num. 23. iposl mutatum esse esset motus, et tunc simile est totaliter quantum ad hoc, quod immediate post culpam inha^rentem per instans est gratia immediate in tempore habito, Gonsiderando igitur istam variationem ad terminos, et quantum ad mensuram, neque est proprie motus, neque mutatio, sed partim convenit cum uno, partim cum alio, quia quantum ad terminos convenit cum mutatione in hoc quod termini sunt oppositi, sed non quantum ad mensuram.
Patet igitur primum, quod potuit esse quod culpa, si inesset Mariae, inesset per instans tantum. Secundum patet, quod potuit per tempus aliquod, usque ad ultimum instans, sicut est de parvulis baptizatis. Tertium patet, quod potuit esse quod nunquam infuisset culpa, ut probatur per rationes prius positas.
QUiESTIO IL DE COKCEPTU CHRISTI Utrum Christus fuit conceptus sine originali?
Alens. 3. part, quxsl. 9. membro 2. art. i. D. Thomas 3. part, q. 31. art. 1. D. Bonavent. hic part. I. art. i. quxst. i. Richardus art. i. quasst. 2. Durand. quxst. i. Gordub. lib. i. qu3Sst. 44. Veg. 2. inTrident.6, Vasq. 3.part. ditp. 117. Scotus in Oxon. hlc.
Secundo queeritur: Utrum Christus fuit conceptussine peccato originali? Dico quod peccatum originale dupliciter posset contrahi, vel quia per morbidam qualitatem in carne seminatam, vel quia, esto quod non esset concupiscibiliter seminata, adhuc esset debitor justitiae originalis, quia pater eam accipit pro se et pro filiis. Primo modo non potuit Christus contraxisse peccatum originale; tum quia sanguis Mariae nunquam fuit animatus anima alicujus hominis, ex quo niitriebatur et formabatur caro Christi; tum quia eslo quod sic, adhuc fuit purgatus, anlequam Christus erat conceptus.
Pra3lerea, esto quod sanguis MaricC fuisset purgatus ab ista qualitate morbida, tunc foret corruptio illius qualitalis, et non fuit generatio allerius, cum nihil positivum appareat generari, quod non fuit ante Qui(j pec- purgationem.
^^J^ie"" Secundo, non contraxit Christus causrqua- P^^^^'""^ originalc, quia secundum 'non^coD-* Ansehnum: Peccatum originale est traxii ori. caventia jusliiide orifjinalis^ propter actum parentum cum debitohabendi eam. Et ideo duplex est causa secundum Anselmum quare non contraxit peccatum originale; prima, matris sanctificalio; secunda corporis miraculosa formatio non per propagationem communem. Atque ita Christus non fuit decimatus in lumbis Abrahse sicut Levi, quia non solvebatur decima pro eo, quia non descendebat ab Abraham nisi secundum rationem activam tantum,Levi vero secundum rationem activam et passivam.
QU/ESTIO IIL Utrum incarnationem prxcessU organizaiiOy et simititer animatiol Alens. 3. parL qusest. 8. memhro 2. et quaest, 9^ m, 4. D. Thom. 3. part. quxsl, 33. art, i. e hic diil. 3. quxst, 5. Richard. hic art. 2. qu^jcst. 4. D. Bonavent. dist. 3. art. 7. quxst 2. Gabr. 3. d. 4. qu^est. unica. Palud. dist. 3. quxst. 3. Suarez tom. i. in 3. part. disp. 15 et tom. 2. disp. 11. sect. 2. Scotus in Oxon dist. 2. quaest. 3.
1. Quod sic. Incarnatio fuit in in- Argam. 1. stauti; igitursi tunc fuitorganizatio, cum corpus densius occupet minorem locum, et densius est corpus organizatum quam sit sanguis, igitur occupatio minoris loci esset in instanti, et repletio loci majorisa corpore circumdante; igitur oportet quod in tempore priori sit illa condensatio.
Item, corpus organizatum est al- Sccudterius figurae quara sit sanguis; igitursi illa figuratio esset in eodem instanti in quo est Incarnatio, motus esset in instanti.
Item, Augustinus 4. de Trinit. 5. Tertium. exponens illud Joan. 2. Quadraginta sex annis sedificatum est templum hoc, dicitquod iste numerus convenit formationi corporis Christi, quia quadraginta sex diebus completur formatio corporis humani secundum Philosophos.
Item, animatio est mutatio, quia Qaarium. non creatur totus homo simul; igitur prius infuit privatio; sed mutatio est terminus motus; igitur tempore prgecessit terminum.
Oppositum, Damascenus 5. cap. contra. 8. vel 6. Simul animata est carOj et Dei Verbi ca7*o.
Primum dictum: Animatio non prgecessit tempore Incarnationem^ alioquin Maria non fuisset mater Dei. Secundum: Organizatio, animalio et Inearnalio fuerunt simut durationc. Tertiura: Incertum est an translatin sanguinis ad locum gen^rationis facta fuerit in tempore, do quo poslea dist. seq. Quartum: Organizatio est prior nalura animationef et animatio Incar^ natione, quia natura integra esl fundamentum unionis ad Verbum, et corpus organicum est materiale aaimo}.
Dico ad queestionem, quod orga- 2. nizationem, et animationem pra?ce- Animanon dere Incarnationem, potest intelligi dmnairone dupliciter, vel duratione, vel natu- ^°*^n?m;?^' ra; et dico quod anima non praeces- Ad primtm.
Totam eoB partibas muUis diitioctum.
TermiDUB ad quam generatio- Dis per se ett absolutum.
Qnidiitformatolius.
Ad priinum horum, dico quod natura integra est fundamentum immediatum unionis ad Verbum, et illud tolum non est partes, neque relatio partium ad invicem; tum quia in ente per accidens partes habent relationem ad invicem, et tamen ipsum non sufficit, ut sit immediatum fundamentum unius relationis, quia non est ibi totalitas, quae est entitas absoluta aliaa partibus,"et relatione partium ad invdcem; tum quia causae essentiales absolutse causant aliquid absolutum; tum quia primus terminus generationis non est quid respectivum, nec etiam primus a quo corruptionis, nec etiam per se passio absoluta est suppositi, nisi absoluti. Ideo concedo quod illud ens est absolutum, et perfectius istis relationibus, et partibus conjuhctim; licet enim relatio sit partium, quee necessario concurrunl ad unitatem totius, tamen relatio non est ratio agendi, nec formalis ratio essendi unum.
Praeterea, hoc compositum est per se definibile, et per se in generc absoluto; igitur est alia entitas absoluta quam partium simul; non igitur est respectus formalis tolius; igilur oportet quod sit alia forma superaddita, et illud potest intelligi dupliciter: Uno modo, quod sit alia forma constituens unum cum aliis partibus, et iste intellectus est falsus, quia tunc esset processus in infinitum, ut si i? et ^ facerent unum mediante forma, quae esset pars hujus syllabce Ba, el adhuc esset forma superaddita, quae est pars compositi, adhuc oporteret dare aliam formam partialem in toto, et sic in infinitum. Alio modo intelligi potest, quod sit alia forma a forma, quae est tota res, ut equinitas dicitur equinitas, et humanitas non est aliud re quam homo, et tamen non est forma partis, sed forma totius, sic aliqua entitas est forma totius et partis. Sic album dicitur album albedine, quae est tota entitas albi; sic dicit Hieronymus in quadam epistola, quod hnmanilas esty qude ex anima et corpore continetur) ideo dico quod non est forma, quae est pars hominis, nisi anima. Sed humanitas est forma totius, et ista non remansit in corpore Christi mortuo, quia cum fuit tum corruptio totius, non remansit actu forma totius.
Ad aliud, cum dicitur, prius naturaestnatura per se quam sit incarnatio, dico quod si esse per se neget actualem dependentiam, verum est; sed ista non sufficit ad hoc quod ipsa sil persona, quia tunc aninia etiam separata esset persona, tamen in illo priori non est sine habituali dependentia, nec in illo priori nata est personari personalitate intrinseca, nec extrinseca, et in posteriori natura assumitur tota illa natura, simul tamen duratione, quae si remansisset per illud instans non assumpta, fuisset personata personalitate propria, sine omni positivo adveniente; nec tamen nunc est personata personalitate propria, quamquam habeat quodlibet positivum, quod requiritur, quia non habet duplicem negationem, quae requiritur, quia habet unam affirmationem oppositam; est enim personata personalilate extrinseca, cum qua non stat ip- Ad eecuDdam.
Natura in prinio ins taoti oaturae dou debetur persooalitas peregrioa» Dec alieoa.
Persooalitas creata Dibil positivum.
DISTINGTIO IV Utrtim beaia Virgo fuit vera mater Christi?
RESOLUTIO.
Beata Virgo fuil vera mater Gbristi, cum illum vere conceperit ac pepererit; activo euim concurrit ad formatioDem corporis Gbristi.
SCCUDdum.
Alens. 3. vart, quaest. 8. membr. i. §. 3. 0. Thomsis 3, part. quiest. 35. aH. 5. hic quasst.2, arL 3. D. Bonavent. art.3. quaest. 3. Richard. art. 2. quxsi. 2. Duraod. quasst. i. Suar. tom, 2. (lisp. 12. Vide Scol. 9. Metaph. quxst. 3. et 1. Quod non. Damascenus cap. 57, Argum. 1. Jicii ipsam non esse veram matrem Chrisli, et genilricem.
Item, contraria non possunt inesse simul eidem per potentiam divinam, nec etiam privative opposita; Virgo et inaler sunt privative opposita vel contraria, quia si est mater, non est a viro intacta, naturaliter loquendo.
Item, contradictio est ponere unum relativum sine correlativo; igitur ejus non est mater, cujus non est pater, quia patei et mater sunt relative opposita, quia se habent ut activumet passivum, 15. Animalibiis. Activum et passivum sunt relativa mutua, ut habotur 5. Metaph. text. 20. per hoc primus modus et secundus differunt a tertio; sed Christus secundum humanitatem non habuit patrem et matrem. contra. Oppositum, Lucse I. Ecce concipies etparies filium. Et Luca) 2. ///ipleta sunt omnia.
Tertium.
Utrum beata Virgo fuit naturaliter mater Cliristi?
Doctores citati qoaBSt. praeeed. Ambros. lib. de Incamat, cap. 6. D. Thom. 3. part. quaest. 35. art. 2. D. Bonav. hic art. 3. quxst. 2. Richard. art. 2. quaEst. 3. Scol. qusesl. unica. num. 14.
Quod sic. Christus fuit naturaliter filius Virginis beatae; igitur ipsa naturaliter est mater. Antecedens patet, quia in filio fundatur relatio; igitur ad personam aliam a se, cujus ipse est filius naturalis.
Oppositum, Anselmus de Concept. Virg. cap. H. Inter talia opera^ etc. ubi ponit illud opus inter opera supernaturalia.
Mariam esse vere matrera Christi, fides est, Luc. I. Ecce concipies et paries. Ponilur senteatia D. Thomae, quae eliam videlur Philosophi, matrem noo concurrere active; et adducunlur hlc novae rationes, quae non habenlur in alio scripto. ConcludilurB. Vir^iuem non generasse active Chrislum, esto aliae matres sic generassent, quia in instanti corpus Christi organizatum et animalurn fuit.
Ad primam queestionem dico, quod est vera mater, quia verse ma- DIST. IV. QUiESTIO II.
B.virgoesi tns Gst concipere et parere; manilurChristi. festum est, et patet quod isla competunt beatae Virgini Maria^. Sed de modo est difficultas: Primo quomodo concepit, et de hoc dico, primo in universali, qualiter alia3 matres se habent in conceptu? Secundo, applicando haec specialiter beatae Virgini. Tertio, quomodo aliae matres pariunt? Quarto, applicando haec in speciali ad beatam Virginem.
Thom.L Dicitur quod mater nihil agit in \hV' conceptione, sed se habet utpoten- Anmaires tia passiva tautum. Ista est sententia actiTe. Philosophi, 15. (16 AnimalwuSy cap.2o.ei2Q.et recitateam Avicenna 2. de Gener. cap. 1.
Pjaelerea, ubienim mas et femella non distinguuntur specie, sed solum numero, mas habet virtutem activam; femella administrat materiam hoc determinat Aristoteles ubi supra^ per duo experimenta de ovis piscium et aliorum animalium. Ratio ad hoc esl: Si femella esset principium activum, igitur posset generare per se sine mai*e, sicut si visus esset activus per se, posset ubique agere sine objecto, 2. de Anima; ideo ponit Philosophus quod semen maris se habet sicut coagulum respectu lactis; el ideo ova piscium antequamsint irroratasemine maris non sunt prolifica, et alia ova sunt hypenemia, quae non sunt coitum passa, alia sunt ova quae sunt zephyria, scilicet ova venti.
Alia ratio ad hoc: Duo agentia univoca non sunt necessario requisita ad eumdem effectum; sed si femella sit activa, sequitur quod mas et femella concurrunt ex eadem parte, ut duo agentia univoca, cum sint ToM. xxm.
ejusdem speciei, 10. Metaphysic. igitur, etc. Majorpalet, quia in uno ordine causandi virtus activa potest esse in uno supposito. Non enim est oi'do per se secundum perfectius et imperfectius inter supposita ejusdem speciei.
Item, secundum omnes, maler ministrat maleriam; igitur in instanti generationis forma menstrui corrumpitur, et per consequens menstruum non est activum in instanti generationis prolis, quia tunc simul esset et non esset.
Secundo dicitur, applicando illud ad beatam Virginem, quod ipsa non sic egit in generatione prolis, sed tantum se habuit in ratione principii passivi ministrando materiam, quiasecundum Damascenum, cap. 48. Corpus Chrisli formabatur ex purissimis sanguinibus Virginis.
Ad hoc arguitur per rationes: In instanti conceptionis simul fuit Christus animatus, et corpus organizatum, et Verbum secundum Damascenum; igitur natura humana non fuit in supposito proprio, quia fuil formalum in instanti. Sed nulla virtus creata potest corpus formare, nec coagere agenti increalo ad formationem; igitur si mater haberet rationem principii activi in formatione corporis, non posset salvari quod ipsa ageret, nec coageret, sicut faciunt aliae matres.
Secundo ad idem secundum Auguslinum 10. super Gen. ista productio non fuit secundum rationes seminales; igitur oportet quod tantum se habeat passive.
OaleD. in lib. de spermate. Nip. de foriuatione fcetuB.
PolentiflB disliDctflQ specie dod cooveDiuDt rcbils eju8ilf.m 8peciei.
Prolcsquare a98iinilalur ojatri.
Praefert opinionem Galeni asserentis uiatres active concurrere in gcneralione. Probat quinquo claris ralionibus. Glossat Philosopbuai, quod si nolit ipse glossari, potius credcndum putat in boc Galeno.
Alia est opinio Galeni secundum Avicenna, ubi supra^ quod tam paterquam mater habet raliones principii aclivi. Ad hoc ratio esl: Formae ejusdem speciei habenl potentias ejusdem ralionis. Iloc videtur ex intentione Damasceni, quod formae sunt ejusdem speciei, 10. Metaph. text. 23. igilur si potcntia vegetaliva est activa in mari, est activa in foemina.
Dices, verum est quod aliqua potentia vegetativa eslactiva, puta nutritiva, non autem generativa.
Contra, secundo de Anima: Vegetativa quantum ad omncs partes est activa, nec videtur rationabile quod potentia ejusdcm rationis sit in uno supposito acliva, in alio passiva, quia ista variant speciem.
Item, arguitur a signo: Proles assimilatur matri; igitur mater habet rationem activi, quia agens est, quod assimilat sibi eflectum, et non passum.
Dices, pater quantuni est ex se assiniilat sibi, sed quando non potest propter inobedienliam, vel impotentiam agcntis, tunc producitcontrariuni.
Illud nihil valet, quia licet aliud agens producatconirarium calidum, tamen nunquam producit frigidum, nec univei*saliler aliquod agens suum contrarium.
Ilem, aliud signuni adducilur: patres.
Naluralis est dilectio parentis ad prolem, ut ad suum opus; igitur materaliquid agitad hoc. Octavo euim Ethicorum, habes quod parentes magis diligunt prolam quam e contra, quia unumquodque diligit suum opus. Et 9. Ethicorum, benefacientesplus diligunl quibus benefaciunt quam e contra; sed matres plus diliguntprolem quam patres, ut habeturS. Ethicorum. Item, arf?uitur per experientias: Matrespiua r^ j- 1 diligUDt Si mater non ageret, esset solum mios qaaDo sicut vas respectu generationis, et per consequens mulier posset dici mater bufonis, vel alicujus alterius vermis, sicut dicebantur mulieres Saniaritanae '. Dices, adhuc non erit mater, quia?»»,^- "^;«- genitum non est ejusdem speciei.
Conira, ex equa et asino potest generari mula; equa igitur esl mater muli, licet productum non sit ejusdem specici.
Suslinendo hanc viam, respondeo 7. ad rationes contra: Primo, ad auc- R*«iioDes toritatem Arislotelis primo de uene- trarite ratione Anqnaiium, et hoc exponendo quod ipse inlelligit,quod quia major plus adniinistrat de materia Vide Delrium quam pater, et quia rationem activi, rninuS habet '» materja • I 1- M rfcu-i geoeratioideo dicit Philoso- ois pius phus quod pater est causa activa, et dum mater passiva absolute. Vel potest quam°Al dici quod ista materia magis perti- "*^°^«*»-net ad medicum, quam ad naturalem in particulari. Et ideo si Philosophus velit plus, si Galenus habeat experimentum pro se in istis particularibus, credendum est magis expertis quam Philosopho.
Ad rationes Philosophi, cum dicitquotl mater posset generare per se, non sequilur quia tam mater DIST. IV. QUiESTIO III.
habetrationern principii activi quam pater, el agens inferius preesupponit superius agens, saltem natura. 8. Ad aliud cum dicitur: Duo agenor*d"inatffi^ ^*^ univoca nonreqununlur ad euma^^haben^t rf^m effectum^ dico, causa3 per se ordinatae possunt tripliciter concurrere; vel quod superior tribuat inferiori formam; vel quod non tribuat sibi formam, sed motum tantum; vel quod nihil sibi tribuat, nec actionem, nec aliquid, tamen una principalius habet eflectum quam alia. Primo modo concurrunt Deus et causa secunda, quia Deus dat formam causae secundse. Secundo modo se habent agens principale et elementale, quod agit per motum. Tertio modo se habent objectum, et potentiasecundum istam opinionem, qua3 ponit utrumque concurrere ad actum in ratione principii activi; potentia enim non tribuit suam potentiam activam objecto, nec e contra; sic est de mare et femella, ubi non distinguunturspecie, sed numero. Vel enim sunt dua? caustE subordinatcB in duobus individuis ejusdem speciei, et unum est minus principale, aliud vero majus; et in talibus individuis potest unum esse perfectius, aliud imperfectius. Vel sunt causee non subordinatee, sed Tequaliter ad effectum concurrenles, et ibidem capit illa universalis instantia; nullus ordo est essentialis causalitatis inter individua ejusdcm speciei.
SGHOLIUM III.
SGHOLIUM III.
Docet menslruum non concurrere aclivo in instanti gencralionis, quia tunc ipsum deMnit csse, lamen polest agerc ad alterationes prscedcntes, de quo Doctor in Oxon. iusc agit de ralionibus seminalibus. Secundo, dcclarat quomodo mater verius agit in generatione quam pater, quia hoc non existente, ipsa per se immediate agil. Difficilius esl salvarc B. Virginem coegisse ad trauslationem sanguinis ad locum generationis, ad alteralionem et densationem; tamcn ostendit objecta non obstare, etiamsi teneatur ista facta in instanti, quia Spirilus S. permisit Mariam facere quod aliffl malres faciunt. Vide eum in Oxon. blc lalius a Ad rationem aliam, cum dicitur 9. quod in instanti crenerationis mens-, ^®^^" * ^ truum non truum non agit, quia in illo instanti agitin in- \. stanti gecorrumpitur forma eius, verum est. neraiionis.
Ideo solum est principium alteratio- le 2. dist. nis praevia^, sed non est principium ^^' generationis substantia3 per aliquam virtutem in eo, neque virtus patris tunc, esto quod maneat tunc in semine, quia imperfectior est quam sit forma geniti, sed est principium activum in alteratione uniformi praecedente per calorem suum, licet non sit principium sufflciens alterationis difformis praecedentis. Et secundum hanc viam potest sustineri quod mater potest verius dici agere in inslanti generationis per virtutem inexislentem in matre secundum se, non in menstruo, quam possit pater per aliquam virtutem ejus, quia etsi pater non esset in instanti generationis, niliil minus generaretur, si in illo instanti esset mater pra^sens. Si ponitur menstruum extra locum gonerationis, nunquam formatur proles.
Difficilius salvalur quod B. Virgo sit vere mater, quantum ad prcovia generationis, cujusmodi sunt translatio sanguinis ad locum generationis, et alteratio et condensalio. Isla enim omnia, si sint necessario pra}-via tanquam media pra^supposita.
Causa aciiva tripliciterimpe ditur ab ageodo.
Spirilud saoctus nou prseveoil VirgiQem ue ageret io geaeratione filii.
non possunl ita subito fieri ab agente creato.
Dico tamen quod licet ista non fiant a beata Virgine in tempore • praecedenti, nec possint fieri ab agente creato in instanti, adhuc dico quod beata Virgo vere habuit rationem principii activi respectu corporis Christi, quia non posset causa activa impediri ab actione sua, nisi tripliciter, aut quia non habet in se virtutem activam; aut quia licet habeat, non tamen potest agere; aut quia prcBveniretur a virtute fortiori. Nullum istorum impedimentorum fuit in B. Virgine, quia potuit agore; ipsa enim non fuit sterilis, ut patet per effectum; igitur si alicB matres habent virtutem activam, ipsa habuit, • neque hoc impedimentum fuit quod aliqua sunt media inferiori agenli, qua3 non sunt media superioriagenti, quia agens superius proefixit talem ordinem agenti inferiori,nec ipsamet subest ipsi; igitur agente Spirilu sancto non sunt ista necessaria media, quffi sunt mcdia creatura) agentis.
Dices, verum est, non sunt media Spiritui sancto, sed sunt media bea- 103 Virgini.
Contra, agens quod transit per omnia media, in ultimo instanli agit, non per aclionem illam quam habuit circa media, quia illa tunc non est; igitur si illa media non rcquiranlur per virtutem Spiritus sancti, polest cadem esse actio in ultimo tcrinino agentis creati, qua3 fuisset si transisset per omnia media; igitur in instanti conceptionis a^qualiter potest mater agere ad generationem, sicut si cgisset pra^vie per omnia media.
Neque potest tertium impedimentum, scilicet quod causa activa praeventa sit a causa forliori, quia Spiritus sanctus agit libere; igitur potest supplere actionem patris tantum, et matris quantum ad actionem praeviam, et sibi dimittere actionem suam in ultimo instanti.
Ex his arguo: Omne suppositum n, habens virtutem activam, qua potest agere non prseventa a causa fortiori, potest in effectum suum; sed beata Virgo habet virtutem activam, sicut alise mulieres habent, non pra3venta a causa fortiori; igitur potest in suum effectum in instanti generationis.
Confirmatur secundum Damascenum c. 46. ubi dicit quod Spiritus sanctus erat purgans simul, et tribuens vim conceptivam et generativam, hoc est, Verbi conceptivam et generativam tribuit, quantum ad potentiain propinquam, quia in causis per se ordinatis causa inferior non est in potentia propinqua ad agendum, nisi posita actione causce superioris prius natura. Igitur Spiritus sanctus hic supplens aclionem patris prius natura, sic tribuit potentiam generativam matri, non potenliam naturalem, sed propinquam, quam habuisset si concurrisset cuni patre, ita quod potentiam gcnerativam tribuit matri, hoc est, potentiam propinquam, quam requirit causa inferior ad hoc quod immediate agat per hoc, quod causa superior ponitur in esse.
Ex hoc patet quod non concludit ralio Philosophi, quam innuit/?/777io de Generalione animaliuw, quod mater possit generare per se, si haberet principium activum, sicut sen- DIST. IV. QUiESTlO II.
sus, si esset virlus activa, posset agere per se, quia nunquam est causa inferior potens agere potentia propinqua, nisi posila actione causae superioris in actu prius natura. Patet igitur quod vere potuit beala Virgo agere ad formationem corporisChristi in uUimo instanti, et vere est mater.
SCIIOLIUM IV.
Rcjicil senlcniiam D. Bonaveniur.t; asserenlis Mariam praBventam esse a Spirilu sjinclo, ne aj^erpt, quia sic non essel maler, sicut nec virga Aaron causa floris, qui.i fuil pra?venla. Rejicit etiam Varronis senlenticTm, dicentis vim supcrnaturalecn datam Virgini, pcr quam agebat generando, quia illa essct accidens, per quod non causalur Eubslanlia. PraitiTea, essel in voluntate vel in inlelleclu, et nihil in his subjcclatum potest gencrare. Vide eum in Oxon. hlc n. 6. Si parere sil agerc, dilfioile valde est quomodo B. Virgo pcpcrit, quia ibi intcrvenil penctralio, quandoquidem clauso uterc nalus esl Christus. Tamen si teneatur qnod in insl.inti cnncurrit ad molus praicedcnles gencrationc m, videtur eliam quod ad hoc Spiritu sanclo coagente concurrcre poluit, dc quo nihil resolvitur.
12. Tamen aliter dicitur, sustinendo opioio D. quod mater agat, quod illa foecun- 3. d. pree. dilas matris, quae polest agere, fuit prfiovenla a Spiritu sancto, sicut virgaAaron, quae potuit lloruisse et fronduisse per naturam, fuit pra?- venta a causa fortiori.
si virgo Sed ista responsio destruit propo- TCDUne situm, quia ex hoc sequitur quod non^est ^^" f^it verc matcr, quia si ignis N™i^i7. posset vere calefacere, esto quod praeveniatur a superiori causa causante calorem, ignis non est causa caloris, sicut de virga illa manifestum est quod si fuit prcBventa, ipsa non causabit flores; illud igitur opus magis esset tribuendum causae superiori quam virgcB.
Aliter dicitur, sustinendo quod mater agat, quod virtuti naturali ejus fuit collata virtus supernaturalis alia, unde potuit coagere Spiritui sancfo.
Contra, ista virtus supernaturalis aut fuit gradus intensior forma^, aut aliquod accidens? Si primo modo, beata Virgo fuisset plusquam mater, quia matres communes non habent talem gradum, et per consequens a^quivoce fuisset mater cum aliis.
Si secundo modo, contra, quia illud supernaturale est accidens impressum, per hoc non potest coagere ad formam substantialem, probatur hoc: Inconveniens est quod mater per aliquod accidens posset in aliquod perfectius quam in illud, in quod potest per formam substantialem. Similiter si esset accidens, reciperetur in alio, et cum sit accidens supernaturale spirituale, non videtur quod possit recipi nisi in voluntate, vel in intellectu, et nullum tale est sufficienler activum respectu substantiae, ideo teneo quod mater habet principium activum formaliter, ut priuf^ Ad primum conlra, dico quod in 13^ ultimo instanti habet agens creatum actionem, et non per actionem, quam habuit alterando, propter duo; tum quia in ultimo instanti illa actio non est; tum quia eslo quod esset, adhuc accidens esset, et per consequens non potest esse principium actioni generationis substantiae.
Ideo dico quod agens creatum Agens crepotest coagere actioni causa^ supe- g-Hg^e^liu riorisad inductionem formaesubstan- «"perja^"- raii ad lorliallS. mam sub- T^. Btantialem.
Dices, non potest agens creatum A(l arg. ex Auguat n.
8. An generatio Chri- 8ti fuit secuDdum ratiooeAseminales.
B. Maria quomodo peperil Christum.
agere in instanti, nec coagere nisi post actionem ejus in tempore. Dico quod verum est generaliter loquendo, et ut plurimum, tamen si agens increatum suppleat actionem ejus in tempore praBcedente, in ultimo instanti potest agere et coagere, ac si egisset vcl coegisset per media praevia naturee.
Ad aliud contra de rationibus seminalibus, dico quod ubi principa-. lis ratio activa est in creaturis cum administratione Dei, non potest talis productio esse secundum rationes seminales, nec ita subito, tamen ubi ratio principaliter activa est in agente increato, potest agens creatum sibi coagere in ultimo instanti. Nec dicitur hoc fieri per rationes seminales, cum virtus Spiritus sancti suppleat actionem Patris, sicut si Pater ageret formaliter. Et pro tanto potest dici quod illa productio non erat secundum rationes seminales, non obstante quod matcr agat.
Tertius articulus, quomodo Maria peperit Christum? Si mater se habet in partu ut terminus a quo tantum, sicut arbor respectu fructus cadcntis, ita quod nihil agat, sed ponderositas facit fructum cadere, vcl dcsiccatio extrinseca, tunc facile est sustinere quod Virgo peperit Chrislum. Si tamen ponitur quod parere sit per virtutem expulsivam, non ita facile est salvare. Primum patet, quia si mater se habeat passive, tunc Spiritus sanctus agit ad separationcm prolis a matre, sicut calor vel ponderositas ad separationem fructus ab arbore. Secundum patet, quia non potest corpus esse simul cum corpore alio, ita quod non gloriosum cum non glorioso per virtutem creatura3. Sed Christus exivit januis clausis, hoc est, clauso utero; igitur oportet quod in exitu essent duo corpora, et non creditur communiter quod tunc fuit corpus Christi gloriosum; ideo non videtur quod per virtutem matris potuit sic Christi corpus exire, nisi ponatur quod parturire est prius agere, vel in exitu est actio a virtute Spiritus sancti.
Maria fuit maler Chrieli naturalis quoad sub- Etantiam, et miraculosa quoad modum, de quo Ambros. lib. de Incarnat. cap. 6. D. Thom. 3. p. quffist. 35. art. 4. D. Bonav. et [Richardcitati. Ad secundum explicat oplime quomodo maternitas el virginitas non opponuntor formaliter, sed virtualilcr. Vidc in Oxon. Scho). hlc nura. 15.
Ad secundam quaestionem, dico jg, quod effectum produci naturaliter produciio potest intelligi dupliciter, vel quia "dupUx? ex parte principii activi est naturalitas, vel quia ex parte modi. Proprie tamen loquendo non dicilur effectus produci naturaliter, quando tale agens non habet modum agendi convenientem tali agenti, quia hoc Mana an adverbium naturaliter est deter- ^turaiis.^" minatio verbi, et ideo proprie determinat modum agendi; ideo magis proprie dicitur Christus filius naturalis ex parte principii activi tantum, quam ex parte modi agendi, quia modus ille agendi non competebat naturaliter Maria*, et ideo non proprie dicitur Mariam genuisse naturaliter quantum ad modum.
Ad primum principale primae Ad arg. i. queestionis, dico quod Damascenus ^^riorS?" instat contra haereticum, quia Nes- DIST. IV. QUiESTIO 11.
CoDtraria virtaaliler potest Deas po Deresimul Efse matremel^ir gioem, Tir tualiter oppoDuotur.
torius haBreticus dicit quod mater Christi esl Christotocos, et non Theotocos, hoc est, solum est mater quantum ad humanitatem, el nullo modo Dei, contra quem excessive loquitur, dicens ipsam non esse genitricem Christi quantum ad humanitatem, tantum scilicet.
Ad aliud, esto quod Deus non possit facere contraria, vel privativc opposita simul in eodem, si. sint opposita formaliter, tamen bene potesl facere contraria opposita, vel privative opposita virtualiter, salvando causam cum opposito sui efTectus, quia quod formaliter opponitur consequenti, virtualiter repugnat antecedenti, et salvando habitudinem antecedentis ad consequens, potest Deuscum antecedonte salvare oppositum consequentis, ubi ab antecedente ad consequens arguitur tanquam a causa ad effectum naturalem. Sic igitur parere prae--supponit virtualiter pra^vie aclionem patris, ideo sequilur naturaliter, haec est mater, igitur est tacta a viro. Ista igitur sunt opposita virtualiter, esse maier et intacta a viro; et possunl esse simul virtute divina, quando virlus supplel aclionem patris.
Exemplum ad hoc, si objeclum moveret potentiam intelleclivam, ex hoc sequitur intellectum concipere notitiam Verbi, ita quod intellectum concipere notitiam comparetur ad parere ex alia parte, et objectum movere sit potentiam tangi ab oculo.
et comparetur ad actum mulieris a viro, ex alia parte. Si tunc Deus immediate causel in intellectu notiliam hujus objecti, tunc dicitur intellectus parere, intactus tamen ab objecto; ideo ista opponuntur virtualiter, comparando ad causam naturalem: intellectum esse in actu, et esse intactum ab objecto; sed licet prccexigat necessario ipsum tangi ab objecto, comparando ad naturam, non tamen est Deo necessarium. Sic ex alia parte mulierem parere per comparationem ad naturam, praeexigit ipsam tactam a viro, non tamen comparando ad Deum.
Et ad aliud, dico quod pater et mater non sunt relativa mutuo, sed correlalivum matris est filius. Et cum dicitur, activum et passivum sunt relativa, 5. Metaphysicm, concedo; sed non activum hoc, et hoc passivum, quia potesl esse hoc passivum ab alio activo. Et sic in proposito est hoc passivum, et actionem patris supplet virtus Spiritus sancti.
Ad rationes secundae qucEstionis, ^t^rguaa.
dico quod proprie loquendo, Chris- quaest. tus fuit naluralis filius Mariae, sed non naturaliter filius, quia adverbium naturaliter determinat verbum, vel participium, ideo licet filius habuit naturam humanam acceptam, non tamen naturaliter acceplam, hoc est, non per modum agendi naturalem.
DISTINGTIO V.
DISTINGTIO V.
Ulrum nalura divina potuil assumere personam creatam?
l^ Quod sic, qnia personadivina po- Argument. luit assumere personam; igitur et primum. jjatura divina. Antecedens patet, quia elsi prius fuisset ille homo, antequam esset assumptus, adhuc potuisset persona divinaillam naturam assumpsisse, absque omni corruptione positivi illius personse. Consequentia palet, quia natura divina et persona sunt idem re; igitur si persona potest assumere personam, natura potest assumere personam. Ilem, si supposilum divinum fuisset absolutum, potuisset assumere personam creatam; igilur et func natura potuisset. Antecedens patel, quia non est suppositum majoris perfeclionis, quia relativum, quam si esset absolutum; igilur cum nunc potest, tunc potuisset. Consequenlia patet, quia tunc natura non fuisset differens a persona re, sed sola ratione; igitur modo potest natura assumere, quia eadem natura remaneret, quae nunc, etsi fuisset supposilum absolutum.
Teriium. llen]y perso7ia dicit aliquid posili- Secuiidum.
vum,quiadicit aliquid pertinens ad dignitatem; igitur potest assumi a natura divina, quia quidquid dignitatis est, simpliciter potest competere naturae divina».