Gontra primo, quia sicut rebellio est in appetitu sensitivo, ita in voluntate est difficultas ad bonum, et ideo sicut habilus requirilur in appetitu sensitivo, sic in voluntate. Vel dato quod in solo appetitu sensitivo, adhuc est falsa major universalitersumpta; sed si sumatur quod ad illum actum non requiritur habilus, qui necessario sequitur, etc. maxime quando est a potentia rebelli, tunc dicitquodin potentia non determinata non requiritur habitus. Unde grave nullo habitu indiget, ut deorsum moveatur, nec ignis ut sursum, quia nunquam assuescit decies millies projectus, 2. Elhicorumy cap. Unde in appetitu sensitivo non est determinatio totalis ad alteram partem, sed indeterminatio, et ideo ponitur ibi habitus, ut melius et facilius movealur secundum dictamen rationis. A simili, cum potentia volitiva non sit determinata ad hoc vel illud, et licet inclinationem majorem haberet.ad hoc quod sequeretur actum intellectus, requiritur habitus ad magis inclinandum, et promptius et melius; de se enim non potest dici ita determinata ad unum, sicut grave deorsum; sic igitur falsa est major quocumque modo sumpta. Ad minorem posset dici quod falsa est, quia actus voluntatis non necessario sequitur actum intellectus.
Ad secundum, dicitur quod pro-.. positio Philosophi debet intelligi de ^^j J^^^^ principio primo in speculabilibus, ^^^^- et fine ultimo in universali in agibilibus; et tunc concedo, quia sicut non indigemus ad cognoscendum principium primum universale simplex vel incomplexum, sic nec ad diligendum finem in universali, scilicet ipsumbonum; tamen sicut intellectus indiget habitu gloriee ad videndum primum principium, ut est in se, clare et perfecte, sic indiget voluntas habitu charitalis ad perfecte fruendum eo in speciali et clare viso.
Ad tertium, dicendum quod frui- Adterutio dicitur proprie operatio princi- ^^' paliter intenta, non propter aliud, quia secundum Augustinum lib. i. de doct. Christ. cap. 4. fruiestamore inhserere alicui propter se. Si veroquandoque exlendatur nomen fruitionis ad delectationem sequentem, tunc est eequivocum.
Sed cum dictur quod actus amo- Amor finis ris est propter aliud, dico quod fal- p?opter sum est, imo amicus primoet per se ***"^' vult amico bonum; quod autem concorditer idem operantur el sentiunt, et hujusmodi, hoc est ex consequenli reflectendo ad amorem; unde amor non ordinatur ad aliam quancumque operationem, sivo interiorem, sive exleriorem. Amor, dico, perfectuspermodum finis, sic quod aliquid aliud sit finis amoris, scilicet per modum efficientis et imperantis, et hoc est nobilitatis in amore. Ex quo etiam patet quod scientia non dicitur proprie practica, quia actio intellectus ordinatur, ut ad finem ad opus extrinsecum, cum multo nobilior sit intellectio, vel speculatio quam quodcumque opus extrinsecum; sed magis dicitur scientia practica, quia ordinatur speculatio ad regulandum voluntatem, ut recte velit. 15. Ad aliud, quod non omnis actus voluntatis est electivus, sed solum ille, quiestcirca ea quae sunt ad finem, loquendo proprie de electione; sed loquendo stricte, sic voluntaS dicitur esse ipsius finis. Sicut enim respectu principiorum habitus dicitur intellectus positive tendens, sic respectu finis, actus vel habitus potest dici voluntas, et respectu finis bene est habitus, ut sit perfectior, sicut principiorum bene est aliquis habitus, qui dicitur in-HabiiuB tellectus. Nou ergo est verum quod tum est omnis actus elicitus a voluntate, ^lo?um" mediante habilu sit proprie elecli-^d^inem. vus, quia dicere hoc quod lantum eorum quae sunt ad finem, sit habitus, et non respectu finis, est petere; hoc enim queerit quoestio. Philosophus tamen non posuit in appetitu habitum nisi electivum, quia respectu finis ultimi, non posuit amicitiam virtutcm, ut patet 8. Ethicoruniy sed potius quamdam complacentiam; nos autem ponimus habitum charitatis et amicitiee in voluntate respeclu Dei, et principalius quam respectu eorum quee sunt ad finem, ut proximorum.
Ad Augustinum, dico quod per ^pfau™" contemplationem non solum intelli- ™*fQ,unl git actum intellectus, sed voluntatis, **^- ut patet 13. de Trinit. ubi ponit contemplationem in superiori parte rationis, quae comprehendit intellectum et voluntatem, ut patet ibi, et parum valeret contemplari Deum, nisi contemplando diligeretur.
Ad quartum dicendum quod ex *6. illa unione non elevatur, non quia ^*ju^^*''" decet quod talis sit beatus, sed non ex necessitate absoluta. Unde concedo quod Deusde potentia absoluta posset assumere naturam irrationalem, et etiam naturam rationalem peccabilem, non tamen oportetquod peccaret, quia confirmata essetper gratiam et gloriam, sicut Angelus beatus non potest modo peccare, sed amota gratiaet gloria, et remanente natura. Igitur sicut et Angelus, ita et natura humana Christi posset peccare de potentia absoluta, si sibi derelinquitur, nec sequiturconveniens, quia illi defectus non convenirent Deo, pula peccare, damnari, et hujusmodi, nisi ratione naturae assumptee, sicut pati, mori, quae nunc dicuntur de Deo tantum ratione naturae humanae, et sic de aliis.
Et sic finis disputationis in aula.
DIST. XIX. QUiESTlO UNIC.
DISTINGTIO XIX; DE MERITO CHRISTI.
QU^S'nO UNICA.
Reliqua quae «equuutur deeerpta 8unt ex Utrum Christus meruit omnibus nobis Oxonien»!.
grattam et gloriam?
paucismu tatif.
Alens..S. part. quaesl. 16. tnemb. 4. aH. 2. D. Thom. 3. part. quml. <9. art. 3. et htc quseit. '.•.""n • ^- 8""*veDl. nrt. I. quxsl. i. 23.«/ 0»»«. 18. art.2. quxsl. 3. Richard. ibi art. 2 quseit. 4. et hic nrt. i. Henriouij quodl. 10 quxst. i. Suarez3. part. tom. i. d 41. sect i a 3. Vasqupz d. 77. Driedo de Capiivit. tr.irt. 2. cap. 2. part. 3. Ileec queeelio pauois muta-U8, buc translata est ex Oxoniensi.
\.
\.
ArKuu.en- ^''"^* dislinctionem decimam notu3> pri. nam quaeritiir de efficacia oassionis t.linsli ad nos: Utrum, meruil omnibus nobis gratiam et gloriam? Quod non videtur, quia praemium excedit meritum, cum meritum ordinetiir ad praemium sicut ad finem; sed praemium aliorum omnium non excedit meritum Christi, nec meritum Christi ordinatiir ad id sicut ad finem, cum sit nobilius quam id praemium. Unde gloria et gralia in omnibus non fuit majus uno actu Christi, quia habuit gratiam, qu® est principiummerendi in summo; ergo, etc.
tecundom. Praeierea, meritum Christi fuit bonum quoddam finilum,'ciim fuerit ejus secundum naturam humanam; ergo non potuit mereri omnibuspreemium, quodest bonum infinitum. Similiter peccatum aliorum fuitinfinitummalum,quia tanta est offensaet peccatum, quantus est ille ToK. XXIII qui offenditur, qui est infinitus; ergo cum finitum non sit proportionatum infinito, videtur quod nullum meritum Christi potuit mereri deletionem offensae.
Praeterea, per idem patet quod 2. non meruit delelionem poeneB pro Tertium. reatu infinito aliorum, quia poena quse debetur tali peccato, est infinita, cum sit aeterna, et meritum Christi estfinitum; ergo, etc.
Prajterea, de possibili possunt ouarium esse homines infiniti, si mundus et generatio semper duraret, et quilibet natus est contrahere originale peccatum; ergo tunc foret infinita culpa; cum ergo meritum Chrisli sit finitum, sequitur quod prius, quod non sufficit pro remissione culpae, et collatione gratiae et gloriae omnium.
Praeterea, si suffecisset ad meren- y„iniom. dum gratiam el gloriam pro omnibus, omnibus conferretur gratia et gloria, quod falsum esl; multi enim sunt vocati, pauci vero electi, et Matih. lo. paucus est numerus fidelium respectu infidelium, nec omnes baptizati salvantur.
Contra, Leo Papa in sermone quodam de Nativitate Domini: Sicut nullum a reaiu liberum reperit, ita pro liberandis omnibus venit.
8CHOLIUM I.
Sententia D. Thom. meritum Chrisli ruisse inflnitum quoad surficienliam, non quoad erflcaciam, rejicitur primo pars prima quia sequeretur velle creatum Chrisli, esae aequale velle increato, et utrumque aequaliter a Deo diligi. Secundo anima Ghristi aeque ac Verbura frueretur Deo. Terlio, omnia principia per se morendi Christi fuenmt finila, ut voluntas, iateilcctus, gratia. Rejicit etiam aliam partem, quae ait, non meruisse Chrislum omnibus secundum efficaciam, quia non erant dispositi, quia hinc sequeretur non meruisse ipsara dispositionem, seu primam graliam, quam tamen magis meruit Chrislus quam gratiam secuudam.
3. Ad istam qua^stionem dicunt quiirThom. dam quod merilum Christi conside-^AD^merT' ratur dupliciter, quantum ad suffi-^J">*|,7.^' cientiam, vel quanlum ad efficaiiaitiim. ciam. Quantum ad sufficientiam meruit omnibus deletionem culpae, et collationem gratiee et gloriae, sed non quantum ad efficaciam, quia non omnes consecuti sunt redemptionem. Quod probant sic: Meritum Christi habet infinitatem quamdam ex supposito Verbi, quod eliciebat, et exercuit operaliones illius naturae assumpla?; quia ergo elicit omnes actus convenientes utrique naturae, ideo virlute iilius naturae et suppositi operationes sunt infinitum bonum; ideo mors et passio, et aliae operatioues habuerunt infinitatem quamdam; et sic sulficerent pro infinitis peccatis delendis, ct gratiis et gloriis conferendis. Simililer meritum pensatur secundum dignitatem personae merenlis, qme est, et fuit infinita; ergo infinilatem merebatur; ergo quanlum ad sufficientiam satisfecit pro omnibus.
Quod confirmatur per Ansehnum 2. Ciir Deiis homo, cap. li. qui vult quod homo potius debetelujere omne aluid a Deo destrui et perire, quam. scienler morlem inferre illi^ vel aliquam liesionem. Et quia vita ejus erat tanta, utin infinitum esset plus amabilis, quam peccata sunt odibilia, et infinilorum hominum, si esse possunl; ideo mors ejus fuit sufficiens pro redemptione omnium hominum, quia tantum acceptatur mors, quantum valuit vita ista; sed vitafuitita amabilis, ut homo potius eligeret omnia peccata mundi cadere super eum, quam ahquam violentiam intulisse in corpus illius secundum doctrinam suam.
Quantum vero ad efficaciam, non meruit omnibus^ quia 2. de Anima, text. 24. actus aclivorum sunt in patienie preedisposito el unito agenti^ sicut patet in agentibus et patienlibus corporaliter; ergo sic erit in actione meritoria quantum ad influentiam in alios. Sed conjunctio cum Christo requisita ut meritum valeat illis, et per fidei cognitionem et dileclionem, secundum quod homo disponit se ad gratiam cognoscendo et diligendo Deum; non omnes autem disponunt sic se; ideo non meruit omnibusquantum adefficaciam.
Contra hunc modum dicendi ar- \ guo, quod dicta illa, quibus dicitur Arguiiquod vita Christi fuit ita excellens, Thomam ut haberel quamdam infinitatem, elc. videntur esse hyperbolica, et exponenda, quia loquimur pro nunc de bono velle Christi, quo meruit et si Teiie acceplavit Deus passioncm pro om- ri^raciTri^ nibus quanlum ad sufficienliam, ut ^*jfni\u^°' dicunl. Si bonum velle Christi tan- ^^^^\ (equale tum fuit acceptatum, quantum erat 7Ji^ '°" persona -Verbi, tunc cum persona illa sit infinita simpliciter, infinite fuit bonum velle ejus acceplatum. Sed Deus non acceptat aliquid nisi quantum de acceptabilitate; ergo bonum velte illius nalurce respectu suppositi habuit infinitam rationera crealo.
DIST. XIX. QU^STIO UNIC.
acceplabilitalis, et lunc in acceptabililale non esset differentia inter velleWevhi, et velle illius naturae in Verbo, quia ex parte acceptabililalis non esl major acceptabililas; ergo Verbuni voluntate bona, circumscripta natura assumpta, potest mereri, quod falsum est. Et ultra sequitur quod sipassio Christi tantum sit acceptata a Trinitate, quantum persona ejus diligitur, quod Trinitas tantum diligeret velle natura? assumptae, sicut velle Verbi increati, quod nihil est dicere, quia hoc non est nisi ponere creatam diligibilitatem sicut increatam. ^- Praeterea, non est velle hujus plus acceptalum quam est bonum. Si ergo in infinitum sit acceptatum pro infinitis, tunc velle illud cum respectu naturae ad suppositum Verbi, fuit formaliter infinilum; ergo isto velle cum tali respectu potuit anima Christi frui Deo, sicut Verbum velle proprio sibi, quod nihil est, nisi ponendo animam esse Verbum. ^merur Praeterca, per se principium illius ^?ll*H velle cum omnibus, quae concurrunt ^uolfmila. \^ ad rationem principii illius aclus, est finitum; nam gratia et volunlas ejus finita esl, si sumitur cum omnibus et quibuscumque respectibus ad Verbum; ergo et velle fuit finitum formaliter, et limitatum, et per consequens finite acceptatum. Nec habuit Verbum aliquam causalitatem super illud velle, quam non habuit tota Trinitas; et si detur quod habuil specialem efficaciam super actum, adhuc actus formaliter infinitus, et infinire acceptatus, non potest essentialiter dependere ab aliquibus principiis finitis in perfectione cum causa finita coagente. Dico, 7WJi polesl essenlialiter dependere^ ita quod creatum habet essentialem causalitalem non accidenlalem tantum, sicut habuit super velle Verbi naturaassumpta, sicut albedo in arlifice super aedificio; ergo adhuc est quod Verbum specialiter egerit ibi aliter quam Trinitas, non sequitur quod actus iste habeat unde infinite acceptatur, secundum sufficientiam valeat pro infinitis mundis redimendis, sed sicut meritum fuit finilum, ita finite est retribuendum; ergo non meruit infinite secundum sufficientiam in acceptatione divina, sicut nec fuit infinite acceptum, quiain se finitum.
Praeterea, non fuit Jiomo iste in- ^ finitus formaliter; cum ergo humanitas illa immediale unita illi personae fuit causa meriti, ergo nec meritum fuit in se infinitum, nec quantum ad sufficientiam.
Contra secundum membrum, Rejicit sequod scilicet non meruit omnibus partem secundum efficaciam, quia non agit o.^Thom. agens nisi in disposito, quaero a te, utrum tantum meruit, ut habentes gratiam quocumque modo, etiam haberent gloriam ex merito Christi? et si solum hoc, tunc non meruit gratiam primam nobis, nec gratiam baptismalem in novo Testamento, nec gratiam datamin Circumcisione, et in sacrificiis antiquorum Patrum, quod falsum est, quia unde veniret nobis gratia illa prima? Oportet p*^*""}*^»:»' igilur quod meruit, ut non conjunc- ^«hnbemus ti sibi conjungerentur ei, et in hoc gratiam. potissime consistebat meritum ejus. Non ergo soluni meruit ut conjuncti sibi ulterius cooperentur, et sic glorificenlur tandem, sed meruit ut LIBRI IIL non uniti unir^ntur, etiam qui nunquam disposuerunt se; unde magis meruit mihi graliam primam baptismalem, quam quodcumque opus sequens, poslea ex gralia. Unde si Christus meruit lantam gratiam conversis, tunc non meruit nobis gratias sacramentales, quia secundum hoc non meruil nisi tantum conjunclis, ul priEmiarentur.
Eiplicat primo quomodo incaroatio non sit volita proptcr alios, de quo supra disl. 7. quasst. 3. Secundo, ponit instantia, seu signa prsdestinationiS) quorum primum est electio certi numeri ad gloriam, qus facta est anle lapsura praevisum, de quo i. disl. 39. et 41. Terlio» quomodo passio Christi luii eiOcaciter oblala tantum pro elcctis, quod aliler expticat, quam prima opinio. Quarlo.quomodo surficienter fuil oblata pro omnibus scilicel data sunt propter eam media omnibus aliquo modo surficientiaad salutem, de quo i. dist. 46. Quinto, ait ratioaem completivam merili e^se pactum, seu promissum, seu acceptalionem Dei, quod xerissiraum cs% de quo vidc Scholium in Oxon. hic ad num. 7. ubi multa pro hoc adducuntur. Sexlo, admitlit meritum^Chrigli esse secundum quid infinitum, respectu personae merentis, et id tantum voiunl Extruvag. unigenilus, et aliae auctorilales.
7. Ad quseslionem dicendum, quod hic duo sunl videnda. Primo, quomodo Chrislus meruit omnibus, et secundo, quid eis meruit?
Q.iomodo Ouantum ad primum potest dici, omiiihus secundum divisionem prsemissam, Christum meruisse omnibus secundum sufficientiam, et non secundum efficaciam; non tamen debet hoc intelligi sicul prior opinio dixil. Primo ergo videndum est quomodo non meruit reprobis, sed taiitum prfledeslinatis ad bealitudinem ab eeterno, et si non secundum efficaciam omnibus meruit.
nicruit.
Sciendum est ergo, quod anima chrisius Christi prcedestinata fuit ab aeterno deatioatui ad maximam gloriam, non quia alii gus homicasuri erant, sed ut frueretur Deo, '^** g^ug®^*' imo prius erat Christus secundum modum intelligendi nostrum, praedestinatus ad gloriam, quam fuit praevisus a Deo cas^us, et lapsus hurnani generis, quia omnes pra3deslinati prius sunt prfledestinati, quam prsevisum sit eis aliquid, quod esl ad finem, quia primo volitum volitione ordinata estfinis; et ideo passio Christi, quae est ad finem ordinata, ut ad salutem animarum, posterius ordinabatur quam praedestinatio animarum, et ideo Chrislus non fuil praedestinatus propter casum aliorum. Sed omnes praedestinati prius fuerunt, quam preevisa et ordinata fuit passio Christi; et ideo, ut ostensum est in primo libro \ el secundo ', primo voluit •disl 4!^' Deus gloriam determinato numero electorum, ita quod primum, quod voluit electis, fuitullimata conjunctio ad se, ut ad finem ullimum bea- • tificum. Secundo, ordinavit gratiam prasde^tin,.. j • ^.• natioDis.
nalem, quasi in secundo instanli naturae, sine qua disposuit non dare beatiludinem. fn tertio instanli praevidit eos lapsuros in Adam. In quartovero instanti praevidit remedium, quod potissime disposuit fieri per passionem Christi, quae plus prae omnibus potuit placare pro iis pro quibus displicuit primus homo, et plus placuil ista quam ille displicuit. Unde Chrislus prius fuit praevisus ut comprehensor, etpostea ut vialor.
Ex hoc patet quod passio Chrisli ^•.
praesupponebat determinalum nu- supponii merum praedestinatorum. ^iam cum eiectorum.
DIST. XIX. QUiESTlO UNIC.
meritum ordinetiir ad praemium, et meritum ordine prsesupponat lapsum, necessario meritum passionis Chrisli prcesupponil determinatum numerum prsedeslinatorum, qui erant lapsuri, et deinde reparandi per meritum passionis ejus, quorum erat restaurator et glorificator meritorie inquantum homo, sed effective inquantum Deus. Cum ergo omnis ordinate volens prius velit finem, quam id quod est ad finem, primum voluit Deus praedestinato numero prsedestinatorum beatitudinem quam bonum, quod ad hunc finem ordinatur, et sic passio fuit praevisa in ratione meriti tantum respectu determinati numeri electorum, et nullo modo respectu reproboruin, et ideo illis certis personis prsedestinatis praevidit Deus redemptionem, non quia unili essent cum Deo prius, ut dixit alia opinio, sed quia prius erant preedestinati ad gloriam, et ideo efficaciter se obtulit pro preedestinatis determinatis, scilicet electis, et tunc tota Trinitas acceptavit, et sic tantum secundum efficaciam meruit electis. g Ulterius sciendum, quomodo me- Quomodo ruit omuibus, quoad sufficientiam,et meruit quautum ad hoc dico quod cum *^quoad* actus mercudi Christi fuerit formali- *Yiam!° ter finilus, nullus respectus fundatus in eo potuit dare ei infinitatem formaliter, quia tunc non potest esse meritum plus secundum velle creatum quam increatum. Sed sciendum quod cum nullus aclus finitus formaliter habeat rationem meriti, nisi voluntate divina acceptante, pro tot potest esse sufficiens, pro quot divinavoluntas potest, vel vultacceptare; et pro tot est actu sufficiens, Accepiaiio pro quot a voluntate divma actu compictiva acceptatur.Et quia omne aliud a Deo estbonum, quia a Deo est volitum et acceptatum, ideo pro aliqua conditione personae merentis, quae est formaliler conditio actus merendi, potest acceptari illud meritum pro ^^^l^^^ infinitis; et sic meritum Chrisli fuit quomoJo quasi inhnitum, non tamen formaliter infinitum, sed ut infinite acceptatum pro infinitis, quod non fuisset, si fuisset purus homo, quiaut infinitum acceptavit propter infinitatem personae merentis.
SCHOLIUM IH.
Meruit Gbristus primo gratiam CircuTnoisionis, et Baptismi sine noslro concursu deper se. Secundo, graliam pGenitentialem, sed cum concursu nostro. Tertio, per passionem actu exbil)!-tam» apertionem januse cGeli, quam non meruit per passionem prnevisam. An meruerit ipsam electionem prsdestinatorum, necne, dubium est. Vide in Oxon. Scbolium btc ad num. 9.
Secundo restat videre quid Chris- lo. tus per passionem suam nobis me- chr^sus ruit? Et dico quod Christus illis, ^o^'» ™epro quibus meruit secundum effica- pa?siociani ut totalis causa meriloria, meruil primam gralian), ita quod in hoc non cooperabantur Christo, sed ipse, tanquam totalis causa in lege veteri quoad Circumcisionem, et in nova quoad Baptismalem graliam, merebatur omnibus praedestinatis tanquam causa totalis, ita quod per se non requiritur alia disposilio a parte suscipientis talem gratiam, ut merilum Christi habeat effectum suum, licet hoc requiralur de congruo in adultis.
Quantum vero ad gratiam poenitentialem, meruit ut causa principalis, non ut totalis causa, quia ad hoc requiritur ut voluntas nostra cooperetur merito passionis Christi, ut sic mereatur illam gratiam sallem de congruo per aliquam contritionem, quam tamen meruit nobis passio de condigno. Meruit Quautum vero ad gloriam, dico aperh^- quod mcruit jauuee] apcrtionem, ut passronem causa totalis, scilicct ut statim post *nonp^r passiouem ejussinealiquoobstaculo praBviam. pateret ingressus, quod tamen non meruit per passionem praevisam, per quam tamen meruit gratiam poenitentialem antiquis Patribus, sed tantum per passionem actu exhibitam meruit apertionem januae. Et ideo sanclis Patribus non fuit janua aperta, licet fuerit culpa dimissa, sicut si Rex aliquis privasset aliquos ha^.reditate propter offensam parentum, licet prajvisa et acceptata placatiofte alicujus futuri de progenie, pro quo remitterct offensam, non tamen eis restitueret hcBreditatem, nisi placatione futuri actu exhibila. Sic illud meritum passionis Chrisli pra^visum a Deo acceptanle antequam pra^exhiberetur, acceptabatur, ut pro eo dimitteretur offensa, et etiam daretur donum graliae omnibus, qui credideruntillud esse impendendum pro remissione culpa3 vel offensae, licet non acceptabatur, ut pro ea janua aperiretur antequam exhiberelur.
II. Contraillud arguitur sic: Si meinstaDtia riiynn^ yt pran^sum, sit causa pra3mii, ergo videlur quod Angeli poluissent meruisse beatitudinem antequam illam habuissent, quia pospnina.
set dari eis propter futura merita prsevisa, sicut dicilur in proposito.
Praeterea, si aliquid praevisum Secunda. meruit gratiam Patribus anliquis, antequam illud meritum esset exhibitum, potuit igitur tale meritum pra3visum mereri pra^destinationem aliquibus. Si enim illud, ut prcEvisum, nondum tamen exhibitum, poluit esse ratio merendi praecipuum bonum finitura, ut gratiam, ergo preedestinationem, cum simililer sit bonum finitum et necessarium ad salutem.
Respondeo sicut prius, quod meritum passionis Christi prsevidebatur, ut meritum passionis Christi, non quibuscumque, sed certis personis electis, et sic accepta a Deo, ut propter eam aliquod bonum daretur Patribus, ut gratia et remissio offensa), licet non tantum bonum daretur propter eam, ut prsevisa fuerit, sicut postquam exhibitaerat, et hoc propter reverentiam personcc merentis.
Ad primum ergo dicendum, quod 12. non sequitur Angelos posse rne- ^*^ i"»*«»^^- ruisse eorum bealitudinem, quia universaliter summum bonum respectu cujus est meritum aliquod, non confertur nisi ipsum actu exhibeatur; undc anle passionem Chrisli rcmittebatur offensa, sed non aperiebalur janua. Sic enim fecit David, ^ j^ ^^ cum remitteret culpam Absalom. Potuit ergo passio Christi prffivisa valere meritorie ad aliquod bonum inchoativum, ut ad gratiam, sed non ad aliquod bonum ultimum, nisi sit actu exhibita. Ultimum autem bonum in Angelis est beatitudo, et ideo non decebat ut conferretur DIST. XIX. QU/15STI0 UNIC.
propler sola merila eorum praevisa, antequam fierent acUi exhibifa. 13. Ad secundum, dicendum quod Ad secun- ^q^ video prsedeslinalionem alicujus esse occasionatam, sed Deus diligendo se, prcBdeslinavit alios ad se. Tamen si Trinitas preevidit passionem ante prcBdestinationem, quod non credo, tunc hoc dici posset. Sed passio Christi non fuit praevisa ante pra:^destinationem omnium, quia post lapsum, et post praedestinationem electorum, et post pra^visionem gratia^ finalis pra3visa est quasi in quarto inslanti secundum modum intelligendi nostrum; ideo non fuit causa praedestinationis aliquorum, quia sequebatur praedestinationem. Ad argum. Ad primam rationem principalem, potestdici quod si Christus meruit tantum secundum portionem inferiorem, tunc beatitudo omnium fuit majus bonum formaliter quam merilum Christi formaliter ex ratione actus secundum se. Si vero dicatur meruisse tantum secundum portionem superiorem, et hoc circa creata in Verbo, adhuc melior fuit fruitio bonorum, quse immediate tendit in finem ultimum. Si autem merebatur fruendo Deo, tunc potest dici quod meritum ejus maxime respectu objecti beatiftci est majus bonum omni prsemio aliorum, ettunc potest dici quod non est nisi ex mera liberali-P''«^™J"™ tate Dei, quod praemium alicujus ver Dobi- excedit meritum ejus, quando mere- ^o. tur sibiipsi; sed quando aliquid, ut persona dignior meretur alii, non oportetpraemium excedere meritum personae dignioris merentis.
14 Ad secundum, cum arguitur quod Ad Mcun. meritum Christi fuit bonum finitum.
et peccatum infinitum, dicendum dum. Mequod licet meritum fuerit finitum "uuum" intensive, ct conjunxit cum objeclo til^e,^8icut infinito, et fuit infinitum termina- '^ f,;^^f'*- tive, et similiter est de actu demeritorio, qui avertit a bono infinito. Unde aclus peccati tantum dicilur infinitus ex ratione termini a quo^ sicut diceretur corruptio boni infinita. Unde aversio a bono infinito in actu peccati, dicitur esse malum infinitum, et hoc inquanlum est recessus per actum a bono infinito, non quia est accessus ad aliquod malum, quod de natura sua est malum infinitum, et hoc modo dicituretiam merilum infinitum, quia ad lerminum infinitum aliquo modo conjungit, sicut e contra peccatum dicitur infinitum, quod a bono infinito disjungit et separat.
Ad tertium dicendum, quando Adierarguitur quod poena debita fuit poeua infinita, dico quod verum est, si mo^rians voluntas finaliter permaneret in ceg^a°fo peccato, non quod injuste faceret, si *°fi°'^^-puniret per annum, et post annihilaret peccatorem. Sed quia sicut quando aliquis est in termino, manet eodem modo, sic quando manet in poena in termino, semper manet. Respondetur ilaque quod illa poena debita est infinita extensive de facto, non tamen ita quin alio modo possit Deus punire; unde commutat saepe istam in poenam temporalem illius persouio.
Ad quarlum, dicendum quod si.^ praemium passionis debuit tribui Ad quarsecundum justitiam commutativam, mium danon posset tunc nisi bonum finitum ^dum ju8retribui, et sic non posset mereri tribuUvam! pro infinitis. Sed quia Deus retribuit secundum justitiam distribulivam, considerando conditiones non Ad ultimum, dicendum quod ex ^^ ^,,1^.
tantum formales ex parte actus me- parte merentis et acceptantis fuit ^o™- rendijSed ex parte agenlis,ideo potuit respectus ad certas personas, et ideo acceptari passio, quee erat actus me- tantum pro eis meruit secundum ritorius finitus ad praemium infini- efficaciam, et ideo non omnibus contum propter infinitam dilectionem el fertur gratia et gloria. acceptationem personae merentis.
DIST, XX. QUiESTIO UNIC.
DISTINGTIO XX.
Utrum necesse fuii genus humanum reparariper passionem Christi?
l^ Circa distinclionem vigesimam Argjumeat. quaerituF: Ulrum necesse fuit genus humanum reparari per passionem Christi? Quod non videtur, quia si nobilius sit lapsum, et non necesse est ipsum reparari per passionem Christi, si ignobilius lapsum sit, non necesse est ipsum reparari per eamdem passionem; sed Angelus, qui nobilior est homine, lapsus est, et non necesse est ipsum reparari passione Christi, nec alia reparatione; ergo nec necesse est hominem reparari per passionem Christi, cum sit ignobilior.
SeDteotia D. Tbom. (conveniBse bominem redimere, JDon Angelus, quia dod cecidit tota natura Augelorum, sicut bominum) rejicitur, quia secuDdum ipsum, tol suut species Aogelorum, quot individua; et si coDveDieDS sit tot nobiiissimas species reliDquere siue rcmedio, videtur idem de uoa specie bumaua. Alia ralio ejasdem (scilicet, quod bomo ex teutatioDe cecidit, non Angelus) rejtcilur, quia prffilium magnom tentatioDum faclum fuit io ccelo ad trabcDdos ADgelos ad peccatum.
Sed dupliciler respondetur ad aliud: Uno modo, quod non tota natura Angelorum cecidit sicut hominum, et ideo ne tota species hominis periret, necesse fuit hominem reparari, non Angelum.
Contra, si quaelibet Angelus sit alterius speciei ab alio, sicut quidam dicunt ', et qui dant responsionem dictam, tot sunt species Angelorum, quot individua, et quaelibet illorum species est nobilior specie humana secundum se; ergo cum multi Angeli ceciderunt, inconveniens est majus tot species non reparari, sed perire in eeternum, quam unam speciem inferiorem, cujusmodi est species hominis.
Et confirmatur, quia si essent duo coeli, et alterum annihilaretur, et essent multae muscae, et postea annihilarentur, dicere quod necesse est species muscarum reparari,et non coelum, inconveniens est, cum coelum sit nobilius; sic in proposito de reparatione hominum et Angelorum.
Aliter respondetur ad rationem, quod homo ceciditalteriuslentatione ut tentalione diaboli; Angeli autem non, sed propria voluntate solum; ideo homo debuit reparari, non Angelus. Ideo Anseimus 1. Cur Deus homo, cap. 21: dicit. Sicut Angeli ceciderunt nullo alio nocenle, ita Inulo alio adjuvante surgere debent.
D. Thom.
htc qusest.
Objicilur primo.
• D. Thom. Reapondetur.
D. Thom.
Objicitur secundo.
2 Contra: Factum est prselium ma- turn bonuin eral vila Chrisli, et lunc Apoc. 13. nnum in ccelo; er^o videturex hoc, tanta erat inimicilia occidontium, detur. quod sicut aroco pugnavit cu?n quanta erat amicitia Christi recon- Michaele, sic tentavit peccando. Si- ciliantis; vita ergo, quam posuit militer videtur quod draco, id est, moriendo, non sufficit, quia meri- Lucifer peccando tentavit alios con- tum debet excedere culpam et reasentientes sibi. tum, si satisfactio dicenda sit.
Argument. Prffiterea, actus quicumque Chri- Sed contra est quod dicit Ansel- RaUo Becunium. g^j sufficiens fuit ad redimendum mus 2. Cur Deus homo, cap. 5. in genus humanum; non ergo necesse fine: Fcce vides, quomodo ratiofuit redimi per passionem Christi. nalis necessitas ostendat, ex homi- Consequentia probatur, quia actus nihus per fidem esse supernam cilaudabilior est passione, quia laus vitatem, nec hoc fieri posse nisi per consistit in actu; sed passio Christi remissionem peccatorum^ quam honon habet quod sit sufficiens meri- mo nullus habere potest nisi per torie, nisi relatione ad personam hominem, qui ipse sit Deus^ atque Verbi. Eodem modo et actus qui- morte sua homines peccatores Deo cumque, si esset elicitus, in rela- reconciliet. Videtur enim expresse tione ad Verbum, sufficienter fuis- dicere quod necesse erat hominem set meritorius. redimi per passionem Christi; illud Teriium. Idcm, in 2. Ethic. dicit Philoso- idem potest haberi, cap. 16. ejusphus cap. 5. quod passionibus non dem libri.
laudamur, neque vituperamur; ergo videtur quod passio non sit me- SCHOLIUM H ritoria, sed agere.
Quartura. Prffiterea, Anselmus 2. Clir Deus Sententia Anselmi con8i8tit in quatuor diclis.
1 jf u 1 j* 1 Primum: Necesse fuit hominem reparare. Sehomo, cap. ii. approbat dlCtum c.nd.m.- Hoc non poluit fieri sme Justa,atis.
discipuli SUi, quod minima Iffisio lactione. Tenium: Hxc salisfaclio non potuit illius personee pejor fuit quam pec- /**" "?•""<' homine. Qaartum: Oportuit /ieri Catum omnium hominum sit ma- P^r^^^l^ominisbeiseuChrisli.-eiaaeruniur . rationes ejus pro singulis dictis.
lum; sed quanto poena satisfactoria posset esse minor personae satisfa- Ad quaestionem istam responden- 4, cientis, dummodo esset sufficiens, dum est, quod ipsa sit mere Theotanlo convenientior est; ergo non logica, et Anselmus propter istam fuit necesse, nec decens, nos re- quaestionem solvendam totum lidimi morte Christi, cum minor poe- brum Cur Deus homo videtur fena suffecisset. cisse, ubi videtur istam qua^stionem 2 Prseterea, per passionem non po- solvisse; ideo primo videndum est, Quintum. tueruut redimi ipsi occidcntes Chri- quod necessarium fuit redimi. Sestum; ergo non totum genus hu- cundo, quod non poluit redimi sine manum per illam redimi polost. satisfactione. Tertio, quod satisfactio Antecedens probatur, quia tantum facienda erat a Deo. Et quarto, malum erat acfio istorum privans quod convenientior modus fuit hoc vitam, et inducens mortem, quan- fieri per passionem Christi.
DIST. XX. QUiESTIO UNIC.