ubi illa sunt inseparabilia; sic est in proposito. Contradictio enim est, quod sit actus meritorius, et quod esset solum a voluntate, vel a charitate solum, et sic voluntas est causa principalior in esse naturse, et gratia principalior quantum ad acceptationem. Et sic possunt salvari auctoritates Augustini et aliorum, quod voluntas causat aliquid, et gratia causat aliquid, non quod habitus sit causans gradum per se, et voluntas actum, et tunc expectat actus, quousque detur sibi gradus; sed simul sunt una causa totalis, et respectu praemii, plus impertit charitas, et sic intelligitur Augustinus, quod charitas meretur augeri, et aucta perfici.
Ad primum principale, cum di- 9. citur, accidens non agit in suumAdargum. subjectum, dico quod non sic agit pnncipaie.
1.. 1 •II (• Idem moin subjectum, quod illa forma ac- vens et cidentalis sit principium actionis, "*^^"™-et quod ipsamet sit terminus, quia non potestesse principium actionis, et terminus. Nec verum est quod dicitur universaliter quod agens sit distinctum subjecto a passo; nec sequitur, si sint indistincta subjecto, quod idem simplex movet se, quia totum movet, et totum movetur, quia subjectum per principia sua activa movet, et per principia passiva movetur, ut Socrates habens speciem intelligibilem movet ad intellectionem; et Socrates, ut habet rationem recipiendi speciem intelligibilem, movetur, et illa non sunt nisi per accidens.
Ad aliud, concedo quod voluntas Ad secunest potentia activa;et cum dicitur quod tunc oppositae relationes reales sunt simul in eodem, dico quod LIBW II.
per hoc solum, quod sunt oppositas relationes reales, nunquam prohibentur esse in eodem supposito. Et cumarguitur, igitur ejusdem ad se est relatio realis, dico quod Aristoteles negat idem referri ad se realiler sub hoc inlellectu, quod idem simplex sit fundamentum proximum relationum oppositarum.
AQ voiun- Quid igitur est fundamentum mo- ^oferatur ventis, vcl motiouis activa3, cum *^'\uer^^^" voluntas movetse? Dico quod potentia activa, vel virtus voluntalis inse, sed fundamentum proximum moti, vel motionis passivae est volitio nova passio. Illud non potest esse verum de ratione producti ad producens, quia illa fundatur in producto primo. Neque de relatione passivi ad activum, quia formalis terminus non fundat relationem passivi ad activum, cum non patiatur, ut formalis terminus. Unde aliter se habere est secundum volitionem novam passive immediate, ideo non est idem fundamentum proximum istarum relationum.
IQ Ad aliud, cum dicitur, unius ope- Ad ter- rationis est unum principium acti^ ^vTuqus ^'^^^} dico quod id non valet nisi in sit una ordinc suo causandi. Unde una caupa per pe voii- operatio simplex potest esse a multis bet est unum per se in suo ordine causandi; sic voluntas et charitas sunt causae in diversis ordinibus, voluntas causa principalis, charitas causa secundaria.
Dices, ex istis fit unum per accidens. Dico quod non propter hoc tollitur ordo in causando, quia sicut esto quod causa secunda sit separata a prima, tenet ordinem suum causandi, et ita potest, etsi non informet causam primam.
Ad aliud, dico quod esto quod ha- ^^j^^"''* bitus esset relatio, non tamen est sola relatio, nam etsi includit relationem, includit tamen cum hoc qualitatem. Et cum dicitur, non plus repugnat relationi esse terminus, quam esse principium motus, dico quod non tantam diversitatem requirit principium agendi a relatione, quantam requirit terminus aclionis. Quia esse idem identitate remota, vel includere relationem, repugnat termino motus per se, et tamen non repugnat principio actionis; ideo potest ratio^Philosophi tenere, quod ad talia non est motus.
QU.EST10 II.
Utrumjustitiu originalis in Adam fuit donum supernaturale?
Quod non. Non est necesse pone- j. re quod esset donum supernaturale, Argoment..., «...•. primuni.
nisi propter duos effectus, ut possit praeservare a rebellione virium inferiorum ad superiores, et propter immortalilatem servandam. Sed propter neutrum est hoc necesse, quia potest talis rebellio, etsi insit, vinci, et etiam non potest esse unum donum supernaturale in viribus superioribus, quod posset sufficienter cohibere delectationem convenientem secundum sensum in appelitu inferiori. Similiter, ut dictum est DIST. XXIX. QUiESTIO II.
•d. 19. prius*, talis justitia non conservan.2. et batimmortalitateni, nec fuisset tunc mors poena, quia adhuc naturaliter poluit mori, et conditio consequens naturam non inflicta ad puniendum, non dicitur poena.
d*um!" Item, voluntas in puris naturalibus non est curva; igituf in puris naturalibus est recta; igitur et justa justitia naturali. Non igitur oportet ponere aliam justitiam supernaturalem in statu innocentise.
Tertium. Ttcm, sicut habcns principiumnaturale potest in operationem naturalem, sic habens sufficiens principium supernaturale, in operationem supernaturalem, et tunc per talem justitiam originalem posset mereri. Consequens est contra Magistrum in littera, ubi dicit quod homo habiiit unde potuit slare^ sed non unde proficere.
contra. Oppositum, uaturalia manentpost peccatum integra sicut ante, per Dionysium 4. de divin. nomin. justitia originalis non; igitur non fuit naturalis.
Sententia HeDrici, justitiam originalem esse quamdam rectitudinem naluralem, cujus loco per peccatum posita est curvitas, refutatur quinque rationibus claris.
2. Diciturad quaestionem quod jussentenUa tilia origiualis non est supernatu- Henrici,. ^.. ^.. u quodi. 6. ralis, quia sicut virga habens recti- ^' ' tudinem potest incurvari, et potest esse recla, etsi nuUa sit in ea curvitas, habebit rectitudinem naturalem, quamquam nec rectitudo, nec curvitas sitde essentia; sic voluntas cum peccat, incurvatur, etsi estsine peccato, est recta; igitur non necesse est ponere justitiam originalem supernaturalem, quiajetsi ipsa ponatur, adhuc erit alia naturalis, quse tamen non est de essentia, cum remanet curvitate contracta per peccatum. Aliter enim si aliquis nunquam accepisset justitiam originalem, et alius eam accepisset el perdidisset, si ambo peccarent, aequaliter punirentur.
Item, in peccando naturalia vulnerantur, secundum istam parabolam Luc. 20. quod spoliarunt illum latrones de gratuitis, et vulneraveruntin naturalibus; sed in peccando nihil aufertur de essentia voluntatis; igitur erit ablatio illius justitiae naturalis, quae dicitur rectitudo naturalis, et tunc rebellarunt vires inferiores superioribus, et non prius.
Contra, igitur post peccatum pri- 3^ mum nunquam posset aliquis pec- opinio care, quia si in peccando vulnera- r^jtdtur. tur in naturalibus, et ista justitia aufertur in primo peccato, tunc si iterum peccaret, corrumperet substantiam voluntatis, nisi posset ulterius voluntas incurvari, et ulterius sicut virga plicari, et tunc postquam quis intensissime peccasset, non posset iterum peccare, et cum sit finita, posset tandem tota consumi per peccata aeque gravia finita.
Prseter hoc, si non sit res alia a voluntate, igitur semper corrumperetur pars, et pars voluntatis; si est quid distinctum a voluntate, igitur possibile est quod sine illo producatur voluntas, et tunc ipse non posset peccare, nisi perdat aliquid naturale; igitur corrumperet partem voluntatis, quia quamquam voluntas cum ratione esset producta sine lali justitia naturali, adhuc posset recte velle, et non recte, et per consequens peccare.
Item, si ille peccans corruinpit hanc recliludinem, igitur non potest amplius peccare, nisi corrumpat voluntatem, vel dabitur peccatum sine vulneratione in naluralibus.
*• Item, quod habet dominium, manfhii lonu S^^ ^s' quam quod non habet; vode Datura. luntas cst suprcma potentia; igitur si ipsa per qualitatem posset tollere rebellionem virium inferiorum, ut per talem justitiam, multo nobilius posset voluntas in se tollere talem rebellionem.
Item, talis qualitas in voluntate non tollebat quin appetitus sensitivus posset delectari in convenienti illi appetitui, quia non est in ejus potestate tollere naturam appetitus sensitivi; igiturposset esse appetitus sensitivus contra judicium rationis, quia immoderata delectatio, cum semper feralur in sibi conveniens, fertur secundum ultimum potentiae.
Justitia origiDalis includebat doDuna supernaturale voluntatis, quo faciliter se retraheret a delectabilibus appetitus. hem, aliquid donum in appetitu inferiori, quo delectabiliier eequerelur ductum voluntatis, juxta rectam rationera, si tamen non requirebatur ad stalum illum, carere tristitia partis inferioris, sed quod prJDcipale deleclabiliter ageret, surficiebat donum excellens in voluntate, sine donis partis inferioris.
S. Dico igitur quod duo effectus pernatura-assignantur justiticC origmali, tranpoDeXm quillitas in anima, el immortalitas ^petitu ne' ^^ corporc, scd cxclusio mortis non rebeiiaret. gjj^j tribuitur, ut probatum est prius '. Sed si tranquillitas potuil. Djg^ ^9 esse^ejus effectus, dubito. Et esto quod sic, dico quod justitia originalis fuit donum supernaturale. Et adhuc si fuit tantum unus habitus in voluntate, non potuit cohibere rebellionem, quin aliqua esset in viribus ^sensitivis, quia appetitus sensitivus ita est natus ferri in suum objectum, sicutbrutum in sibi conveniens; igitur sine tristitia non poterat retrahi, quin appeteret conveniens sibi secundum ultimum potentiae.
Item, voluntasin naturalibus suis nata est condelectari appetitui sensitivo, cui conjungitur sic, ut intellectus intelligere phantasma corporis, cui conjungitur; igitur difficultaserat cohibendo se a talibus convenientibus secundum appetitum sensitivum, quia contra naturalem inclinationem; igitur illud donum supernaturale fuit excellens valde, si potuit cohibere voluntatem, ne condelectaretur appetitui sensitivo sine aliqua tristitia in voluntate; igitur multo magis non potuit cohibere appetitum sensitivum sine tristilia in appetitu sensitivo, et tunc id siatu manifestum est quod fuit rebellio, tiffi°poi^Ji't sicut est in homine virtuoso; ideo Ho^J^^ru" credo quod in statu innocentiae po- ^**^'*- tuit esse rebellio et tristitia in sensu. Non enim potuit cohibere visumsuum, quin aliquando videret turpe, quod contristaret eum, sed sulficit ad statum innocentiae, quod id quod est principale, non tristetur, utquodhomo non tristetur. Nunc Tristitia *, maDeicuDi autem, etsi appetitus sensitivus deiectatristetur, potest stare delectatio in homine inquantum homo. Sic enim mulli Martyres tristabantur in viri- DIST. XXIX. QUiESTIO II.
ribus inferioribus, et tamen simpliciter delectabantur.
g Ideo dico quod sufficiebat unum sufficeret donum supematurale vehemens in cenensla" voluntate, ita quod per hoc aliquid li^Don^eMi ^'i"d esset delectabilius voluntati miLs^su^ q'J^"^ aliquid, quod appeteret sibi iu8 carere dimissum, ct sic major fuisset departis lectatio in diligendo Deum, quam in infenons. ^ [ ^ ahquo, quod possit voluntas appetere sibi dimissa. Si autem debeat sustineri quod in statu innocentiee nec homo tristabatur, nec aliqua potentia, tunc oportet ponere aliud donum in appetitu sensitivo, per quod habeat majorem delectationem in illo quod est conveniens secundum judicium rationis, quam in ah'quo sibi convenienti, si sibi dimittatur. Ideo non est mihi inconveniens quod vires inferiores tristarentur, tamen totus homo non, sicut prius dixi, quod multoties poterant venialiter peccare in statu innocentiae, et multoties redire, etsi nunquam peccassent morlaliter. ^ Ad primum principale, concedo Ad argum. Quod illud douum supernaturale non ^"i^bdlio ^bstulit mortalitatem, neque rebelpartis iofe- liouem virium inferiorum ad supefuisset pcE- riores. Et si mors contigisset, non fuisset poena, nec etiam illa rebellio appetitus sensitivi, quia fuissent naturales conditiones rei, et non inflictae, in vindictam alicujus culpae.
^^...Dices, ista rebellio fuisset contra Objectio. ' voluntatem; sed nolitum posilum in esse contristat, et per consequens est poena. j^ Dico quod illud non fuisset involuntarium actu elicito, quia si aliquis actu elicito in statu innocentiee noUet naturam suam fuisse talem, qualem sibi dedit Deus, ipsa peccasset. Et ideo nec mors, nec rebellio, fuisset involuntarium actu elicito, quamquam fuisset contra inclinationem naturalem, vel appetitum voluntatis.
Ad aliud, dico quod voluntas in 8. puris naturalibus creata non est Ad sccudcurva, nec m essentia sua fuisset recta, tamen fuisset recta per carentiam curvilatis. Et esto quod ista fuisset justitianaturalis in illo statu, dico tamen quod non fuisset illa justitia, quam ponit donum supernaturale. Nam talis rectitudo naturalis nullo modo impedivisset voluntatem, quin condelectaretur appetitui sensitivo, et etiam inconvenienti secundum intellectum secundum ultimum potentiae. Ideo oportuit ponere justitiam, quae sit donum supernaturale, si voluntas majorem habuit delectationem in disconvenienti appetitui sensitivo quam in convenienti. Ad aliud, dico quod ista justitia Ad ter- ...• |. • tium. Ju8potuit esse principium alicujus ac- liua oritus supernaturalis, sed non opera- ^tSu^epse tionis meritoriae sine gratia; unde ^*„Yu^ *j!r justitia originalis et gratia se ha- ^^*-bent tanquam excedens et excessum. Non enim suflicit gratia ad auferendum omnem rebellionem in appetitu sensitivo, quia gratia in anima Christi non abstulit tristiliam in appetitu sensitivo, secundum illud Matth. 26. Tristis est anima mea; sed sufficit justitia originalis ad hocquod aliquid sit delectabilius simpliciter voluntati, disconveniens appetitui sensitivo, quam placere viribus inferioribus, et quanlum ad illud, excessit gratiam in multis hominibus. Sed gratia excedit istam Dico quod non videndo essent justitiam, conjungendo hominem eequales, sed non videre absolute Deo in ratione finis ultimi; ideo non esset pcena, quia non est pcena sine gratia maximus conatus cum non apto. Nec etiam est inflicta isto habitu non sufficit ad actum propter culpam huic, qui nunquam meritorium, sicut facit gratia sine habuit gratiam, quia ille nunquam illo, ideo gratia est simpliciter me- fuit dispositus, ad videndum Deum; lior. ideo non Videre uni non est poena, 9. Ad primum pro opinione priore, alteri sic.
^prj^^^- dico quod non sequitur quod tales Etcum dicitur postea quod in na- ^«^^^ecun- Henrici. esscut aequalcs, quia modo si aliquis turalibus vulneratur, ista est para- Quomodo esset m puris naturahbus, non esset bola, unde vulnus proprie est divi- vuinerat.
debitor, sed alius qui gratiam acce- dendo continuum. Sic dicitur spiripisset, quamquam perdidisset, esset tuale vulnerari, cum habet virtutem debitor, et ideo plus puniretur ille, dispersam, quia tunc minus potest qui accepit gratiam, quam ille, qui agere, et difficilius, quia non est posemper staret in puris naturalibus, tentia propinqua exeundi in actum qui nunquam operatur meritorie. meritorium, et quanto magis pec- Dices, uterque foret non videns cat, est in potentia remotiori, ideo Deum, et illa est pcena maxima dicitur voluntas divisa in pecdamnatorum; in hoc igilur essent cando. a^quales.
DIST. XXX. QUiESTIO I ET II.
ISl DISTINCTIO XXX.
QUiESTlO I.
Ltrum quilibet naturaliter propagatus contrahat aliquod peccatum?
l Quod non. Auguslinus de Vera Ar^ument. jReligtone, et ponitur secundo lib.
primom. jf^ij^dctationumy non tamen retractatur: Peccatum in tantum esl roluntarium^ quod si non sit voluntarium omninOy non est peccatum; sed in naturaliter propagato non est aliqua culpa voluntaria.
Item, Augustinus 3. de Lib. arbit. Nullus peccat in eo, quod vitare non polest.
Tertium. Item, Dcus uou pcccat infundcndo animam, nec parentes conjuncti; pater enim et mater merentur generando; igitur a nullo efficiente habebit peccatum.
Qoartum. Itcm, defcctus naturalcs non sunt vituperabiles, sed miserabiles; igitursiestsibi naturale, non est imputandum sibi.
Qoinium. Uem, Adam non fuit melior tota natura humana in omnibus suppositis; igitur non habuit naturam humanam ita perfecle, ut possibilis est haberi in omnibus individuis; igitur ipse non potuit totam inficere.
Item, quale est aliquid in instanti Sextum. creationis, tale creatur, quia non potest in eodem instanti esse, et non esse; cum igitur anima creetur munda, in instanti creationis est munda, et pari ratione potest esse semper tempore subsequenti.
Oppositum, Augustinus in littera, conira. et adducit auctoritatem Apostoli, ad Rom. 5. Per unum hominem pecca-- tum intravit in mundum.
tJtrtm peccatum originale sit carentia justitiae originalis?
Alens. el D. Thom. citati. D. Bonav. hic art. 2. quxst. Richard. aW. 4. quxst.i, Durand, quxst. 3. Occham quxsl. ull. Gabr. hic qusest. 1. Vasq. 1. 2. d. 132. cap. 8. et 9. Scot. m Oxon. hic. Resolvitur quaest. dist. 33.
Quod non. Adam habuit caren- 2. tiam iustitiae originalis, et non pec- Argument.
catum originale, quia in eo fuit actuale.
Item, peccans post Baptismum habet carentiam justitifle originalis; igitur esset ejusdem potentia^, cujus erat illa justitia; sed ipsa est in voluntate, peccatum originale non; tum quia si contrahilur ex carne, cum essentia animte perficiat carnem immediate, et non ipsa voluntas, magis erit in essentia animae Secundum.
Cootra.
quam in voluntate; tum quiaessentiaanimae date^^e loli, et non ipsa voluntas; tum quia mors competit toti. Unde vult Augustinus de Lib. SLvhitv. per peccatum originale conirahitur cascitas quantum ad intellectum; hujusmodi proprietates non suntipsius voluntatis primo.
Oppositum, non potest esse aliud, nisi vel concupiscentia, vel ignorantia, vel justitise carentia originalis. Non est concupiscentia, quia illa est naturalis, quia naturaliter potentia appetitiva inclinatur in suum objectum, et appetitus intellectivus naturaliter condelectatur appetitui inferiori, et peccatum originale non fuit naturale. Neque fuit peccatum originale ignorantia, quia baptizatus est ignorans sicut prius, et tamen mundatus ab originali.
Dices, in Baptismo inducitur habitus fidei excludens ignorantiam habitualem, etsi non actualem.
Gontra, igitur oppositum justitiae originalis esset peccatum infidelitatis; igitur quilibet esset infidelis, carens justitia originali.
DIST. XXXI ET XXXII. QU^STIO IJNICA.
DISTINGTIO XXXI.
Utrum anima contrahat originale pec^ catum a carne infecta?
3, Circa istam dislinclionem trige- Arg[ument. simam primam queeritur: Utrum anima contrahat peccatum oriyinale a carne infecta concupiscibiliter seminatal Quod non, quia materia non agit in formam; caro est materia animee. Et confirmatur per Au- SecuDdum.
primum.
gustinum 12. super Genes. ad litteram: Agens est prgestantius passo; anima vero praestantior carne.
Item, illa infectio animee esset culpa, in carne vero poena; sed poena non est causa culpee, cum omnis culpa sit injusta, et pcena sit justa.
Item, si sic, cum caro prolis im- Tertium. raediatius sit a proximis parentibus, quam ab Adam, igitur magis esset infecla a proximis parentibus, quam ab Adam; consequens est falsum.
Opposilum, Magister in littera in contra. ista distinctione.
DISTINGTIO XXXII.
QUiESTIO UNIGA.
Utrum peccatum originale remittatur in Baptismo?
4. Circa istara distinctionera trigesi- ^pn^m.^ mam secundara quaeritur: Utrum peccatum originale remittatur ] in Baptismo? Quod non, quia non reraittitur defectus, vel privatio, 'nisi restituatur illud positivum,]^cujus est privatio. Sed in Baptismo non restituitur justitia originalis, quia baptizatus habet rebellionem appetitus sensitivi ad intellectum; sed stantejustitiaoriginali non fuit hujusmodi rebellio, nec esset post restitutionem illius justitiae, cum sit ejus defectus. Oppositum, Magister in littera. contra.
DISTINCTIO XXXIII.
Utrum sola pctna damni debetur peccato originali?
2. Rubion. -^gid. Durand. Marsil. Gabr. Ovando, Angles /iic, et Herrera m 2. d. 27. vocanl tenente» pueros puniri igne, parvulorum tortores. Bellarni. lib, 6. de statu peccali, c. 6. et 7. 8uar. rom. 3. d. 57. «. 6. ei d. 50. «. 5. Vasq. 1. 2. d. 134. Scot. tn Oxon. htc.
1, Circa istam distinclionem trigesi- Argument. mam tertiam queeriturprimo: Ulrum primum. ^^^^ po^na damni debealur peccato originali? Quod non, Augustinus deFide adPeir. 24. dicit: Parvulos non bapiizatos gelerniignis supplicio puniendos; illaestpoena sensus.
Item, parvuli non baptizati, non habebunt corpus gloriosum; igilur possunt pati ab intrinseco et extrinseco, cum corpus eorum componatur ex contrariis; igitur non solum puniuntur in non videndo Deum.
Item, voluntas in eis non erit confirmatain bono; igitur possunt peccare aliis peccatis quam sit originale; igitur habebunt aliam pcenam a poena damni.
Item, si puniuntur ista pcena, igitur non sola ista. quia habebunt intellectum non sic ligatum, quin poterunt intelligere naturam suam, et poterunt intelligere ad quantam beatitudinem natura eorum fuisset Secundum.
Tertium.
Qnartum.
ordinata; igitur ex hoc possunt tristari; non igitur solum puniuntur in non videndo Deum.
Opposilum, Magister in liltera, oontra. quod poena eorum omnium pcenarum erit mitissima; sed si haberent aliam apoenadamni, hoc non esset verum.
Sententia Magietri, Henrici, Gregorii et aliorum, originale peccatum esse morbidam qualitatem; caro infecla seminatur secundam Magistrum, quia nihil est de Teritate humanae naturflB, ni»i particula accepta de carne Adam, et ista transit cum sua infectione, multiplicata sicutquinque panes. Refutatur primo, quod ait de multiplicatione carnis, quia boc fieri sine additione novse materis, est ponere magnum miraculum in generatione cujuslibet bominis; si autem Oeret eadem materia poeita sub diversis formis, oportet tantum de universo condensari, quantum occupat illa rarefactio. Occasione hujus resolvit, n^ultiplicationem quinque panum factam fuisse non per novam materiam crealam, nec per extensionem materis panum, sed convcrsione alterius corporis in panem, et coUigi ex Augustino.
Circa istas quaestiones est una via 2. declarans quod peccatum originale Quat«or contrahitur ex infectione carnis, et da. in primo articulo declaratur quod primo fuit anima Adee infecta quam caro sua; non enim prius fuit infectio in carne quam in voluntate. Secundo, declaratur qualiler caro infecta seminetur. Tertio, quomodo ex carne infecta seminala, inficia- Fomts ez peccato Adee. Prima seDteDtia de peccato origi- Dali quod Bit qualitat.
Qoomodo caro iofecta semioetur.
tur anima prolis. Quarto, quomodo habet puniri peccatum originale.
De primo dicitur quod sicut peccatum in anima AdaB fuit curvitas queedam, sic consequebalur qualilas queedam positiva morbida, quae diversimode nominatur in ipsa carne, ut languory vel morbida qualitaSy fomes. Ista existens in carne excitat delectaliones sensitivas inordinatas, et quanto plus illae delectationes crescunt, tanto minus delectatur in superioribus. Istud confirmatur, Sapientise nono: Corpus^ quod corrumpitury aggraval animam. Isla autem qualitas nunquam corrumpitur de lege communi in hac vita, neque minuitur in essentia, quia hoc non posset esse, nisi per gratiam; sed gratia ipsam non corrumpit, quia non sunt in eodem susceptivo, tamen per gratiam bene potest minui quantum ad effectum. Exemplum ad hoc: Si lapillus esset alligatus alae aquilae, quantumvis pennae crescant, vel aquila ascendat, vel etiam fortificabitur, nunquam minuetur ponderositas lapilli, quia licet minus posset impedire effectum aquilde in volando crescente virtute aquilee, non tamen minus trahit deorsum, quantum est ex se; sic est de ista qualitate crescente gratia.
De secundo articulo, scilicet quomodo caro infecta seminetur, dicitur diversimode. Primo secundum intentionem Magistri in littera, tota caro Adae fuit infecta, ex illa infectione voluntatis suae. Et vult Magister quod tota caro, quae est de veritate humanae naturae, sit de particula abscissa ab Adam, et ista particula aucta in se erat tota caro, quae fuit de veritate humanae naturae in prole; et tunc facile videtur imaginari quomodo caro infecta seminetur, quia portio prius infecta in patre sit postea totacaroin prole. Pro hoc videtur auctoritas Matth. 15. Nescitis quod illud, quod in os intratj in ventrem vadity et in secessum emittitur? Igitur nihil quod est de veritate naturae humanae generatur ex alimento; igitur tantum multiplicaturin se particula abscissa a patre. Ad hoc est ratio: Si parvuli mo- CostaAdiB,...et quinque riantur ante completam quantitatem panesquoadeptam, Deus in resurrectione tipiicati. supplet; igitur ratione pari, potest eodem modo supplere portionem abscissam a patre, et illo modo diciturde quinque panibus, quos Deus multiplicavit, et de costa/ex qua fuit Eva formata.
Sed ista opinio rationabiliter im- 4. probatur, quia quod talis multiplicatio, si fieret sine additione materiae, non posset fieri naturaliter, et non oportet quod Deus faciat miraculum in generatione cujuslibet individui absque additione materiae.
Item, non posset hoc fieri per potentiam Dei regulariter, quia multiplicando illos panes, quaero utrum illa eadem materia, quae praefuit in uno pane, sit postea in ipso pane facto per miraculum, aut est alia materia? Si primo modo, cum forma maneat in materia priori, ut prius, et alia forma in alio pane, igitur eadem materia simul erit sub diversis formis atomis dantibus esse completum aeque perfectis, vel oportet dicere quod ille panis praeexistens non est ille qui modo est, quia nisi principia essentialia manentj non potest unum et idem Sed neque boc coDcedit, quia opposilam babet4. d.
5.
In multiplicati oue pafium an creata do« vamateria.
totum remanere. Non tamen nego quin Deus possit facere eamdem materiam sic sub formis diversis, et quod tanlum differant panes inter se per formam substantialem et quantitatem. Tamen sic oporteret quod tanta Ibret eondensalio in toto universo, quanta est illa rarefactio ultra cursum naturee. Eodem modo esset in formatione corporis mulieris ex costa, ex quo prius aer replevit illum locum, quem postea corpus mulieris, oporteret quod aer fuisset condensatus, et sic remaneret condensatio innaturalis, quandiu Eva viveret. Vel si costa fuit sine materia nova multiplicata, vel ibi fuitforma sine materia, vel eadem materia, sub diversis formis atomis. Et praeter hoc, etsi virtute divina illa pueri portio resecata a patre, esset multiplicata in se, oporteret tamen illam materiam remanere usque ad diem judicii, et sic tantam esse condensationem innaturalem in aere, et omnibus aliis corporibus, quantum repleverunt de loco omnia corpora hominum ab Adam usque modo.
Et similiter, cum illi panes Evangelici conversi sint in naturam comedentium, illa materia multiplicata in se remanebit usque in diem judicii, et tanta condensatio innaturalis erit in aliis corporibus propter irregularitatem rarefactionis materiae quinque panum; ideo non credo quod aliqua nova materia fuit creata post illud primum chaos.
Quare igitur videntur Sancti dicere quod multiplicavit istos panes, non addendo materiam.
Dico sicut dicit Augustinus in quadam Homilia super Joan. Mirantur homines de vino ex aqua facto in festo^ ettamen non miranlur cum hoc fiat annuatim in vinea. Miraculum enim fuit aquam immediate fuisse conversam in vinum; natura autem hoc facit per mulia media. Sic dico quod aer Circumstans quinque panes non fuit materia proxima toti naturae, ut possit illum convertere in panem^ immediate, sed per multa media. Fuit tamen Deo materia proxima, quia immediate potuit convertere in panem illum aerem, vel proximum circumstans. Multiplicavit igitur quinque panes, et non per additionem materise, qiifle fuisset materia ipsi naturee sufficiens per actionem suam. Sic habent intelligi omnes auctoritates, quee videntur sonare contrarium.
Eefutatur, quod ait Magister, prolem absclndi de substantia patris, quia secuDdum Philosopbum ntde meDstruo mulieris; et si mulier peccasset, et vir Don, materia fulsset iufecta, tameD dod fuisset peccatum origiuale. Preterea, qualitas morbida si fuit iu semine, Id JDStaDti geDeratioDis dod est, quia uec semeo est; ergo tuuc dod iDficit.
Item, opinio Magistri quantum ad 6. hoc, quod proles abscinditur de Magister substantiapatris, non videtur vera, tur^c*IfrpuV quia de semine patris non formatur ftruo^So?" corpus prolis, vel spiritus, sed tan- ^*®"®* tum de menstruo mulieris, ut vult Philosophus I. de Gen. Animalium^ et 2. Vel esto quod de utroque, adhuc principalius fit corpus de menstruo mulieris, quam de semine patris. Et ex illo solvitur ulterius una quaestio, esto quod mulier peccasset, et vir non, an adhuc proles fuisset de materia infecta?
DIST. XXXIIl. QUiESTIO UNIC.
Dico quod ille casus nunquam contigisset, quia tunc ipsa vel non genuisset, vel prius fuisset purgata, et esto quod sic genuisset, proles diceretur filius peccatricis. Non igilur ex hoc dicitur caro prolis infecta, quia est do infecto; tum quia tunc fuissetde materia infecta, et tamen sine tali infectione; tum quiailla qualitas morbida non potest inficere, quando non est; sed in instanti infusionis animae forma substantialis seminis, vel menstrui corrumpitur; igitur et qucelibet qualitas, quae fuit in illo composito; igitur tunc non potestinficere carnem, nec animam; tum quia si hoc esset causa infectionis prolis, quia est de infecto, igitur etsi Deus formaret unum hominem de digito alterius, adhuc haberet talem infectionem, quod est conlrsi Anselmuin de Co7iceptu FiVginaliy cap. 19. ponentem duplicem chruto» c^^s^^"^ quare Christus non habuit DOQ habuii peccatum originale, quarum una est ad propositum, quia Chrislus non fuil filius naturalis Adse^ sed fuit corpus Christi de fjurissimis sanyuinibus BeatdB Virginis. Quid igitur dicendum de isto secundo articulo secundum hanc viam? Vel oportet dicere quod vel quia semine prius infecto est ita caro generata, vel quod in seminatione inficitur semen. Et hoc videtur de intentione Augustini de Fid. ad Petr. cap. 5. Non generatio naturalis causat istam infectionem^ sed libido in propagationCj etpropter hoc in seminatione videtur quod inficitur.
SCHOLIUM iir.
SCHOLIUM iir.
Resolvitor Juxta seDteQtiam posilani quaQst. prima distiactioQis 30. parvuios conlrahere originale, et explicatur modus. ResoWitur etiam quffistio dist. 31. quomodo aaima oontrabat origioale a carne infecta, de quo vide Doct. in Oxon. dist. 32. num. 22. Item quasstio 2. disl. 30. quod originaie est privatio jusliti» originalis. Resolvilur etiam quaest. dist. 32. orlginale tolli per Baptismum. Vide in Oxon. Schol. dist. 32. et 33. Itemresolvitur quasstio hujus dist. 33. parvulos puniri tantum poena dainni; de quo videDoctorem dist. 33. num. 2. et ibi Schol.
De tertio articulo, scilicet quo- 7. modo anima inficiatur ex carne, dicitur quod infectio in carne est causa infectionis in anima, non quidem talis infeclionis, qualis est in carne, quia anima non est capax talis infectionis, sed est causa talis infectionis, qualis anima est capax, scilicet culpae. Exemplum ad hoc: Sicut leprosus tangens aliquid, quod non est capax talis morbi, ibi causat aliam infectionem; si autem esset capax talis infirmitatis, causaret illam. Similiter cibus, qui in se non Decisioaii- ' ^ quorum est leprosus, nec causativus talis circa q. i.
. ^ \.. di8t. 30.
inhrmitalis in quocumque comedente, in aliquo tamen quod est capax illius infirmitatis, causat talem infirmitatem. Ex istis patet ad primam quoestionem, quod quilibet naturaliter propagatus contrahit peccatum, quia per hoc quod anima Adae prius fuit infecta, fuit postea caro sua infecta, et ex carne sua caro prolis, et deinde ex carne animaprolis.
Et per hoc patet solutio tertiae 8. quaestionis, quod anima contrahit Decisio peccatum origmale a carne infecta d. 31. seminata. Similiter ex istis patet solutio secundae qusestionis, scilicet an peccatum originale sit carentia justitiae originalis, vel quid sit? Quia secundum opinionem Magistri in littera, esset tenendum quod pecca- Deci^io q.
tum originale esset concupiscentia. Secundum aliam opinionem dicitur quod est formaliter curvitas, seu carentia illius rectitudinis, et ex hoc consequitur pronitas in voluntate condelectandi appetitui sensitivo, et sic communiter est privatio justitiae originalis, et tunc non est concupiscentia, nisi materialiter, nec ignorantia, nisi causaliter.