Indignum esse facinus] Vox facinus videiur esse snpervacsoea. Abesl cerlc ab uno cod, mnicrip. L\mbin. Miror cur Larabino displicuarit rox facinus. Mihi hic adinodum videiur Tenusta, exsialque adeo in omuibus MSS. noslria. Grlt. Asseinirem bic Larabioo, uisi omnes nottri codicef refragnrentilr. Grakv.
Suspicionem firmamenti satis habere.] Acrbura firmamenti Bon esl ioPal. pr. Grut. Dnish. unam quiqne stupicionem, Gra£V.
CAP. VIII. A rumoribus] Voss. I. yJb rumoribus. Oud.
Si negabimus temere famam nasvi solere] Limbiiiiauum iU lad, ita temere eliajii repcri iu Palal. pr« sed tanlt taineii non cral, ut ideo coutra ccterot oiiiues librDS rcciporciu iii coulextuiii. Grut, Laiiib. cd. ita tamere famam nasci. Nain non de iiiliilo oatcilur hisioria. Praeclarc^ ^le rjiua IJesiod. in trnyoiq v.^Oii. el seq. ille apud Seuec. iu declaiu. Sacra populi cst linL^iiu. GaA£v.
teiiiere fainam nasci solere, quin subsit aliquid; et si di— ccmus caussam uon fuisse, quare quispiam confingerety el comminisceretur; et praelerea si ceteri falsi soleant ess^^ argumentabimur hunc esse verum. Contra rumorcs dicemus primum, si docebimus multos esse falsos rumores, et exemplis utemur, de quibus falsa fama fuerit; et aut inimicos nostros, aut bomincs natura malevolos et maledicos confinxisse dicemus; et aut aliquam fictam fabulam iii adversarios adferemus, quam dicamus omnibus in ore esse'^ aut verum rumorem proferemus, qni iUis aliquid turpitudinis adferat, neque tamen ei rumori nos fidem habere dicemus; ideo quod quivis' homo possit queinvis turpem de quolibet rumorem proferre, et confictam fa-67 bulam dissipare. Verumtamen si rumor vehementer probabilis esse videbitur, argumenlando iamae fidem poteri- Quin subsit aliquid, et dicemus] Erfnrl. quin sumpsit aliquid, et si dicetnus, Iobm.
Quare quispiam confingerety et comminisceretur] Daisbnr^. guare quispiam confihgeret, quare reminisceretur, Ipsm.
jirgumentabimur, hunc esse verumj] £rf. argumentabitar^ hunc esse perum, Idem. Panllo post pro vv, si docebi/nus Vom. l. Leici. 1. si proferemus, Ood.
Et aut inimicos nostros, aut homines natura malepolos et mdledicos.'] Erfurt. et aliquos aut omnes natura maii0olos ^t ma" ledictos, Grabv. MSS. O. malipolos. Dein maleficos Vom. If, Inteqq; VoM. If.III. et aliauam confictam f, Vosi. J. Leid.ll.IV. £d. Omn. et aliquam aut f, f Letd. lli. et aliquam fab. confi" ctam, A Med. Ed. et Leid. I. abest etiam aut. Oud. Aliquam aut fictam eiiam Ald. teste Scb. et'Cod. Zaicc Male; L, In proxime •eqq. pro adferemus Voss. 111. Leid. 11. IV. proferemus, Oud.
Quam dicemus omnibus in ore esse] Sic sc^ipti ex Daisbnrgensi. Sic enim saepe in his capiiibns.loquitnr. Alii cnm 'vulgaiis dicamus, Grart. Leid. IV. Ed. Med. dicemus; nt volnit ez Duisb. Graevius. OuD. Dicamus rccte Cod. Zuicc. L.
Qui iliis aliquid turpiiudinis] Erf. qui illi aliquid turpitu--dinis. In Piih. baeo verba nou legttninr, nt et sequenlia': neque tamen ei rumori nos fidem habere dicemus. Graev.
Quod quivis homo possit quemvis turpem de quolibet rumorem proferre] Erfurt. et Caucb. quod quivis unus homo possit quem-' vis turpem de quolibet rumurem proferre, Quod non efcl ^peroen^ dum. Dicitnr ut unus quisque t unus aliquis, et unum quidquid apud Plautum TrlBum. [4, a, Sq] Si unum quidquid singillatim et placide percunctabere. Karius tameu unus potttpooiiur. Iobu. Vos», IIl. quis non possit. Deinde pro quemvis iurpem Voss. O. Leid. 1. II. quamvis t. Ouu. Scribc: quod quivis unus possit, Eo enim ducil eii.nm meudosa Voss. III. scriptura. Homo ex inter'-pretamonto natiim. L.
Argumeniando famae fidem] Erf. Argumeritandi forma fidem. Graev.
AD HERENNIUM Lib. U. Cap. 9. 79 mns abrogare. Quod et difficillima tractatu e4t constitutio coniecturalifl, et in yeris caussis saepissime tractahda est, eo diiigentius omnes eins partes perscrutati sumus; ut ne panrula quidem titubatioue aut offensioue impediremur, ri ad hanc rationem praeceptiouis, adsiduitatem exerciladonis accommodaremus. flunc ad legitimae ooustitutionis partes transeamus.
CAP. IX. Cum voluntas «criptoris cum scripto dissidere videbitur^ si a scripto dicemus, Lis locis uicmiir, secundum narrationem: primum scripioris collaudatione: deinde scripti recitaiione: deinde percunctatione^ scirentne Quod ei diffietllima trOctatu ei/] Pitli* quod €t difficiUimi traetatus est, Idbx. Vois. 111. difficillimi tractatas» Paollo pott in peris guoquie caa^sis idem Cod. Ovo.
Bo diligentius omnes] Al. ideo diligentius omnes. Grabt.
PereCTUtati eumus] Quidam legendum piii*nty pereecuti su- WBis: qaibiM propcmodom astentior. Vemm tamen nihtl muto.
LuiB. Recepit Sch. Tulgatum perscrutati tentom miniii aptum jbit offeneione impediremurl Pilb. aut offensaiione impedire^ mar, Gbabt. Offeneatione dno Gryph. exemplaria {5. C. habeut. Bbitt. Leid. 111, offensaiione, Oud.
8i ad hanc.rtUionem praeceptionis asBiduitatem exercitationis accmnmodaremus'\ ^ihil hic moacrem, nisi omnes nostri MSS. mooereot legendum esse aceommodassemus. Sic Erfurt. Pith. Caoch.y led Doisb. avcommodauissemus» GaABr. Leid. 111. £d. Omo. accemmodassemus. Leid. IV. et £d« Med. accommodauissemus, In qwio^oe antiquioribos MSS. yolgatum legas. Ouo.
Legitimae constitutionis] yopixrlg oxdaBmg lUcpdlaM, id est leiKimi suios capita, sive loci, qni ez scripto naseitnr. Toxita.
CAP. IX. Cum poluntas scriptoris cum scripio dissiderel Doisb. cum iH)luntas scriptoris a scripto dissidere* Sic Tcro scribcndom esse» rerba quae seqnontur ostendunt. Si a scripto dicemus, Bioiimm dissidere voluntcUem scriptoris, Grabv. Lcid. IV, a scripto dissidere, Voss. 111. caret praeposiiiooe. Oud. Male ioteUexit Scfa. fovmulam: a scripto dicere, Germanice explicaos: auf den Buchstaben halten* Becilos Laline ezp^icavit: scriptum defendere, Niminim a scripto dicere eodem modo dicitor^ qoomodo sopra sae> pios: a testibus dicere, a quaestionibus dicersj ab argumentis di^ ecere, a rumoribus dicere, Haec aniem dicnntnr^ ut a,partibus alicuius stare el mnlta alia similia. If His locis utemur secundum narrationern] Bruilerensis et Fabricianos oon agooscuut illud secundum narrationem, £xstat tamen iu Palatinis et edd. primis. Gbvtbb. £zstanl eiiam bae voccs in £rfnrt. Pithocan. ct Dnisb. sed non in Cauchiano, nec in editione Cratandri^ scd eaa ottentant, anliquiores editioncs Mediolanens. Ascensiaua. Gbabt. Vv. secundum narrationem ezsolant a Leid. 111. Oud. EiccitSeh. L» In spqq. pro recitatione Voss. 111. narratione, Verba; deinde scripti recitatione desunt Leid. I. Huic enunciato- yerbum utemur addonl Voss. O. Leid. 11. 111. £dd. pp. Oud.
Veinde perchnctatione] £rf. Deinde per collationem* Grabv.
80 RHETOR1CORUM 68 adversarfi id scriptum fuiise in lege^ aut ia iesUmeiitOy aut in ftipulationey aut in quolibet scripto, quod ad eam rem pertinebit Deinde colialioney quid acriptum sit, quid adyeriarii se fecisse dicant; quid iudicom sequi con« Teniat, utrum id, quod diligenter perscriptum sit, an id» quod acute sit excogitatum; deinde ea sententia, quae ab adyersariis sit excogitata, et scripto adtributa^ contemnetnr et infirmabitur. Deinde qaaeretur, quid ei obfuerit^ si id voluisset adscribere^ iium non potuerit perscribL uiut in testamerUo y aut in stipulaiione'\ Erf. aut teatamento^ aut stipulatione, Graet. M«l« piaeposiuoncfn liic el io teqq. omii* tunt Vosf. £11. Edd. pp. Hic omiiiil Leid. iV. sed ia seqq. addiu OuD.
jiutin quolibet ^cripto'] Cdd. et MSS. mnlU, aut guoiibetscri^ pto. In Lambioas primos iosentii hi^ Terbis. Gra,£v» Quod ad eam rem pertinebit.] Sic rcposui cz ErfiirU God. Craliindri ed. Duisb. et Cauch. MSS. nisi quod Pith. rciineat eandem; Dnisb. Tero hanc yoculam plane omitlat. Vnlgati: guod ad eadem rem pertineat, 1o£M. Ad emm rem pertinebit» Sic cliam MSS. mei, nisi qnod Lcid. IV. careat y. eam^ «t Voss. 11. «leC pertineat, Leid. h pertinet, Oun.
Quid adversarii se fecisse dicant } £dd. veiC. cum eo quod adi^ersarii se fecisse dicant. Grabv.
Quod diligenter perscriptum sit ] Craland. et al. yeit.: quod diligenter scriptum sit, Iobm. In seqq. pro avcute Leid. 111. ac^ curate, Ouu. PaoUo post pro scripto attributa Sch. scripsit: «cr/-ptori attr., propte^ea qnod sequiiur si id tfoluijiset ascr. qu«e ex yulgala lectione non habent, quo referaQlui. Deiude scripsit adem conteretur e Cod. Ang. pro contemnetur» Zuicc. contempnetu^, tt* Veinde quaeretur, quid ei] Duisb. deinde quid ei. Grakv.
Si id voluisset adscribere, num non potuerit praescribi] lia fcriptit e maunscripiis suis sex Gulielmius. Vulgo coiropli SQDt omues libri, et certe variant valde Pall.; nam praefert pr. siid rotuis^ set adscriberet numquid potuerit praescribere. Sec. si id voluisset adscribere, aut numquid non potuerit perscribere.- Tcrl. 4* id vo^ luisset adscribere aut num non potuerit praescrihi, l^uari. si id t^oluisset asscribi, cuU num potuerit perscribi, Qoini. si id voluisset adscrihere t aut non potuerit perscribere: quod et in sexlo, nisi quod ultima ei vox perscribi. Edd. primae, si id voluisset perscribere, an non potuerit perscrihi: sequeoteSy si id voluisset scribere, ut non potuerit pcrscribere. Lambinus, si id voluisset scribere cur nonpotue^ rit psrscribere, Gauticr. Saliem tamen nihil hic de praescribendo: et qnun^ non nisi ex duobus MSS. illnd composiium proferatnry ae* qoius erit ex aliis retinerc perscribi, quippc de quo agi docent prae» cedentia,. Sed etiam dnae iosiandl causae irideniur iu bis proferri^ mx qnibus onam conflat tam Gruleriana haec sive Gulielmiana matalio, quam pri^mm eilitionum leciio. Nam MSS. vel habent: quid ei obfuerit, si id voluisset adscribere? aut num quid non potuertt perscribif vel: aut num non potuerit perscribere. Obesse dicitur respectu periculi y qnod voluulatem co<-rrueril, alterum racoUatis. Ghonov. Aliae edd. si id poluisset scribcre. Duisb. cttit non'^ potuerit praescfibi, Erf. ciun quibukdam ^dd. ut non potuerii prae- AD HERENNiTJM Lib. II. Cap. 9. 61 Demde a nobis eententia reperietur, et caussa proferetory gg qaare id scriptor senserit, quod j^erscripsit: et demonstrahitiir scriptnm illnd esse dilucide, breiriter, conuhode^ parfecte, certa cum ratione. Deinde exempla proferentur, qnae fes, cum ^b adversariis sententia redd^retur^ et yohmtas adferretnr, a scripto potius iudicatae sint Deinde ostendetur, quam periculosum sit a scripto receder^. Locas coramunis est contra eum, qui, cum £Eiteatnry se contra id, quod legibus sancitum, aut testamento perscripfbm siif fecisse, tamen facti quaerat defensiouem.
saibi, Pith. et Lajiib. edd. cur non poiuerit praescrihere, Vide no-Uia Grnieri. Sed perscribi » quod in «liit exttiil;, probo cnm Gro-■OTio. G&ABT. In Cod. Traiect. si id i^oluisset peracribere ^ aut noh potuerit perscribi, Burm. ^Si 4d voiuisset ascribere, Trat Giypb. MSS. Briit. Scribere ex Aldina recte dedit Scb. L, Tum MSS. O. et £d. Med. iuit num non potuorit, In £d. Onuaib. an non, VoM. II. Leid. 11. III. non babent tog. non. Iq Vott. 1. 111. tmpoterit, Leid. II. potuit, Leid. III. po/ru«#e/. Dein perecribere priebent Voii. I. II. Leid. II. IV. £d. Med. Ood. Ut non potuent pertcribere Ald. unde non potuiseet scribi Cod. Ang. an non pO" tuerit^ praescribi Zuicc Scb. dedit: ut non potuerit perecribi, L, A nobis senientia reperietur} Qaftedam edd. a nobi^ sententia apaietur, Gbjlbt.
Senserit quod perscripsit] Cauch. et £rfart. senserit quod scrip^ serit, Al. senserit quod scripsit, Idem. Pro y. senserit £d. Med. Kripserit. Tnm MSS. IV, scripserit pro perscripsit, MSS. III, icttm Edd. pp. scripsit, Oud. Scripserit quod scripsit Cod. Zuicc. ^, Scriptum illud esse.'] Al. scriptum €sse illud. Gaabv, Certa cum ratione.] £rf. cum ratione certa, Idbm..
Ckib ab adversariis sententia redderetur, et poluntas afferre^ A<r.] Iia in Talgatit omnibnt legitnr, l^ot, ut Lamb., verbum red^ deretur laatalimiUy quod recte abett a dnobus Grjpbii B. C. Bbdt. Rectiot, potOy Erforteuaia MS. ot et editio Lambin.: Cum ab adper--tariis sententia et poluntas afferretur, Nam Latiui dicunt rationem *eatentiae reddere, iedquidait sententiam reddere^i^noro, Male i^it«r Gnittma com TolfaUt: Sententia redderetur et voluntas affer-, retur, Gbabv., Redderetur deleront com Lambino, Bruto et Grae-▼io Ero. et Scli, Elhibent tamen Ced. Aog. tette Sch. ct Znicc. L. ln proxime teqq* Vott. II. Leid. L tUf scripto pothts i* s, Vott. O.
Ascripto recedere] Erf, ab scripto recedere. Grabt. Leid.Il. titcripto recedi* Oud.
^ui cum fateatur] Doitb. qui tum fateatur, GBikBV. In Aotcoc Vott. III. contrareum pro contra eum, Oud.
Contra id, quod legibus sancitum aut t, p, s,fecisse,] Sic qni--dcaetalii ex tcriptit* ^ Ceterom Medicaeot, contra quam leglbus foncitum, Et, qoaeto,*an non tommo iore tic variavit compotitio-■em? IV, 3. Contraque faciunt, quam potliceri ptd^ntur, Similit^ ia cap. 21. obtervo non contentire Mtttot librot, qoum in unotit: '^ ques praeterea quam quos ille collegerit potutsse, in Medicaeo aBtca: */ quos pet ea praeter quam ille- dixerit, potuisse; quam cgo Teraa tcriptoram Qpinor, mouo contemnat itta vel ea^ qoae e^ vt- CAP. X. A ftententia sic dicemof. Primuni laudabimus •criptoris commoditatem alque brevilatem, qaod tantum scripserity quod iiecesse fuerit: iiiud, quod sine 70 0cripto intelligi potuerit, noii necessario scribendum putarit Deinde dicemns caluranialoris esse ofHcium, verba et literas sequi, negligere vohintatem. Deinde id,, quod soriptum sit, aut non posse ileriy aut non lege, noii more, non natoray non aequo et bono posse iieri; quae omnia scriptorem voluisse quam rectissime iieri nemo dubitet: at ria leciione irrepierutit. Eiiam cap. 36. non lolam MS. MecUcaens, ■ed et diio alii habent et contra alque ante dixerit^ dicere^ ut bnbuit quo(|ae Victorint» nec tcio cur aut mutarit Lambious, aut banc se* culut sit Gruiernt. Gronov. Medic. contra quam legibus sanciium, Erf. et Pith. contra quod legibus *cm. est, G&abv. Voss. I. Leid. I. emittunt id. In Leid. Ui. legas: contra quam sancitum, Ouu. Cam vnlgata conieotit Cod. Znicc. L.
CAP.X, A sententia sio dicemusA Erf. Ab sententia sic dicemus. Grabv. Ab Vosa. 1. I«eid. I. £d. Med. Ujd.
Quod tantum scripserit'^ Cratand. et Lamb. edd. qui tanium Mtpserit, GaABv. Quod tantum scripserit td, quod-^fuerit Scb. •criptit ad vim oppotitionia haud inepte « Cod. Aug. L, Vosf. 11 1. ideo quod /. id scr, Leid. III. qui idt, scr. Ouo.
iVo» necessario scribendum putarit.} Pr»eialerlm Piihoeano-Vnm Excerptorum tcripturam: Non necessarium scrihendum putarit, GaABv. Leid. 1. 11. III. Ed. Med. non necessarium. Vuss. III. scribendo, tJtruuqiie probo. Oud. A vul^ia non disMniit Coil. Zuicu. £r. Paullo post MSS. O. Calumniatoris esse officium. M^U leili tamen delcri nltimam vocem. Oud. Cnlumpniatoris esse off. Cod. Zuicc ^oli deleri v. officium* Dicitur euiiu ila molio acei-* biu», addita hac voce. L.
Non aequo et bono posse fieri] Potlreroae daae vocea dou comparcnt iu Palalin. pr. et profcclo sant superfluae. Gruter. AI. MOii ^oito ei aequo posse fieri: quae. Pith. et al. MSS. tion ae~ quo ei bono: quae. Grabv. In antccc. pro vv. nun more MSS. pleriqae cqm Edd. pp. aiti non more. Oud. Sic ctiam Zuicc. Tiuu bono et aequo Ald. teaie Sch. bono et a quo Cod. Zuicc L.
Scriptorem voluisse quam rectissime fieri nemo dubitet.} Kes •elg quae merctar inspectoa plurcs codice* auliqaos. Nam nostri Irea in posiremo tanlum habent nemo dicet vcl docet. Hinc iin~ mensam blanditur, qnod colligo e& uno, scriptorem noluisse quam rectissime fieri nemo dicei, Gron. Erfurt. quae habuisse scripto--refs quam rectissime fieri » nemo dicet. Pitb. quae omnia noiuisse scriptorem quam reciissime Jieri, nefno dukiiet. Doiab. quae om^ mia scripiorem inUuisse quam rectissime fieri, nemo dicei. Editio Cralandri, m Gronovios coniecit, ^tae omnia scriptorem noiutsse qmam rectirsime fieri memo dtcct. Et aic sc in auo cotlice reperisse Caadiium argvmento cst» quod in margine Cratandri edilionis BulU invcniainr varieias acripiuiac, quae accai«le ab illo » aicubi diacrepal codex ab ilU cdiiione, annolatur. Skmo dicet csl in mtia M GronovU librta. In Erfuri. et Duisb. cliaa est dicct. In rilkoeanco fuii M^^iuisse, Sabsciibo Cratandro, non nolcMie Gro> «ovio» G&ABT. Ao/m<Mc q. r. /. ii^mo d:ca. lu andeater repo- AD HERENNIUM Lib. II. Cap. lo. 83 ei, quae a nobis facta sint, iiistissinie facta. Deinde contrariam seutentiani aut nullam esse y aut stultam, aut iuiustam, aut non posse ficri, aut non constare cum supo^ rionbas et inferioribus sentcntiis, aut cum iure commuuiy atrt com aliis legibns conrniunibus,- aut cum rebus iudicads dissentire. Deinde exemplorum a Yoluntate, et oontra scriptum iudicatorum cnumeratio; deinde legum et ini e% Leid. I. Vost. 111. fet Ed« Med. pro voluhae, Nam dicet ttC in MSS. O. «I eadem edilione. Pru dubitet Ed. Ofnnib. dubitaret» OoD. H«nc Ondendorpii •criptnram -rolgaUm dicene Sch. «ntea Ynlgatam cx Ald. rctocavit: poluisse - nemo dubitet, Vic|endom lamen, an propter meliorum librornm contenfum non acqnietccndam sh in Oudendorpii ratiooc, Cod. Zuicc iH)luieee ^ nemo du" hiiaretf nt Ed. Omnib. L, Quaer a nobie facta eint^ Al. quae a nohii facta eunf» Gkaxv. Praepo&iiio deest VoM. 111. Sunt in Leidd. duobnt ct £d« Omniboni. Ovp, Juetitsi/ne facta,] Meut MS. utiliesime facta* GrAst. In teqq. pio vv. €uit non conetare Leid, ll^ aut non posee conei^ ttere, Ood.
Contra scriptum iudicatorum enumeratio, >Deinde'] Sic fcro MSS. Bostri aliarnmque iiem edd. principety ezcludcntcf uimirum Tocem utemury quac in retro impre»aife, hac formcy enumeratione aitmur. Membrauae tamen omnea, non 'consentiont in altcram yocem. ^am qnaedam habeut enumerationem, qoacdam enumera^ tione, qood et io edd. piimia. GaUT. Utemur nec in Erfurt. uco io Cratandri exstat cdilionCy scd tamen in utroquc libro legitnr enumeratione. Piihocus ootaTit in tci. Cod. legi enumeratione, in sliis enumerationem. Dnisb. enumeratio fiat, quod mihi non displicet. Grabv. MS. Traieci. enumerationem faeiemu». finajf, Et centra scriptum cct. VocuU et carent Voss. 1. Leid. II. £ldd. pp. Vel Voss. Jl. In iinc ad v. enumeratio buprascriptnm cst Voss. I. fiet f vt exblbetur in Leid. IV. Dabitur supraicr. in Leid. II. Enumeratio est Leid. I. UI. Enumeratione Voss. 11. £d. Omnib.; et ajnplins enumtratione utemur Ed. Med. ac vulgo ante GracT. OuD. Enumeratione cum glossa sc, utemur Cod. Zuicc. Sch. «/ii«-nuiratio Jiat c Cod. Duisb. recepit» quippe se*quentibus ad conkiroctioncm apiioa. Equidem ad v. enumeratio nihil additamenti Ueeidcro. L, Legum et stiptilationum hreviter excerptarum'] Cum cx vetctibns codicibiu aLii habeant compositarum, alii, expositqrum, atii» vtscriptarum, Mi, ut Tulgali ^ exceptarum^ cgo exscriptarum excudendum curavi. Licct tamen ez illo exceptarum, qnod mco iadicio mendoanm csl, facere excerptarum, Lamb. Liquidc iu Gemhlacensi, Colonieusi, Fabriciano fuit, excerptarum, ut LambinuS coDiecit: et haud dubio [dubie] sic legi debet, cnm ei adsiipuleotur Pall. qoart. ct sextns, alludonlque Pall. alii cl olim ediii, ia quiboa exceptarum, Vulgo crat exscriptarum, Grutbil. Erfori. legum stipulationem hreviter scrivtarum, Piih. legum ac sti^ puiaiienum breviter exceptarum, Al. iegum et stipulationum bre~ vUer exscriplarum, Graev. exceptarum MS. Traiect. Bvrm. Bx^ cerptarum» Sic Leid. II. cnm Ed. Mcd. In reliqnit exceptarum.
7] sdpttlationnm breviter excerptaruniy in qnibus inteUigatur scriptorum Tolnntas et expositio. Locus commutiis contra eum, qui scriptum recitet, et scfiptoris Toluntatem non iliterpretetor. Cum duae leges inter ae discrepanty videndum est primum, num qua abrogatio ant derogatio Quod allbi rectnin, hic locnm habere aeqnit. Oud. Bxcerptamm recte recepit Sch. Xr.
In ^uibus intalligatur] Al; in quibu4 inteUigitur» Gilabt* Intelligitur eiiam Coa. Zdicc. L» yoluntae et expoeitio,'\ iDeptiMima mendai qaee tamdiQ mb-•Qm boiDt loci obambraTii. Nam delenda erat copala^ qnam tox expositio referri debeat ad vv. legum et etipulaticnum breviter ex^ ctrptarum, Ct haec reatiiotio probat id, quod in anperiori membro l^Dtairit Grutern»; quippe uno et pari tenore procedena illic dicit expmplorum enunieratio, hic leguni et etipulationum expositio» Quarso qnid commnne babent Tolnntaa «t cxpositio? Non dnbito, quin boiii MSS. qnoqne copnlam istam averiatnri ainti ai modo attente fnerint intpecti. Grojiot. QuamYia- renitaot^ omnea noairi codices, Teriaiime tamen et iagadssime GronoiriiM delendam co« pnlam eaae vidii» qnam din ante tamen in «ditione ana expunxit LfmbiniM, quem cur hic non aequamnr, cnm rea ipaa clamet non aliler acribcudnm eate^ ai auctori sna debeat conatare senientia, causaa nulla est. In praecedeuiibns verbis delevi utemur fide mnltorom codicum, et enumeratio scripst ex aliis libris. Gxutv. Intelligatur ecriptorie poluntas, expasitio, Ceiiissliiio ita legeadnm esi; ut praebent Voss.O. Leid. U. Exponere Voss. ll. Pesaime vuljjo ' interponitur et loco dittinciionis. In multis intelligitur, OuD. Vnl($ata leciioue et expoeitio male •ensum pcrverti irecle indicavit Sch. £r.
Scriptum recitet"} IShtt nnas mannscr. habet, ecriptum reti^ net, Quam •criptoram ai quis probet, legendnm erit iiifra» interprtrtatur^ nl seuiiuoi Memmins et Auralos. Ego vnlgatam lectiouom mibi mulandam non puiavi. Lamb. Leid» II!. retinet, Voes. III. Leid. IV. recitat, Oud. Recitet Znicc. Ia In seqq. pro diecrepant MSS. quaioor et Ed. Med, diecrepent* Oud.
Num qua obrogatio] Si< legendum, etiam inviUi libria omnibns, ut et iufra sepiimo abhinc versa: quod ea lex eanciat^ cui legi obrogatum^ pel derogatum *it, Quid intersit autem inler ob^ rogare legi, abregare legem^ derogare legi^ sciuiii qui snmmis digiiia litierasLaiioas attigeruut. Lambin. £rfuri. Anabrogatio an derogatio eit, Pilb* 'num qua abrogatio derogatio eit, Vulgg. Num quae adro^ gatio aut derogatio sit, ^tibil ueque moveo. Quam varia sit velerum librorum scriptura cognosces ex variantt. lllam tamen, qnae in Duisburgensi bono libro occurrit [est], hic qnoque commemoraodam duxi: pidendum eet primum, an vel obrogatio, derogatio legis alicuiue interceseerit, eit, Grabv. Obrogatio leglt Lamb. multo commodiore seuso ac veriore adeo, quam quod* vulg. ha* beui, abrogatio. Idem paullA post pariier obrogatam edidit. Bkut. Vulgalae lectioni abrogatio ne locum quidem etse, Erne* stins vidit; recepit obrogatio Scb. L. In Voss. I. Leid. I. ||l|. j4n abr, an der, eit, Vots. III. Leid. II. num quae abr. an der. sit, Ed. Med. num quid elc. Sed in Leid. IV.. exhlbeiur: an abr, vel derivatio legie alicuius\intercesserit Edd. aliac obrogatio, Ovd.
AD HERENNIUM Lib. IL Cap. lo. 85 sit D^nde ulrum leges ila difisentiaiit, nt altera iubett^ allera vetet: an ita^ ut allera cogat, altera permiltat Infirma enim erit eius defensio, qui negabit se fecisse quod 72 cogeretur, cum allera lex permitteret* Plus enim yalet sanctio permissione. item illa delensio tenuis est, cum ostenditur id factum essey quod ea lcx sanciat^ cui legi obrogatumy Tcl derogatum sit: id, quod posteriori lege sancitum sit, csse neglectum. Cum hacc erunt considerata, statim nostrae legis exposilione, rccitalione, collaodatione utemur. Deinde contrariae lcgis enodabi^ nius voluntatem, ct eam trabcmus ad nostrae caussae commodum. Deinde de iuridiciali absoluta sumemus ralionem iuris, el qnaeremus partem iuris, utrum cum ea faciat; de qiia parte posterius disseremus.
Ift altera co^ai, altera permittat infirmaJ} Doitb. ttt altera, dimittat injirma, Grab?. Leid.''lV. ut altera dimittat, Oud.
Sefecisse quod cogeretur, cum aitera eic.] Arldit Fabricianiif, ab aliera^ Pall« quarlai altera, 4:ui altera^ quod iiem in tezto. G»aT. l*al qtiart. el Al. cui altera lex permitteret. Doisb. cum aUaa iex permittat. Graet. Quod cogeretur. Addunt Vott. 1. Ltid. I. ab aitera, Ed. Med. ai/erd. Dein permittat Leid. IV. Vt. ab altera ad ftenanm abeate vix poate indicavit recepitque Sch. Ocsuat ia Cod. Zuicc. L, ligm ilia defeneio tenuis <?*/] Duitb. item illa defensio eit Itnuis, Graei*. Leid. IV. defensio sit tenuis» Ed. Med.. /«/iuij erit. Ono.
Cai legi obrogatum, vel derogatum sit] Erf. cui legi abrogatum aut derogatum, Kt tic vulgg. Grakt. MSS. O. abrogatum. MSS. sex aut. Abest legi n Leid. III. et Ed. Med. Oud.
Quod posteriori lege sancitum sif ] Erf. quod posteriore lege ianciium sit. Grabv. Vo»s. III. id pero quod post. Tum MSS. O. «i Ed. Me<l. posteriore. Oto. Sanctum stt duo Grjph. vB. C, ut " cu^m sQprii^ Brut.
Jiaodabimus poluntatem,] Krt. enotabimus poluntdtem. Grabt.
Et ea/H tralienmis ad nostrae'] Duisb. et trahemus ad noftra. losjd.
De iuridiciali absolutd] Erf. iudiciaii absoluta, Piih. ^ iu* tidiciaii absoluta. Iokm. Abcst de a Voss. III. Leid. 11. ^ iurid, l«ci(t 111. Bx iurid. Ed. Med» Asumemu^ Voss. III. Ouo« Utemur ratione iufis] Cauch. sumenuis rationem iuris» Erf. funutur tndiciaii absoiuta. Cratandr. cd. sumetur itiridiciali abs, Gkabt. Sumemus rationem iuris eiiam Znicc. L, Bt quaeremus piwtem iuris, utrum cum ea faciat] Erf. et quaeremus partes iuris, perum cum faciant, Pith. Cod. et Cra-UbiI. ed, quaeremus purtes iuris, utrum cum ea parte faciant, nitl qvod parte ignoret Crataud. lu Duisb. omissa sunt haec terba: et ftaeremus partem iuris^ sed sequemia sic leguntur: utrum cum ta conveniant. Grajbt. MSS. O. Ed. Med. partes ^faciant; nWi ^•od a Leid. IV. oxsulcnt verba et quaeremUs partes iuris ^ et in «0 hsbeatnr conpeniant. Ouo« Sch. censet ea ortum esse cx conipeadio tcriptnrae ca, propterea retcripsi» cum cansa, •agacisiime.
Digitized byGoogk ' CAP. XL Si ambiganm est scriptnmy ut puta qnod 73 in dnas ant plures sententias trahi possit, hoc modo tractandnm est Primum, sitne ambiguum, quaerendum est Deincle^ qnomodo scriptum esset, si id^ quod advcrsarii interpretantur, scriptor fieri yolujsset, ostendendum est Deinde id> quod nos interpretemur, et fieri posse, et honeste^ recte, lege, more, natura, bono et Ccierum eUi Toces ilUey qtiat omiuil Leid. IV., omiui potsint» •i legainr: rationem iuris uirum cum ecuiasa Jaciat ^ tamen qmim infra enumereDttir paries iuris c. i3. r^cle iudicat Scb. reiinendaa ette. Partea iuris etiam'ZDicc. L» De qua pixrte posteriu* ] Doish. de qua parte iuris posierius* GaABT. Abeal parie a Leid. IIL Conlra t. iuris aUdil Leid. iV. De quibus pariibus iuris Ed. M. Ood.
CAP. XI. 5/ ambiguum est scriptum, ut puia quod^ Rep^ inii ialod Ouliclmioa ex Broilerenai » Toiaoo, el Gemblacenii, neo abil ediiio Stephaoi; imo iic quoqoe Telosliatima, niti qood toc« amplioa: Si ambiguum esse scripium puiabiiur, ut puia -quod, qoomodo PaL lerl. dejocepa: 8i ambiguum esse scriptum puiabitur, quod, nl eil io Palat. pr. ac iec. el quiolo; nam qnartas et scxloi faTenl emeudaiioni nottrae. GauTSR. Pal. tert. el Siepb. ed. Si ambiguum esse scripium putabiiur^ ut puta quod* AIK MSS. et edd, Si ambiguum esse scriptum putabiiur, quod. Mci codicei sianl pro vnlgaU si dmbiguum scriptum esse puiabiiur, quod in duas partes, niii qood io* Uoisburgeiisi iit: Si ambiguum est scripium puiabitur, quod, Sed Ctatandri editio iam dum anno XXV^llI. superiorii ieculi hanc lecliouem prae se ferl, qoam Gra* leroi potabat ie primum recepiiie. Grajiv. Com PaL lert. facit Cod. Traiecl. Bdrh. Si ambiguum est scripium, ut putUm Sio Vosi. 1. Leid. \, Ed. Med. praebeot. Vos.. Jl. putaiimus esse scnpium» Voii, 111. Leid. II. lll. IV. Ed. Omnib. esse scriptum puiabitur; al illa sobdil: ut puia, Ouo. Totisiimom eii, qood Scb. posnil: Si ambiguum esse scripium putabiiur, quod in duas cct. fjam VT. ut puia foedom Grammaiici alicuina iolerpreiamenlom, qaod Teram lectionem deiode diilurbavil. X* Hoc modo tractandum est"] In edd. Telt. est non legiiur. Graet.
Quomodo scripium esset, si id] Pith. deinde quomodo scri^ ptum eisi id, Erf. detnde quando scripium esi, sed ei si id, 1d£m. Voii. III. Leid. I. IIl. quando, Voii. 1. Ed. Med. Omo« esi, Leidd. O. «//. Tom prp vt. si id quod Voii. I. Leid. 11. Edd. pp. et si id, Lcid. 1. sed et si id, Lcid. 111« sed eti€un si id, Ooo.
Deinde id quod nos interpretemur] ErforU deinde in quod inierpretemur, Grabt.
Et fieri posse et honesie"] Doisb. et dicemus fieri posse, ei honesie. Idbm. Leid. IV. et dicemus fieri posse, Oud.
Naiura, bono et aequo] Erfnrt. naiurae inierpreiemur bono et aequo Lamb. ed. naiura, aeauo ei bono, Grabt. Recie, lege, more, natura, keid. I. II. Ill« iofeiuoi obiqoe et. Voaa. IIL ei recte» Oud.
AD HERENNIUM LiB« II. Cap. ii. 87 ae^o fieri poise; qnod' adYersarii interpretentar, e con* trario: nec eaae ambigue scriptuniy cum intelligatur, utra sententia Tera sit Sunt qni arbitrantur ad hanc caussam tractandam yeliementer pertinere cognitionem ampliibolia-^ nun eam, quae a dialecjticia profertur. Nos y^ro arbitrimnr^ non modo nullo adiumento esse^ sed potius maxi* 74 Quod adp€r»ani interpreteniurl AU guod adpersarii interpre-^ taaiur. Grabt. Sic eiiam Cod. Zuicc £• B conirario'] ErC ex contrario. Al. a contrario, Graxt. Ex conirario, Sio MSS. cnm £d. Mtd. Solut Leid.IV. e contra^ rio cod. Ziiicc. £• In ftqq. pr» nec Leidc IV. non* Ltid.ll.lV. ambiguum, Vom. IH. dicium pro ecripium* Oud.
Sunt qui arbifrantur'] Erf. eunt qui arbiirentur» Pith. et euni mi arhitrcmtur, G&axt. 8unt qui arhiiraniur Cod. ' Zoiec L. Voit. O. ei Leid. I. arbitreniur, Bene. Oud.
Cognitionem amphiboliarum\ Gam reperiitem in omnibat fere librif maonlcrip, icriptam ampAibologiarum, et infra amphibo^ i^iae^ t%o et hic amphiboliarum, et illic amphiholiae^ repo-IU4 qno modo et in nonnDlIit libri* ▼algatit impreMom ett. Ita «BimappeUiioC dialectici elrheloret Graeci dfitpipoUar, non afupiXo^ fiar, molto minna dpxpifioXoyiar, Qoamqoam amphilogiam nott iAprobo, Yocem Graecit ntitalam: qoo modo edidcraot Colin. el fiobertof Slephanot. Lamb. Cognitionem Amphiholiarwm Erfort. Ciach. CeCeri cnm Tolgg. Cognitionem amphibologiarum, Gr.axt. JbefhiboUarum, Sic Leid, I. Ceteri com Ccld: pp. amphiboio^ia^ mjn. £t deincepa, [ et ad honc modnm deinde. 1 Oud. jimphibo", lianm, Ita le^e, et infra amphiboliae, qocmadmodum in duoboi Grjfphii MSS. legitor, qoi auot de meliore nota, et ralio Graecae lingiue docety nade ea toz manat. Brut.
Qitae a dialeciicie'] Stoicot aignificat, ^i artem dialeclicam diltgeatitiime pcraecuti annt, nt admonet Adr. Torueb. AdTerfb UKXV. cap. XI. qoo^qne etiam M. Tnlliuf dialecticoe appellat Ub, II. de DiTinat. [c 60.] Uoc poe dialeciici non facitie elc. Laxb. Erf. quae ah diaUcticie proferaiur, Lambio. ed. quae a dialeciicieprofereiur.Oikkvr. Vosf.L Leid.III.lV. j7ro/<?/"a/wr. Odd, Non modo nullo adiumenio'] MS. Medicaeuf perfipicue ullo, qiied DatiTi in lingua Latioa leporif gennf qunm et in hoc et alio qnocQQqae fciiptore mntarint et corrnperint recenltoref librarii, ex boc et similibuf docomentif arbiirium facieudnm est de eiua membranae dignieaie. Gronot. Erfuri. athiiramur nullo adiumcnto esse, Lfoibin. ed.: Non modo nullo adiumeniS esse, In eadem senlen* H» cft Dionjf. Uaiicarnaff. de compositione verbornin: Ag dj X^v^ etnnof nenaXiXoiTU avrtd^sig dlxzag iTnyQaq^riv ijrovaag nt()l rtjg oi/yia5««$ tiir tov Xorov pBgwVf ov ^fjtoi^wfrr &m(^lay Jx^^aag, dXXet 9ialiiTtxi]y. *J2g laaatw oi rag pipXovg drtyvtoxoug vnig d^uofidttty vmd^tttg, dXrfi&y xt %al ifftvday, %al dvyaTtay xal ddvydnay, iy^ i^ofUvmy %e »al jitTantmSyronf, nal ^d(tqit.li6Xtay xal dXXtoy woiy WovtoiQontaff, ovdtplay oijts XQ^^ ^' wptXiap toig Tjoiiiixotj Ao- ■ t^g avftpaXopirwf, ovdha Ti^ovrjfy ^ noXXog iqptpftlag, tay dtt atoxd" {w^i T^y ovy&ioty, Graet. In MS. Traiect. t. nuUo aeo ulio BOB conspicitor. Bvrm. Ifon modo ullo e Cod. Mediceo et Gotluao recepit Sch. Non modo nbi pro non dicam, fomirxr, pro- K K mo impedimento. Omnes enim illi amphibolias aucnpantur, eas etiam, quae ex altera parte aententiam nuUam possunt interpretari. Itaque et alieni sermonis molesti interpellatores, et scripti tum odiosi, tnm obscnri interpretes snnt; et dum caute et expedite loqui volunty infantissimi reperiuntur. Ita dum metuunt in dicendo> ne quid ambiguum dicant, nomen suum pronuntiare non 75 possunt Verum' horum pueriles opiniones rectissimis priun ft€ DaiiTam habet nolionem, qnae tU: non aliquo mod», nequaquam, ovnmg, Qoa re intelligiiQr, cur in einimodi formnlis, «ive non modo dicat, tiTe non modo non^ eodcm rocarrat. Mamqoe iu formule non modo non non ampliai natipcun hebet vim non modm, ted ilUm vulgarem et otiuum ^ qoae ett ov (lowo^, Gnm MS. Traieclino facit Cod. Znioc. L.
Antphibolias aucupantur] MSS. et «dd. mnlli ampkiboiogias aucupantur, Edd. veit. amphiboliaa nuncupant, Graev.