, Oud.
Si tuniore ei iipore] Al. si iumore aut livore, GaABT^ Deesi et Vots. III. aui htbet Leid; 11 1. Ed. Omnib. Oud.
Si quid eiusmodi relictum sit, aui vesiigium] Erf. si quid eius" modi relictum, aui pesti^ium, Graet. Vos«. 111. Ed, Med. hnius' modi relictum, siucTeibo, quod- abest etitm a Leid. IV. huiusmodirelictum fuerit, Leid. 111. Oud.
yiut vestigium repertum fuerit] Haec ett primarum editioouoi lectio, et conveiiit cum plcrisque manutcriptis; seqnentes sulFeccrunt: aui.si pesiigium repertum, sine iWo fuerii, Victorius edidit: €uU si pestigium rei fuerii i omisso illo repertum\ ex quibns omnibns sutm coocinnavit Lambiuos. Grutbr. Vestigium rrperium legitur in quilmsdam. Sed plane non stiisfacit trgumenlaiioni. Vetiigit tdulleri reperiri possunt iu lertoj sed et noo niique denottut tb Ttrquinjo et venire. Itaque non opioor toc. rei tbetse hiuc poise, scilicet secundus etsus ioc,a,reus, Id non observtotes tlii videiitur fecisse, ut tert leciio hic fluctutret^ et pro repertum correxeriul reifuerii, Lego: cuit pestigium rei cerium, si cruor, Eiiam veiusiis» mauhdepreheiuus» Grokov. Edd. qntedam: auisi pesiigium reperium^ AD HERENNIUM Ub. IL Cap. 5. 71 / in Testimeiitis, si in eo loco comprehensns aut visus trans- gl acto negotio, quo in loco res gesta dicitnr. Consecutio est, cnm quaeritur, quae signa nocentis et innocentis consequi soleant Accusator dicet, si poterit, adversariuni^ cuin ad eum ventum sit, erubuisse, expalluissey titubasse, incoustanter locutum esse, conddissey pollicitum esse aliqoid; quae ^igna conscientiae simt. Si reus horum nihil ant. Vicior. ed.: aut si pestigium rei futrit^ aut, Lamb. ed.: Jut ii vettfgium rei repertum fuerit, aut, Grataiid. ed.: aut ei vettigiam rei fuerit repertum, Erf.: aut si pestigium repertum, ei tnor, Pith.: aut ei veetigium rei reperitur ^ aut. OronoTiot coniicit Ifgeodttm eaae: aut vestigium rei certum, Rei a reus f ted qaia in omnibai MS. est rcpertum, aut, ut ia Pichoeaois excerptia, reperitUTy id retioni, sed rei, ex editione Victorii et modo laudalia £x-> cerptis, ac Cratandri editione r^posui, Gr^et. ^ In MS. Traiect.: <utt vestigium r^ertum fuerit, Burm. Voss. O. Lcid. I, IV. Ed. Ued. aut si p, Exsulnt rei a Voss. 1. III. Leid. I. II. lU, reperiinr. Leid. 111. IV. perspectum f, Voss. II. Fuerit abast qnoque a Tou. I. Leid. I. est habec Voss. III. Ouo. Rei genitiTum a reu9 tnetnr eiiam Sch. necessarium ^%%% iadicans ad sensum presse euun* ciaodom. h, Sicruorinvestimenfis] Et ista est antiqnissimae editionis scriptu* ra, firmata pluribns roanuscriplis } seqoentes praeposnerunlauf, qnod qoidem reiinuit Lambinus, sed reiecic si, ral. pr. loco -? ocis cruor, hAti nota, quod non arbiiroi: de nihilo. Grut. A1.: (mt si cruor in vettimentis^ aut si, Grabv. Gruleii MSS. conseptit Cod. Trai. BuRM. In proxime seqq. Voss. II f. Ed. Med«: aut si e, i. L Tum £d. M.: deprehensus. Leid. 111. IV. Edd. pp. addunt fuerit^ siTO post compr. sive post pisus, Oud.
Aut visus transacto negotio'] AL aut pisus sit transacto ne^ ^otio. Graet.
Quo in loco res gesta dicitur,'] AL quo in loco res gesta di^ catur, Idbm.
Noeentes cait innecentes eonsequi'] Vwlgg, Nocentis et inno^ cfntis consequi, Sic Duisb. quamvis in eodem sensn a^/aVx(S^ 120«.ctf/z//s ponitur ^ nt omnis homines. Pilh. scrihit eliam reclios 710ceiuis aut innocentis. Grabt. Leid. IV. nocentes et innocentes. £d. Med. signa nocentis animi aut innocentis» Ouo. Eiiam Cod. Zoicc nocentis et innoceutis, X.
BxpaUuisse] Quidam cod. manuscript. habet expapisse,• pro apalluisse. Scd foriasse ntrumque verbnm ab auclorehornm libro* nun positnm est, deinde a librario altcrum per imprudenliam omiMiiin. Lamb. Erubuisse, expalluisse omnino omnes noscri;.ut fnutra sit Lambinus y qni hic adliuc [insnper] paratus Tidelur ad-> nittere, expapisse. Nam sane indicium paToris pallor. Grut. Ita ctiam Cod. Trai. Burm. Expauisse a prima manu habuisse Tidettc Cod. Zuicc. ted a correctore faclum expaluisse, jD. Jn teqq» Vois. III. locutum fuisse. Oud, ^aae signa conscientiae sunt] Erfort.: quae sisna consciehtiae *int, Graet. In seqq. pro usu penturum Voss. 111. usui p. Leid.l. ^}^' eventurum, Ed. Omnib. usui futurum, Oud. l/sui futurum el~ itm Cod, Zuicc. Male. Ceterum de formulis usu penire et usu cpenire I Digitizedby VuOOQIC ^ 72 RHETORIGO R U M fecerit, accusalor dicet,- e«m iisqne adeo praemeditatniti fuisse, quid sibi esset usu veuturum, nt 'confidentissime di»puiaruiit uuper Biemiut ad Coru. Nep. HauD. 17, 3. Gocrenziuf ad Cic. ile Fio. V, 2. p«g. 534. ei iu Ailaitam. «d illara edil. p. 703» Geiuij<trd ad Cic. CaU c. 5. pag. 17. Fonuulam usu euenire Oremi-' j« Laiioam esbe negat, coutra ^oem Goereoiiua mooet, quom more^ sorti: t casu eueuire dicalur, nyn intelligi, quidni ctiam usu eve~ nirf, Quas formulas inter ae comparari posae negat Geinhardot, ptuptciea quod ^blalivi more^ Aorie, toiu ^ cauasam eTentiit aignificent, usit uoo item. l/su antciu venire dici ea, quao hominia o^ui et experientiae sese offcrant. Pulat igitur Gernhardut usu io hac formula ease anliquum dativum pro usut, Mon aisentior. Nam iu antiquo sermone usuvenit dicitur pro usus venit, quod ipiora eliam aliquoties legitur, nec tameo alia significatione, nisi nt pio opus est dicdtur, qua eadem dicilur usus est. Vcluti Plant. Cistall. I, 2, 2H, si quid usus p^nerit ( ila legeudnm), cui plauc {seiuinum e6t apud Cic. Tusnul. IV, 3. si usus fuerit, Neqoe ul)uf est loco^ apud Pl.iUUim et Tereotiam, ubi usuvenit ei usus venit dicatur pro co quod est accidit, Apiid teriores auiem et iam apud Ciceronem usu venire pro accidere dici, nolluf losut clarius docet, quam C?c.
pr<i Quinciiu, c. 16. Nam quid homini potest turpius, quid vero miserius aut acerhius usu ptnire? Quod tantum evenire dedecus^ quae tanta calamitas inveniri potest? Quia est, qui h. 1. acribere aasit usu evenircy quojn slaiim sequatur evenire? Unde lamen nondum sequiiur, usu ev^nire non -dixiise Uomanof. A cbdicibos nibil argumenli peli polest» qui ojniiet ubique variant inter usu venire et usu evcnire, Mibi res iia se habcie videlur. Forinala ^usupenire, qnae siguificat acciderc y plaue nibil habet commnne cam ista auli<ioa, qiiac nolat opus esse^ niki litteras. Nativani aatcm esse iudica usu evenire, ande, qunm 'venire aliquottcs halicat fortuiti notionem, factum, ui pro jlla nativa poslea diclum sit iLsu venire. Ultobique aalem usu.ihlatiTUs e&t^ nec diciinr prorsus Latine penire cum datiro. Conlra qui moncnt, usu evcnir<:, cilra analo{;;iam dici, doceaoi, qua analo^ia dicalur usu vcnirc. Nam usucapere alicuum csl. Ilaque -(|uum apud.Saluslium et aputl aliof qucrqnc venirt* aperlc dicalur pio evenire^ veluii lug, loj. reputando, tjuae sihi duohus praeliis renerant; non vidco, quidoi ulrumque el usu venire ct usu evenire dicmm esse credamus; ablaliyus usu auleiu iiihil aliud est, quam re ipsa, iit opponatar togitationi, spci ^ metui^, quibus aliquid accidere posse opioaiuar.
Eril igilur asu vcnire et usu evenire, in der IVirklicftkeit porkommen^ wirklich sic/i ereignen, Cutus lei uullnm est certius testimonium, quam quod apo<l Nep. VII, 4. 5. ^l X\lll, 12, 3. legi-V tur. Diirercnlia autem inter ulramque formulam nulla iulercedit alia, nisi quod in evenire paullo graviorem habet rei in facto positae sigoificationem.
Conjtdentissime resistens] Liber anat roaoascr. habet, ro/isistens, quae scriplura uon est forlasse reiicienda: ut cdnsisterttem hilelligNmuf conttantem, tcI non pcrterritam, neque l.ibefaclaliMii, neque percnlsum conscieniia peccati. Lamb. Erf. conjidentissimc resisteret, responderct. Al. MS. conjidentis^ime consistens rcspondt^rpt. Oplime Cauch. conjidentissime resisteret et responderet, Al.: conjidentissimc consisteret et respondenrt. Orakv. Voss. III. Leid. II. conjidenter resisteret et. Voss. 1. Leid. L confidentissime AD HERENNIUM Lib. IL Cap. 6. 73 resMtens reftponderet, quae signa confidendae, non, inno« ceatiae tunt Defensor, ai pertimuerit, magnitudine perir culi, non conscientia pe^cati se commotum ease dicet Si nou pertimuerit, fretum innocentia negabit esse com- 62 motiuii.
CAP. YL Adprobatio est^ qua utimur ad extremum, confirmata-suspicione; ea habet locos proprios atque communes. Proprii sunt, quibus, nisi accasator, et ii; quibns nisi def^nsor, nemo potest ntL Communes sunt, qui ^ alia in caussa ab reo, alia ab accusatore tractantur. In caussa coniecturali proprius locus accusatoris est, cum dicit malosum misereri non oportere, et cum ^get peccati atrocitatem. Defensoris proprius locus est, cum misericordiam captat, et cum. accu^atorem calumniari crimina- «f eotutanter» 'Forle [forUste] confidentusime resUterat ei con" ttanter responderet. Coof. tiiperiora. Otri>. Constantissime consi'^ iteru reeponderet de coniectara dedit Sch. propterea, quod apod Lambin. in codice comistens, et in teqq. legaiur: quae signa con-^ ftdentiae, Aiqae constantiae in eiutmodi cantsa faepe fieri meitlioaem, ut paullo «nle: inconstonter locutum esse et io Catilin* 111, h» constanter respondere, Male babet illud constantissime con^ sittens; quldiii resistens^ quod tatia ett «ccommodatum? h, Non innocentiae sunf] Erfort. et edd. pleraeque anie Gmter. Non innocentiae sint, ut paullo ante. Grabv. Vost. I. etLeid. I. eint, OcD.
Peccati se commotum esse} Erf. peccati secum motumfuisse. AL peccati commotum esse» Duitb. commotum esse dicat, Graev.
CAP. VI. Proprii sunt ii, quibus^ nisi accusator'] to iVnutpiam mihi in sciiptit apparet. Gb.on. £dd. Proprii sunt ii, quibus, Diiiib. proprii s^nt loci, quibus, Erfurt. delet ii, quem sequor, Gkabv. llale Leid. IV. i>. s. ioci^ quibus, ^ldd. pp. hi, quibus, OUD.
Quibus nisi €tccusator, et ii^ quibus nisi defensor^ nemo pofest uti,] Sic Lamb. et Grol. e<fd. Sed omnet ante Lamb.: Quibus lusi accusator nemo potest uti, et ii, quibus nisi defensor, £riart.: Quibus nisi accusator nemo potest uti^ et hi quibus nisi de^ fensor non potest uti, Duitb.: Quibus nisi accusator, et ii, quibus luei defensor non potest uti, nemo potest uti, Gbaev. MSS. VI, ei Ed. Mediol. quibus nisi accusator y nemo potest uti, et hiy qui'^ hus /^isi defensor non potest uti; uisi quod a Vots. II. desint in iae: non potest uti; et cootra in Mediol. auctius legatnr: defenaor aliquis. Leid. 11. quorum aliquo nemo nisi accusator uti pot~ «*t; item quibus nisi defensor non potest uti, Ed. Omnib. q^ n, oee.potest uti, et hi q^ n. d, uti nemo potest. Simpliciier legendom opinor: proprii sunt, quibus nlsi accusator, et quibus nisi defensor, potest uti. [scr. nemo potest uti] ^Oud, Oudendorpio •cceitit Sch. recte iutetpOoent voc nemo. L.
VtQ peccati atrocitatem Scb.,'probante Ernestio recepit /iic/i otrocitatem e MS. Cori. L. In tupp. pro alia in caussa ao reo Voss. III. £d. Omniboni: alia caussa ab r. Leid. 1. alia in c. ab fto, alia in caussa. £d. Med. non aiia ab acc, Ooo.
tnr. Communeft loci snnt cnm accusatoris, tum defcnsorb^ a testibns conlra testes, a quaestionibns contra quaesliones, ab argumentis contra argumenta, a rumoribus contra rumores. A testibus dicemus secundum auctoritatem et vilam testium^ et constantiam testimoniorum*. Gontra tcstesy yitae turpitudinem ^ testimoniorum inconstautiam: si aut fieri nou potuisse dicemus, aut non factuin csse quod dicaut^ aut scire illos non potuiase, aut cupide 68 diccre, et argumentari. Haec et ad improbationem et adprobationem testium pertinebunt.
A testibus] Erfart. ab festibus, Graet. Yom. I, Leid. I. ab testibus, Oud.
j4 quaestionibus] Erf. ab guaestionibus, Vots. I. Leid. II. ab quaestionibus, Oud.
A rumoribusJ] Erf. ab rumoribu^. Yott. I. Leid. IJ. ab rumth' ribus, OvD.
Aut cupide dicere, ct ar^umeniari.] lauut Woaverinc annoU--vlt, iiialle %e putide dicere* A quo Idissentio. Qui eiiiiu icupide contrn ali<iuem fert t^ttimonium, eo ip60 aibi inlringtl aucloritaifm. Inde ilLa cauiio Quinliliani lib. V. ln»lifut. Orator. cap. 7. Si /tabet testem cupidum laedendi, vavere debet hoc ipsum, ne cur piditas eius appareat elc. Gjiuter. JReclc Gruterus. Sed vim vocit cupnle uoo recie inleUcKil. £&l coim cupidus Lnlinis nimis par— tibus addiclus^ ul vrrum videre ac dicerc nequeat. Sic cupide damnare apud Suel. lul. c. 12. ubi vide quae notavi. Ghaev.
Et ad improbationem et approbationem] Mou snut concordts libri vett. Aiii et ad impr, et ad cw^umentationem, Medicaens cum alio, et ad improb. et ad interrogationem. 1n quo eui uiitKn adliaeream vulgMiis, id tamcu conbiat praepositionem ad ite* raudam esse. Kibil minns quam id ipsuni nb editoiibus obverva^ tiim ) nihil lamen consfantius ab auclore servatom docrnl Mssti cadices. Uliqne et paiilo antc liabuiiiiiis in causam' et tn vitam, Sic cdp. 3. babent iideiii: ad conjirma/ionem et ad conjutatioriem.. Sic Uin III, i/>. nunc ad thesaurum atque ad omnium partium rhetoricae cusfodem, quam 111, i3. et ad conjirmandum et ad conjutandum accommodati \u vetuslis exemplaribus iuveni. Ilinc ctiaro col> ligeuA pravo edi IV, 21. cum ad idem perbum et idem nomen acceditur t ei de repeiitioiie praepositionis suspicans, video in nullp scripco codiee illud posterius idem exslare, ut deleri debeat. De aliit praeposiiionibus idem postea inleiligemns. Mox tres MSS. tormentis et cruciatu, Deiude edidi cousensu Msstorom, qui penes me sunt, ei editionuin omnium, quibus omnis coniectura; cxistimans errorem esse, qui ei Grutcriaoa propagatnry omnibus, quod ec Lcitlensis et Londinensis el Basileensis sunt imperite amplezae.
Gron. Crfurt. et alii ad improbationem et ad interrogat ionem, Al. Ad improbationemy et ad argumentationem. Vulgg. ad impro-* bationcm et approbationem. Medicaeus notante Gronovio, 111 £rfuriensiSf et ad interrogationem, Quod non repndiem. Grabt* MSS. Grouovii cou(»eniit cod. Trai. Burm. Voss. I. III, Lcid. I. ad probationem et ad inprobationem, Voss. II. Lcid. II. ad inprobationem et ad arguntentationem, Lcid. III. vel, Dein permane^ AD HERENNIIIM Lib. II. Cap. 7. 75 CAP. YII. A qnaestionibns dicemas^ cum demonslrabioias, maiores nostros veri inveuiendi canssa tormentis et craciatibus voluisse quaeri, et summo dolore homines cogi, ut quidquid sciant, dicant. Et praelerea confirma* b'or haec erit disputatio, si quae dicta erunt argumcn^ Undo, iisdem viis, quibus omnis coi^iectura tractatur, trahetnus ad verisimiiem suspicionem; idemque hoc in testijnoniis facere oportebit. Conlra quaesliones hoc modo cUcenias: primum maiores nostros voluisse certis in rebus iut.rponi quaestiones, cum, quae vere dicerentur, sciri, 64 quae falso in quaeslione pronuntiarenlxir, refelli posseut^' fioc modo: Quo in loco quid positom sit, et si quid huU io Voftt. IIL OvD. Leclioti«m Codd. Vots. 1. III. Leid. f, stcatQf est Sch. in ed. opp. Cic. omn. L» CAP. VII. Mifiores nostroa peri] Al, nostros matores veri. ^ AL maiores yeri, Grabv. A M8S. O. et Cd. Mcd. abcftt vox /jc-9tT0t. Optirae. OuD. Abcsi etiam a MS. Cortii, propterea Um Em. deleTiu //.
Tormentis et cruciatibus] Er Car l, tormentis et cruciatu. GraeV. Tonnentis et cruciatu^ Sic etiam MSS. et Edd. pp. exceplit Lei<l. 11. IV., io quibos cst cruciatibus. Ouo. CrUciatu etiam Zuicc. L, lo leqq. pro vt. omnis coniectura Lcid, 11. o. coniecturalisl Oi/d.
Maiores nostros] Kuisiis MSS. O. ei Ed. Med. «uctoriinte eiiciat^ V. njstros. Ouf). Ideia iani fecit Ern., nt supra, MS. Corl. lectiouem secntot. Coosentit utrobique Cod. Ziiicc. L.
Cum quae uere dicerentur sciri] Sic et cdd. prtmae, a qui~ bui tamen recedunt membranae vett. iu iis eoim pariim seruati, 2aod Victorio placitum et Manutio, parlim probari, p;4nim scu. lUTER. Erfurt' et Al.: cumque pere dicerentur sevirc. Pilb.: cuin ^uae pere dicerentur seri/ari. Manut.: cum quae iferediccrcniur probari. K\,i cum quae vere dicerenturseu, GiiAtv. Voss. I. Leid. I\'. icire. Leid. I. lll. servari. Sed Vofcs. III, pruhari. Oitj. Scr-* vari Ald. teste Scb., sciri Cod. Zuicc. L.
Refelli possent eic. ^ Quidara liber MS. bal»el, refclLi non postent. Ego oihiL mnto, adductus iis, quac proxime sequuntnr. Ccrtiia est cnim quo quid iu loco positum sit, aut nou pu:>ilum sit: et qnacdan& ita certa sunt^ ut ea, quae oculis cernuniur, uiit (jiue simili sensn percipinntur. Si qais igilnr in tormcolo conird. luec dieat, refelli possii. Lamc. ^ Si quid essef simile quod videri, aut aliqao siniili sif^no percipiposset.l Vulgg. et si quid esset simile verivideri. Lamb. ed. ct si auid esset simile ei videri. Al. et si q. VLx Pitb. et JJuibb. bnoc locnm si rescribeodum putabam; si quid essct simile peri, ^odpideri, aut aliquo signo percipi posset. Sed postea, nbi locum hiioc rectius expendi, niliil rcBngendujn esse vidi. Si quid «it lortos testatns sii, videndum, ' quo in loco, id, de quo lesiiitar factam sit, et quo in loco ip*e, ex quo quacritnr, lum fueiii, VI hiDo a defcosore posset clici, an non simile quid ihi visum f«rit, non vero id, do hoc bic a(iitur et quacrilur. Graev, lu •■pp. MSS. omoes ct Edd. yetiires: (juo in loco quid p^jnilum sit, ^vod taiiquaiii abhorreos a consecutioue verborum cum Erneslio muesset 6iin3e, quod Tideiiy aut aliquo timlli signo percipi posset. Deinde, dolori credi non oportere, quod alius alio recentior sit in dolore/ quod ingeniosior ad comminiscendum ^ quod denique aaepe acire \ aut suspicari possit^ qnid qua^tor velit audire^ qubd cum dixerit, intelligat 65 aibi finem doloris futurum. Uaec disputatio comprobabitur, si refellemusy quae.in quaealionibus erunt <licta probabili argumentatione ^ Idque partibus coniecturae, quaa UTit in potitam esset Scb. Sed babet TnlgaU, qao se taeatiir. Quo in ioco quid po^itum sit ani?ertali8 ett qaaestionit formvla, quae aemper Talet; Unqoam ai dixiftet: JMaiores in quaestioni'^ bus eiusmodi iTiterrogare solebant^ yuo in loco quid positum eit, Contra ti dixisaet: Tum interrogapit, quo in loco iuud positum eeeetf faoile Tides, aliter dici nou potae. Propterea accedo etiam Cod. Zuice. I qui hunc locum ila exhibet: quo in loco quid posi^ tum eit, et si quid eseet simile, quod videri aut dliquo eigno ei" mili percipi poesit; niti qnod y. simili delendum ludico. Ouae iU explicanda tunt: Contra quaettionet boc modo dtoendum. Maiorei nottri, cnm quaettionet intJituerent, oertit Uotum de rebna qnaerere tolebant., verbi gratia in re tali« cnm qpaeritur ( nunc «t oiim et temper), quo in loco qnid potitum ait; et ai quid ettet siniile^ (tumy cum qaaererent), qnod Tideri aut aliquo signo -' percipi pottit (et olim et bodie). X. simili signo, Prior tox de-> ett Loid. IV. al. signo simili, Oud. Expnnxit simili Scb. quippe xepetitam ex antecc. Aliquo autem explicat alio quodam, h, Aut aliquo simili signo percipi possit,\ Ego malim Ifgi, */-mili sensu, Supra eoiiu proxime dixit, piaerij quod ett tIsu per-> cipi. Vitut autem, teu adipectut, sensus eti» non signum. Lamb. Male Lambiout. Inter tigna referuntury qaae tenta aliquo percipiuntur, ut yidimut iu cap. V. GaABv.
Recentior sit in dolore] I^ilul mato, quamvit dao libri menuscripiiy et nonnnUi alii vulgati babeant, reticentior sit in do^ lore, Sic euim loqnuntnr Latini, recens in labore. In dolore^ id est uxaianoytfiog, Lamb. Sic nottri teripti, eC aniiquitut impreaai, proh.ilqiie Gulielmius; ted tamen non omnino displicet mihi aliorum retibentior, Grutbr. A1. edd. aliusx alio recentior, Libri taiic nosiri eliam oiuues recentior, Sententia umen requirit retii» nentior., ant quid simile. Grajbv. Leid. 1I[. tenerior in d, et ^u^ pra sci*. in Leid. II., quo facit etiam Glossa Voss. JII. dfbiliar, OuD, Vuigaiam Teram este ac significare boininem dolori fereiido non asnueinm, mooet Scb. Z/.
Quid quaesitor pelit audire'] Dnisb. quid quaestor velit oadircm Grabv. Quaestor eiiam Voss. III. Leid. IV. Oudv Cum dixerit} Erf. cum dixeris, Grahv.
Intelligat sibi finem doloris"] Absunt ab ErfurC. Id£m« Ed. Med* mf. reus etc. Dolori Voss. III. Oitd.
Uaecdisputatio conprobabilur] Dui»b. kaec disputatio confir^ mabitur i ut panilo ante, et praeterea confirmatior erit haec dis" putatio, Pitb. haec disputatio opiiate et maxime comprobabitur» Graev.
Idque partibus coniecturac] Duiib. idque eae partibus coniectuiae, Idkm* Lcid. IV. ex partibus r. Oi;d.
AD HEKENMUM Lib. U. Cap. 8. 77 tnie exposuinuis, facere oportebit. Ab argumentis, et iignis, et cetcris locis, quibus augctur suspicioy dicere^ hoc modo conveml: Cuui multa concurraut arguraenta et &igna, quae inter se conseiitiant, rem perspicuain^ non sospicioftam videri oportere; item plus oportere signis et argtuBeiilis credi^ qnam testibus. Haec enim eo modo exponiy quo modo re vera sint gesta; testes corrumpi posse vel pretio, vel gratia, vel metu, vel simuHate.
' Coutra argumenta et si^na et ceteras suspiciones dicemus hoc modo: si demonstrabimus, nullam rem essey quam Don suspicionibus quivis possit criminari; deinde^ unaiuqoamque suspicionem extenuabimus, et dabinius operam, ut ostendamus, nihilo magis iu nos. eam, quam in alium quempiam conveiiire } indignum esse lacinus, sine testib^s 66 coniecturam et suspiciouem ilrmamenti satis habere.
CAP. Vlll. A rumoribus dicemus, si uegabimils Hoc modo conpcnii,'] DuUb. ei Laiub. cd. hoc modo conueniet, Gkaj^t. Leitl. IV. conpeniet,. Ooo.
Jnier *<? coneentianf] Dultb. inier se conveniant. Gkaev. Conveniant Leid. IV. Oud.
Stupiciosam videri oportere] Duitb. ei Larab. ed. Suspiciosam rideri aebere, Gkaev. Voces non suspiciosam oon agiiotcil Leid. Jil. tJllima V. carel Voss. III. Leid. 11. Oud.
Eo modo exponi quo re vera sint gesta.] Sic Pall. melioret^ siac re^lilioiie -focis tnodo, quae exlat jn relro rdilis.. Grutsr. Pro haec Duitb. hoc, cl pro sint gesta^ Vulgg. sunt gesta. Poierac MDe illa tocuU mo4p abeate: sed in ominlms nosiris membraoia, iisqnc upliraac fidei, non abest. Hinc uoo snslinui eaiii cuin Cciilero delere. ^lcc euiiu baec repcliiio hnic aliisquc auctoribus iufrequiros. GrAbt. Voss, J. Leid. I, /loc modo fxp. qao modo. A Vois. III. abcai allenira mudo, Ovn, Qtio modo Ald. icsle Sclu el Cod. Znicc. Idera Cod. etiam sunt t^esta, L.
Suspicionibus quiuis crimiuari] Pith. suspicionihus. quis ^cri^ minari, Grarv. Iu supp. pro demon^itral/ntus Voss. 1. Leid. II. *i demonstramus, Tnm pro quifis Vots. IIJ. quts, 0( d. Cod, ZniGc, ei demonstrabimus el quii^is exbibei* L.