Et per praedicta patet solutio quartee quaestionis, scilicet an peccatum originale remittatur in Baptismo, quia ponendo quod curvitas illa sit peccatum originale, patet quod illa tollitur per rectitudinem, quae advenit cum gratia in Baptismo. Tamen si esset peccatum originale concupiscentia, certum est quod illa non tollitur per gratiam quantum ad essentiam, ideo non delelur in carne illa dispositio quantum ad fomitem, qui tamen prius regnavit, sed post potest retrahi. Similiter prius illa concupiscentia imputabatur, post baptismum non imputatur.
Similiter patet ad ultimam quaesdi8t. Par- tionem, scilicet qua punitione puniniri tan- tur pcccatum origmale? Dicitur quod solum carentia illius boni, quod natum fuisset inesse, si recepisset Baptismum; ideo puniuntur parvuli sola pcena damni, quia non fuit in eis aliqua mala delectatio, sed sola curvitas privans rectitudine naturali.
Impugnat efficaciier quod dicit opinio posila, volunlatcm causare qualilalem morbidam in carne, quia hanc per imperium nec supremus Angelus Facere polest, nec illa qualitae esset CGBlestis, nec elemenlaris, nec mixti. Impugnat etiam quod dicitur, semen InGci, quia boc ad nibil deservire videtur, quia sine ullo peccato, Resolvitur q. bujus tum pGBoa damiii.
ex ipsa natura pars inferior rebellaret conlra Buperiorem, quod norunt Pbiiosopbi, qui nibil de originaii peccato intellexerunl.
Contra tamen illa sunt quffidam dubia.
Circa primum articulum est quomodo voluntas potest causare qualitatem morbidam in carne, cum ista sit qualitas corporalis. Non potest hoc causare per imperium suum, quia nec supremus Angelus, nec eliam esto quod posset aliquis ex imaginatione aliquidfacerecirca objectum, secundum quod ponit Avicenna, et Algazel, 5. Physic. cap.d. quod oculus vaticinantis projecit camelos in foveam. Sicut etiam ponunt medici *, quod mala vetula ex pessima imaginatione sua inflcit humorem in oculis suis, et ille humor infectus inflcit aerem, et sic ex intuitu inficiuntur pueri passibiles multum, et frequenter evenit illud malum, quod ita intense imaginantur. Adhuc tamen qui non habet actum circa unum objectum, nihil causat in illo, quamquam posset in alio, circaquod est actio. Sed Adam in isto instanti, in quo fuil ista infectio in voluntate sua, non habuit actum circacorpus suum, sed circa mulierem, quam tunc immoderale dilexit, ut prius dictum est *.
Item, secundum hancviam sequeretur quod voluntas creata posset inducere qualitatem corporalem, et tamen ipsa nunquam potest eam corrumpere, nec ex se, nec aliunde adjutaper aliquod agens naturale, quia, ut conceditur, nunquam potest corrumpi in hac vila.
Item, ista qualitas nec esset qualilas CGBlestis, nec elementaris, quia caro neutrius qualitatis est suscep- Volnntas Don causat qualitatem morbidaui in carne.
• VideDoirium de disquisit.
Mag. lib. 3.
aect 1.
Mala vetola an inflcit aerem.
tiva; nec potest esse qualitas mixti, quia nulla est qualilas mixti, quin sit coiTuplibilis a tota nalura creata; sed ista qualitas morbida non; igitur, etc.
10. Circa secundam partem primi arhi"fecia*^M^ ticuli cst dubium, quare caro infecta mineiur. semiuetur? Si euim ponatur, ut sit rebellio appetitus sensitivi ad vires inferiores, non oportet propter hoc ponere istam qualitatem, quia, ut '^Supra probatum est prius ", ista rebellio est 2. n. 5. naturalis, iffitur natura sibi derelic- Nalora 68t caaaa re- ta sufficit ad rebellioncm, etsi nulla appetituad qualitas inficiens carnem ponatur rationem. -^^ prole. Si cnim esset homo hic formatus de terra, haberet rebellionera appetitus sensitivi ad superiorem, quia Philosophi hoc inveneruntper naturalem rationem, quia per naturalem rationem non potuerunt investigare quod causa illius rebellionis fuit peccatum originale. Igitur vel oportet ponere quod maximi Philosophi non viderunt naturam, nec cognoverunt voluntatem, et appetitum sensitivum naturaliter, quia erraverunt dicendo naturam esse causam hujus rebellionis, vel quod naturaliter potuerunt videre quod peccatum originale fuit hujus causa.
Dices, naturale est appetitui superiori condelectari appetitui sensitivo, et hoc viderunt Philosophi, sednon cum libidine.
Contra, si hocsit naturale condelectari, cum agens naturale agit inquantum potest summe, igitur appetitus sensitivus delectatur in sibi convenienti inquantum potest, quia ducitur, et non ducit, ut vult Damascenus 4'}. Igitur quanto homines fuissent integriores et nobiliores in natura, plus delectatur appetitus sensitivus in sibi convenienti, et plus appetitus superior condelectaretur.
Item, si ponaturinfectio in carne, Auimado- \,. • • • 1 mmatur ut sit rebelUo appetilus sensitivi ad corporiduintellectum, igitur debet poni tan- cTpatu"' tum in appetitu sensitivo, in quo est rebellio, et non debet poni in parte superiori, quianon distinguitur pars superior a parte inferiori, quia, ut vult Philosophus, Polit. 1. cap. 3. Anima dominatur in corpere duplici principatUydespotico etpolitico. Dominatur enim corpori primo modo, sicut dominus servis non potentibus contradicere; sed viribus inferioribus dominatur principatu quo dominus dominatur liberis potentibus sibi contradicere; igitur vires inferiores reluctantur viribus superioribus ex naturalibus absque omni infectione.
Eefutat secundum articulum diclae seDteatMB, ostendens semen Don esse infeclum, sicut nec Banguis; etsi semea primum (infectum essel, Don posset inflcere prolem, quia desinil dum generatur proles. Eefutat tertium articulum, quia caro cum sit exlensa, non potest causare culpam in voluntate. Prsterea, ponunt voluntatem causare qualitatem peccati in carne, et sic circulum causationis. Et contra omnes articulos esl, quia si Adam infecit suam carnem peccando, idem erit de aliis, et quo remotior est aliquis ab Adamo, eo gravius erit ejus origioale, quod est absurdum.
De secundo articulo, scilicet quod u. semen sit infectum, quod est semi- An semen * infectum natum, inteiTogo, vel tunc, vel prius. Utrumque videtur contra Anselmum 7. De Conceptu Virginaliy ubi dicit, quod magissemen estinfectum quam sanguis, vel sputum, Sed ista nun- 8it.
LIBM II.
quam erant infecta, quia sanguis sub forma sanguinis, nunquam fuit animalus, el similis ralio est de semine. sangpisest Hem, verius est sanguis de verilaveriiaiena- te humauae naturaB quam semen, semen. quia sanguis adhuc est m via, ut possit fieri aliquid nalurae humanse, sed semen est superfluum tertise digeslionis, et nunquam potest esse aliquid de veritate humanae naturee illius, cujus est; nec preefuit, quia nunquam fuit animatum; igitur minus dicetur semen infectum quam sanguis.
Prseter hoc, esto quod semen prius posset dici infectum, adhuc non posset inficere carnem prolis, quia, hicnSm.6 "t prius probatum est *, prius expellitur forma seminis, et quaelibet qualitas ejus, quam inducatur forma carnis; et probatum est quod non ideo dicitur caro prolis infecta, quiade infecto.
. Etsi dicatur secundum istam opinionem, quod propterea dicitur semen patris infeclum, quia descinditur de infecto; contra hoc est illa ratio, quod semen nunquam fuit infectum ab anima patris.
Quomodo D^ terlio articulo videtur dubium, ex corpore. ' infecto quomodo ex corpore mfecto causacuipa in tur culpa m anima, quia agens extensum et corporeum non agit immediate ut causa totalis, in animam vel voluntatem, quae sunt incorporea. Non enim ponitur quod phantasma possit agere immediate in intellectum possibilem, nisi adsit intellectus agens, et ideo ponit Commentator quod transfertur species ab ordine in ordinem; extensum non causat non extensum immediate; igitur corpus infectum non agit in animam, nec voluntatem, causando ibi infectionem, nisi ponatur voluntas agens sicut intellectus. Item causee eequivocae totales non causfie «- sunt sibi invicem causae, quia aequi- non euut vocatotalis esset simpliciter perfec- cem.^*" tius et imperfectius se; sed culpa in voluntate est totalis causa aequivoca qualitatis morbidae in corpore; igitur isla qualitas non est causa culpae in volunlale.
Item, causa naturalis agil de ne- 13. cessitate naturae, quando non impeditur; igitur si illa qualitas causat culpam in voluntate, quae est peccatum originale post Baptismum, si homo peccet mortaliter, causabit illa qualitas peccatum originale in volunlate, quia tunc non impeditur per gratiam, et per consequens post Baptismum originale possit redire.
Contra omnes articulos simul, se- objeciio quitur quod caro nlu semper esset perius dicmagis infecta quam caro patris, quia ^** ex quo voIuntasAdae infecta causavit istam morbidam qualitatem filio originaliter, igitur caro filii non erit minus infecta, et voluntas Adae et alterius sunt ejusdem rationis, et corpora. Simililer igitur voluntas secunda cum ipsa potuit esse ita mala, sicut Adae, et pejor, quam fuit potenscausare istam morbidam qualitatem in corpore. Et sic quilibet descendens ab Adam causaret infectionem in carne sua, et sic quot sunt peccata multiplicata ab Adam usque modo per patres intermedios, sequilur quod tanto erit filius pronior ad peccatum quam pater. Consequens est manifeste falsum, et probatur, quia sequeretur quod peccatum originale posset intendi per is- accepiteam, et propter hoc filius est tam viam, ut probatum est. debitor, et est amissa per actum pa- SCHOLIUM VI.
rentis, et ideo filius ipsa caret.
Contra illud, peccatum originale 15. est mortale; igitur est privatio cha- ad pecca- ExpropriasententiajuxtaAnBelraidoctrinam ritatis; igitur immediate avertit a naUfoX resolvit quifist. 2. disl. 30. peccatum onginale j^ / 1 x 1 -x liter oppoesse privalionem juaitiaB originalis. id est, rec- Deo; tale autem peccatum Opponitur ^alur |?a.
titudini» debilae inesse per modum lermini ex gratiee; igitur juslitia originalis non ^*®' actu spcundo, in voluntate causatam, et gene- q^H aliud quam gratisB, et per COnratione transfusam. Vide in Oxon. Schol. btc..., dUt 32.num.7. sequens per justitiam origmalem posset homo mereri, quod est con- 14, Aliaestvia principalis contra has tra Magistrum, qui dicit quod per QuiDque qu8BStiones, et videtur de intentione eam potuit stare, sed non perficere.
^^<u!*°" Anselmirfe Conceptuvirginali^ cap. Dico, quod peccatumoriginale est 21. Primo igitur videndum quid no- mortale, non tamen formaliter opminis peccali originalis. Secundo, poniturgratiae, nec immediate aversi tale possibile sit esse in natura, tit a Deo formaliter. Non enim secui assignatur tale nomen? Tertio^ quitur, estpeccatum mortale, igitur dato quod sic, si possit remitti per est immediate circa finem ultimum.
gratiam? Quarto, qualiter contrahi- Nec etiam sequitur quod immediate tur? Quinto, quae punitio sibi debe- avertita Deoformaliter, quiapeccata tur. opposita praeceptis secundee tabul» Qoid 8ii De primo, Anselmus ubi supra, sunt mortalia, et tamen nullum isorig. «e- cap. 27. de peccalo originali dicit: torum est immediale circa finem ul- ^nsel™ Peccatum illudj ad quodparvuli te-- timum, nec immediate ab eo avertit, ^""^* nentur, aliud videre nequeo^ nisi tamen opposita sunt necessaria ad carentiam justitise originalis cum finem. Unde necesse est adsalutem, debito habendi eam; et secundum quod homo se habeat bene circa ea, eumdem, omne peccatum est for- quae sunt necessaria ad finem, si maliterinjustitia. Injustitia vero est iUa non sint immediate circa finem carentia justitise; injustitia igitur ultimum. Sic in proposito, peccatum Originaie originalis potest dici peccatum ori- originale virtualiter opponitur gra- opponiiur ginale. In speciali notifico: Uno mo- tiae, sed non formaliter, quia sicut?onn^ii°e?!* do posset aliquisjustitiam immediate nunc regulariter justitia moralis est accipere, et immediate per actum necessaria operanti meritorie, sic suum eam perdere, ille esset injus- tunc justitia originalis fuit praevia, tus; sed tamen non esset in eo injus- sed non sufficiebat ad operandum titia originalis, sed actualis, quia meritorie. Sic igitur patet solutio non secundum viam originis eam secundee quaestionis, quod peccatum amisisset, nec eam accepisset. Ideo originale est carentia justitiae origiproprie peccatum originale esl ca- nalis, etnon formaliter concupiscenrentia justitiae debitae propter accep- lia, nec ignorantia.
tionem parentis, et amissae propter peccatum ejusdem, ita quod parens ToM. xxm. ii SCHOLIUM VII.
Resolvilur prima quaestio dist. 30. parfulos contrabere peccatum originale. Vide pro boc Scripturaa et Concilia in Oxon. ibi in Scholio citata. Resolvit etiam qacesl. dist. 31. quod originale non contrahitur ex carne concupiscibilitersHminata, quasi illa sic oausel qualitatem morbidam, sed contrabitur, quia gignitur filius AdflB, habens debitum originalis justilisB, quod est expresse Anselmi. Explicat exemplo equi sine frsno, quomodo amissa justitia originali, efflcimur eiTraenes, currentes posl concupiscentias noslras, sine aliquo positivo in nobis causato. Vide eum in Oxon. dist. 32. num. 22. Soivit etiam qusest. dist. 32. quod originale remittitur per Baptismi gratiam, per quam toUitur debitum babendi justitiam origiDalem. Vide in Oxon. Schol. d. 32. num. 43, ubi boc explicalur.
16. De secundo quaesito, an tale sit in universo, cui competit heec descriptio nominis, et apparet quod sic, quiaomnis filius naturalis Adae est debilor justitise originalis, quia caret ea per actum parentis, et per acceptionem parenlis est debitor, quia manifestum est quod filius non habet eam, quia non sentit illam tranquillitatem, quse est effectus ejus. Omnea Quod filius sit dcbitor per acceptiocoDtraxis-.. u x a i j 86 origina. ucm parcutis, probat Anselmus de Concept. Virgin. cap. 27. quia totam naluram accepit Adam, et accepit justitiam originalem pro tota natura; igitur per hoc fuit tota natura debitrix, et Adam amisit eam pro tota natura, et sic peccatum Adae accusat naturam nudam; et licet posset Adam restituere illud, cujus fuitdebitor, inquantum suppositum, non tamen pro tota natura; ideo quilibet filius est debitor, et nullus eam habet naluraliter. Igiturin quolibet naturaliler propagato est peccatum originale regulariter, et sic patet solutio prima^ quffistionis.
le.
Contra illud, non aliter fuit haec 17. natura in Adam, quae est in filio, Quomodo quam fuit haec persona; sed haec bitores persona nunc producla non fuit in origiValis. Adam, nisi per multas transmutationes; igitur nec haec natura; igitur haec natura in isto non est debitrix per hoc, quod natura in Adam accepit eam.
Dico quod haec natura debitrix est justitiae originalis in illo, quia justitia fuit accepta in parente. Illud probo sic: Omne donum, quod est datum voluntate antecedente, est simpliciter debitum, licet non detur voluntate consequente; sed justitia data Adae fuit data filiis voluntate antecedente; igitur tenentur simpliciter. Major patet, quia Deus dans gratiam, in hoc dat bonum actum voluntate antecedente, non tamen voluntate consequente, quae statim ponit rem in esse. Iste tamen recipiens est debitor actus meritorii, quamquam non simul detur gratia, et actus bonus formaliter. Nisi enim ille esset debitor actuum provenientium, hoc est, qui possentprovenire, nisiipse impediret, sequeretur quod qui peccavit semel post gratiam receptam, aequaliler esset puniendus cum alio, qui post gratiam receptam peccavit centies mortaliter, quia in primo peccato uterque amisit gratiam; igitur si non essent debitores actuum meritoriorum possibilium inesse, si gralia remansisset, alius in peccando posteanon esset debitor actus contrarii. Patet igitur, quod quiaposset fecisse actus meritorios, et tamen peccavit, ideo gravius punielur quam alius; igilur debitorest homopro eo, quoddatur sibivoluntate antecedente. Minor patet, quia DIST. XXXIII. QUi*;STIO UNIC.
IjDaB potest pro alio demereri ticat et iDereri.
omnibus liliis data est justitia originalis, ita quod omni filio,nisi Adam posuisset obicem; sicut enim nunc omni filio datur intellecliva sine meritospecialijSictuncDeusdedisset cui!ibet justitiam originalem. Non enim potuit Adam dedisse justiliam originaIem,sicutnecpater nunc posset dare intellectivam; et sicut modo, si unus pater demeruisset animam intellectivam, ipse esset culpabilis, et omnes filii carentes intellectiva, quia Deus dedit eam patri, et cuilibet filio voluntate antecedente, sic fuit tunc de justitia originali.
Dices, concedo quod aliquis est debitor pro eo quod accepil a Deo voluntate antecedente, non autem pro eo quod alius accepit; sed filius numquam accepit eam, quia numquam eam habuerat.
Contra, propter donum gratiae et voluntatis, quae accepit, est debitrix; sed ex parte doni sufficit ut voluntas sit debitrix, quia eodem modo fuit datum, quantum est ex parte doni et dantis, voluntati Adae, sicut absque novo miraculo daretur omnibus filiis, nisi esset impedimentum, sicutnunc est de intellectiva; igitur flequaliter est voluntas filii debitrix, sicut si accepisset illud, quia fuit data filio in patre.
Confirmo, potest unus mereri pro alio, et obligare Deum alteri homini, sicut Christus meruit nobis gratiam, etobligavit Deum hominibus; igitur Deusjuste potest obligare hominem sibi, ita quod unus posset pro alio demereri; igitur voluntas filii debitrix est, quia Deus dedit justitiam patris voluntati.
Dices, tantum unum estmeritum, cum unus meretur pro alio; igitur tantum erit unum demeritum, quando unus demeretur pro alio; igitur tantum una culpa, et illa fuit in Adam; igitur nulla in nobis.
Dico quod illa eadem numero, quse fuit in Adam, non est in nobis, quia tamen per hoc, quod Deus dedit sibi justitiam, debuit dedisse cuilibet filio aliam justitiam, et aliam; ideo quilibet est debitor justitia^ sibi debitee, quia caret ea; ideo habet propriam culpam, et sic obligantur plures personee per obligationem unius, et sic efficitur quilibet debitor, qui accepit justitiam voluntate antecedente.
Per hoc palel solutio tertise quaestionis. Secundum istam viam non contrahitur culpa in anima filii ex hoc, quod caro concupiscenter seminata causat qualitatem morbidam in anima, nec infectionem, sed solum contrahitur culpa in anima, quia ipsa est forma personae, quse est filius naturalis Adae; et ideo quamquam post lapsum semper sit caro concupiscenter seminata, tamen ista concupiscentia non est causa culpae in anima. Unde Anselmus de Concept. Virgin. cap. 19. ponit septem causas, quare Christus non habuit istam culpam, quarum duee sunt, ut quia non fuit filius naturalis Adae, et quia caro Virginis fuit prius purgata, ideo propagatio magis est causa peccati originalis, quam sit libido. Unde sicut equus amittendo freenum, nihil positivum recepit, et tamen nunc effrsenate fertur huc et illuc; similiter navis fluctuans sine navigatore, sic nunc homo immoderate fertur in concupiscentias carnis, deperdita justitia originali.
Quilibet habet proprium origiuale.
Solatio q.
Septem causaa pouit Adaelm. quare Christus DOD habuil origioale.
Solutio qusest.dist.
Adtertium etquartum qusesitum.
Carentia justitifiB origtDalis DOD est mala babita gratia.
Et per hoc patet solutio quartae qusestionis. Si enim peccatum originale esset formaliter concupiscentia, quantumcumque ponatur illam concupiscentiam minui dum manet, semper manet formaliter peccatum, et tunc formaliter malum culpae maneret cum gratia. Et ideo dico quod est formaliter carentia justitiae originalis, et quod illud peccatum remittitur, quando restituitur aequivalens justitiee originalis, vel excellentius. In Baptismo vero majus bonum datur, ut gratia, quae ordinat ad excellentius bonum, ut ad immediatam conjunctionem cum line ultimo.
Dices, saltem remanet carentia justitise originalis, nisi ipsa formaliter restituatur.
Dico quod verum est, tamen nunquam est carentia imperfectioris, nec ejus, quod est ad finem, mala, nisi quia impedit perfectius, vel finem; unde si per aliud posset finis haberi nobilius, quam per illud, carentia hujusnon estformaliler mala. Sed^pro tunc carentia justitice originalisexcludebat conjunctionem cum fine ultimo, sed ipsa existens in habente gratiam, non excludit. Sicut regulariter de necessitate salutis est reddere unicuique quod suum est, non rapere ab hoc, et ab isto indifferenter; si tamen Deus, qui est verus Dominus omnium, diceret alicui, constituo te dominum totius mundi, ipse tunc posset capere ubicumque vellet, quia sua essent, et non esset debitor, reddendo cuilibet quod modo est suum; sic ante gratiam fuit debitor justitise originalis, post gratiam receptam nunquam est debitor justitiee originalis, sed alicujus nobilioris, scilicet gratia?
acceptae. Et sic patet quartus articulus, qualitercontrahitur peccatum originale.
SCHOLIUM Vlll.
Primum dictum, parvuli in Limbo non punienlur poena sensus, nec hahebunt tristitiam in volunlate, neque ullum actum inordinatum sap. Majores de Baplismo. Florent. Sess. ult. Nazianzenus oraL in Lavacrum, August. 3. de lib. arbilr. 23. Ambros. in Rom. 5. Secundum, cognoscent naluralia perfectius nobis, el habebunl quamdam beatitudinem ni^luralem, ex cognitione et delectatione naluralium. Ita Lyran. in id Eccles. 4. Feliciorem utroque reputavi, eic. D. Thomas quaesl. 5. de malo, el htc dist. 33. q. 2. art. 2. simpiiciter tamen non erunt beali. Terlium, vel non revelabitur eis beatiludo vera, vel ea reveiala, non tristabuntur, qnia erunt sua sorte contenli, alias peccarent, quod non possunl, Deo eos protegenle, ut in eo, quo decesserunt statu, permaneant; vide in Oxon. Schol. dist. 33. num. 4.
De quinto quaesito, qua poena 21. puniantur, et per hoc solvitur ulti- Adquaeft. ma queestio, Augustinus dicit quod "^"* hoc cerlissime tenendum esty parvulos aeterni iynissuppliciopuniendos. Et propter istam auctoritatem tenent aliqui istam partem; alii tamen dicunt quod tantum puniuntur poena damni.
Non enim punintur poena sensus, quia delectationi inordinatse correspondet acerbitas poenae. Sed parvuli non habebunt delectationem inordinatam; iaritur nullam acerbita- }p p^rvu- Ii8 oon est lem poenae sensus habebunt. Tamen poBoa versecundum omnes, non habebunt poenam vermis, quia poena vermis est tristitia de peccato commisso, inquantum pro isto amiserunt beatitudinem per actum suum, et non inquantum est offensivumDei; sed parvuli nullum actumcommiserunt, propter quem ipsi amiserunt beatitudinem. Tamen dubium est si ali- DIST. XXXIl. QUiESTIO UNIC.
quam tristitiam possunt habere in concipiendo naturam suam ad quantum bonum secundum se fuit ordinabilis, quia Philosophi per rationem naluralem potuerunt cognoscere Deum aliquo modo, et beatitudinem naturalem; etita perfecte possunt parvuli cognoscere Deum inquantum principium omnium, et felicitatem naturalem aliquam per aliqua sensibilia occurrentia eis. 22. Dico quod perfecte possunt cog- De cogni- nosccre naturam suam, et perfectius Toiorumrn quam aliquis Philosophus, et con- ^*ceden^^ ditiones naturales scibiles ex illis uom. sensibilibus, quae concurrunt eis, per qu8B possunt cognoscere terminos, et per consequens principia, et sic possunt perfecte acquirere cognitionem cujuscumque conclusionis scibilis naturaliter, et cognoscere alia per sensibilia eis occurrentia, quia nescio si forte erunt alligati ad certum locum, ubi non occurrunt quaBCumque sensibilia, quia si omnia occurrerent, omnia possent naturaliter cognoscere. Panroii in Diccs, ipsi suut in termino; igitur ^poMun^" immobiliter permanent. Dico quod dimercrir quantum ad hoc permanent immobiliter, quod non possunt peccare, neque mereri, tamen bene possunt acquirere nolitiam de novo, et ita potest quilibet sanctus; nechoc derogat beatitudini, quia nec propter novam notitiam fit beatior, nec propter ignorantiam minusbeatus. Similiter possunt accipere de novo notitiam de contingentibus, et de revelationibus factis per alios, quando istam rem non vident, nec prius fuit eis revelatum, nec aliquis beatus credit de alio quod revelet sibi falsum. Et quidquid sit de sanctis, credo quod parvuli habebunt pro magno, cognoscere multa quae prius non noverunt, ex quo non possunt in alio delectari, quam in cognilione propriae essentiaB, et rerum creaturam cognitarum. Tamen possunt attingere ad beatitudinem naturalem, et possunt concludere Deum esse primum ens, sicut Philosophi concludebant, et in hoc habere gaudium, tamen hoc est modicum respectu beatitudinis Beatorum.
Dices, beatiludo alia, quam sit Philosophorum, non potesl aliquo modo concludi per rationem naturalem, ut dictum est in quarlo\ quia quilibet potest experiri quod nihil in hac vita quietat appetitum animae.
Dico ad illud, sustinendo quod beatitudo simpliciler non possit concludi ex naturalibus, tunc beatitudo simpliciter non revelabitur parvulis, ne ex amissione tristarentur, et tamen revelabitur Pagano, vel adulto damnato, in pcenam sui; non igitur tristabuntur de amissione hujus beatitudinis parvuli, quia non demeruerunt quod eis revelarelur in poenam. Vel esto quod beatitudo simpliciter posset per rationem naturalem cognosci, et sic parvuli eam cognoscunt, adhuc non contristabuntur, quia erunt contenti de statu suo, quia iristitia non est nisi de eiSy quae invitis nobis accidunty secundum Augustinum 14. de Cioit. Deiy 19.etsi in eis esset remurmuratio propter aliquid quo carent, ipsi peccarent, et dictum est quod ibi non poterunt peccare; igitur nec aliquam tristitiam possunt habere.
Item, secundum Augustinum ibidem, major poena est tristitia quam Quani habitadinem habeant parvuli sioe Baptismomortui.
quaest. 8.
An beatitudo perfecla uola erit parvulis.
Parvuli eruot conteoti sua Borte.
Ad arg. 1 QU0Q30d0 peccatum originale est voluQ' tarium.
Ad secuDdum. Niilluspeccat io eo quod vitale non polest exponitur.
dolor, cum trislitia sit in appetitu superiori interius, dolor in inferiori exterius. Quanto igitur major est delectatio in appelitu superiori in inconvenienti quam in inferiori, tanto major est tristitia quam dolor. Cum igitur nullum dolorem sentiant, secundum Augustinum, igitur nec tristitiam.
SCHOLIUM IX.
SolvuDtur per oplimam doctrinam argumen- a quaest. i. dist. 30.
Ad primum principale primae queestionis, cum dicitur: Peccatum ita voluntariumy etc. dico quod voluntarium potest accipi, qua est in voluntate, et sic quodlibet peccatum est voluntarium, quia quodlibet est in voluntate secundum Anselmum, cap. 4. de Concept. Virgin. Si accipitur w/z/ntonwm, quod est in potestate voluntatis, non quodlibet peccatum est voluntarium, tunc quando est peccatum, nec etiam est in potestate illius. Sed quodlibet peccatum est in potestate voluntalis tunc, vel prius, et hoc in potestate sua, vel alterius voluntatis; et sic dico quod peccatum originale in parvulo est voluntarium, non quia tunc potuit vitari ab aliqua voluntate creata, nec prius a voluntate sua, sed a voluntate Adae.
Ad aliud, cum dicitur, nullus peccat in eo quod vitare non potesty dico quod si intelligalur quod nullus actualiter peccat in eo quod tunc vel prius vitare non potest, concedo, tarnen originaliter, quia dicitur magis habitualiter peccare quam actualiter, et si peccat parvulus in eo, quod ipse vitare non potest, tamen ab aliquo illud potuit vitari. Unde Sancti loquuntur excessive contra heereticos aliquando in declinando penitus ad contrarium, etcontra haereticos in extrema opinione nimis excessive vadunt ad aliam partem. Similiter loquitur Augustinus contra Manichaeum, qui posuit animam malam a malo Deo, et quod necesse fuit talem peccare peccato actuali. Contra illud dicit Augustinus quod nullus peccat in eo quodvitare non potest.
Adaliudcum dicitur: Deus non Adicrpeccat, nec parentes, dico quod ooomodo peccatum originale sic intrat, quod *°^n*^i^"' filiusest debitor justitiee originalis, et non habet eam. Debitum intrat a Deo obligante omnes filios, sed carentia intrat per Adam, ut per causam demeritoriam per peccatum suum actuale, el quando actu non inest justitia originalis vel gratia, hoc est, quia Deus non dat propter demeritum primi parentis.
Contra, quando eflfectus est, oportet causam esse, eflfectus enim particularis, et in actu, simul est cum nam" 'non..., «., oporlct etcausa; igitur cum iste eliectus sepimai nunc primo est, hoc filio generato; ^""u! ^^ igitur oporlet ponere nunc causam in actu.
Dico quod non oportet causam meritoriam vel demeritoriam esse tunc, quando eflfectus est, sed hoc estde causa efficiente; sicut Christus pendens in cruce fuit causa meritoria nunc existentium bonorum eflfectuum, qui tunc non erant, et in virtute passionis exhibendae habebant multi gratiam antequam Christus penderet in cruce. Nec valet dicere, quod non potest esse causa meritoria, vel demeritoria Cauaam meritorespectu non entis; igitur Adam non obligavit personas, qu8e non erant, quia sicut Christus obligavit Trinitatem eis, qui tunc non erant actu, sed tantum praevisi a Deo, sic potuit Adam obligare eos, qui tunc non erant actu.
^\Sm^' Ad aliud cum dicitur, defectus naturales non sunt vituperabileSy etc. dico quod iste simul est naturalis defectus et vitium; naturalis quidem, non quia est essentialis naturee, sed quia sequitur totam naturam lapsam, et ideo inter omnes defectusnaturales,isle est solum talis. Et secundum Aristotelem 8. Topic. Quando aliquid assumptum est solum tale, non potest fieri instantia in alio; sic est de voluqtate, ut ponitur potentia activa, quia propositiones generaliter verne de aliis potentiis activis capiunt instantiam de sola voluntate. 26. Ad aliud cum dicitur: Adam Adqain- non fuit major tota natura, dico *"°^* quodAdam non corrupit formaliter nisi suam justitiam et suam naturam, sed ut causa demeritoria se habuit respectu filiorum.
Ad aliud cum dicitur: Qualis est anima creala^ talis est in instanti creationis^ concedo, quia non-potest in eodem instanti esse talis et non talis. Et cum dicitur, creata est munda dico quod verum est munditia naturali, sic etiam est mundus lapis, tamen non est creala munda munditia tali, quae est carentia peccati; nec sequitur quod est creata munda in hoc sensu, sed in eodem instanti est immunda, aliunde tamen. Sic estquando aliquis eflfectus in instanti, in quo primo est a causa sua, aliquid habet aliunde, nec Ail sex tum.
causatur in se et absolute a sua causa, sed aliunde provenit illud, quod sibiinest.
SCHOLIUM X.
Solvuntur argunienta quapst. secuDdae, dist. 30. et quaest. d. 31. et post argumenta posila Ad secundam quaestionem, tenet 27. quod peccalum originale est for-Adargum. maliter carentia debitae justitiae. ^y.T^ao^' Ad primum principale, dico quod ^mumV illud peccatum fuit actuale Adae, non enim illudaccepit per originem, nec etiam Angelus malus accepit peccatum per originem. An tamen Angelus bonus accepit justiliam originalem, dubium videtur.
Ad aliud, dico quod peccans Ad secuupost Baptismum non amplms est debitor originalis justitiae, sed gratiae, quflB est quid nobilius. Et concedo quod in voluntate est justitia, et dico quod secundum voluntatem est homo debitor, quia secundum illud, cui primo potest justitia inesse, quamquam anima primo perficiat carnem, quia nec in carne, nec in corpore potuit esse primo justitia. Et bene potest mors, quae est poena debila secundum aliquos, esse primo totius, quamquam illud pro quo debetur, sit primo in voluntate.
Ad tertiam quaestionem, teneo 28. quod hoc est causa quare anima est Ad arg. i.
mfecta, quia est pars suppositi, quod est naturalis filius Adee, et non quia maleria agat in formam, ut in animam, nec quia poena causat culpam, per hoc patet ad illas duas rationes primas. Ad tertium dico, cum dicitur ^d argum- Teriium. quod mugis esset infecta a proxi-- mis parentibus^ illud non sequilur, quia quilibet filius est debitor justitiee per Adam, quia nulli alii dedit Deus istam justitiam illo modo, scilicet, ut principia originis, ideo alii non possunt istam infectionem intendere.
Ad quartam queestionem patet, et ad rationes illius quaestionis, quod restituitur aequivalens, et amplius per gratiam.
Ad primum principale quintae pr«8en?i's quffistionis, dicit unus Doctor quod Augustinus loquitur excessive contra haereticos, qui dixerunt parvulos non baptizatos nulla poena puniri; vel potest dici quod debet proferri in sensu diviso. Sic certissimum est parvulos puniendos supplicio, quod aliorum hominum est poenaignis, quia secundum Augustinum in Enchiridio, pOBna eorum erit miiissima^ non tamen ipsi patiuntur ab igne.
Ad arg. 4, Jisl. 32.
Ad argum.
Ad secuQ dum.
Ad aliud cum dicitur, habenl corcorpora pora passibHia, dico quod illaerunt rum^^erunt ^^^ passibilia ab extrinseco, et ab impassibi- intrinseco passiorie corruptiva, quia sicut Deus nunc absque novo miraculo coagit ad mutuam actionem activorum et passivorum, ita tunc coaget rebus in actu primo, et non in actu secundo corruptivo.
Ad aliud cum dicitur: Voluntas eorum non est confirmata, dico quod sic, confirmatione in universa- Ad lertium li quantum ad mereri et demereri.
Dices, igitur si fuisset aliquis adultus in puris naturalibus, ut in statu innocentiae mortuus, aequaliter esset puniendus cum parvuli^, qui tamen nunquam fuit debitor justitiae originalis, et tamen nullam poenam demeruisset.
Respondet unus Doctor, quod non, quiaipse haberet naturalia integriora quam parvuli. Sed hoc esset mpdicum, quia non propter alia a Deo est aliquis' beatior, nec propter carentiam minus beatus. Dico igitur quod ipsi essent aequales in hoc, quod positive non plus haberet unus quam alius, tamen parvulus puniretur, et alius non, quia non demeruit illam poenam, et ideo non infligitur sibi non videre Deum propter offensam, ideo non est sibi poena. Sicut si duo essent aaqualiter dispositi ex parte sui, et quantum ad acceptionem Regis, ut aequaliter reciperent unum donum, si unus offendat Regem, et alius non, licet neutri detur, adhuc uni, poena, quia subtrahitur ab eo propter demeritum, alteri non est poena, lamen ille casus nunquam contigisset; nullus enim adultus vixisset sine peccatoactuali, quin Deus dedisset sibi gratiam.
Ad ullimum de potentia tristitiae, Adquarpatet m positione. • Num. 23.
DISTINGTIO XXXIV.
Utrum bonum sit causa mali?
I Circa distinctionem trigesimam Argameni. quarlam, in qua Magister agit de primom. peccato actuali, quaero de causa peccati, scilicet: \Utrum peccatum sit a bono sicut a causa^ quod non. Quod omnino nullum esse habet, non habet causam; sed malum nullum esse habet, quia quando unum contrariorum est infinitum, non compatitur in natura aliud, quia contraria non compatiuntur se simul; igitur quanto majoris efficaciae esl unum contrariorum, tanto magis destruit aliud; igitur si est infinitum intensive, non permittit aliudin aliquo gradu.
Item, unitas totius non compatitur secum aliquid repugnans illi unitati; sed unitas universi est unilas ordinis 12. Metaph. Malum autem repugnat ordini, quia pro tantodicitur malum, quia inordinatum; igitur, etc.
Item, quod malum non habeat bonum pro causa, quia opposita non compatiuntur se; bonum et malum sunt opposita; eflfectus vero non solum compatitur causam se- Secandam.
Tertiom.
cum, sed requirit eam tunc, quando ponitur in esse.
Item, bonumhabet rationem finis, Quariam. 2. Physic. i. et 1. Ethic. Sed malum non habet bonum pro causa finali; igilur non habet finem pro causa, et quod non habet finem pro causa, nullam causam habet.