2jsse oportet, quoniaM possidco et ipse *f) exemplar itionis Wecheiianac^ Francof. iSgo., cuius ioinus V. complectitor opera Philosophica, Acad. Quaest., dc Fi^ nibusi Tuscutan. Dispul.) de Nat. Dcor.^ deDivin.^de Falo, de Legibus, de Ofiiciis, Catoneiiif Lacliuoi, Paradoia et domnioro Scipionis, ciusdem P. -Pilhoei manii cum MSS. coUata^ et ad tomum VI.^ adscriplas ▼ariankis scripturae differentias ad tres priores libros Epistolarum ad Familiares. Inter vetustaa editioncs, quibas usus est Graevius, eminet prae ceteris Mediolanensis an. lioS. ut de Cratandri, Victorii, Caroli et Roberti Stephani, P. Matautii, et aliorum nihil addam, quarum in notis saepe meminit. Hecte vcro suis observationibus praemisjt notas Dion. Lambini, quaa nesdo cur. in sua editione omiserit Gronorius; licct enim Lambino passim iniquior sit Grutcrus, merito tamen eius in Ciceronemlabores laudat Lipsius lib. I.
Var. Leci. cap. lo. Fulvii quoque Ursini pauculas notas non negligeiidas notaverat, quas ex reliquis eius ad Ciceronem notis, Antverpiae apud Christoph. Plantin. i58i. editis, excerpsi. Lambinianis praeterea addi(Kt optimas lani Grutcri, tot aliis in Iiteras nostras meritis incljti, quem licet haud raro reprebendat Gro^ nofiiis^ illis tamen non facile carcre vellent homines literati, quum plurimis iisoue optimis codicibos fuerit Qsus. Sex enim consuluit ralatinos, quonim secun^ dos, quartus, et sextus ccteris crant antiquiores; primom ver4 secundumque tertio mcliores fuisse notat ad lib. (nificatioDf in, qui fiierit ille coUex ) «equitur auiem uihil aliud, qunm, quod luodo dixit, cbllyuin fuiMe CQin illo GrypliiaQam editioufm. Aliud liAud du-^« iu ineote babebat tcripier. *^) Salteia dlceBdumt Quontam ^ ipM pQ€4id€0, DigitizedbydOOQlC ti,Yin PKTRI BURMANNI SECUNIH eii, et'Ex<xrptb' ek codd^ Gemblacensj, EF|>btlrdeosi« Brailerensi, ac chartaceo Suffridi Petri; i|t initio notaram monet Gruterus. EuEodem^ hunc admratum criticum aliis Ciceronis opcribus casli^andis admovit Graevius, qui in praef. ad Epist. Famil. ' testatur se ab Amplissimo loh. Sixio habuisse editionem Lambinianam cum libris vetustis collatam a lano Gulielmio, et cum Palatinb codicibus a Grutero, quod idem exemplar recenselur in Catal. Biblioth. Sixian. inter codd^. MSS.
»ag. iio. Horum etiam observationibus adiunxi lacobi Tronovii^ notas 9 qui in Bhetoricis his emcndandis duos insignioris notae codices adhihuit, Florentinum et Oxoniensem, quem Laudianum vocat ad lib. I. dc lav. cap. 24.7 nonnullas etiam codicis Traiectini variationes, et notulas paucas his subiectas videbis, quas^ ^ditioni Gronovianae an. 1691., quam typographis exprimeAdam dedi^ adleVerat Celeb. Arn. Bralccnborchius.
Ceteram quia Graevius notas suas^ et quas iis inserui variantes veterum cbdicum lectiones, tantum perduxerit ad lib. I. dc Inv. oap. a3., £ato forie*) prae-' vcntus ne et rclianas adtexcret, non improbaturum Te confido, quod dcfcctus huius sarciendi et suppiendi caussa subiunxerim Animadvcrsiones loh. Micb. JBruti, f^etitas ex editione Lugduncnsi apud Ant. Gryphium iSyd. ormae minoris; quia nullam earum rationem habucrat Gracvius, neque ilias in sua edilione exhibuerat Gronovius, dignas profecto, quas Lambini et Gruteri notis inseraissent; nam iu contcxtu ad tres vetustos Gry- Shianos aliosqne codices et antiquas editioncs emenando occupantur. Mcminit earum ipse **) lib. III. Epist. pag. 284.. et Lambin. ad lib. II. de Invent cap. 54.. laudatque Brutum magno ingenio et doctrina praeditum P. Viclorius lib. XX^II. Var, Lect.. cap. 1 3. et virum percruditum atquc acerrimi iudicii vocat Graevius ad Cic. lib. I. ad Att. epist. 11., quorum enconiiis XLi nihit officcre potcst maligna (Tcbhardi morositas, qui Brutum hunc ut baron^m sive.fatuum ac stultuui Ixominem pcrstringit ad Cic. V. Tusc. cap. t. sed ubi vide Daviesii notas. Sane Gebhardus provindam sibi a Gru~ *) Ne palef rectc dici h, ], forte, Et eDjm coniectur*. **) Grac'' pius? Aa Gronovius? An Brutus? Uoc euim obicuruiu r«liquit BurmauDua. Scilicet Jirutut iDtelligitur, quod patet cx epiiftolarum eiua commemoralioue, Sed ita «cribeudum erat, ut hoc etiam aUter pateret.
PRAEFAT. DEDICATORIA. xux tero demandatani in^ Cicerone ad vetustos^ libros castigaodo rectius ct maiore cum laude administrassct, st plos studii posuisset in emendatc scribendo, auam in Tellicando Lambino, Aldo, aliisque se longc aoctioribos, ut notat Graeviu^ jn pracf. ad Epist. ad Familiares. Fuerunt etiam, qui Brutum in suis ad Ciceronem notis nonnulta Lambino surripuisse criminati sunt, sed a qua calumnia falso sibi intentata ipse se purgat operosa ad Lambinum epistola intcr Epistolas Bruti, nbi Mg. 602. et 6o3.» ed. Berol. rationem exponit^, qua in eoendo commentandoque Cicerone versatus sit, et quomodo Hotomanni^ Sigonii, Mureti, Facrni, ipsiusque Lambini notis fuent.usus^ ita ut nihil sibi ipse de alieno sumserit, ingenuo animo Jaudans, quorum curas probarety ct cum nullius contumelia in quibus-* dam dissentiens. Hae certe Jiotae in Rhetorica ad HerennjumY et de Inventione, Brutum ab hac sinistra sospicione facile libcrant, in quibus Lambini saep^ com laude mcminit, sive cius coniecturas admittat sive repudiet, cmendationum nimiarum vcl coniecturarum lemere invectarum parcus ipse et abstincns. Criticos enim nimis audaces odisse Brutum patct ex eius Epistolis lib. UL p. 3^6. quemadmodun) fastidiosos Ciceronianos etiam valdc aversabatur, ut docct Epistola ad Bargaeum lib. V.^ pag. 590. et scqq. Fuit autcm hic Brotus, nam merito non suo faodie fere obscurior cst, natione Venetus. Venctias enim patriam suam vocat in Adpend. Epist pa^. iiajj., ex familia antiqua oriundus, qui adolesccns ratavii literis operam dcdit praecipae sub Lazaro Bonamico, cui summa nccessitudinc cooiunctus fuit, ut et*) Mediolani Aonium Palearium, Pisls Petrum Ang. Bar^acum,^ Viennae loh. Sambuciim, et alibi viros eruditiqne insigncs habuit amicissimos: sed dcin fortunae iniuria et iniquitate, nulla tamen patriac culpa^ nequc ullo suo dcdccore exclusus fuii loco, qucm maiorcs eiiis per trccenlos fcre annos tenuerant, ut queritur in opero^a ad Paul. Theupolum Epistola, a quo ad scribcndam patriae urbis Vcnetae historiam compulsus erat,^ quae exstat in Adpcnd.
Ejpistolar. Bruti pae;. 1068. et inter Epistolas clar. xui Viror.ab ipso Lugduni cditas^ IJb. L pag. 176. Hinc ^^ per £uropam percgrinationibus omncm fcrc vi^ *) Diceadam folt: nec minu4y vel potiua itemque.
D L PETRI BURMANNI SECUNDI tam consumsit, quartim partem describit in Epist. ad Vesp. Gonzag^am ibid. pag. loo— lo^. His vero adsiduis concursationibus fessus recessum quaesivit in Laurcntiano, villa prope Lucam et Pisas,^ ubi in otio li* terato aliquamdm moi^atus est, ut colligo ex eius -Epist. ad Sylvium Vonicum pag- 3ii.,et aia., aut in Andreae Duditii, ad quem scriptus est liber IV. Epistolarum^ villa Paschoviana, ^ optimae Bibliothecae adparatu in* structa, cuius, dclicias describit llb. IH. pag. 3aa. et 323. In exteris enim rcgionibus, Hispania, An^Iia, Gallia^ et Germania pcrcprinatum fuisse patet ex eius EpistoHs pag. 593.; in Galliae autem urbc Lugduno ex officina celebris *) Typograpbi Antonii Gr^nii praeter opera Ciceronis, notis suis emendata, Epistolas clarorum virorum, ^is passim immixtis, edicUt an. i56i. de qnuarum editione ipse agit Brutus in epistola ad Lanibin. in Adpend. Epist. pag. ii38. ed. Berol. Istas vero Epi^ stolas bonae frugis plenas esse, et nonnullas veterum scriptorum emendaliones pohtinere,^ sed editionem istam Gryphianam hodic rariorem, videbis in nolis Patrui mei ad Tom, L Syllog. Epist. pag. 109. ubi Lipsius de Bruti Epistolis, quarum una centenis **) Lipsianis, licet eruditisi ote^antior est, iniquissime iuditat. Ex illa vero Lugdunen^i editione desumtae sunt Bruti Epistolae j quae in rarissima Cracoviensi an. 1 583. deside* rantur, et titulo Adpendicis leguntur sub finem editionis Berolinensis aiK 1698. quam a viro Amplissimo loh.
Fred.^ Cramero curatam essc patet ex Graevii praefat. ad Cic* Orat pag. 9. licet in Adpendice nonnulla occur^ rant ***) 1 gtiac iam antea in operc ipso fuerant exlfi* bita, ut insignis epistola ad Petr. Ang. Bargaeum, quae in Adpendice est pag. 1099. etseqq. paucis variatis cdita | erat Iib. V. Epist^ pag. 583. ad p- 592. et quae ex Bruti lib. L de Instauratione Italiae leguntur ih Adpcnd. pag. 1072 — 1081. ubi luculenta yenetiarum, seu patriae suaef), descriptio est, eadcm quoquc iam anle edita erant pag. 611 — 63 1. ex cuius opcris libro II. prolixura,ft). fra^entum cxstat pag. 1007. ad p. 1061. qnae xim omnia etiam inter Epistolas clar. Vir. a Bruto editas conspiciuntur lib. I. a pag. io5. ad pag. 168. Lug^ *) Vidc Dolfti» •iipr» ad Bat»T. ed. p. 5y, **) Diceodum «m ociarum una c^ntum LipsianU atit quarum tingulae c§nteni* Lip^ ' sianis, ***) Insint. f) Omiileodum 4eu. -j-f) Hoc aeriorb •ctati». Diceudmn fuit ^rande ^ tcL longum.
duni qao^e edidlt Historiam Florentinam an. i56i. ho^ die rarissimam, de qua legi meretur Franc. Luisini epistola ad Brutum inter clar. Vir. Epist. lib. I. p. aag. et 33o. ez qua facile refutatur, id Quod alii adfirmant, hano Bruti Historiam Florcntinam minime honorificam fuisse ilomui Mediceae. Alii quoque in ea culparunt, quod ab alta Dimis et fabulosa antiquitate res repctieriti sed quam censuram rei Romanae Scriptorum, Bembi Historiae Venetae, M. Ant- Sabellici, aliorumque exemplo rctudit P. Ang. Barjg^aeus epist. ad Brutum inter easdem cjaror. Viror. Epist. lib. I. pag. aa^. et scqq. Ex GaU iia Basileam se contulit, ubi multam experttis «st hu« manitatem Theodori Zvingeri, cui Theatrum mtae hur*, manae intcr ingentium Voluminum auctorcs nomen dedit Basilea in Transilvaniam an.^ iSy^- discessissc Bru«* tum, verosimile est, honorificentissima conditione evO'-catum a Stcphano Bathorio, istius tum rcffionis Ardionte, ut patet ex eleganti eius epistola Stophano huic scripta lib. X. Epist. pag. 84- et scq^. et hunc bicnnjo post Poloniae Rcgcm crcatum, cuius honoris fastigium ipsi gratulalur lib. I. Epist i. ct a., illuc secutos est, commodam habitationem^ nactus in Arcc Cracoviensi, et /eodem flistoriografphi Regis^PoIoniae, qtio antea Transilvaniae Principis, titulo ct munere ornatus, ut res Dacicas et Pannonicas describeret Cuius operis saepissime meminit in Epistolis, ut lib. I. p. 177.
lu). H. pag. ao5. 206. aai. 328. 229. lib. HI. pag. 294. ^ 3i5. et 345. et lib. IV. pag. 5ii. Sedi Histonam hanc Bruti Dacicam et Pannonicam umquam edilam dubito, cnius se libros XII iam jconfecisse scribit lib. I.Epist S. 80. Brutum ccrte Regis Poloniae Historicum et isiliarium scribere tantum meditatum fuisse Histori* am Hungaricam et de Stcphano, dicit Rciner.^ Reincc-* dus in Epist. Hist pag. 42. Huc forte *) etiam spectant Philippi Callimachi libri III de vita et rebus gestis yiadislai, Hungarorum et Polonorum Rcgis, quos edidisse BruTum ex iisdcm eius Epistolis liquet Post olitnm verb illius Stephani Bathorii, Polpniae Regis, dA. 1587. cum adsumtus esset in comitatum Gulieimi S. Clcmentis, Legati Regis Hispaniae Philippi ad Ru--dolpbum II. Imp., regnum Poloniac reliquit lam septua-S^iuurias, operamque suam deinceps addixit Imp« xur *) Fortauei ▼«! potiiu ita: Hue etiam speetant, epimor, ecf.
DigitizBd by VjOOQIC LU PETRI BURMANNI SECUNDI Maximilianb Y Sacrae Cacsareae Maicstatis Hisloricj titnlo insignitus. Hoc loco positus Orationcm conscripsit de Ernesti Archiducis Austriae, totiusque^ Austriacae familiae laudibus, quae Le^ato isti Regfs Hispaniae de^ dicata legitur post Bruti Epistolas in editione novissima Berolinensi. Constituisse etiam post Laziuin scriberc ^ de Imperatore Ferdihando patet ex lib. HL Epist. p. aSg. In his vero regionibus vitae exitum invenisse Brutum^ mihi credibile fit, licet de tempore, quando e vivis excesserit, aut loco, ubi defunctus fueril, vix constet» Ceterum praeter haec scripta Bruti paulo ante enumerata, quae vel odidit vel meditatus fuit, etiam meraorat in Epistolis lib. HI. pag. 2184.. notas suas in Ho^ ratium, cum Lambiniahis cxcusas, quae exstant in sola rarissima editione Yencta Pauli Manutii an. i566.; in lul. Caesarem quoque Iibellum variarum lectionum edidit, quas se dedicasse Andrcae Marino scribit in Adpend. Epist. p. iiai. et illae quidcm habcntur in Caesare lungermanni ed. J*rancof. 1606. sed praeter has varias lectioncs adomavit etiam Caesaris Commentarios multis animadversionibus emendatos, adiecto volumine uberiori ^ quo^ voces et locutiones Caesaris omnes, rerumque descriptiones, ad supellectilem faistoricam aliis suppeditandam illustraverat,^ quem librum Basileae edere, et Transilvaniae Principi inscribere in animo se habuisse^ scribit lib. H. Epist. p. aao. Sed 'haec de £itis scriptisque Bruti huius notata sufficiant, quae operosius recensere paraveram, eumque in fineni Epistolas illius ^diligenter perlegere et excerpere iam inceperam, sed impetum hunc repressi, postquam incidissem in Neocon et Sikii Biblioth. Novor. Libr. Tom. HI. an.
1698. Y ubi pag. 559. ad pag. 568. adcurata satis de Bruti vita ac scriptis instituta est recensio, quae si conferatur cum illis, quae congessit Baylius in Lexico Cri-* tic. et Histor. Tom. L pag. 687. et seq., videbis omnia fere ex solis Bruti Epistolis desumta et electa, sedhaud pauca, hic a me commemorata, omissa essei unde simul tamen liquet, quam utiles et necess^riae ad fata virorum eruditorum indaganda sint eorum epistolae,^ quas hodie a plerisque tam fastidiose contemni ac negljgi, saepe ^Te, Sweersi, mercis huius literariae studiosissime, iure querentem et mecum indignantem memini.
PRAEFAT. DEDICATORIA. un Nofis vero Brud additas yel praemissas foiie *) xiv oonnullj exspectassent Manutianas, quia illas sin^ulis Ciceronis,^ quae edidit, voluminibus ad finem subiecerat Graevius, ma^is profcicto, quod ipse fatctur, ut tjppgraphorum opinioni ac voluntati, quam animo suo, morem mvitus gcreret. Nam in Praefat. ad Libros de OfBciis testatur, Aldum praetcr variantes codicum MSS. lecdones nihil de suo promsisse, sed omnia illic de^ scripsisse ex H. Wolfii et Xysti Betuleii notis; ideoquc eas, quia Manutiani nominis famae non resdonderehtt omissas maluisset: quemadmodum idem AUlus alibi }[uoque aliorum messem excantavit **), et in sua ad* uHum Caesarem scholia omncs loh. Rhellicani observationes, nuila eius mentionc facta^ transtulit; sic et in hos Rhetoricorum libros omnia eum cx Toxita derivasse, in Praefatione sua, quam ex schedis cius exhibui, admo* nuit Cracvius, qui dedicationi Aldinae praemittendam notaverat dedicationem Toxitac, et suae praefationi subiiciendanx Antonii Riccoboni- a loh. Mar. Matio Brixiano Befensionem, ex opere Riccoboni de Usu artis Rhetoricae pag. 667. et seqg. ut ct libris de Inventione adiungcre Blarii Victorim Scholia proposucrat, quod patet ex Indice Intcrpretum TuIIianorum post eius Prae* ' fat. in Epist. ad Famil. Scd cur ista practermiscrim, rationem in superioribus dedi. Utinam yero pro cominentatione Manutiana haberemus Salmasii notas, quas in Auctorcm Rhetoricorum ad Herennium, ex codicibus vetostis a se cmendatum, promisit ad TertuIIian. de Pall. pag. 199.9 quac tamen non mcmoranturin Catalogo anecdotorum Saimasii scriptorum, Epistolis eiiis prac-^ 6x0 y ut alia plura a Yiro magno promissa illic ncglecta sunt Egregia dcnique ct pulcDcrrima accessione editioni huic nostrae coronidem imposuit Vir cclcberrimus et eruditissimus Franciscus Oudendorpius, qui pro summa amicitiae nccessitudinc ultro mihi concessit, et ad finem subiungi permisit notas suas in utrumque hoc Rhetoricorum opus, quae ad sex codiccs Leidenses et editionem Mediolanensem an. i474< atque Omniboni •) Forta&se^ **) Excaniare e«t cnminibua magicis nocere; inlerdiifu ellaiti muiare aliquid cautaudo, TeL transferre, Al pvo compilare, diripere qnUuJim dicet, uifi jn oraiione ioculari? £t frugee excantcwey quod e% Legg. Xll tabuLis excilant Plioius et Seueca, e»t frugibus cantando noceref quod doeet Senecae explicatao Quaestl. I^aU. 4, 7.
UY SCHUETZII DE AUCTORE an. 1476. diligentissime cxegit: treves iltae sjml in libros ad Herennium, sed uberiores ad Rhetorica Ciceronis de Inventione, quia in illorum praecipuam partem - desiderantur notac Graeyianac; icLYi Haec erant, Sweersi Amplissime, quae Tecum de auctore Rhetoricorum HerennianorumY et copiis litcratis, quibus novam hanc cditionem instruxi^ communicanda et iudicio Tuo submittenda habebam, quibus si nonnihil mcruisse me de Cicerone, et laudatissima Graevii editione locupletanda, Tibi aliisque peritis harum rerum arbitris videbor^ non leve.opcrac pretium tulisse me existimaboY eademque alacritate et ardorc ad literas clegantiores, quantum in nobis est, porro promoyendas, aliaque maiora tentanda ct orbi erudrto impcrtienda me accingam. 'Vale, Vir eximie, mequc mtcr primos virtutum Tuarum cultorcs numcrare, ac Musis nostris favere pcrge. Dabam c Santhorstiano ipsis Monis Octobr« cididcclx.
SCHUETZII DE AUCTORE LIBRORUM AD HERENNIUM SENTENTIA, JUe auctorc librdrum ad Heremiium diligentissime exposuit post Burmannum Chrisiianua Godofredus Schus^ ' tzius^^ primum in cditione Rhetoricorum Ciceronis, iquac prodiit Lipsiae apud Gocschenium anno cididccciv., deinde in editione omnium operum Ciccronis, quac pro^ dirc coepit Lipsiae anno cididcccxiv. ct nunc absoluta cst. Is primum comparatis intcr sc locis, quae auctor Hercnnianus ct Cicero similia et saepe paria habcnt, hoc pro ccrto posuit, akcrum cx altcro hausissc. Communcm utriusquc fontem Graccum fuisse proptcrca non probabilc dicit cssc, quia citat uterque locum Plautinum, Comicum falso rcprchcndens; cx quo sequi putal Schuctzius, alterum ab altcro in errorcm csse inductum. Accedcrct^ quod., si Graccum utcrque librum vertissct, difficile sit cxplicare, quomodo tot loca- iisdem verbis potuerint ab utroque enunciari.
Dcinde certissimis arg^mentis evincit Schuetzius, Ciceronem, quum libros suos Rhctortcos, qui- nunc ds LIBRORDM AD HERENN. SENTENTIA. lt hvenHoae inscribiintur « scrjberet, auctoris ad Herenniani libros adbibuisse ex iisaue, quae vellcti excerpsisse. Argumenta sunt fcre naccr a, Nusquam Herennianus dicit sc Latinos quosdam artis scriptores secutum es&ti memorat tantum (xraecos, et quae illi inanis arrogantiae caussa sibi assumpserinti a se relicta ^ss^ profitctur I, r« ' Cicero autem, ctsi non magis, 'quam ille, Latinos de arte Rbetorica auctores laudat, dicit tamcn c n, sibi ab oltimo principio ^ buius praeceptionis usque ad^ hoc t^mpus omnium scriptorum copias expositas ex, iisque eHgendi potestatem fuisse.
b. Atictbr ad Herennium diserte signi£cat lY, y. nomina figurarum Latina, quae de Graeco conTertent, mnota essc a consuetudine; ^ unde probabiljter colligi* tnr, ei Bullum Rbetoris Latini librum cogniimh fuisse, cx quo figurarum Latina nomina sic iam usitata et propterea minus asperitatis liabentia petere posset.
Contra Cicero nusqtlam tali praefamine utitiir.
e. AuctOT librorum ad Herennium afHrmat, sibi, qoae de exordio et narratione dixerat, cum ceteris artis ftcriptoribus constare, nisi quod de insinuationibus nova excogitaverit, quas solus in tria tempora diviscrit.
Contra Cicero, qui de Inv, I, 17. disertis vcrbis de ii5dem tribus temporibus agit, quibus insinuatione potias, quam altero gencrc ^xordii, quod principium diciuir, utcndum sit, nusquam dicit, se naec graecepta primum invenisse. £t quum Herennianus sibi eorum inrentorum laudem arroget, ncc tamcn uUa in eum vaoitads cuiusdam cadat suspicio, ncmo non yidet, Hereoniani librum a Ciccrone, non autem Ciceronis Ubram ab Hcrcnniano usurpatum esse.
Tum Schuetzius de actate utriusque operis agent ostendit, vcrisimUe esstjt Ciceronem libros suos Rhetoricorum seu dc Inventione^ intra suae aetatis annum XX et XXVI. scripsissc, quod tempus incidit in an^ num A. V. C. 66b. usoue ad annum A. V. C. 672, lam^ norissimus rerum Romanarum eventus, cuius in Iil>ris ^ ad Herennium, fit mentio, est Sulpicii ctiedes quae incidit in annum A. V. C. 665. Itaque scriM pOtuerunl libri ad Herennium anno V. C. 666, v^I duobus proxjmc scquentibus. Ex quo perspicuum est, tenfrporis rationes nibil impedire, quo minus Ciccro ado- LVf SCHUETZII DE AUCTORE lescens eos, qotun de Inventione Khetorica scnberety adhibere potuerit.
Porro Schuetzius demonstrat, Cornificium non esse posse anctorem llbrorum ad Herennium, his potissi* mum de caussis:.
a, Q, ComificiuM pater vix aliquot annis Cioeroncm aetate superavit Non est igitur credibile, honc Ciccronis prope aequalem librum scripsisse, cni Cicero adolescens eam auctoritatem tribuerit, ut ex eo in suuni tam multa transferret Neqtie ullum apud auctorcs veteres, qui Rhctoricorum ad Hcrennium mentionem vel faciunt, vel ffscisse videntur, vestigium est, cui^ insistere possimus, ut Comificio patri illos libros tribuendos ei%^ nobis persuadeamus.
b. Corfiifieium autem fiiium^ ad quem sunt cojmplures Ciccronis epistolae XII, i^ — 3o., quique eius in auguratu collcga fuit, quem Iibros scripsisse certum est ex Cic. £p. ad Fam. Xil, ao. et de arte oratoria scripsisse coUigi potest ex Epist. XII, 17.| qui ipse designari vidctur a Quinctiliano III, 1. lA, 3., non potuissc libros ad Hcrcnnium conscribere, gravissimum argumcntum ex eius aetate pctcndum. Is enim anno Y. C. 672., quo anno Ciceronis libri de Inventione iam cx^stabant, ad summum puer dccennis erat, natus scilicet anno V. C.66a.
Dcnique novam de auctore librorum ad Hercnnium Schuetzius ^ coniecturam protulit. £i enim libros illos scripsisse vidctur M. Antoniua Gnipho^ de quo Suetanius in libello de claris Grammaticis pluscula mcmoriae mandatit. Ac ncgari nequit, rationes, quibus utitur ad hoc demonstrandum Y ita esse comparatas, ut vix alius eorum rhctorum, qui illo tcmpore vixcrunt, auctor illorum librorum tsst potuisse apparcat. Accedit, mea quidcm scntcntia, quoa 9 nisi si noc ciim Schuctzio statuas, vix intclligitur, quomodo accidere potucrit, ut Ouinctilianus plura ex Comificio proferrct, quae in his libris ad Hercniuum pariter alquc apud Ciceronem in libris de invcntionc sacpe ad vcrbum leguntur. Scilicet Suctonio tcstc Ciccro audiit Antonium Gniphonem tum etiam, quum iam practor esset, h. e. non solum antea, sed etiam post, quum iam praetura fungeretur. yixit autem Antonius Gnipho secundum Schuctzii rationes usque ad annum V. C. 6go., ubi anno aetatis quinquagesimo obiisse vidctur. Potuit igitur Comificius LIBRORUM AD HERENN. SENTENTIA. Lvn filins facile esse GniphonU auditor, ^ eiusgue libris ad Herennium scriptis eodcm modo uti in Iibris suis de arte oratoria conscribendis ^ quo Ciceronem iis usum ^sse probabile^ est Quum autcm Gniphonis libri in compiuribus disdpulorum suorum bibliothecis exstarent, nomme auctoris non inscripti, factum est, ut auctor eomm non constaret Ciceroni aqtem assignati, quod fortasse exemplar, a quo prinium descripti et amplius pro^ pagati sunt, in Ciceronis bibliotheca rcpertum est. L.
FRANCISCUS OUDENDORPIUS LECTORI SALUTEM.
# Vc^tuoT ho% eleeantes et doctos, cuiuscttin({tie demum sint auctoris ^ ^ Rhctoricorum ad C. Herennium libros, novae editionis, postumis celeberrimi *) I. G. Gracvii obsenrationibus per darissimi amicissimique P. Burmanni Secundi curam auctae, occasione contuli cum septem Bibliothccae Acad. Leidensis manu exaratis Codicibus, nec non duabus antiquissimis Editionibus; atque tt praecipuis lectionum varietatibus bas, quas vides, Amice Lector, notas confeci. lUas aequi bonique fac, ety ut Toles, utere ac vale.
MSStoram ndtae snnt hae: O. Omnet. Editionum notae: ton. Zarotum Parmenten. Onm. Omniboni in F. A. 1476* sine loco. ~ *) Imo poliai clarU^imL AD a HERENNIUM LIBER PRIMUS.
tjtn negotuB familiaribof impediti, vix •atis otiam stadio voppedilare possumas, et id ipsum, quod datur otii, libentius in pbilosophia consumere consueyimus: tamen tua Dos, C. Herenni, voluntas commovity ut de ratione dicendi conscriberemns y ne aut tua causa noluisse nos, aut fugisse 2 Uborem putares. £t eo studiosiua hoc negotium suscepi* RasTOiiicoairM aj> HsRSNinini Lis. I.] H«ec est iDtcripUo liuios Ijbri JB editioDibiis Viet., Car. Steph., P. Man. et alioruro «Dtiquioram. Accedit mens MS. nisi quod is addat M, Tulli Ciceronis Bhetoricarum liber primus ad Caium Herennium incipit feliciterf qnaibvia Cicerooi oliin viri doctiaaimi iure. boa iibroa -ad Uerenoiom abiiidjcartnt, et Tcroaimiliter adaigoartot eoa Comificio. GaABV. Pro Xhetoricorum Ed. Oron. a. 1476. Rhetoricorum noporum, Ono.
Etei negotii^ /amiJiaribue impediti.] Petrua Piiboeua in mar-(ine Lamb. ed. nout: yel prooemium indicat non eeee Ciceronie opue. GaAET.
Fix eatis otium euppeditare poeeumne,] Sic in omnibus quldem libria manuacriptia reperi, atque idclrco nibil mutaTi: aed tox etium Tidetur mibi ab iiliquo ^diecta, ^et ita legendum: pix eatie etudio eupped,poa*,, nt euppeditftre accipiamua abaolute, pro inu(^ stir, id est snflBcere. Cum aimua toti fere occupati negotiia familiariboa, Tix uUa noatri para aupereat, quae in atudio Teraari poaait. Lamb. PaJat. qnartoa, nolae oplimae liber, non agnoscit illud etudio; aberatrqne iiem a membrania Franciaci Fhbricii, quibua uaiu fuh Guliclmiua Mater: qni praeterea adscripacrat hio ad oram libri aoi variantea leclio-»e» excerptaa ex codice Gemblacenai, ETfurdienai, Bruilerenai, deni' qiK e cbartsceo Suffridi Petreii. Ego antem uaua aum Palatinae Bi« blioihecae exeroplaribua aex, quorum aecundna^ quartua ac aexlua erant •Biiqiuorea ceteria. Gritt. MSS. Fix aatie otium euppeditare. Graxt. Otium delevit Scfavetzlua, efudio autem defendit £rneatiua, utruinqae recie. L, Ne aut tua eauea noluisse nos, aut fugisse lahorem] Pitb* ct mena MS; JNe aut tua causa noluisse, aut nos fugisse labo» "iB* Erlurt. Ne aut tua causa noluisse, aut fugisse laborem ftos putares, Ga abt. MSS. Oraoea: noluisse aut fugisse nos. Edd.: *i^ nos fugisse, Recte cooicciaaa Verburgium credo: Qui nostra fi*gi*se, vel: /. nostra, Ooo. Non opiu east oenaei Schueu. Vermxit, qnod te non sine cansa velle cognotcere Rfaetoricam intelligebamus. Non enim parnm habet in se frCictus copia dicendi et commoditas orationit, si r(ecta intelligentia et burgji emeodatioue; nam qul laborem fugiat^ eum non posie fu^ere, niti propier snam ignaTJam. L.
Cognoscere artem rhetoricam^ Deletis Tocibui, artem rhetCTi" cam^ fic legenfiam putabara: non Mine causa velle cognoscere iniel"