Sed potuilne tristari de aliquo in g. illa persona? Dico quod si non potest esse tristitia simpliciter, nisi praecedat simpliciter nolitum, tunc in anima Christi non fuil tristitia simpliciler de tali, quia non posset aliquid esse simpliciter nolitum a voluntate Christi, nisi superior portio rationis dicfaret hoc esse simpliciter nolendum. Sed voluntas Christi fuit conformis volunlati Trinitatis; igitur superior portio voluntatis simpliciter voluit passionem Christi, et omnia necessario annexa, et tunc sequitur quod non simpliciter tristabatur. Si autem ad ^9??**' *"^" ^ titia esse simpliciter tristari sufficit nolle hoc "mp*>citer secundum se, quamquam sit sim- noiie pliciler volendum mspiciendo ad convenienmajus bonum, quod verius credo, dico quod simpliciter tristabatur voluntas Christi, quia secundum regulas aeternas debuit ista natura plus diligi sic repleta gratia, quam quaecumque alia creatura; igitur major deberet esse tristilia proprie voluntatis de passione hujus naturae, quam cujuscumque alterius, si m 7.
Projiciens merces in naufragio, BimplicUer Toluntorie projicit.
ChristuB simpliciter voluit pasftionem, et tecuodum quid no- Init.
cflBtera possent aequaliter fieri, ut peccalores rediini, et cum hoc placeret Trinitati; igitur hoc nolle secundum se sufficit ad tristitiam simpliciter, quamquam inspiciendo ad aliud sit simpliciter volitum. Et illud probo per Philosophum, 3. Elhic. projiciens merces in mare simpliciter tristatur, et tamen illud est nolitum secundum quid, quia inspiciendo ad illud secundum se est nolitum, tamen simpliciter inspiciendo ad majus bonum, scilicet ad salutem, est simpliciter volitum.
Dices, illud est secundum quid volitum, et sic Christus secundum quid volens.
Contra, illud est simpliciter volitum, quod sine conditione distrahente est volilum; sed projiciens merces nulla conditione distrahente vult projicere merces. Probatio, quia determinatio secundum quid in superiori non necessitat inferiorem; igitur cum inferior facit aliquid solum ex imperio superioris, prius natura^^simpliciter determinatur superius; sed iste projiciens merces per imperium voluntatis, et ex deliberatione projicit; igitur voluntas simpliciter est determinata ad velle. Sed alia conditio, ut velle salvare merces distrahit, quia vult sub hac conditione, si posset aliter salvari, sed illa conditio expressa est falsa. Unde Aristoteles ibidem: IJujus operatio mixta est secundum quid et in universali involuntaria; simpliciter autem et in particulari voluntaria, quia habet in potestate sua movere organicas partes. Sic Christus voluil simpliciter passionem suam propler voluntatem Dei implendam, ideo determinatio non distrahit quod hoc est finis volitionis, sed noluit conditione distrahenle si potuit aliter fieri aeque bene, et placeret Trinitati; sed hoc non fuit possibile de potentia Dei ordinata. Tristabatur igitur voluntas Christi simpliciter quantum ad portionem superiorem, referendo temporalia ad aeterna, ut ad finem.
Sed quid secundum voluntatem 8. quantum ad portionem inferioreni? PorUo in- Videtur quod plenius tristabatur, habuit quia m superiori fuit nolle concomi- noiie pa«- tans conditionatum, quod causavit ^*^"**' tristitiam. Sed in inferiori porlione fuit nolle simpliciter,^quia inferior portio rationis considerans tantum inferiora, non invenit unde fuit bonum Christum mori; igifur portio inferior habuit simpliciter nolle. Cum igitur tristitia sit major consequens nolle simpliciter et absolutum, quam consequens nolle conditionatum, major tristilia simpliciter fuit in portione inferiori quam superiori. Dico tamen^sicut de porlione superiori, quod fuit hic nolle sub conditione, et velle simpliciter, quia eadem potentia est portio superior et inferior. Sed non potest eadem potentia simul esse in simpliciter oppositis actibus; igitur nec potest eadem voluntas simul de eodem habere simpliciter no/fe, et non simpliciter nolle; cum igitur superior habeat non simpliciter nolle, et inferior idem habebit de eodem.
Item, impossibile est duo opposita simul demonstrari, quia ratio probans alteram partem contradictionis, erit sophistica; sed ratione recta demonslrabitur a causa finali tunc Christum debere pati, et illud esse a volunlate recta simpli- DIST. XV. QUiKSTIO UNIC.
9.
citer volendum; igitur non potuit oppositum demonstrari nisi sophistice. Sed ratio inferior intellectus Chrisli non sophisticatur plusquam superior, demonstrando voluntati superiori hoc esse simpliciter volendum.
Item, ratio politica indicat civi pro bono publico esse moriendum^ ponens finem sub fine, quia non potuit meliorem finem ponere sub fine. Dico igitur quod ratio inferior indicavit passionem istam esse volendam, sed non omni modo quo ratio superior; non enim potuit dictare illud simpliciter nolendum, nisi errasset simpliciter. Igitur voluit portio superior voluntatis, et per consequens inferior voluit simpliciter, vel saltem non eliciebat actum oppositum.
Item, secundum Augustinum 13. delrinit. 5. Beatas est, qui habet quidquid vulty et dicil non beati, qui passi sunt mala^ quia mallent non pati, si eequaliter possent finem attingere. Et ibidem 7. cap. In passione Iristatur sanctuSy cum alterum optat. Item3. Ethic. cap. 11. Mors forti est elujenda propter virtutem; in morte tamen magna tristitia est.
Ilem, objectum patienticB non est umnibus modis eligibile, quia non est palientia de eo quod est eligibile secundum se, cum hoc possit sine difficultate.
Ad pHmum ob reverentiam Hilarii dat daas benignas interprelationes ad ejus verba, declarans quo seneu non fuil dolor in Christo, sicut ipae dicit, et quo limore caruit, de quo Alens. 3. p. q. 17. m. i D. Thom. eupra, el alil. No'a Bolutiones siDgulaw» qnia siiigularero continent doclrinam, de qQibos f^sliis Doct. ln Ozon. htc, a num. 32. Vide Scbol. ad num. 83.
Ad primum principale, Hilarius videtur ibi negare duo in Christo, verum dolorem et timorem; tamen Augustinus 7. de Trinit. cap. uliimOj commendat eum, ideo exponendus est primo in hoc, quod negat sensum doloris. Verumest, utcompetit nobis, quia necesse est hominem prsecise sic patientem^ dolere quantum ad totum quod io eo est, quia nihil est de nai^ liumana, in cujus potestate Bit non patiy si talia sibi inferantur. In Christo aliquid fuit, unde non fuit necesse sic patientem dolere, et jn potestate alicujus existentis in Christo fuit non pati, quia Christus fuit Deus, et sic sensum poenae non necessario habere consequentem, quia posset non consensisse, si voluisset quemcumque dolorem. Alia glossa, quod non habuit talem causam patiendi sicut nos, quia non culpam originalem. De timore exponitur, timor duplex est: Unus diffidentia^, qui non cadit in constantem virum; alius est timor imminens. Primus non fuit in Christo, quia limordiffidentiae est in eo qui desperat, quamquam possit vincere, et habeat juslam causam; talis non fuit in eo, quia cura dixit: Ego sum, statim ceciderunt adversarii. Similiter dixit: Nonne possum rogare Patrem meum^ etda--bit duodecim legiones? Potuit igitur non subdi, si voluisset, et superare; timor tamen secundus fuitin eo, AdaIiud,dico quod gaudium de fruitione et tristari de morte personae, non sunt conlraria; unde sunt formae contrariae quaedam ab- Ad argumeotum i.
Pie ezponitur Hilartttt.
Qai timor fuit ia Christo.
Matlh. 26.
Ad seoandum. Gandium fraitioDis, et trislitia noDaant solute contrariaB, ut albedo et nicontraria., i,.
gredo; quaedam reiative, quae videntur contraria, ut magnum et parvum; queedam videntur simpliciter absolula, sunt tamen includentia respectus. Praeterea quaedam non sunt simul in eodem, alia simul stant, sicut ignorantia dispositionis de una conclusione, et scientia de alia, sicut amare summe unum, et odire summe aliud non sunt contraria, imo unum oritur multoties ex alio. uom.'?)^ Ad aliud, dico quod delectatio veh^^meMcx" ^emens excludit omnem contrariam nem*\r?8U- ^^^^^^S^^^^^ tristitiam secundum tiam. naturalem dispositionem hominis; et hoc propter hoc, quod superior redundat in inferiorem, vel propter naturalem colligantiam potentiarum, vel quia una non operatur contrarium alteri, quando est in delectatione vehementi. Sed sic non fuit anima Christi, et hoc fuit per miraculum, imo miraculum luitmagnum, quod cum vehementi fruitionepotuit stare vehemens tristitia in eadem potentia, licet ratione alterius. Et simiJiter quod delectatio in potentia superiori summa non impediebat dolorem intensum in potentia inferiori.
Ad aliud, dico quod vel major fuit delectatio quam tristitia, et tunc magis dilatabatur cor, velesto quod ilia essent aequalia, nec constringeretur, nec dilataretur. Unde eadem ratio concluderet quod homo non posset simul gaudere el tristari de diversis objectis in nullo gradu.
Adauctoritates ad oppositum, dico quod unumconcludunt.
Ad primam rationem, dico quod non sequitur: Christus meruit in passione; igitur patiebatur in superiori portione, quia^ potest esse meritum in portione inferiori dum descendit asuperiori.
Ad aliud, non sequitur: Adam peccavit in portione superiori; igitur redemptor potuit ibi Iristari, quia quando satisfaciens est nobilior, passio in inferiori posset redimere passionem inordinatam in portione superiori peccantis; sed accipiendo Christum secundum plenitudinem gratiae, dolor excellens secundum tactum excederet tristitiam in portione superiori Adae inquantum peccator; licet igilur conclusio sit vera, non tamen sequitur ex antecedenti.
Ad quartum. Utrum dilatabatur ▼elrestringebaturcor ChriBti ia pasflione.
Ad rationes in oppositum.
Potest esae meritum in portione inferiori.
qaando emisit spiritum, non fuisse mortuus.
Tertium, Item, anima Chrisli magis dominatur corpori, quam appetitui sensiiivoi primo Politicor. cap.^. quia corpus animae in nullo potest resistere; sed anima Christi totaliter dominabatur appetitui sensitivo ejus; igitur et corpori; igitur potuit remansisse in corpore quando axivit.
contra. Oppositum.' Corpus Christi ha^ buit necessitatem patiendi, si fuisset exterius corrumpens; sed ex illa passione facla est tanta indispositio, quod necessario sequeretur mors; igitur non est in potestate animee Chrisli, Chrislum luno non mori.
Bzplicat quomcdo oorpus Christi (supposito miraculo, qood gloria in illud redundavii) Fuit mortale et passibile ab intriaseco et extrinseco, siout cffilera humana corpora.
3, Ad primam quaestionem, dico N^ceBsitas quod necessitas dupliciter potest "dopfex. accipi, vel pro necessitate absoluta moriendi secundum se, vel pro necessitate moriendi, si approximetur agens ipsum corrumpens. Si consideretur passum quod tantum est in potentia contradictionis ad pati et non pali, nullum tale habet necessitatem absolutam ad corruptionem, quia passum, quod est in potentia contradictionis ad utramquepartem, ad neutram habet necessitatem. Loquendo de secunda necessitate, sic potest passum habere necessitatem corrumpendi, si approximetur potenti ipsum corrumpere, et non impedito, donec compleatur actio, et dicitur necessario pati stalim apdor proximatum ad agens, quia non est in ejus potestate non pati.
Loquendo igitur de morte a causa extrinseca, talem necessitatem conditionatam assumpsit Christus, si occurrerit extrinsecum activum, quod redderet corpus improportionale animee. Et adhuc in corpore est aliquod principiumy etiam intrinsecum, ralione cujus necesie fuit Christum corrumpi, efif ifon ex causa intrinseca. Quod rfdirtaro, puta h^yf* "n^. primum personale, et primo assum- cMsitateai ptum fuit tota natura homana. Potest et q^uomoigitur considerari in primo instanti naturse, in quo Verbum illam assumpsit. In secundo instanti potest Verbum comparari ad qualitates consequentesnaturamhumanam in Christo. In tertio instanti potest considerari isla natura, ut per qualitales compamluT ad agere et pati. Si considerareturin primo instanti, exhoc quod assumiturnaturahumana, nulla est causa necessitatis moriendi, quiacum naturahumanasitmodo in Christo, ipsa esset modo causa necessitatis moriendi. In secundo instanti est qualitas parlis perfectioris, scilicet anima plena gloria, et adhuc non fuisset aliqua potentia moriendi in Christo, nisi miraculose, quia ad plenitudinem gloriae in anima Christi sequitur glorificatio corporis, per Augustinum in Epistola ad Dioscorum; igitur si ad plenitudinem gloriae animae non sequebatur plenitudo glorifle corporis, hoc fuit per miraculum subtrahens giorfam corporis. In tertio instanti potest considerari anima, ut plena gloria, et corpus non glorificatum; et tunc concipiendo Verbum, ut habens naturam, et tales qualitates, DIST. XVI. QUiESTIO II.
4.
8eco.
cum corpus non sit glorificatum sibi derelictum, potuit pati sibi (lerelictum ab extrinseco et intrinsecQ.
Sed unde erat ista necessitas, ex quo corpus habuit optime compiexionatum, praesertim cum ipse fuit omnisciens, ipse potuit considerare quae erant convenientia, et sic corpus suum semper conservasse. Et confirmatur, quia ipse fuit magis lemperatus, quam Adam in innocentia, et Adam in illo temperamento non potuit mori; igitur, etc.
^uomqS^^ Dico quod ista natura subsistebat chHs^tus ^^ Verbo, et tamen ista passio fiebat pati ab e^- ab cxtrinscco, et ab intrinseco magis.
ei exifjn- Potuit pati primo ex aliquo assumpto, per quod debuit corpus nutriri, secundo ex debilitate virtutis nutritivee. Primum contingebat propter impuritatem alimenti, quia semper caro sequens generatur impurior, quam fuit caro prsecedens, et sic tandem tam impura, quod non stabit proportio ejus ad animam. Secunda causa est ex defectu virtutis nutritivse, quia illa virtus agit Physice; igitur in agendo debiiitalur a contrario, et ita reparatur tandem, ut non possit agere, et tunc naturaliler sequitur mors. In tertio igitur instanli natura^ potuit Christus pati ab extrinseco et inlrinseco.
SCHOLIUIf U.
SCHOLIUIf U.
Sententia D. Bonavent. el videtur D. Thomse, corpas faisse roortale, quia ejus materia fuit privala aliis formis, quia habuit diversas partes orgaaicaSy coatrarias qualitates, et elemeata in mixto, refutatur, quiaconcludunt ibtsB rationes eodem modo de corpore glorioso; refutat singillatim singulaB rationes, de quo in Oxon. htc quaest. 2. num. 5. Ad primam instanliam explicat illud: Quod semel assumpsUf etc. non intel- ToM. xxin.
igi de parlibus fluentibus, neque de tota natura, quam in morte deposuit, sed de partibus princip&libus. Ad secundam, explicat quomodo sine novo miraculo, partes aggenerats per nutritionem uniantur Verbo. Quomodo autem aggeneratio fial per nutritionem, optime explicat 4. dist. 44. quaest. i. Difnciie valde explicatu est, ei tantum ponatur forma intellectiva in homine; at facile est, ponendo formam corporeitatis, quam fuse probat Doct. 4. d. 11. quaest. 3.
Alii ponunt rationes universales 5 ad reddendum causas necessitalis D.Thomas. moriendi. Prima, talis materia cuni privalione est causa corruptionis; in Christo fuit materia cum privatione aliarum formarum.
Secunda ratio, in Christo fuerunt qualitates contrariee inter se, et diversitas partium organicarum; igitiir ratione illarum fuit actio et passio.
Tertia, in Christo tunc erant elementain mixto; igilur si mansissent ibi, perpetuo mansissent aliqua extra suas sphaeras, et sic violenter; nullum autem violentum perpetuum.
Quarta ralio, cujuslibet viventis est aliqua certa periodus; igitur in termino illius necesse fuit Christum mori naturaliter.
Sed tres primse rationes aequaliter 6. concluderent quod Christus nunc esset corruptibilis sicut tunc, quia nunc in Christo est materia, et non potest privatio alterius formae tolli, quse nata est formaliterperficere materiam, nisi per prsesentiam sui contrarii. Similiter in Christo nunc manent qualitates contrariae, et diversitaspartium organicarum. Similiter magis essent elementa in Christo violenlernunc quam erant, quando erat in terra; tum quia quod- Quare modo eBtcertaperiodus Tiventium? Videhicin OzoD. n.5.
7.
Objectio.
RespoDBio.
Quod B^mei asfumpBit DOQ dimisit, expoaitur.
libet est nunc extra sphaeram suam; tum quia motus naturalis mixti est secundum elementumpreedorainans. Terra autem est in corporibus nostris per prsedominium; igitur naturalius debent esse in terra.
Quarta ratio non valet, quia si ponatur quod aliquod mixtum ex se non tendat in non esse, sed solum sit corruptibile ab extrinseco, ut si aurum sit tale, vel aliquis lapis, ejus non esl dare aliquam periodum, si non habeat actu aliquod extrinsecum corruptivum; et si corpus Chrisli fuissel tale, semper poluisset durare. Modo autera est certa periodus viventium propter hoc, quod contrarium potest vincere contrarium tam intrinsece quam extrinsece. Ideo teneo causam priorem, quod £acta una parte gloriosa, ut anima, et non alia, ut corpore, fuit necesse Christum corrumpi.
Conlra, miracuium videtur, si aliqua pars corporis Chiisli fluat; igitur non potuit corrumpi exlrinsece. Antecedens patel, quia quod semel assumpsit, nunquam deposuit; igitur si non esset miraculum novum, nulla pars fluei^et; igitur videlur mii-aculum si aliquid assumptum postea fluat.
Item, si aliqua pars flueret, oporteret iterum assumere aliam partem; sed in prima assumptione fuit miraculum; igitur et in quacumque novaassumplione.
Ad primum horum dico quod non erat novummiraculum, si pars flueret, quia ex quo ibi est passivuin sccundum se approximatuni aclivo, ct sibi derelictum, miraculum esset si non pateretur. Et est intelligendum, quod semel assumpsity numquam dimisil, de partibus integralibus principalibus, non autem de partibus secundum materiam, sed secundum speciem; neque de tota natura, scilicet humanitate, quia illam dimisit in triduo, alias non fuisset vere mortuus.
Ad aliud, dico quod iterum assumere partem secundum materiam, non fuit novum miraculum; imo si isla virtus non ageret ad generandum sibi partem novam, esset novum miraculum. Et cum dicitur, nova assumptio esset novum miraculum, dico quod non, quia eadem unione unitur totum Verbo, et partes qucB sunt aliquid ejus; igitur non est miraculum si per hoc, quod sit nova pars totius assumpti, qua3 uniatur Verbo de novo inquantum pars totius, quia sicut naturaliter fit pars primi assumpti, sic miraculo antiquo unitur Verbo, quia quidquid est pars hujus, estpars totius.
Et quomodo potuit hoc fieri? Dico quod si tantum ponitur intellectiva in homine, difficile est videre quomodo nutritio terminetur ad substantiam in alio, cum sit aggeneratio, quia tunc eadem virtute, qua alimentum fit sub forma carnis, statim animaretur anima intellecliva, quae induceretur in illam partem abalia virtute activa, cum tamen solum sit a Deo. Sed si ponatur quod cuminlellectiva sit forma corporeilatis (quod verius credo),perse terminus nutritionis non est nisi compositum ex materia et forma corporeitatis, et iste terminus non excedit agens, et tunc concomitanter est illa pars animata, quia pars tolius, et tunc simile est in proposito, quod per se terminus esset ibi compositum, et NoYtfs partes corporis ChriiU aBsumebaotur facta nutritione.
8.
De quo 4.
ubi de forma coi^ poreilatis.
DIST. XVI. QU^STIO II.
forma corporeitatis. Et concomitanter assumitur illa pars a Verbo, et sibi unifur, quia pars lotius; non autem est per se terminus illius nutritionis caro unita Verbo.
SCIIOLIUM III.
Ad Becundum optime explicat qoare omniscientia communicabilis est animse Christi, el non omeipotentiH. Ad secundum, quodfjnuila forma tollit formaliter privationem aliorum, neque virlualiler, nisi eas contineat eminenter. Unde ccelum, quidquid^dicat Arisloteles, in se corruptibile est, sed non est agens sufHciens ad alteralionem corruptivam ipsius, de quo in 2.
9.
Ad arg. 4, quflest. 1.
Ad secuQdum.
Utra perfectior Bcientia Yel producendi potentia.
Ad primum principale, dico quod corpus mortuum est propler peccatum, hoc est tanquam ex causa demeritoria, et sic quacumque die, etc. hoc est, propter demeritum, morieris; non sic Christus, etc.
Ad aliud, nego hanc consequentiam: Anima Christi fuit omnisciens; igilur omnipotens. Et cum dicitur. magis vel aequalis est scientia potentise producendi, dico quod loquendo de respectu, neutra est perfeclior alio; tamen fundamenlum unius potentise est perfectius alio, saltem quantum ad hoc quod requirit perfectibile perfectius, quod sit principium omnium producibilium, quam principium cognoscendi omnium cognoscibilium. Quia principium omnium producibilium vel est unum contentivum omnium eminenter, vel plurificatum tot modis, quot sunt producta formalia; et si hoc secundo modo, tunc non possunt omnia esse in eodem simul, quia formae productae formaliter repugnant sibi. Si illse continentur formaliter in principio productivo, contraria formaliter erunt simui in eodem; igitur oportet quod sint in eodem per aliquam unam formam aequivocam propter diversitatem effectuum; igitur illud erit perfectius omni producibili, et per consequens non potest hoc conferri creaturae, quia sic perfectior esset se; et ideo non potuit Deus communicare anima3 Christi quod esset omnipotens. Potuit tamen conferre quod esset omnisciens habitualiter, quia imperfectius potest esse principium cognoscendi, ut species, sednon potest imperfectius esse principium producendi perfectius.
Ad aliud, cum dicitur quanto forma, etc. dico quod non potest aliqua forma tollere privationem alterius quam sui formaliter, licet posset toUere eminenter, et hoc, si materia est receptiva illius formae; ideo contradictio est, quod coelum sit necesse esse ex se, et tamen quod habeat materiam ejusdem rationis curn inferioribus; igitur Commentator ibidem habuit intentionem Aristotelis, ut dictum est prius *, ponendo coelum simplex; secundum lamen veritatem nunc est ibi materia, et ideo non est necesse esse, sicut posuit Aristoteles.
Dices, igitur vel sallem corpus Christi foret ita incorruptibile, sicut nunc estcoelum per materiam. Dico quod non, quia si coelum non habet principium inlrinsecum corruptionis, nullo modo polest corrumpi; si tamen habet principium intrinsecum, quo posset corrumpi ab exlrinseco approximato, adhuc est in potenlia tantum remota ad corruptionem, quia nihii creatum potest ip- Si creatura esBet omnipoteDs.
esset perfcctior ipsa.
Ad tertium. Nulla forma tollil priyationem aliarum. Formaliter coelum de se esl corrupUbile.
Ad aafiBBt.
GhriBtus Doo potuik DoD mori.
ObjecUo 1.
Objectio 2 Objectio 3 sum alterare ad dispositionem disconvenientem suee formae.
SGHOLIUM IV.
Non fuitia polestale aDimae Gbrisli doq morii posilis causis pat*8ioDis mortalis, quia Dulla creatura polest impedire actionem caus» Daturalis debite applicats, oisi id babeal ei Dei privilegio, quod dod fuit coDcessum quoad vitaadum Gbristi mortem, quia Deus voluit eam poDi ia esse.
Ad secundam quaestionem, dico primo quod non luit in potestate animae Christi nunquam mori; secundo, quod nec tunc credo quod potuit diutius manere in corpore, Primum patet, quia ex institutione divina, vel naturae fuit, quod cum agenset patiens sunt approximata in debita dispositione, necessario erit actio et passio,nisi impediantur. Et ista actio non subest voluntati creatae, quin aliquid excessive excedens passum in activitate potest ipsum alterare excessiva dispositione ad contrarium; igitur talis passio vehemens in tantum alteravit corpus, quod reddebatur improportionatum aiiimee; igitur non fuit sub potestate ejus tunc non mori, et per hoc patet secundum.
Contraillud, anima intellectiva a solo Deo est per crealionem in corpore; igitur a solo Deopotest separari, cum ejiisdem potentiae sit effectum destruere et creare, ut patet de creatione et annihilatione.
Item, si non fuit in polestate animee Christi tunc non mori, igitur fuit sibi necessarium, tunc igitur non fuit meritorium.
Item, si nuUo modo fuit in potestate ejus, igitur illa mors fuit simpliciter violenta; igitur nullo modo meritoria, quia simpliciter violentum nullo modo est volitum.
Ad primum horum concesso antecedente, quod anima sit a solo Deo immediate, quod tamendubium est*, nego consequentiam. Cum infertur, quod a solo Deo separetur, negatur, quia ignis potest corrumpere mixtum perfectum, et tamen non potest ipsum producere. Causa est ista, quia ignis potest agere in unam partem, donec ducaturad excessum et improporlionem respectu alterius partis, et tunc accidit corruptio mixti. Sed non potest sic alterare aliquod corpus, ut necessario sequaturanimalio; nec est simile de annihilatione, quia ibi nihil remanet, sicut nec ante creationera.
Dices, similis ratio videtur esse utrobique, quia ignis potest agere ad denudationem omnium usque ad materiam primam, et in materia secundum se est summa dispositio ad omnem formam, dico quod in materia sola nunquam est summa dispositio necessitans ad formam; tum quia materia secundum se est potenlia contradictionis ad formam quamcumque; igitur ad nullam est summa dispositio; tum quia non potest esse aliqua dispositio necessitans ut Deus agat ad hoc, quod in ultimo instanti inducatur forma, quia supposita omni actione causae secundse preevia, potest Deus non agere in instanti uitimo de potentia absoluta. Imo errant hic simul theologizantes et philosophantes, tcnentes quod non potest Deus non inducere formam summa dispositione praevia, quam potest agens creatum causare, quia a dispositione praevia non est illa forma substantialis, sed Betp. ad object. 1.
* DQbiom eit juxta PhiloBOph. de quo 1.
Id materia DuUa 68 1 dispositio Decessitaos absolate ad formam.
DIST. XVI. QU^STIO II.
Ad object.
2.
Acce^tatio patsionii potQit esae ▼duntaria.
Ad object.
3.
PasBio qnomodo Tioleata, et Don yiolenta.
tantum necessitas condilionatae concomitantiae, supposito quod Deus coagat. Unde quod Philosophus posuit dispositionem talem, quae est summa necessitas, qua posita, necessario inducitur forma, posuit solum propter hoc principium, quia posuit quod omnia agant ex necessitate naturae, et quod dispositione inducta ad agente particulari, ex necessitate natui^ae Deus causat suam actionem, et si hoc principiura negasset, negasset conclusionem; igitur Theologi reputantes illud principium erroneum, concedentes tamen conclusionem, quae solum est concedenda propter hoc principium, nec theologizant, nec phiiosophantur.
Ad aliud, concedo quod non erat in potestate sua non mori, et tamen fuit meritorium, quia volitis naturaliter, vel necessario non meremur, in hoc quod sunt mere naturaliter volita, sed in actu elicito meremur, quia ille est mere voluntarius, hoc est, liber. Et licet volitum in se sit necessarium, et quod aliquis casus nobis contingat necessario, adhuc possumus multum mereri in actu elicito circa volitum, quia in potestate nostra est complacere in adventu, vel non complacere; sic in potestate Christi fuit complacere tunc in actu necessario sibi contingente tunc.
Ad aliud, dico quod violentum accipitur dupliciter; aliquando enim opponilur naturali; aliquando opponitur voluntario. Primo modo fuit passio Christi summe violenta, quia summe contra inclinationem naturalem, et tamen fuit meritoria, quia absolute volita, etsi contra inclinationem naturalem; sed violentum, quod opponitur voluntario, non est meritorium.
Ad primum principale, dico quod 15. Christus aliquando loquitur de se, Ad arg. i. ut homo, aliquando ut Deus. Unde quaest. ut dicit, ego ponam animam meam^ ibi includitur virtus separans et terminus. Unde cum dicitur ego pono, etc. dicitur ego ratione Verbi; et cum dicitur animam meam, non ut Verbum loquitur, sed ut homo. Dicit igitur ego de Verbo, et meam de homine; et cum dicitur, et prseceptum, etc. non est nisi secundum quod homo; et cum dicitur, et iterum recipiendi eam, verum est, nam non esset impossibile personae, sed forte impossibile esset animae. Vel potest dici, j9ono animam, acceptando, et habeo potestatem ilerum suscipiendi pro Verbo, ut unitum toli naturse humanae.
Ad aliud de clamore valido^ dico ig. quod facta tali passione non potuit Ad secuntUnc diutius anima manere, et ta- ^"™' men potuit tunc clamare, quia vel clamor ille erat exnovo miraculo, ut declararetur quod esset filius Dei, qui ita possit in puncto mortis clamare, et propter hoc dicit Centurio: Vere filius Dei erat iste;et tunc per hoc ostenderetur quod anima fuisset recommandata Deo, quia ad litteram hoc fuit ultimum quod dixit, m manus tuas, Domine^ etc. et tunc potest dici quod Spiritus sanctus operabatur ad hanc vocem. Vel ciamor potest dici quod hoc erat factum crSceVuU per antiquum miraculum, quod ^^gyg"^^" tunc de novo suspendebatur, quia perpetuum fuit miraculum quamdiu vixit, quod anima fuit glorificata, et gloria non redundabat in corpus, et in illo tempore emissionis vocis suspendebatur anliquum miraculum, et statim redundavit gloria in corpus, ettunc potuit clamare absque novo miraculo, et stalim post rediit antiquum miracuium, suspendendo gloriam corporis, et tunc naturaliter moriebatur. ^iium ^^ aliud cum dicitur, anima mauiri magia gis domiuabatur corpori quam apdommaba-..., *^ * ^ tur anima petitui seusitivo, dico quod veruui Chri9ti,ap-..,, ^, petitui est, quantum ad hoc quod corpus flADSltivO • • vei corpo- ^^n potest resistcre animcB, quantum ad motum localem, non tamen quantum ad quemcumque motum in corpore, quiaquantumad potentiam vegetalivam totam, non tantum dominatur anima corpori, sicul appetitui sensilivo, quia appetitus sensitivus rationalis est per participationem, et in hoc natus est obedire animae; potentia vero vegetativa quantum ad naturalem potentiam suam, nec est rationalis per essentiam, nec per participationem.
DIST. XVII. QUiESTIO I ET II.
DISTINGTIO XVII.
Utrum in Christo sint duw voluntates?
Alens.
Utrum Christus aliquid voluit, vel aliquid oravity quod non fuit factum?
quxti. 18. art. i. eihic q. i. art \. Durand. q. ooctores cilati pro qufflst. prcced.
mnm.
I. Qabr. q. i. Suar. 3. d. tom. i. dUji. 37. Vaflq. d. 37. Scot. in Oxon. hic q. unica.
Y^ Circa hanc distinctionem qufleri- Arg. pri- tur primo: Utrum in Chrislo sint duse voluntates?
Quod non. Probatio, quia tunc altera voiuntas non esset domina sui actus. Probatio, quia voluntas humana, vel regulabalur a voluntate divina, vei operabatur libere? Si primo modo, ila quod non possit aiiter velle, igitur non est domina sui actus, et per consequens non est voluntas. Si secundo modo, igitur potest elicere aclum contrarium voluntali divinae, et per consequens ipsa erit non recta; consequens est inconveniens.
Item, in Christo est voluntas humana duplex: Voluntas inquantum natura, quee naturaliter vultea quae vult, et ilia determinatur ad commoda tantum; voluntas libera, quae potest velle juste et injusle.
Oppositum: Christus habet duos intellectus tantum; igitur et tantum duas voluntates, quia non est inteliectus sine voluntate, nec e contra, nec in Deo, nec in creaturis.
Secondam.
Gontra.
In.Cbrislo sunt du9Q voluntates, patet, quia du8B naturflB, defioitur in d.Synodo act4.8. el 7. Synodo act. 7. et in Later. Can. 12. Ezplicat quomodo voluntas sumi potesl dupliciter, et qualiter dioitur tripliciter naturalis, de quo in Oxon. btc num. 2.
Ad primam queestionem, dico 2. quod sic, quod declarat Damascenus Resoiuiio c. 6. quod Chrislus habuit duas vo- '^^nTs!*^ luntates, ex quo habuit duas naturas, quoddeclaratpertredecim rationes, et deinde per duas rationes probal quod ex his non potuit fieri una voluntas. IUud sequitur ex arliculo DuaBvofidei, secundum opmionem iliam, cbristo. quae ponit quod potentia non est res alia ab essentia, quia tunc contradictio est, quod sint duae naluree, et non duae voluntates. Etiam eslo quod sit quoddam posterius, et quod de potentia Dei absoluta possit natura esse sine voluntate, tamen non sic fuit de facto, quia talis natura non fuisset congrua ad actus merendi. Non enim plus meruit Christus aclu Verbi in creando animas in lerris, quam actu Patris et Spiritus sancti; attamen dicilur 3.
VoluDtas proqaoBapoDit.
VoluDtas iripliciter dicitur naturalii.
4.
Ad arg. 1. primflB quffiit.
quod Christus meruit, non tamen Pater et Spiritus sanctus.
Sed habuitne aliquo modo duas voluntates humanas? Dico quod communiter volunlas accipilur pro appetitu cum ratione; et sic appetilus dupliciter polest accipi, pro appetilu cum ratione, et pro appetitu sensitivopro tanlo, quia est appetitus rationalis per participationem. Si accipitur primo modo, potest aliquo modo concedi, extendendo vo^ luntatem ad quemcumque appetitum cum rationali, quod sunt in Christo duae voluntates humanee. Si accipitur vohmtas proprie, tantum habet unam, quia voluntas creata secundum portionem inferiorem et superiorem est tantum una potentia.
Dices, voluntasestalia, utestnalura, et ut esl libera, dico quod si loquamur de voluntate ut natura, praescribendo supernaturalia, sic adhuc non est nisi una voluntas. Si accipitur ut inclinatio naturalis, adhuc non est aliud a voluntate primo modo. quia sic non est aclus elicitus, sed vel ipsa volunlas secundum se,vel ipsa inclinala in commoda. Terlio, si accipitur ut elicit actus naturales, adhuc non esl nisi ipsamet polenlia, ut inclinatur ad actum elicienduin, et idem est ipsamet ut libera realiter.
Ad primum principale, concedo quod non polest esse volunlas, nisi sit domina sui actus, et ita est domina voluntas sui aclus in Christo, sicut in alio homine, quia non alio modo causavit voluntas Verbi volitionem Chrisli secundum naturam humanam, quam tola Trinitas respectu volitionis meoe, quia permitlit voluntatem humanam ita libere elicere aclum suum, sicut permiltit alias voluntates elicere suum; et dictum est prius ' quomodo voluntas ' ^"^^'^^*-divina se habeat ad aclum voluntatis creatcB, utrum sit causa mediata vel immediata? Dices, Verbum dicitur volens vo- Verbum litione animee Christi, et Pater non, facitvouneque Spiritus sanctus; igitur sal- maB chrisu tem specialius se habet ad iilam ^"^tas." volitionem, quam tota Trinitas.
Dico quod heec est prima propositio vera in ista materia: Verbum est homo, et ex hac est isla vera: Filius Dei est mortuus qua homo; et Filius Dei est volens voluntate humana. Si igitur primae propositionis veritas non requirat specialem efficaciam Verbi, nec denominationem, ad hoc quod haec sit vera: Verbum est homo, nec aliqua aliarum, quse sunt solum verae ex veritate primae, sed ad istam: Verbum esthomo^ non est aliqua specialis actio quee non sit lotius Trinitatis.
Quomodo igitur dicitur volens? Dico quod sicut Filius Dei dicitur coloratus, quia corpus Christi est coloralum, ita dicitur volens quia anima sic est volens, et quia natura subsistilin Verbo, ideo sic denominatur.
Ad aliud, dico quod voluntas, utAd sesunnatura, non dicitur principium determinatum ad unum, sed ut eliciens actum.
Ait ijrinio quod Christus spcundum nppetitum iafcriurem, voluit qusdam, quae noQ suat facla, et aoluiiquaBdam, quas sudI facta. Secundo, nibil fuclum est coDlrb velle vel nolle por- DIST. XVII. QUiESTIO II.
tionis Buperioris ejus. Tertio, nihil est fuctum coiitra actum absolutum portionis inferioris ipsius, alioquin essenl duo aclus contrarii simul in ejus voluntate. Quarto, explicatur optime quomodo oratio Christi: Pater si poisibile est, exaudita est.
5. Ad quaeslionem aliam, dicitur Resoiutio quod multa voluit Christus, et ora- S.qusBBtio- *...nis. vit, de quo non est exauditus in re petita propterillud Matth. 23. Pater sipossibile est, transeat a me calix iste. Dico tamen quod loquendo de voluntate divina beneplaciti, sic omnia fiebant, Jicet non omnia, qua*> voluit voluntate signi, vei voappiutu luntate antecedenle. Sed de volunvdSi*t^*iIa.- *^*^ Christi distinguo, primo, quodamqa» ad aopetitum sensilivum dico quod