Qnid igitur reddit illam naturam impeccabilem? dico quod plenissima fruitio, quam habuit Christus. Quomodo tamen stant simul, quod sit viator, etplenissime fruatur, patebit distinctione decima octava. Quflecumque enim sit ratio impeccabilitatis in aliis Sanctis, non potuit poni alia ralio impeccabilitatis in Chrislo, quamdiu fuit in via; difficile tamen videtur, si fuit impeccabilis, quomodo potuit mereri? 9. Ad primum principale, dico quod Ad argum. dicere potest dupliciter accipi, vel prout dicit exprimere vocaliler, vel prout dicit assentire menlaliter.
Nunc autem dicens hanc conditionalem, si tu es asinus, tu es rudibilis, dicit duas Categoricas materialiter, quarum utraque falsa, si consideretur in se, non tamen est aliqua falsa, ut pars hujus conditionalis. Unde ista sic proIata,5i tu es asinuSy nec est vera, nec falsa. Isto modo potuit Christus dicere orationem, quae secundum se considerata possetesse falsa, tamen nullus perfecte beatus potest dicero falsum.
Secundo modo, et maxime est hoc Faisum verum de Christo, qui videt omnia uici sine ^7 1 '.., defectu in Verbo, quia asserere talem ora- naturaii. tionem significativam non convenit, ^^* ^^^^^^- nisi utendo voluntarie ipsa; hoc autem non convenit, nisi ex defeclu naturali, vel etiam morali, quia vel sic proferens deceptus decipit, vel non deceptus vult decipere? Si primo modo, est defectus naturalis, quia error et malitia; poenalia sunt ignorare enim verum est malum poena3. Si secundo modo, proferens estvitiosus moraliter; neutro modo potuit Christus falsum asserere de potentia Dei ordinata, licet posset illa natura de potentia Dei absoluta.
Ad aliud, dico quod Augustinus 10. intelligit quod melior est natura, Ad secunquse potest peccare, quam quee nonMeiiorest 1,, naturaquaa potest, comparando naturas creatas potest pecad invicem, quia melior est natura, ^cet*inier quae potest peccare et quee potest ^^^^^^^-bene velle, quam quae non polest. Quomodo autem liberum arbitrium est in Christo, dictum est alibi*; • vide in quomodo autem pertinet ad Iiberta-n'.25.'etd.' tem proutest fundamentum ordinis, n.*9?*euiu. scilicet, sicut est in nobis, manebat °"°^* ^* in Chrisfo perpetuo quantum ad id, quod est de essentia libertatis arbitrii creati.
Adtertium. ^^ aliud, cum dicilUF quod quis potest, si vult, absolute potest, dico quod ista est falsa formaliter, ubicumque ponatur, quia hic est una conditionalis in antecedente, quaB est necessaria applicata Deo, et consequens potest esse impossibile, ^"te.i^°]f sicut in proposito. Similiter de actu poiesi^^lx! volendi potest antecedens esse neponiiur. ccssarium, el consequens contingens, quia si voluntas tua vult aliquid, potest velle illud. Ideo antecedens hic est absolute necessariura, potest si vulty et hoc consequens contingens, potest velle^ quia ista voluntas potest non esse, ideo oportet addere, quodquis potest et vultj et potest^ vel debet illud velle^ absolute et simpliciter potest) aliterenim est propositio neganda, quia alibi illa propositio coassumpta est propositio conditionalis, propter implicationem incompossibilis in antecedente, ut si dicam, lapis potest volare, si vult; igitur polest volare, et sic intelligit Augustinus et Anselmus. Si autem sic applicetur ad Deum, nihil inconveniens sequitur, quia haec erit falsa: Deus potest vellepeccare.
I <n DIST. XIII. QUiESTIO I ET 11.
DISTINGTIO XIII.
lirimuin.
QUiESTIO I. • Utrum possibile fuit conferri animx Christi summam gratiam conferibilem crealurx?
2. Metaph, q, ult. et i. Physic. q. 12. et in Oxon, htc qu3Bst, 1.
1. Quod non, quia quanto habitus Arguaieni. perfectioF, tauto actus perfectior, et quanto actus perfectior, tanto intendit habitum; igitur quanto anima Christi haberetaclum perfectiorem, tanto erit habitus intensibilis; igitur non potest conferri animcB Christi tanta gratia, quin major esset conferibilis.
Ilem, 2. de Anima: Ignis cresceret in infinitum, si apponerentur combustibilia; igitur pari ratione charitas creata potest crescere in infinitum, cum semper habeatur objectum excedens.
Item, major perfectio requirit majus perfectibile; igitur summa gratia creata, esto quod esset, non posset recipi nisi in supremo perfectibili a gratia; igitur cum natura Angeli sit natura superior, ipsa est perfectibilis majori gratia.
Item, ordo attenditur secundum influentias superioris ad inferius, et non e contra; igitur illud quod est Secunduin.
Tertium.
Quartum.
inferius in natura, non potest influere in superius in Hierarchia; sed si anima Christi haberet sumniam gratiam, ipsa influeret in naturas Angelicas.
Oppositum, anima Christi fuit ca- contra. pax illius unionis, in qua fuit summa gratia collata, secundum Augustinum 13. de Trin. cap.9.
QU.ESTIO II.
Utrum summa gratia sit collata animse Christi?
Quod non, Augustinus 13. de Tri- 2. nit. cap. 5. Beatus esty qui habet Argnment. quidquidvulty et nihilmali vult^ quod P"°^""- non est inteUigendum, quidquid vult actu solum, quia sic posset viator esse beatus, sed quia habet quidquid potest velle, et hoc recte velle. Sed Angelus potest velle majorem gratiam quam anima Christi, quia secundum se est receptivus majoris gratise, cum sit natura nobilior, igitur Angelus non esset beatus, nisi haberet majorem quam anima Christi.
Item, non oportet dare animsB secun- Chnsti majorem gratiam, quam sibi sufficit ad hoc quod sit ita beata, sicut est apta nata; sed minorquam sit suprema gratia, sufficit, quia anima Chrisli non est natura summa; igitur non est apta nata habere summam gratiam. lllud probatur secundo, quiasi grave beatificaretur deorsum, adhuc minus grave quictaretur naturaliter, etsi non esset in centro, si esset in tah* gradu approximationis ad centrum, qualis competeret sueenaturai; igitur sic natura beatificabiHs satis quietatur, si habeat gradum proportionatum suae naturae. 3^ Item, non est dare naturam sum- Tertium. mam creatam beatificabilem; igitur nec est dare supremam gratiam creatam. Consequentia patet, quia magis consistit ordo universi in perfectione specierum quam individuorum, et in hoc quod species sunt ordinata^; sed naturee intellectuales secundum speciem non requirunt statum inspeciebus; igitur nec multo fortius gratia in individuis suis secundum gradus intensionis. Antecedens patet, quia qua3cumque creatura intellectualis distat in infinitum a creatore; igitur perfectior creari potest.
Ck)Dtra. Oppositum, Joann. 1. Vidimiis gloriam ejuSy gloriam quasi unigeiiiti a Palre. Et Magister in littera dicit quod habet plenitudinem gratiae.
respectu frui, quia potenlia habitu ulitur, et non e contra. Sed natura inferior non potest esse activa respectu summae fruitionis, quia alia natura nobilior cum eisdem causis concurrentibus, intensiorem causaret; igitur Angelus potest perfectius frui.
Item, natura Angeli est assumptibilis de polentia absoluta Dei; cum igitur ista tria concurrant ad fruitionem, prima causa, gratia collata, et voluntas fruentis, et voluntas Angeli sit nobilior, fruitio potest esse nobilior, quia variata una per se causa, aliis remanentibus eisdem, fruitio erit perfectior, si ista una causa sit perfectior.
Oppositum: Possibile est animam Christi habere summam gratiam creatam, ut probatum est quseslione prascedente; igitur el summam fruitionem, quia Deus non ordinat aliquid ad finem, nisi posset illud finem attingere, quamquam aliquando frustraretur fine; summa gratia collata ordinatur ad summam fruitionem creatam.
Posita cxplicatione gratifls summfle, positive et negative, ponitur sententia rommunior, non esse dabilem gratiam, quae non possit excedi; Buadetur tribus claris rationibas.
Secunduui.
Contra.
1.
Argument.
Ulrumpossibile fuit animee Christi frui fruiiione summa creaial Doctorcs citali quxstione prima ei secunda, Quod non. Voluntas habet ratio- Dico ad primam quaestionem, 5. quod summa gratia, vel suprema i>eciaratio potest dupliciter exponi, affirmative et negative. Si affirmative, tunc denotatur excessus respectu omnium aliorum, et sic Aristoteles dicit 9. Topicorum, cap. lo. quod per superabundantiam dicitur, uni soli primum.* nem activi in via; igitur et in patria convenit, quia oppositum in adjecto Oralia Chri^li DOQ fiiitsumma posiiive.
Aq detur summa gratia,quaB ah niia exedi Don potesi.
est, quod excedat omnia alia, et tamen quod habeal superius, vel aequale. Isto modo dico quod non potest esse in anima Chrisli neque summacharilas, neque summa fruitio, quia impossibile est esse duo summa, et nonest uUa gratia creata, quin Deus posset creare eequalem. Secundo modo exponitur superlativum negative, quod alia non excedant ipsum.
Et tunc est iste primus articulus, an sit possibile summam gratiam esse in effectu, quae non possit excedi ab alia? Et probatur quod non, quia si possit dari terminus certus, qui non possit excedi a gratia, aut hoc esset ex ralione formee, vel ex parte agentis, vel ex parte susceptivi. Non potest dari status respectu formse, quia ista forma spiritualis est quaedam participatio divinee gratiee, vel charitatis; igitur cum semper gratia creala, vel charitas distet a charitate divina in infinilum, non polest dari certus terminus, ultra quem non convenit procedere ex parte hujus formae. Licet enim non conveniat procedere in forma ruboris in infinilum, quin deveniatur ad aliam speciem, ut ad nigrefaclionem, tamen licet procedalur in infinitum in charitate creata, nunquam devenietur ad aliam speciem, ut ad charitatem increatam. Nec potest dari teruiinus ex parte agenlis, cum ipsum sit infinilae virtutis intensive. Neque ex parte susceplivi,* quia charitas ampliat supposilum et capacitalem suppositi, secundum illud Psalm. 118. Latum mandatum tuum nimis^ etc. Unde chaiitas major disponit suppositum ad susceptionem majoris gratia^.
Secunda ratio ad idem, quod non 6. sit terminus gratiae createe in effe- secunda. ctu, quia quaecumque gratia producta differt ab idea sua in infinitum, quia idea gratiae realiter non est aliud ab essentia divina. Ex hoc sequiturquod infinitasunt media intpr quamcumque gratiam creatam et suam ideam,- vel saltem possunt esse, et sic non est dare tantum gratiae creatae quin possit dari majus. Aliter sequitur eadem conclusio ex eodem antecedente, quia tantum potest produci, quantum potest imitari ideam suam, si esset productum; sed data suprema gratia, quae posset creari, adhuc, si perfectius produceretur, perfectius imitaretur ideam suam, quia adhuc non attingeret ideam.
Tertia ratio ad idem, natura in- Tenia. tellectualis non potest ita perfecte produci, quin adhuc posset produci superior illa, virtute divina; igitur nec potest aliquis gradus gratiae ita perfectius creari, quin posset perfectior eo creari, quia semper natura perfectior est capax gratiae secundum gradum ulteriorem. Antecedens patet, quia producta perfecta natura intellectuali, quae posset creari, adhuc ipsa esset finita secundum gradus perfectionis intensive; igitur si sibi adderetlir unus gradus perfectionis, non propter hoc esset infinita intensive, quia finitum additum finito non causat infinitum; sed non repugnat producto produci, quamdiu est finitum, quia finitum intensive quantumcumque sit perfectum, potest habere rationem producibilis a Deo.
lem simal.
lem simal.
Creabilcm esae gratiam tara raagnam, ut excedi nequeat. Primo, quia si non est stotus, poteat produci gratia ia infioitum. Secundo, ex Pbilos. 3. pbys. text. 69. cujus locum fuse expendit, el expUcal procedere ia permaaeatibu9. Ita cura Doctore teaent Durand. i. 17. q. 4. el hto q. i. et 4. d. U. q. 2. Cajetan. 2, 2, quaest. 24. arl. 7. et 3. p. q. 7. art. 9. probaas esse D. Thomae. Heario. quodl. 5. qusest. 3. et quodi. 8. q. 8. Aureol. apud Gapreol. 4. disp. 43. qu8B8t. ult. art. 2. iEsculan. 3. phya. lecl. 7. quaest. 3. Palud htc quaest. i. Cano de loc. cap. U. Soncinas 8. Metaphys. quaest. 13.
7. Dico tamen quod summa gratia Summam causabilis potest esse simul in leVreT^^^^^ effcctu. Illucl probo sic, quia quselibet gratia causabilis distincte videtur ab intellectu divino; queero igitur, cum videat hanc gratiam creatam, an videat istam distare per infmilos gradus medios ejusdem qualitatis ab alia gratia quam potest creare, vel solum videt eam distare per certos gradus? Si videat eam distare per gradus finitos, igitur summa creabilis finita est, et simul potest creari includens certos gradus, et tunc summa gratia creabilis potest simul esso in effectu, si videt distantiam infinitam secundum gradus ejusdem qualilalis intensive; igitur videt aliquem gradum infinitum intensive, aliter enim quilibet quem videt, distaret finite ab isto; et tunc sequentur • duo impossibilia: Primum, quod talis gi^adus sit factibilis, et tunc aliqua creatura infinila esset factibilis. Secundo sequiturex eodem, quod iste gradus potest creari unica crealione, cum videat eum distincte, et tunc iterum habetur proposilum, quia ille gradus gratiae est summus, qui potuit creari, et talis potest esse simul in effectu.
Et secundum hoc tenet ratio Philosophi, 3. Phys. texl. 69. dicentis, quantum potest esse in potentia^ tantum potest esse in actu. Et Philo- Quanium sophus arguit ibi de quantitate mo- teDiia.iaabili; et ratio Philosophi est, quia e»^iracui non potest augeri magnitudo in in-"^^"'^"^* finitum, addendo partes ejusdem quantitatis^ quia de illis loquitur, nisi semper auferatur ab alia magnitudine, quod additur huic, et ideo vult quod tantum est in naturacorporea in actu simul, quantum polest magnitudo esse in potentia; et ideo cum esse^ quod est actu corporeum, sit finilum, non potest aliqua magnitudo esse infinita in potentia.
Item, similiter est verum de quan- g titate virtulis, quod ipse probat de quantilate mobili, etsi non probetur per idem medium, quiacum crescit aliquid secundum quantitatem virtutis, non oportet quod addendo virtutem uni, auferatur virtus preeexistens in alia, et detur sibi. Sed Numems tenetur per hoc medium, quanlam miom!. formam permanentem convenit esse in potentia causativa, tantum convenit esse simul in actu, et non tenet hoc de nuniero, nec de successivo. Ideo additur forma, ad excludendum numerum, quem non reputo habere formam extra animam, et additur permanens, ad excludendum successivum.
Ratio hujus proposilionis est, quia unica potentialitate est materia permanentis in potentia ad uni- 9°*"«8 p^- ^. £^ teolise ad cum actum simul. Et Commentator formam...permaDenibidem ponit causam, quare nume- tem, euot . • X X* • P •.. UDiUB POrus est in potentia mhnilus, et non leDtiae dein actu; non autem magniludo, ™^»!^'*" quia in uno processu proceditur ad materiam, in alio ad formam et actum. Et licet ista ratio modicum valeat, dicit tamen unam bonam propositionem quod omnes potentiaB, qu8B sunt ad formam permanentem, sunt unius potenliee demonstratee. Oppositum est verum in discrelis et in successivis, quia potentiaquae est ad actum permixtum, potentia non est una demonstrata; sed queelibet potentia ad charitatem simul illo gradu vel illo est pars unius potenticB demonstratae, cum charitas sit forma permanens; igitur quanta est in potentia causativa, potest simul esse actu in eodem.
Alia ratio opponitur: Quantam charitatem Deus potest creare, tantam potest creare, (subjectum includit preedicatum); igitur ponatur in esse, quantam potest creare, tantam creat; igitur si potest creare infinitam, ponatur in esse quod actu causet infinitam; hoc est impossibile, quia maxima, quam potest creare, potesl esse simul in effeclu.
9. Sed ista ratio non conciudit, nisi ex evidentia prioris ralionis, quando omnes potentiee sunt partes unius potenliae demonstralae, quia de tempore et numero non concludit ista ralio, quia cum dicitur, quantam potest, etc. ista aequivalet ^p^Jie"? '^uic: Si tantam potest creare, tan- ^^^"ikD^um '^^' potest creare; et illa potest poicsi cre- esse conditionalis, vel dc condiUoarp, expo- / nitur. nato extrcmo; el si est conditionalis, vera est, quia tantum valet, si tanlam potest facere, tanlam polest facere, et lunc non debet poni consequens in esse, et antecedens non, quia si sic arguitur: Si tu potes currere, tu potes moveri, non debet hoc sic poni in esse: Si tu potes currere, tu moveris, quia antecedens est necessarium, cum haec conditionalis sit necessaria: Si tu potes currere, tu potes moveri. Illud consequens est impossibile: Si tu potes currere, tu moveris. Et licet potentia sequitur ad potentiam, non tamen actus consequentis sequitur ad illam potentiam; ideo debet sic poni in esse, si tu curris, tu moveris, ponendo simul anlecedens et consequens. Si est de conditionato extremo sic, quantam potest facere, tantam potest facere, falsa est, nisi ubi est una potentia, sic dicendo, tantam potest facere, si tantam potest facere, quia hoc asseritur absolute, quod tantum potest facere simul.
Summa gralia potest recipi in anima Christi. Pro explicatione hujus rejicit primo auctoritate et ratioDC, assereotGS animam esse aeque nobilem vel nobiliorem Angelo, et sic rcceptivam aequalis cum eo gratiae. Item, asserentes capacitatem anim» augeri per unionem ad Verbum, vel per habitum, quia ista oon solvunl intentum, quin si ponantur in Angelo, flat majoris capacitatis ad gratiam. Explicat nihil btc intervenire, quo impediri possit anima Ghristi a summa gratia, facit quod natura beatificabilis et gratia sunt prima extrema proportionis inter perfectionem et perfectibile supernaturalia; ergo alterum respicit allerum in quocumque gradu- Secundo dico quod ista gratia 10. potest recipi in anima Christi, ta- Qu^i"odo men per quem modum? difficultas gratia poest. Dicunt aliqui quod anima est ^i^nS a3que nobilis cum Angelo quantum ^*^^'*^** ad naluram, saltem de anima Chrisli, quidquid sit de aliis animabus, et per consequens potest recipere Auima Christinon •8t ffiqae nobilidtDO' que nobihor Angelo.
AngeluB Bumma creatura.
Cbristus An^elia minor.
summam graliam creatam. Alii dicuut quod anima Ghristi est nobilior quam natura Angeli.
Sed istcT opiniones manifeste sunt contra Philosophiam, etcontra auctoritates Sanctorum, et contra rationem. Philosophia enim ponit quod species per se ordinatae non sunt ejusdem perfectionis; igitur impossibile est animam Christi esse aeque nobilem, vel nobiliorem in natura cum Angelo, quia anima facit per se unum cum natura corporali, Angelus non; et ista conditio nobilior est simphciter, quia competit Deo esse spirituale. Similiter Augustinus 12. Coniession. Duo fecisli Domine, unum prope te, ul Angelum, et aliud prope nihil, ubi expresse vult quod Angelus est nobilissima creatura. Similiter Augustinus 3. de Trinit. 4. ponit totam naturam creatam subjectam naturse Angelicee, et 12. de Civ. Dei 15. Angelus omnium creaturarum suprema; et Gregorius Moral. 13. idem vult expresse, et super illud Ezechielis 28. loquens de Lucifero: Tti signaculum, etc.
Ad hoc est ratio, si anima Ghristi esset nobilior in natura Angelo, quodlibet individuum unius speciei esset perfectius quolibel individuo alterius, illud est manifeste falsum.
Item, Christus minor est Angelis secundum humanitalem; non igitur est anima sibi cpqualis.
Dicitur aliler, quod Angelus est nobilior in natura, sed ampliatur capacitas animfle per unionem ad Verbum. Vel dicitur quod datur sibi habitus unus, quo potest recipere majorem gratiam quam Angelus.
Contra primum, ex unione ad Verbum, nihil absolutum inest naturse, quod non inesset, si esset per se, ut prius probatum est; igitur cum capacitas animse sit quid absolutum, tantae gratiee est capax per se.
Item, si per unionem amplietur capacitas animse, igitur esto quod Angelus assumatur, majoris graliee esset capax quam anima Christi; et tunc gratia, quae fuit collata animae Christi, non fuit summa creabilis.
Item, quod dicitur de habitu, nihil valet, quia licet major gratia posset recipi mediante majori habitu, eadem difficultas est, qualiter est quod major habitus recipitur in natura inferiori, quia iste habitus est immediate receptibilis in natura, cum non sit processus in infinitum.
Item, si Angelus reciperet talem habitum, posset recipere majorem gratiam, et ex quo est nobilior in natura, non repugnat sibi recipere nobilissimum habilum disponentem ad gratiam summam.
Dico igitur quod anima Christi est simpliciter minoris nobilitatis in natura quam Angelus, et tamen recipere potest summam graliam creabilem. Illud probo, quia quando aliquod susceptivum potest recipere formam, non impeditur quin possit recipere gradum supremum, nisi quadruplici de causa, verbi gratia: Primo, aer polest recipere calorem usque ad certum gradum, et non ultra. Secundo, quia calor, qui secundum certum gradum consequitur principia aeris, aliquando impeditur, quia illud receptum est Anima Christi non eet capax majoris gratiee per unionem.
Suscepli- Tum quadruplicilcr determiuBtur ad certum gradum forms infru Bummum.
accidens per accidens, disconveniens tamen naturce recipientis, ut caliditas in aqua inducta violenter. Tertio, curn agens agit per alterationem, et tunc longius est, antequam posset inducere terminum. Quarto, cum agens est impedibile ab actione. Sed gratia non sic secundum cerlum gradum consequitur animam, quod ipsam consequeretur ex principiis naturse suae, cum possil manere sine gratia, manente tota natura sua; neque est gratia disconveniens animee, sed multum conveniens; neque agens inducens gratiam agit per alterationem prfleviam, neque est impedibile ab actione sua. Igitur anima est receptiva gratiae secundum quantumcumque gradum, et universaliter concedo quod qua^libet natura beatificabilis potest quemcumque gradum beatitudinis crealae recipere, quantum est ex parte sui, ita quod infima natura summam gratiam, et suprema natura infimam gratiam potest recipere. 13. Item, ubi sunt extrema commu- Qaando nia, Quae sunt prima extrema eiusextrema ' *..,..
suQtprima dem communilatis ancujus proporproporiio- tiouis, ibi uuum extremum m quo-"arn^in" cumque gradu habet proportionem que^^gradu sid aliud cxtremum in quocumque '^^urum.*^" gradu, ut patet de activo et passivo. Sed prima extrema hujus proportionis, quee est inter gratiam et naturam bealificabilem, sunt ista, natura beatificabilis et gratia. Igitur ubicumque reperitur natura beatificabilis, ipsa est perfectibilis a gratia secundum quemcumque gradum, et similiter gratia secundum 'quemcumque gradum potest perficere quamcumque naturam beatificabi-ToM. xxm.
lem. Patent igitur duo principaHa, Decisioq. quod summa gratia ci-eabilis potest 'rio"ru.' esse simul in effectu, et quod queelibet natura beatificabilis potest eam recipere.
SGHO Summam gratiam datam fuisse animae Christi, quia res est dubia, vult Doctor tribuere Christo quod nobilius est. Probal ex Scriptura et Sanclis. Ita Richardus hlc art. i. q. 2. ad 2. Durand. q. i. Mars. 3. q. 10. art. i. Cajetanus 3. p. q. 7. art. 9. 10. 12. et 22. q. 24. art. 7. et oranes Scotist». Solvit argumenta primae et secundffl quaestionis per doclrinam seleclissimara.
Ad secundam quaestionem dico 14^ quod summa gratia creata fuit col- summa lata animae Christi. Hoc patet per^Tnim»^ Magistrum in littera, dicentem quod ^''"*"- summam gratiam, quam potestDeus facere, dedit illi animae; et Joannis 3. Non ad mensuram dedit spiri" tum. Quod non potest intelligi quod gratia data sit infinita, quia est oppositum in adjecto, quod sit creatura, et non mensurata; sed non ad mensuram, hoc est, secundum ultimum potentiae naturee divinae dedit, quantum potuit. Idem patet secundum illud Joan. 1. Vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti. Idem vult Augustinus 3. de lib. arb. Quandocumque occurrerit tibi melius esse quam non esse, simpliciter hoc ponendum est ibiy etc. Et quamquam hoc posset glossari, tamen quando non potest aliter fieri, universaliter est verum, quia licet totum tribuere crealori Mjsericoret nihil creaturae, esset eum nlus "^ ^®* magnihcare quoad aliquid, tamen °^^^ gra- 1 I* 1., tiam dedequoad aliud mmus esset eum ma-ritanim» gnificare totum auferre a creatura. ^^"^''' Sed misericordia non potestsumme Argumenta qusestiooiB 1. solvoDtur.
HabituB 8UIDmU8 uoQ pote8t aageri.
Ad secuDdam.
Ad iguis iD 8C poseit apposito combusllbili crescere ia iDfioitum.
declarari, nisi detur in effectu summa gratia sine meritis, quia non arguit summam misericordiam, quod dat gratiam propter merita praecedentia; igitiir maxime manifestat misericordiam, quod tantam gratiam contulit animee Christi sine meritis.
Ad primum principale primae queestionis, cum dicitur, quanto habitus est perfectior, tanto actus est perfectior, et e contra, quanto actus intensior, lanto magis intendit habitum, verum est, quamdiu operans non est in termino, quia semper prius est circulus; sicut in exemplo Arislotelis, si terra est madida, desiccatur, et sursum elevatur humiditas, et iterum descendit humectans terram; tamen habitu existente in termino, non polest per aclum intensum augeri, sed ibi est status; sic cum quis habet summam gratiam creabilem, non potest illa ulterius augeri.
Ad aliud dico quod intentio Philosophi non est, quod ignis crescat in infinitum, quia slatim post dicit, quod omnium natura constantium, etc. Sed intentio sua est, quod calor non est principalis causa augmentandi ad hoc quod crescit in infinitum, quia ad quantitatem indeterminatam; terminus autem in augmento non preefigitur calore, sed a principali agente, ut ab anima vegetativa regulante.
Sed quae est veritas in se, possetne ignis in se crescere in infinitum, si apponerentur combustibilia? Dico secundum intentionem Philosophi, sive esset dicendum de uno membro in corpore, ut de capite, illud membrum quantum est de se, posset plus convertere in sui naturam, quara quodcumque aliud membrum proportionabiliter, tamen virtus regitiva totius nutriti nunquam hoc permittit, nisi esset monstrum.Sic diceret Philosophus, quod ignis quantum est ex se posset agere, si apponatur combustibile; virtus tamen regitiva universi hoc non permitteret; ideo non est condensatio in universo, quin alibi est tanta rarefactio, et ideo ignis non notabililer in una parte semper crescit, quin notabililer decrescat in alia parte.
Praeterea, esto quod permitteretur a virtute regitiva universi, adhuc non posset comburere plusquam totum universum, et illud est finitum secundum Philosophum.
Sed quid dicerent Theologi quo non invenitur quantum est ex se status? Dico quod vel ponerent quod Deus potest creare alium mundum, et alium, et sic quod potest facere infinitum mobile, et secundum hoc dicerent quod ignis potest crescere in infinitum. Vel dicerent quod non potest Deus creare quantum infinitum in actu, et tunc dicerent quod non potest crescere in infinitum, quia non potest combustibile apponi in infinitum.
Ad aliud, cum dicitur: Major perfectio requirit majus perfectibile, dico quod propositio est falsa, com- Major per- 1 r 1...,, fectio parando formam substantialem ad quaDdopeaccidentalem, quia perfectibile a peVf^iibf. forma substanliali est maleria, ta- ^®* men comparando ad invicem, quae sunt ejusdem ordinis, vera est propositio de perfectionibus intrinsecis, tamen de extrinsecis non est vera, ubi illa non determinatur per inex Quid ceu-8eDt Tneologi?
Ad tertiam.
Ad quartam.
Ad rationeml.opiD.
superioris.
NoD ideo forma ioteusibilis io iofioitum, quia Diti.
trinseca; nunc autem gratia est perfeclio exlrinseca, et non determinatur ad gradum per principia intrinseca, sicut passio ex principiis suppositi, ideo maxima gratia potest habere infimum perfectibile in natura.
Ad aliud cum dicitur, superius solum in natura influit in inferius, dico quod hoc esl verum in Hierarchia naturse, falsa tamen in Hierarchia gratiai infima. Natura enim beatificabilis in Hierarchia naturaB, potest influere in supremam, dum tamen inferior in Hierarchia naturaj sit superiof in Hierarchia gratiaB. Unde Deus exinanivit se, accipiendo infimam naturam beatificabilem, quia noluit quod illa natura haberet de gratia, cui plus competeret de congruo, sed fecit infimam naturam in una Hierarchia, supremam in alia.
Ad rationes pro prima via, cum probaturquod summa gratia creabilis non potest simul esse in effectu, dico quod quodlibet membrum deficit, quia ex ratione formee est terminuscertus, cum ibi limitetur ad gradum specificum. Et cum dicitur, illa forma est participatio charitatis divinae, ita dico quod quaelibet forma est participatio Dei, non propter hoc sequitur quod potest intendi in infinitum secundum partes ejusdem quantitatis et rationis intensive, non enim sic est participatio, quod capiat unam partem, et dimittat aliam. Et licet non posset deveniriad aliam formam, donec veniatur ad charitatem increatam, tamen in aliis devenitur ad aliam formam, ut si intendatur rubor, devenitur ad albedinem. Ista terminatio omnino accidit, quod sit aliud, ad quod terminatur, quia, ut dicit Philosophus, non propter hoc finitur aliquid, vel terminatur, quia ad aliud terminatur, sed quia ex natura sua finitur propriis terminis.
Nec valet secundum membrum, quod agens non potest efficere nisi finitum in actu intensive, nec concludit tertium membrum, quia charitas ampliatsuppositum. Illud enim est falsum universaliter, quia poslerius ut posterius, nunquam tribuit aliquid priori, ut est causa hac causalitate, qua pra^cedit, sed capacitas susceptivi est prius natura quam habitus recipitur; igitur nuliam capacitatem habet susceplivum a forma, quia natura sua est sua capacitas.
Prseterea, eslo quod posset, adhuc non posset ampliari in infinitum, quia, ut prius dictum est, nulla est capacitasad formam permanentem, nisi ad certum gradum illius formaj, ideo loquendo de capacitate, quse est nalura recipientis, nunquam illa augmentatur per habitum receptum, cum sit quid absoiutum. Alia est capacitas propinqua, quee est accidentalis, et illa potest ampliari per habitum, et sic meritum disponit dispositione propinqua ad hoc quod gratia augeatur, non tamen sic potest ampliari in infinitum.
Ad aliud cum dicitur, quodcumque productum distat ab idea, dico quod quando distantia non attenditur per media, sed totaliter ex parte unius extremi, ibi nullum potest fieri medium, qualis distantia est inter aliquid et nihily et inter omnia contradictoria. Talis est ista, Posterius Dihil tribuit priori, qua prius est.
Gapacitas DatursB ioau^meDtabilis, accideotalisaugetur.
Ad ratiocuodam. Quaodo ioter distaotia potest esse medium.
ideonon sequitur, suprema gratia creata distat in infinitum ab idea sua; igitur possunt esse aliqua media.
20. Ad secundam propositionem, cum dicitur, si perfectius perfectissimo esset productum, adhuc perfectius imitaretur ideam, quia non adhuc attingeret eam. Dico quod verum est, sicut ex possibili sequitur quodlibet, quia impossibiie est perfectiorem esse perfectissima gratia creata. Nec valet, non attingeret ideam suam, si talisesset, igiturimitaretur eam, nisi sicut ex impossibili quodlibet, quia idem esset de idea asini, quod d6 idea Angeli.
A6 ratio- Ad tcrtiam rationem, dico quod uem ler-. • i-i tiam. etsi ascensus esset m gradibus proportionis, nunquam foret creatura infinita in perfectione, quia adderetur primo medietas perfectionis dupltE. et deinde medietas medietatis, et sic in infinitum, nunquarn altingeret ad perfectionem duplam; et si adderetur unus gradus perfectionis supremae graticc creabili, adhuc non resultaret gratia infinita, et tamen impossibile est quod tanta sit creata. Aliaenimest impossibilitas in creaturaquam infinilas, ut si adderelur supremae albedini unus gradus ruboris, et si per impossibile, per hoc intenderetur albedo, adhuc non faciet infinitam intensive, et tamen impossibile est tantam albedinem creari.
21. Ad primum principale secundae Argumen- quaestionis, cum dicit, beatus habet itoms*!' quidquid potest recte velle, concedo, soivuDtur. qyjjqyij potest recte velle de potentia ordinata. Unde non potest quis i^cte velle majorem beatitudinem, quam correspondet suis meritis, et tamen suae naturse plus congruit, loquendo de potentia obedibili. Ideo quantum potest ex natura et meritis veile, potest recte velle, et licet natura Angeli naturaliter posset velle tantam gratiam et beatitudinem, quantam polest anima Christi, non tamen potest recte velle, quia non ex hoc est recta, quiaconcordat cum regula sua in volito, sed quia vult quod regula sua vult eam velie; et Deus non vult Angelum appetere tantam charitatem vel beatitudinem, quantam vult animam Christi.
Ad aliud, dico quod quselibet na- Ad secuntura beatificabilis est nata recipere summam gratiam, nec potest beatificari summe, secundum quod est nata beatificari, si non habet summam gratiam creabilem. Et cum di- grave^p^"-^ cilurquod minus grave beatificare- ^^^'^^^^^^^0 tur, etsi non esset in centro, dico quod si esset a^qualis gravitas in appetondo cujuslibet gravis, quod esset in centro, nullum quielaretur summe, quod est natum quietari, nisi esset in centro, tamen gravia nunc appetunt esse in approximatione, quae competunt suis naturis. Ideo determinant se ad certum ubiy secundum quod decet, tamenablato intercepto inter quodcumque grave et centrum, statim petunt centrum.
Ad aliud, dico quod sive esset ^?^r»>"««- status m natura creata beatificabiii, essetsiaius in nnluris sive non, adhuc status est m sum- spiriiuaiima gratia creabili, quia, etsi possent possetegae in infinitum creaturae beatificabiles ^'^^^nu"™' creari perfectiores, adhuc finila esset nata recipere lantam beatitudinem, quantum est ex parte sui, quantam posset quaecumque supe- DIST. Xlir. QUiESTIO III.
De claratar eeas.
VoIudUs AD$reliperfectius eliceret fruitiooem quaoa anima Cbristi cum fieq[uali gratia.
rior. Similiter ad antecedens potest responderi sicut prius de distautia inflnita.
Pro lertia qua;slione primum diclum: Potuit conferri summa fruitio animx Christi, Deo supplenie vicem causse secundx. SecuDdum dictum: Folunias Christi cum summa gratia non eliceret xqualem fruitionem cum Angeb habente asqualem gratiam, Ita Doct. blc et 4. dist. 50. q. 6. Idem teuent Ricbard. ibi art. 2. q. 8. et arl. 3. quaest. 2. Dur. dist. 14. q. i. Palud. q. i. Major hlc q. I. On. Cajet. 3. p. q. 10. art. 4. et omnes Scolistae. Oppositam tenenl Tbomistse i. p. q. 12. arl. 6. Suar. 3. p. q. 10. arl. 4. Vasq. i. p. il. 47. Tertium dictum: Anima Christi habuit summam fruitionem de faclo, Patel ex allatis Adtertiamquaestionem, dico quod possibile fuit animam Christi frui summa fruitione creata, quia Deus potest causare sine causa media efficiente quodcumque absolutum, quod potest causare cum causa secunda; sedfruitio est absoluta; igitur summam fruitionem creatam potest causare immediate, et ista receptibilis est ab anima quacumque, sicut summa gratia, ut prius probatum est, cum summa gratia ordinetur ad summam fruitionem; igitur Deus potuit causare summam fruitionem in anima Christi.
Sed si fruitio sit a voluntate creata active, non videtur quod voluntas anima3 Christi possit tantam causare, quia licet gratia et voluntas concurrunt, voluntas est causa principaiior; igitur si illa sit inaequalis, potest effectus esse inaequalis. Sed voluntas Angeli estperfectius activa quam voluntas animee Christi in natura sua; igilur perfectius potest frui.
Dico quod si ponerefur voluntas